Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(004)-2892/2025 07.07.2025 BAKI ŞƏHƏRİ YASAMAL RAYON MƏHKƏMƏSİ İddiaçı Cavabdeh qarşı pul tələbinə dair mülki iş üzrə (açar sözlər: pul) Hakim Əsədzadə Aytəkin Aqil oğlunun sədrliyi, Ələsgərov Pərvin Asif oğlunun katibliyi, iddiaçının vəkili və nümayəndəsi Vəkil iştirakı ilə, İddiaçı Cavabdeh pul tələbinə dair mülki işə məhkəmənin inzibati binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, aşağıdakı qətnaməni qəbul etdi. İşin halları
1. xx.xx.2022-ci il tarixli, 410100C**********123 CİF kodlu qəbzdən görünür ki, X2 tərəfindən Cavabdeh hesabına 5000 manat məbləğdə pul köçürülmüşdür.
2. Bərdə RPŞ-nin İstintaq Bölməsinin müstəntiqi, polis leytenantı Camal Musayevin xx.xx.2024-cü il tarixli qərarına əsasən İddiaçı müraciəti əsasında cinayət işinin başlanmasının rədd edilməsi qərara alınmışdır.
3. Həmin qərarın təsviri hissəsindən görünür ki, araşdırma zamanı izahatı alınan Cavabdeh izahatında bildirmişdir ki, o, Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, Salmanzadı küçəsində qeydiyyatdadır. ünvan 1 ünvanında yaşayan İddiaçı bir müddətdir ki, tanıyır. 2022-ci ilin mart ayında İddiaçı 5000 manat borca pul istəmişdir. xx.xx.2022-ci il tarixdə İddiaçı qızı Ləman Əmirovanın adından ona məxsus kart hesabına 5000 manat pul göndərmişdir. O, həmin pulu qaytara bilməmişdir.
İddia tələbinin və ona etirazın dəlilləri, məhkəmə icraat iştirakçılarının izahatları
a) iddia tələbi
4. İddiaçı cavabdehə qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, cavabdehdən 5000 manat pul məbləğinin tutularaq ona ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir.
5. İddianın əsaslarına görə, cavabdeh onun işəldiyi meşə idarəsinə torpaq icarəyə götürmək məqsədi ilə gəlmişdir. Onların tanışlığı buradan başlamışdır. Bir gün ona qızı X1 işini Bərdə rayon Təhsil şöbəsinə dəyişməyini təklif etmiş, onlar razılaşmışlar. Bir neçə gün sonra şirinlik üçün 5000 manat pul istəmişdir. İddiaçı da həmin pulu cavabdehin kart hesabına köçürmüşdür. Bundan sonra onunla əlaqə kəsilmiş, telefon zənglərinə cavab verilməmişdir. Bununla da, məcburiyyət qarşısında qalaraq polisə müraciət etmişdir.
b) iddiaya etiraz
6. İddia tələbinə qarşı etiraz daxil olmamışdır.
c) məhkəmə icraat iştiakçılarının izahatları
7. Məhkəmə iclasında iştirak edən iddiaçının vəkili və nümayəndəsi iddia tələbini müdafiə edərək izahatında bildirmişdir ki, cavabdeh iddiaçıya qızını işə düzəldəcəyini vəd edərək 5000 manat məbləğdə pul almışdır. Sonra da qızı işə düzəldə bilmədiyindən bu barədə polisə məlumat verilmişdir.
8. Məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə məlumat verilməsinə baxmayaraq cavabdeh məhkəmə iclasına gəlməmişdir.
Tətbiq edilən hüquq
9. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsi: Maddə 385.1. Öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Maddə 442. Öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Maddə 739.1. Borc müqaviləsinə görə bir tərəf (borcverən) pul vəsaitinə və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər tərəfə (borcalana) verməyi öhdəsinə götürür, borcalan isə aldıqlarını müvafiq olaraq eyni məbləğdə pul vəsaiti və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borcverənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Maddə 739.2. Borc müqaviləsi predmetinin məbləği üç min manatdan çoxdursa və ya məbləğindən asılı olmayaraq, müqavilənin iştirakçılarından biri hüquqi şəxsdirsə, borc müqaviləsi yazılı formada bağlanılmalıdır; Maddə 1091.1. Əsassız varlanan o şəxs (varlanmış şəxs) sayılır ki, hüquqi əsas olmadan başqa şəxsin (məhrum olanın) hesabına əmlak əldə etsin; Maddə 1091.2. Əsassız varlanma yalnız o zaman baş verir ki, bu cür varlanmaya haqq qazandıran qanuni əsas və ya müqavilə əsası olmur. Hüquqi əsas olmadan varlanma həmçinin o hallarda baş vermiş sayılır ki, bu cür varlanma həyata keçirilməmiş əsasa və ya sonralar aradan qalxmış əsasa söykənir; Maddə 1092.1. Varlanmış şəxs əldə etdiklərini məhrum olanın tələbi ilə ona qaytarmalıdır.
10. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsi: Maddə 14.1. Məhkəmə həqiqətə nail olmaq üçün işin hərtərəfli, tam və obyektiv tədqiqinə lazımi şərait yaradır. Bunun üçün məhkəmə: işdə iştirak edən şəxslərə onların prosessual hüquq və vəzifələrini izah edir, görüləcək, yaxud görülməyəcək hərəkətlərin nəticələri barədə onları xəbərdar edir, onların prosessual hüquqlarının həyata keçməsinə kömək göstərir; Maddə 14.2. Məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir; Maddə 77.1. Hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir; Maddə 119. Məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir; Maddə 217.1. Məhkəmənin qətnaməsi qanuni və əsaslı olmalıdır.
Məhkəmə baxışının hədləri
11. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 218.3-cü maddəsinə əsasən hakim işdə iştirak edən şəxslərin verdiyi tələblər üzrə qətnamə çıxarır. Lakin hakim qanunda göstərilən müstəsna hallarda iddia tələblərindən kənara çıxa bilər.
Məhkəmənin mövqeyi
12. İşin müəyyən olunmuş faktiki hallarına mübahisənin maddi hüquqi əsasları baxımından qiymət verən məhkəmə hesab edir ki, iddia təmin edilməlidir.
13. İddiaçı 5000 manat məbləğdə pulu cavabdehə qızının işə düzəldilməsi məqsədi ilə verdiyini, daha sonra cavabdehlə əlaqəsinin kəsildiyini bildirir.
14. İddiaçı tərəfindən Cavabdeh 5000 manat məbləğdə pulun verilməsi işdəki sübutlarla – təqdim edilmiş bank qəbzi, iddiaçı və cavabdeh tərəfindən Polis şöbəsinin İstintaq bölməsində verilmiş izahatlarla öz təsdiqini tapır.
15. Mülki Məcəllənin 1093.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icrası üçün deyil, varlanmış şəxsin hər hansı hərəkəti yerinə yetirməsi və ya yerinə yetirməməsi üçün varlanmış şəxsə nə isə verən məhrum olan, varlanmış şəxsin əməli gözlənilən məqsədə uyğun olmadıqda verdiyini geri tələb edə bilər.
16. Odur ki, hazırkı halda da cavabdeh tərəfindən heç bir qanuni və müqavilə əsası olmadan əldə edilmiş pul iddiaçıya qaytarılmalıdır.
17. Beləliklə, məhkəmə hesab edir ki, iddia təmin edilməli, 5000 manat məbləğdə pul Cavabdeh tutularaq İddiaçı ödənilməlidir.
18. Göstərilənlərə əsasən və MPM-in 119, 216-220, 227, 233, 358, 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qət etdi:
İddia təmin edilsin. 5000 manat məbləğdə pul Cavabdeh tutularaq İddiaçı ödənilsin. Qətnamədən, işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 ay müddətində “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinetdən Bakı şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilməmişdirsə, işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir.
HAKİM Aytəkin Əsədzadə