Bakı Şəhəri Xəzər Rayon Məhkəməsi Qərardad — İş №2(003)-2339/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏRARDAD Bakı şəhəri İş № 2(003)-2339/2024 04.07.2024 BAKI ŞƏHƏRİ XƏZƏR RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Məmmədli Emin İlham oğlunun sədrliyi, Nəcəfova Səbinə Aydın qızının katibliyi, Ərizəçi iştirakı ilə Ərizəçi (maraqlı şəxs 4 saylı Bakı Maraqlı şəxsotariat Ofisi) hüquqi əhəmiyyətli faktın müəyyən edilməsinə dair işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq müəyyənetdi: Ərizəçi (maraqlı şəxs 4 saylı Bakı Maraqlı şəxsotariat Ofisi) hüquqi əhəmiyyətli faktın müəyyən edilməsinə dair ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, X10 onun nənəsi olması faktının müəyyən olunması barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Ərizə onunla əsaslandırılmışdır ki, o, X13 onun nənəsidir. X13 Bakı şəhərinə anadan olmuş, xx.xx.1991 -ci il tarixdə Bakı şəhərində vəfat etmişdir. X8 adına V-13/2024 saylı vərəsəlik işi açılmışdır. Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyi 4 saylı Bakı Maraqlı şəxsotariat Ofisi müraciət etmişdir. Notariat Ofisindən ona bildirildi ki, xx.xx.2023cü il tarixli 3-48D/2-A-02*34/2023 nömrəli arxiv arayışında xx.xx.1990-cı il tarixdə vəfat etmiş atası X6 anası kimi X3 qeyd edildiyindən X8 atasının anası və onun nənəsi olmasının müəyyənləşdirmək mümkün olmamışdır. Ona görə də, qohumluqla əlaqədar sübut təqdim edə bilmədiyindən qohumluq münasibətlərinin müəyyən edilməsi ilə bağlı məhkəməyə müraciət etməyini bildirdilər. X1-onun babası, X14 atasının anası, onunda nənəsidir. Azərbaycan Respublikası Dövlət Arxivinə müraciət edərək atasının X1-anası X4 göstərilmişdir. Sanki bu iki şəxs bacı qardaşdırlar. Halbuki, bu iki şəxs ər arvad yəni onun nənəsi və babasıdır. Abasquli Sonanın qayınatasıdır, atasının babasının adıdır. xx.xx.1991 -ci il tarixli ölüm haqqında şəhadətnaməsində və Azərbaycan SSR Kommunal Təsərrüfatı Nazirliyi tərəfindən verilmiş Şəxsi Mülkiyyət Hüququ ilə X* və Qiymətləndirilməsinə aid X2 Həmid kimi qeyd olunmuşdur. Məhkəmədən X10 onun nənəsi olması faktının müəyyən olunması barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş edirəm. Ərizəçi məhkəmə hazırlıq iclasında iddianı müdafiə edərək ərizənin təmin olunmasına xahiş etdi. Məhkəmə hazırlıq iclasının vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada iş üzrə maraqlı şəxs 4 saylı Bakı Maraqlı şəxsotariat Ofisi xəbərdarlıq edilməsinə baxmayaraq nümayəndəsi məhkəmə hazırlıq iclasına gəlməmiş və gəlməməsinin səbəbi barədə məhkəməyə məlumat verməmişdir. Məhkəmə iş üzrə maraqlı şəxsin nümayəndəsinin iştirakı olmadan məhkəmə hazırlıq iclasının keçirilməsini mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə iş materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, iş üzrə icraata xitam verilməldir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası MPM-nin 307.1-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə fiziki və hüquqi şəxslərin şəxsi və ya əmlak hüquqlarının əmələ gəlməsi, dəyişməsi, xitam verilməsinin asılı olduğu faktları müəyyən edir. Həmin Məcəllənin 308-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə hüquqi əhəmiyyəti olan faktları o zaman müəyyən edə bilər ki, ərizəçi həmin faktları təsdiq edən lazımı sənədləri başqa qaydada ala bilməsin, yaxud itirilmiş sənədlərin bərpası mümkün olmasın. Göründüyü kimi, şəxs faktın təsdiqini o zaman tələb edə bilər ki, təsdiq olunmalı olan faktların ilkin qeydiyyatı mövcud olsun, lakin ərizəçi həmin faktı başqa vasitələrlə təsdiq olunmasını təmin edə bilməsin. İş materiallarından müəyyən olunur ki, ərizəçi xx.xx.2023-cü il tarixli arxiv arayışında xx.xx.1990-cı il tarixdə vəfat etmiş atası X6 anası kimi X3 qeyd edilməsi, X8 atasının anası və onun nənəsi olmasının müəyyənləşdirmək mümkün olmadığını, qohumluqla əlaqədar sübut təqdim edə bilmədiyindən qohumluq münasibətlərinin, yəni X10 onun nənəsi olması faktının müəyyən olunması barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə yuxarıda qeyd edilənlərə əsasən hesab edir ki, ərizəçinin ərizəsi hüquqi əhəmiyyətli, yəni qohumluq faktının müəyyən olunması vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının qeydi zamanı yol verilmiş səhvlərlə bağlı olduğundan işə xüsusi icraat qaydasında baxılmalı deyildir. Belə ki, məhkəmə hər hansı faktı deyil, yalnız qanunvericiliklə müəyyən hüquqi nəticələrə, yəni şəxsi və ya əmlak hüquqlarının yaranmasına, dəyişməsinə və yaxud xitamına səbəb olan faktlar müəyyən edilməli və məhkəmə qaydasında müəyyən edilən faktların hüquqi əhəmiyyəti maddi hüquq normaları ilə (mülki, mənzil, pensiya qanunvericiliyi və s.) müəyyən edilməlidir. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Plenumunun “hüquqi əhəmiyyəti olan faktların müəyyən edilməsinə dair işlər üzrə təcrübəsi haqqında” 2019-cu il 12 aprel 03 nömrəli qərarının 1.3-cü bəndinə əsasən, məhkəmə hər hansı faktı deyil, yalnız qanunvericiliklə müəyyən hüquqi nəticələrə, yəni şəxsi və ya əmlak hüquqlarının yaranmasına, dəyişməsinə və yaxud xitamına səbəb olan faktları müəyyən edir. Məhkəmə qaydasında müəyyən edilən faktların hüquqi əhəmiyyəti maddi hüquq normaları ilə (mülki, mənzil, pensiya qanunvericiliyi və s.) müəyyən edilir. Hüquqi əhəmiyyəti olmayan faktın müəyyən edilməsi barədə ərizələrin icraata qəbulundan məhkəmə MPM-nin 1*3.2.1-ci maddəsinin tələbinə əsasən imtina etməli, əgər belə ərizə səhvən icraata götürülmüşdürsə, MPM-nin 261.0.1-ci maddəsinə əsasən iş üzrə icraata xitam verilməlidir. Həmin qərarın 2.2-ci bəndinə əsasən, əgər qohumluq faktının müəyyən olunması vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının qeydi zamanı yol verilmiş səhvlərlə (adın, ata adının, soyadın təhrifi və sair) əlaqədardırsa, məhkəmələr qohumluq münasibətlərinin müəyyən olunmasına dair belə ərizələri icraata qəbul etməkdən iddianın yolverilməzliyinə görə imtina etməlidirlər (Azərbaycan Respublikası MPM-nin 1*3.2.1-ci maddəsi). Bu cür səhvlərin aradan qaldırılması və vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarında dəyişiklik edilməsi vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının dövlət qeydiyyatı orqanları tərəfindən qüvvədə olan normativ hüquqi aktlarda müəyyən edilmiş qaydada aparılır. Vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının dövlət qeydiyyatı orqanları edilmiş qeydə düzəlişlər etməkdən imtina etdikdə, həmin orqanlara qarşı inzibati icraat qaydasında iddia qaldırıla bilər. Göstərilən xüsusata əsasən məhkəmə hesab edir ki, mövcud ərizəyə məhkəmə qaydasında baxılmalı deyildir. Buna görə də, iş üzrə icraata xitam verilməlidir. Ərizəçi vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarında dəyişiklik edilməsi və vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının dövlət qeydiyyatı orqanları tərəfindən qüvvədə olan normativ hüquqi aktlarda müəyyən edilmiş qaydada aparılması ilə bağlı müraciət etməsi, vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının dövlət qeydiyyatı orqanları edilmiş qeydə düzəlişlər etməkdən imtina etdikdə, həmin orqanlara qarşı inzibati icraat qaydasında iddia qaldıra bilməsi izah olunmalıdır. Belə ki, Azərbaycan Respublikası MPM-nin 170.1-ci maddəsinə əsasən bu Məcəllənin 2*4, 2**, 261.0.1-261.0.3 və 261.0.6-261.0.8-ci maddələrində göstərilən əsaslar olduqda, məhkəmə baxışına hazırlığın icraatı dayandırıla və ya xitam edilə bilər, yaxud iddiaçının vəsatəti ilə ərizə qaytarıla bilər. Həmin Məcəllənin 261.0.1-ci maddəsində isə təsbit olunmuşdur ki, iş məhkəmədə və ya mülki məhkəmə icraatı qaydasında baxılmalı deyildirsə, hakim iş üzrə icraata xitam verir. Həmin Məcəllənin 262.1-ci maddəsinə əsasən iş üzrə icraata xitam verilməsi barədə məhkəmə qərardad çıxarır. Şərh olunanlara əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 261-262, 263- 264 və 266-268-ci maddələrini rəhbər tutaraq qəraraaldı: Ərizəçi (maraqlı şəxs 4 saylı Bakı Maraqlı şəxsotariat Ofisi) X10 onun nənəsi olması faktının müəyyən olunması barədə ərizəsi üzrə icraata xitam verilsin. Ərizəçiyə vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarında dəyişiklik edilməsi və vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının dövlət qeydiyyatı orqanları tərəfindən qüvvədə olan normativ hüquqi aktlarda müəyyən edilmiş qaydada aparılması ilə bağlı müraciət etməsi, vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının dövlət qeydiyyatı orqanları edilmiş qeydə düzəlişlər etməkdən imtina etdikdə, həmin orqanlara qarşı inzibati icraat qaydasında iddia qaldıra bilməsi izah olunsun. Qərardaddan rəsmi qaydada verildikdən sonra 10 (on) gün müddətində (Elektron Məhkəmə İnformasiya Sistemində yaradılmış elektron kabinetdən istifadə edilməklə)Bakı şəhəri Xəzər Rayon Məhkəməsinə şikayət verilə bilər. Sədrlik edən: Emin Məmmədli