Bakı Şəhəri Xəzər Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(003)-3124/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(003)-3124/2025 22.10.2025 BAKI ŞƏHƏRİ XƏZƏR RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Tağıyev Zaur Müzəffər oğlunun sədrliyi, Eyvazlı Məhəmməd Asəf oğlunun katibliyi, Ərizəçi iştirakı ilə, Ərizəçi (Maraqlı şəxs göstərilməklə) “doğumun qeyd edilməsi faktının müəyyən edilməsi” barədə ərizəsinə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə müəyyən etdi: İşin halları Ərizəçi ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, xx.xx.*969-cü il tarixdə Ağdərə (Mardaket) rayonu, Başgüney Pəyə kəndində doğulmağı, milliyətcə azərbaycanlı olmağı, atası X4, anası X2 olmasına dair doğum akt qeydinin bərpa edilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. Ərizəçi ərizəsini onunla əsaslandırmışdır ki, Ərizəçi xx.xx.*969-cu il tarixdə Ağdərə (Mardaket) rayonu, Başgüney Pəyə kəndində doğulmuşdur. Atası *5.*0.*939-ci il təvəllüdlü X** anası 08.03.*947-ci il təvəllüdlü X5 Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı olmuşdur. *992-ci il tarixədək torpaqlarının işğalınadək həmin kənddə yaşamışdır, məcburi köçkün kimi əvvəlcə Biləsuvar rayonuna sonra isə Bakı şəhəri Xəzər (Əzizbəyov) rayonu Binə qəsəbəsi Südçülük Sovxozunda müvəqqəti məskunlaşmışıq. Doğum haqqında şəhadətnaməsi naməlum şəraitdə itmişdir. Buna görə də doğum haqqında akt qeydinin bərpası və təkrar ona verilməsi zərurəti vardır. O qeyd olunanlarla bağlı Maraqlı şəxsnə müraciət etsə də müsbət nəticə əldə edə bilmədi və oradan məhkəməyə müraciət etməyim bildirildi. Hal-hazırda doğum haqqında şəhadətnaməsi yoxdur. İşə əlavə etdiyi sənədlərdən daha dəqiq desək keçmiş SSRİ pasportunun surətindən də valideyləri və onların nikah haqqında şəhadətnaməsi, həmçinin ölüm haqqında şəhadətnamədə də qeyd olunanlar öz əksini tapmışdır. Onlar ailədə dörd qardaş və üç bacı olmaqla yeddi uşaqdan ibarətik, qeyd edilənləri məhkəmədə onlarda təsdiq edə bilərlər. Atası *2 mart *992-ci il tarixdə şəhid olmuşdur. Proses iştirakçılarının izahatı Məhkəmə iclasında Ərizəçi ərizəni müdafiə edərək, ərizəsinin təmin olunmasını məhkəmədən xahiş etdi. Maraqlı şəxs məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barəsində lazımı qaydada xəbərdar edilməklə məhkəmə iclasına çağırılmış, lakin onların nümayəndələrsi məhkəməyə gəlməmişlər və gəlməmələrinin səbəbləri barəsində məhkəməyə məlumat verməmişdirlər. Məhkəmə işə maraqlı şəxslərin nümayəndələrinin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmədə şahid qismində dindirilən X9 ifadəsində bildirdi ki, Ərizəçi onun bacısıdır. *992-ci ilin mart ayında qaçqın düşüblər. Ağdama getdilər, daha sonra Mingəçevirə köçdü. Bacısı kəndə olarkən ailə qurduğu üçün onlarla getmədi. Uzun müddət sonra köçdülər Bakıya. Məhkəmədə şahid qismində dindirilən X6 ifadəsində bildirdi ki, Ərizəçi onun qardaşının yoldaşıdır. Onlar *989-cu ildə ailə qurublar. *992-ci ilin mart ayında qaçqın düşüblər. Əvvəlcə Ağdama sonra Biləsuvara köçdülər. Daha sonra Bakıya köçüblər. İş materiallarına əlavə olunmuş sənədlər *6.07.2025-ci il tarixli **9/03 saylı arayışından görünür ki, Ərizəçi Ağdam rayonundan məcburi köçkün düşmüş və müvəqqəti Xəzər rayonu Binə qəsəbəsi südçülük sovxozunda müvəqqəti məskunlaşmışdır. AA seriyalı №3*06** saylı Məcburi köçkün vəsiqəsinin sürətindən görünür ki, Ərizəçi Ağdam rayonundan məcburi köçkün düşmüşdür. Doğum haqqında şəhadətnamənin sürətindən görünür ki, X** *5.*0.*939-cu il tarixdə Mardakert rayonunda doğulmuşdur. SSRİ vətəndaşının pasportunun sürətindən görünür ki, Ərizəçi Mardakert rayonu Başgüney Pəyə kəndində doğulmuşdur. Ölüm haqqında şəhadətnamənin sürətindən görünür ki, X** *2.03.*992-ci il tarixdə güllə yarasından ölmüşdür. Nikah haqqında şəhadətnamənin surətindən görünür ki, X* Əsəddin Curu oğlu ilə 29.**.*968-ci il tarixdə rəsmi nikaha daxil olmuş və bu barədə nikahın bağlanması haqqında akt qeydləri kitabında həmin tarixdə 9 nömrəli qeydiyyat aparılmışdır. Nikah bağlandıqdan sonra ərə “Novruzov”, arvada “Novruzova” soyadı verilmişdir. Azərbaycan Respublikası Maraqlı şəxs **.07.2025-ci il tarixli məktubundan görünür ki, Vətəndaşlıq vəziyyəti akt qeydlərinin bərpası bu cür qeydlərin həqiqətən olduğunu təsdiq edən sənədlər əsasında ərizə verənlərin seçdiyi yer üzrə qeydiyyat şöbələri və konsulluq idarələri tərəfindən icra edilir. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin * mart 200*-ci il tarixli, 52 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının qeydində dəyişiklik, bərpa və ləğv qaydalarını müəyyən edən Əsas müddəalar”a əsasən vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının itmiş qeydinin bərpası bu cür qeydlərin həqiqətən olduğunu təsdiq edən sənədlər əsasında ərizə verənlərin seçdiyi yer üzrə qeydiyyat şöbələri tərəfindən icra edilir. Doğum haqqında aktların itirilmiş qeydləri yalnız müvafiq qeydin əvvəllər olduğunu təsdiq edən sənədlər olduqda və ya məhkəmənin qətnaməsinə əsasən bərpa edilir. İtmiş yazının qeydiyyat şöbələri tərəfindən bərpası mümkün olmadıqda, vətəndaşlıq vəziyyəti aktının qeydiyyatı faktı məhkəmə qaydasında müəyyən edilir. Doğum haqqında akt qeydinin bərpası üçün məhkəməyə müraciət etməsi izah edilmişdir. Tətbiq edilən hüquq Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 307.*-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə fiziki və hüquqi şəxslərin şəxsi və ya əmlak hüquqlarının əmələ gəlməsi, dəyişməsi, xitam verilməsinin asılı olduğu faktları müəyyən edir. 307.2.3-cü maddəsinə əsasən məhkəmə doğumun, övladlığa götürmənin, nikahın, boşanmanın, ölümün qeyd edilmə faktının müəyyən edilməsinə dair işlərə baxır. 308-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə hüquqi əhəmiyyəti olan faktları o zaman müəyyən edə bilər ki, ərizəçi həmin faktları təsdiq edən lazımi sənədləri başqa qaydada ala bilməsin. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 3* oktyabr 2003-cü il tarixli *45 saylı qərarı ilə təsdiq edilmiş “Vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının dövlət qeydiyyatı Qaydası»nın 2.5-ci maddəsində doğumun qeydə alınması üçün təqdim edilməli olan sənədlərin siyahısı əksini tapmışdır. 2.6-cı bəndində isə təsbit edilmişdir ki, bu Qaydanın 2.5-ci bəndində nəzərdə tutulan əsaslar olmadıqda uşağın doğulması faktı məhkəmə qaydasında müəyyən edilməlidir. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun *2 aprel 20*9-cu il tarixli, 03 saylı qərarının 4-cü bəndinə əsasən Azərbaycan Respublikası MPM-nin 307.2.3-cü maddəsi doğum, övladlığa götürmə, nikah, boşanma, ölüm faktının deyil, vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının, yəni doğumun, övladlığa götürmənin, nikahın, boşanmanın, ölümün qeyd edilmə faktının müəyyən edilməsini nəzərdə tutur. Məhkəmə qaydasında bu faktlar o halda müəyyən edilir ki, vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının dövlət qeydiyyatını aparan orqanlarda müvafiq qeydlər saxlanılmamışdır və onların bərpası (vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının qeydləri saxlanılan arxivin itməsi, müharibə, təbii fəlakət, yanğın və sair nəticəsində arxivin məhv olması və sair səbəbdən) mümkün deyildir və belə qeyd yalnız vətəndaşlıq vəziyyəti aktının qeyd edilməsi faktının məhkəmə qaydasında müəyyən edilməsi barədə qətnamə əsasında bərpa edilə bilər. 4.*-ci bəndində göstərilmişdir ki, hər bir halda məhkəmə, hüquqi faktın müəyyən edilməsini xahiş edən şəxsdən doğumun, övladlığa götürmənin, nikahın, boşanmanın və ya ölümün qeydinin əldə edilməsinin və ya onun bərpasının mümkün olmamasını təsdiq edən sənədləri (məsələn: vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının dövlət qeydiyyatını aparan orqanın müvafiq qeydi verməsinin mümkün olmamasına dair arayışı) tələb etməlidir. Doğum, nikah, boşanma, övladlığa götürmə, atalığın müəyyən edilməsi, adın, soyadın və ata adının dəyişdirilməsi, ölüm haqqında aktların itirilmiş qeydləri yalnız müvafiq qeydin əvvəllər mövcud olduğunu təsdiq edən sənədlər olduqda bərpa edilə bilər. Məhkəmənin mövqeyi Məhkəmə ərizəni və işin faktiki hallarını araşdıraraq, ərizəçinin, onun vəkili və nümayəndəsinin izahatını və şahidlərin ifadələrini dinləyərək, eləcə də işdə olan sənədləri tədqiq etməklə toplanmış sübutların məcmusuna qiymət verərək hesab edir ki, ərizə təmin edilməlidir. Beləliklə, ərizəçi tərəfin izahatı və işin materialları ilə Ərizəçi xx.xx.*969-cü il tarixdə Ağdərə (Mardaket) rayonu, Başgüney Pəyə kəndində doğulmağı, milliyətcə azərbaycanlı olmağı, atası X4, anası X5 olması tam sübuta yetirildi. Mülki işin materiallarından da görünür ki, ərizəçi doğum haqqında şəhadətnamənin bərpası üçün qeydiyyat şöbəsinə müraciət etmiş, lakin bu müvafiq sənədlərlə təsdiq olunmadığına görə onun doğum akt qeydinin bərpasından imtina olunmuşdur. Buna görə də ərizəçi mövcud ərizə ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. Sadalanan xüsusatlara əsasən məhkəmə hesab edir ki, ərizəçinin şəhadətnaməsinin olmaması ona sənədləşmə işlərində çətinliklər törətdiyindən, qeydiyyat şöbəsinin doğum akt qeydinin bərpasından imtina etməsi nəticəsində ərizəçinin göstərilən faktı təsdiq edən lazımi sənədləri başqa qaydada əldə edə bilmədiyindən, Azərbaycan Respublikası MPMnin 308-ci maddəsinə əsasən, mövcud ərizə tələbi ilə məhkəməyə müraciət etməkdə haqlıdır. Eyni zamanda vətəndaşlıq vəziyyəti aktları qeydini bərpa etməli olan yeganə orqan qeydiyyat şöbəsi ərizəçinin doğum akt qeydinin bərpa etməkdən və ona yeni doğum haqqında şəhadətnamə verməkdən imtina etmişdir. Məhkəmə iş üzrə təqdim edilmiş sübutları məcmu halında qiymətləndirərək hesab edir ki, ərizəçinin doğumunun qeyd edilmə faktının müəyyən edilməsinin hüquqi əhəmiyyəti olduğundan və qeydiyyat şöbəsinin Ərizəçi doğum akt qeydinin bərpasından imtina etməsi nəticəsində o, öz adına doğum haqqında şəhadətnaməni başqa qaydada əldə edə bilmədiyindən Ərizəçi xx.xx.*969-cü il tarixdə Ağdərə (Mardaket) rayonu, Başgüney Pəyə kəndində doğulmağı, milliyətcə azərbaycanlı olmağı, atası X4, anası X5 olmasına dair doğumunun qeyd edilmə faktının müəyyən edilməlidir. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 2*6-220, 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə Q Ə T E T D İ: Ərizə təmin edilsin. Ərizəçi xx.xx.*969-cü il tarixdə Ağdərə (Mardaket) rayonu, Başgüney Pəyə kəndində doğulmağı, milliyətcə azərbaycanlı olmağı, atası X4, anası X5 olmasına dair doğumunun qeyd edilmə faktı müəyyən edilsin. Doğum akt qeydinin bərpa edilməsi doğum haqqında şəhadətnamənin təkrar verilməsi üçün əsasdır. Qətnamədən işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən * (bir) ay müddətində (Elektron Məhkəmə İnformasiya Sistemində yaradılmış elektron kabinetdən istifadə edilməklə) Bakı şəhəri Xəzər Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədikdə, qəbul edildiyi gündən * (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Sədrlik edən: Zaur Tağıyev