Bakı Şəhəri Xəzər Rayon Məhkəməsi Qərardad — İş №2(003)-3675/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏRARDAD Bakı şəhəri İş № 2(003)-3675/2024 02.09.2024 BAKI ŞƏHƏRİ XƏZƏR RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Məmmədli Emin İlham oğlu – X3 ərizəsini və ona əlavə edilmiş sənədləri nəzərdən keçirərək, m ü ə y y ə n e t d i m: Ərizəçi X6 (maraqlı şəxs Bakı şəhəri Maraqlı şəxs göstərməklə) hüquqmüəyyənedici sənədin şəxsə məxsus olması faktının müəyyən edilməsi barədə ərizə ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. Ərizəni və ona əlavə edilmiş sənədləri nəzərdən keçirərək hesab edirəm ki, ərizə və ona əlavə edilmiş sənədlər geri qaytarılmalıdır. Belə ki, ərizəçi X6 mövcud ərizəni imzalanmamışdır. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin *49.*-ci maddəsinə əsasən, iddia ərizəsi məhkəməyə yazılı şəkildə verilir. O, iddiaçı və ya onun bunu imza etməyə səlahiyyəti olan nümayəndəsi tərəfindən imzalanır. Həmin Məcəllənin *52.*.2-ci maddəsinə əsasən, iddia ərizəsi imzalanmadıqda və ya onu imzalamağa hüququ olmayan şəxs tərəfindən, yaxud xidməti vəziyyəti göstərilməyən şəxs tərəfindən imzalandıqda hakim iddia ərizəsini və ona əlavə edilmiş sənədləri geri qaytarır. Ərizəyə nəzər yetirdikdə müəyyən olunur ki, imzalanmamaqla məhkəməyə təqdim olunmuşdur. Qeyd olunanlara əsasən hesab edirəm ki, iddia ərizəsi imzalanmadığından yuxarıda göstərilən əsaslarla iddia ərizəsi, ona əlavə edilmiş sənədlərlə birlikdə geri qaytarılmalıdır. Bundan başqa ərizəçinin həmçinin nəzərə çatdırılmalıdır ki, qohumluq münasibətlərində olma faktının müəyyən edilməsi haqqında ərizə ilə məhkəməyə müraciət etməsinə səbəb kimi, babasından miras qalmış əmlakı vərəsəlik qaydasında əldə etmək üçün əsaslandırmışdır. Lakin ərizəçi babasından miras qalmasını ərizəsində qeyd etsə də, o, mirasın nədən ibarət olması və miras barədə hər hansı hüquqmüəyyənedici sənəd(lər)i məhkəməyə təqdim etməmiş, yalnız Azərbaycan Respublikasının Milli Arxiv İdarəsinin Dövlət Arxivi tərəfindən ona təqdim edilmiş arxiv arayışlarına istinad etmişdir. Həmin arxiv arayışından isə miras əmlakın nədən ibarət olması tam şəkildə ifadə olunmamışdır. Ərizəyə əlavə olunmuş Bakı şəhəri 3* saylı notariat ofisinin xx.xx.2023-cü il tarixli, 479 saylı qərarından görünür ki, X2 0*.0*.*946-cı il tarixində vəfat etməsi, mərhumdan miras qalmış əmlak(lar)a dair qanunla müəyyən edilmiş müddətin buraxılması, miras qalmış əmlaka dair hüquqmüəyyənedici sənədlərin olmaması, vərəsələrin dairəsini müəyyən etməyin mümkün olmaması əsası ilə “Notariat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 40-cı maddəsinə əsasən X4 qanun üzrə vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnamə verilməsindən imtina edilməsi, ona məhkəməyə müraciət etmək hüququnun izah edilməsi qərara alınmışdır. Qeyd edilməlidir ki, hüquqi əhəmiyyəti olan faktın müəyyən edilməsi haqqında ərizə qəbul edilərkən bu faktın müəyyən edilməsinin məhkəmənin səlahiyyətinə aid olubolmamasını və ərizəçinin belə ərizə ilə məhkəməyə müraciət etmək hüququnun mövcudluğunu yoxlamalı, həmin faktın müəyyən edilməsinin ərizəçiyə nə məqsəd üçün lazım olduğunu aydınlaşdırmalı, lazımi sənədlərin alına bilməməsini, yaxud itən sənədlərin bərpasının mümkünsüzlüyünü, həmçinin müəyyənləşdirilməsi xahiş edilən faktı təsdiq edən sübutların təqdim olunmasını ərizəçiyə təklif etməli, hazırlıq mərhələsində hakim işə baxılmasında maraqlı olan şəxsləri və müvafiq orqanları müəyyən etməli, onların və ərizəçinin məhkəmə iclasında iştirakını təmin etməlidir. Bundan başqa qanuna əsasən belə faktlar hüquqi nəticələr doğurmaqla fiziki və hüquqi şəxslərin şəxsi və ya əmlak hüquqlarının əmələ gəlməsi, dəyişməsi, xitam verilməsinə səbəb olsun, ərizəçi həmin faktları təsdiq edən lazımi sənədləri başqa qaydada ala bilməsin, yaxud itirilmiş sənədlərin bərpası mümkün olmasın, qüvvədə olan qanunvericiliklə belə faktın m üəyyən edilməsinin məhkəmədən kənar qaydası nəzərdə tutulmasın və hüquq haqqında mübahisə olmasın. Bütün bu şərtlər birlikdə mövcud olmalıdır, onların hər hansı birinin mövcud olmaması həmin işə xüsusi icraat qaydasında baxılmasını istisna edir. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun *2 aprel 20*9-cu il tarixli, 03 saylı qərarının 2-ci bəndində göstərilmişdir ki, Azərbaycan Respublikası MPM-nin 307.2.*-ci maddəsi qohumluq münasibətləri faktının, yalnız belə münasibətlər hüquqi nəticələrə səbəb olacağı təqdirdə (məsələn: həmin faktın təsdiq edilməsi ərizəçiyə mirasdan pay almaq üçün; ailə başçısının itirməyə görə pensiya və ya sosial müavinət almaq hüququnu rəsmiləşdirmək üçün və sair) müəyyən edilməsini nəzərdə tutur. Qohumluq münasibətində olma faktının başqa məqsədlər, məsələn yaşayış sahəsinə hüququ təsdiq etmək üçün müəyyən edilməsi yolverilməzdir. Yaşayış sahəsinə hüquqların tanınması əsasları Mənzil Məcəlləsi ilə tənzimlənir. Göründüyü kimi, ərizəçi miras əmlak barədə məhkəməyə hüquqmüəyyənedici sənəd təqdim etməmiş, lakin ərizəsində anası X*, babası X2 qızı, onun X2 nəvəsi olmağı faktının müəyyən edilməsini xahiş etmişdir. Qeyd edilən qanunvericilik aktı normasına əsasən hesab edirəm ki, iddia ərizəsi Azərbaycan Respublikası MPM–nin tələblərinə riayət edilməklə məhkəməyə verilməmişdir. Buna görə də iddia ərizəsinin məhkəmə icraatı mümkün deyildir. Odur ki, iddia ərizəsi və ona əlavə edilmiş sənədlər geri qaytarılmalıdır. Belə ki, Azərbaycan Respublikasının MPM-nin *5*.*-ci maddəsinə əsasən iddia ərizəsi bu Məcəllənin tələblərinə riayət edilməklə verildikdə, onun məhkəmə icraatı mümkündür. Həmin Məcəllənin *52.4-cü maddəsinə əsasən, iddia ərizəsinin qaytarılması nöqsanlar aradan qaldırıldıqdan sonra ümumi qaydada ikinci dəfə məhkəməyə müraciət etməyə mane olmur. Şərh olunanlara əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası MPM-nin *53-cü maddəsini rəhbər tutaraq q ə r a r a a l d ı m: Ərizəçi X3 (maraqlı şəxs Bakı şəhəri Maraqlı şəxs göstərməklə) anası X* babası X2 qızı, onun X2 nəvəsi olması faktının müəyyən edilməsi barədə ərizəsi və ona əlavə edilmiş sənədlər geri qaytarılsın. İddia ərizəsinin qaytarılması nöqsanlar aradan qaldırıldıqdan sonra ümumi qaydada ikinci dəfə məhkəməyə müraciət etməyə mane olmur. Qərardaddan *0 (on) gün müddətində (Elektron Məhkəmə İnformasiya Sistemində yaradılmış elektron kabinetdən istifadə edilməklə) Bakı şəhəri Xəzər Rayon Məhkəməsinə şikayət verilə bilər. Hakim Emin Məmmədli