Bakı Şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(005)-353/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(005)-353/2021 03.05.2021 BAKI ŞƏHƏRİ NƏRİMANOV RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Quliyev Vüqar Şahbaz oğlunun sədrliyi Cəfərova Rufanə Xıdır qızının katibliyi ilə, İddiaçı nümayəndəsi və vəkili X3 iştirakı ilə, İddiaçı Cavabdehnə qarşı “vurulmuş zərərin əvəzinin ödənilməsi” iddia ərizəsi üzrə mülki işə məhkəmənin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə m ü ə y y ə n e t d i: İddiaçı Cavabdehnə qarşı “vurulmuş zərərin əvəzinin ödənilməsi” nə iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək podrat müqaviləsi üzrə ödənilmiş 7300 (yeddi min üç yüz) manat məbləğində borcun, darvazanın sındırılması nəticəsində dəymiş zərərin əvəzi olaraq 5000 (beş min) manatın və yerə döşənmiş daşların sındırılması nəticəsində dəymiş zərərin əvəzi olaraq 1500 (bir min beş yüz) manatın və 30 manat (otuz manat) məbləğində dövlət rüsumunun, ümumilikdə cəmi 13.830 (on üç min səkkiz yüz otuz) manat pul vəsaitinin Cavabdeh MMC-dən tutularaq iddiaçı Göksal (Şükürova) Fərqanə Vaqif qızına ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırmışdır ki, İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, Cavabdeh MMC ilə Göksal (Şükürova) Fərqanə Vaqif qızı arasında 09.01.2020-ci il tarixində podrat müqaviləsi (bundan sonra “Podrat Müqaviləsi”) bağlanmışdır. Podrat Müqaviləsinin şərtlərinə əsasən, Cavabdeh MMC Xəzər rayonu, Buzovna qəsəbəsi, 21G saylı torpaq sahəsində fərdi yaşayış evinin tikinti işlərini təhvil verməyi öz öhdəsinə götürmüşdür. 05.02.2020-ci il tarixində Podrat Müqaviləsinin şərtlərinə əsasən Göksal (Şükürova) Fərqanə Vaqif qızı təfəindən Cavabdeh MMC-yə 7300 (yeddi min üç yüz) manat nəğd şəkildə ödəniş həyata keçirilmişdir. X1 tərəfindən Podrat Müqaviləsi üzrə ödəniş öhdəliyi yerinə yetirilsə də, Cavabdeh MMC tərəfindən Podrat Müqaviləsi üzrə öhdəliklər pozularaq icra olunmamışdır. X2 sifarişi əsasında başqa podratçılar tərəfindən qoyulmuş darvazaya və yerə döşənmiş daşlara Cavabdeh MMC tərəfindən əhəmiyyətli dərəcədə ziyan vurlmuşdur. Bundan sonra, Podrat Müqaviləsi üzrə Cavabdeh MMC tərəfindən öhdəliyin icra edilməməsini və əmlakına zərər vurulmasını görən X1 dəfələrlə Cavabdeh MMC-yə ödənilmiş pul vəsaitinin və vurulmuş zərərin ödənilməsini tələb etsə də, Cavabdeh MMC Podrat Müqaviləsi üzrə ödənilmiş vəsiti və dəymiş zərəri ödəməkdən boyun qaçırmışdır. Məhkəmə iclasında iştirak etmiş İddiaçı Nazim qızının nümayəndəsi və vəkili X5 iddia tələbini müdafiə edərək iddia ərizəsinə uyğun izahat vermiş və iddia ərizəsinin təmin edilməsi haqqında qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Cavabdehə məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdar edilməsinə baxmayaraq məhkəmə iclasında iştirak etməmiş və iştirak etməməsinin səbəbi barədə məhkəməyə məlumat verməmişdir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 185.5-ci maddəsinə əsasən məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdar edilmiş cavabdehin gəlməməsinin səbəbləri haqqında məlumat olmadıqda və ya məhkəmə gəlməməyin səbəblərini üzürsüz hesab etdikdə, yaxud məhkəmə cavabdehin icraatı qəsdən yubandırdığını aşkar etdikdə, işə baxmağa haqlıdır. Məhkəmə iddiaçının və cavabdehin nümayəndəsinin izahatlarını dinləyib, iş materiallarını tədqiq edərək hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməlidir. Belə ki, mülki işin materiallarında olan; 10.09.2020-ci il tarixli mədaxil qəbzindən görünür ki, iddiaçı məhkəmədə iddia qaldırmaq üçün 30 (otuz) manat məbləğində dövlət rüsumu ödəmişdir. 05.02.2020-ci il tarixli mədaxil qəbzindən görünür ki, iddiaçı X1 Cavabdehnə 7300 (yeddi min üç yüz) manat məbləğində pul vəsaiti köçürmüşdür. X1 ilə Cavabdeh arasında imzalanmış 09.01.2020-ci il tarixli, № 116 nömrəli podrat müqaviləsinin1.1-ci bəndinə əsasən ikinci tərəf aşağıda göstərilmiş öz materiallarından istifadə etməklə Xəzər rayonu Buzovna qəsəbəsi 21G-də yerləşən torpaq sahəsində, fərid yaşayış evinin tikinti işlərinin təhvil verməyi öz üzərinə götürür. Sifarişçi isə həmin yaşayış evini qəbul edərək müqavilə üzrə müəyyən edilmiş öz öhdəsinə götürür. Bu müqavilənin 2.1-ci bəndinə əsasən hazırki müqavilə üzrə təhvil verilcək yaşayış evinin tikintisi işlərinin ümumi dəyəri 39.000 manat (otuz doqquz min manat) təşkil edir. Sifarişçi həmin məbləğin 20%-ni müqavilə bağlandığı gün ödəyir. Qalan məbləği isə iş bitənə qədər hər ay 2.500 manat olmaqla ödəməyi öz üzərinə götürür. Kommersiya qurmlarının dövlət reyestri məlumatlarından görünür ki, Cavabdeh hüquqi ünvanı ünvan 1manov Rayon Məhkəməsinin 28 oktyabr 2020-ci il tarixli qərardadı ilə əmlakın qiymətləndirilməsi ekspertizası təyin edilmiş və keçirilmiş, “xxxx” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin 11 fevral 2021-ci il tarixli qiymətləndirmə ilə bağlı rəylə müəyyən edilmişdir ki, aparılmış hesablamalara və təhlillərə əsasən, Bakı şəhəri, Xəzər rayonu, Buzovna qəsəbəsi, 21 G ünvanda torpaq sahəsində yerləşən fərdi yaşayış evinin tikintisi üçün faktiki olaraq-630,0 manat, Bakı şəhəri, Xəzər rayonu, Buzovna qəsəbəsi, 21G ünvanda torpaq sahəsində yerləşən fərdi yaşayış evinin tikintisi üçün tikinti materialları da nəzərə alınmaqla görülmüş işlərin dəyəri cəmi-600,0 manat, Bakı şəhəri, Xəzər rayonu, Buzovna qəsəbəsi, 21 G ünvanda torpaq sahəsində yerləşən fərdi yaşayış evinin tikintisi zamanı evin həyətində olan daşlara və qapıya vurulmuş zərərin həcmi cəmi uyğun olaraq - 50,0+200,0 manat olmaqla ümumi məbləğ-630,0+600,0+50,0+200,0=1480,0 manata bərabər olması müəyyənləşdirildi. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 21-ci maddəsinə əsasən, zərərin əvəzinin ödənilməsini tələb etmək hüququna malik olan şəxs ona vurulmuş zərərin əvəzinin tam ödənilməsini tələb edə bilər, bu şərtlə ki, qanunda və ya müqavilədə zərərin əvəzinin daha az miqdarda ödənilməsi nəzərdə tutulmasın. Zərər dedikdə, hüququ pozulmuş şəxsin pozulmuş hüququnu bərpa etmək üçün çəkdiyi və ya çəkməli olduğu xərclər, əmlakından məhrum olması və ya əmlakının zədələnməsi (real zərər), habelə hüququ pozulmasaydı, həmin şəxsin adi mülki dövriyyə şəraitində əldə edəcəyi gəlirlər (əldən çıxmış fayda) başa düşülür. “Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 21 və 23-cü maddələrənin şərh edilməsinə dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin 31 may 2002-ci il tarixli qərarında göstərilmişdir ki, “hər bir hüquq pozuntusu sosial mənada ictimai münasibətlərə mənfi təsir göstərdiyindən zərər (ziyan) törədir. Bu baxımdan zərər sosial və hüquqi aspektlərə malikdir. Zərər yetirmə şəxsin və yaxud təşkilatın subyektiv hüququnu pozur. Bununla yanaşı mülki hüquqda zərər ona görə sosial məna kəsb edir ki, subyektiv hüququn pozulması müəyyən edilmiş və qanunla qorunan obyektiv hüquqların pozulması ilə müşayiət olunur. Zərər forma və məzmunundan asılı olaraq əmlak və qeyri-əmlak xarakterli olur. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 21-ci maddəsinin müddəaları yalnız real zərərin, habelə əldən çıxmış faydanın ödənilməsini nəzərdə tutur”. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin: 1096-cı maddəsinə əsasən, mülki hüquq pozuntusu (delikt) hüquqla və ya qanunla müdafiə edilən başqa şəxsə (zərərçəkənə) birbaşa ziyan və ya zərər vurulmasına gətirib çıxaran təqsirli, hüquqa zidd (mülki qanunvericiliyin normalarını pozan) əməldir (hərəkət və ya hərəkətsizlikdir). Delikt törətmiş şəxs mülki hüquq məsuliyyəti daşıyır; 1097.1-ci maddəsinə görə, mülki hüquq pozuntusu (delikt) nəticəsində fiziki şəxsin şəxsiyyətinə və ya əmlakına vurulmuş zərərin, habelə hüquqi şəxsin əmlakına və işgüzar nüfuzuna vurulmuş zərərin əvəzi zərərvuran tərəfindən tam həcmdə ödənilməlidir. Qanunla zərərin əvəzini ödəmək vəzifəsi zərəri vurmayan şəxsin öhdəsinə qoyula bilər. Qanunun bu normasının tətbiqi üçün 3 zəruri şərt mövcud olmalıdır. Birincisi mülki hüquq pozuntusu olmalıdır, ikincisi şəxsiyyətə və ya əmlaka zərər vurulmalıdır, üçüncüsü mülki hüquq pozuntusu ilə zərər arasında səbəbli əlaqə mövcud olmalıdır. İş materiallarından göründüyü kimi, hazırkı mübahisənin yaranmasına səbəb olan mülki hüquq pozuntusu ilə iddiaçının mənzilinə zərər dəyməsi arasında səbəbli əlaqə vardır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin: 1115-ci maddəsinə görə isə, zərərin əvəzinin ödənilməsi tələbini təmin edərkən məhkəmə zərərin vurulması üçün məsuliyyət daşıyan şəxsin üzərinə işin hallarına uyğun olaraq zərərin əvəzini naturada ödəmək (eyni növlü və keyfiyyətli əmlak vermək, zədələnmiş əmlakı düzəltmək və i.a.) və ya vurulmuş zərərin əvəzini ödəmək öhdəliyi qoyur. Göstərilənlərə əsasən məhkəmə hesab edir ki, iddia tələbinin hüquqi əsası, yəni mülki qanunvericiliyin mülki hüquq pozuntusu nəticəsində dəymiş ziyanın ödənilməsinə dair müddəalarının dispozisiya şərtlərinin mövcudluğu sübuta yetirildiyindən iş üzrə verilmiş ekspertiza rəyi əsas götürülməklə iddia qismən təmin edilməlidir. Mülki prosessual qanunvericiliyin tələbinə görə, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur (Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsi, maddə 14.2, 77.1 və 88 maddələri). İddiaçının tələbi bilavasitə sübutetmə yükü ilə bağlıdır, işin faktiki hallarının müəyyən edilməsinin məhkəmə qərarının qanuniliyinin və əsaslığının əsas göstəricisi olduğu nəzərə alınsa, bu institut xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. İddia tələblərinin təsdiqlənməsi üçün tərəfin sübut etmədiyi halları məhkəmə mövcud olmayan kimi rədd edə bilər. Bu halda, mülki hüquq münasibətləri iştirakçılarının vicdanlılığı prezumpsiyasına əsaslanan iddianın əsasında duran faktların mövcud olmadığına dair ehtimal ortaya çıxır. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 125-ci maddəsinin Vİİ hissəsinin tələbinə görə məhkəmə icraatı həqiqətin müəyyən edilməsini təmin etməlidir. Konstitusiyanın 127-ci maddəsinin Vİİ hissəsinə görə isə məhkəmə icraatı çəkişmə prinsipi əsasında həyata keçirilir. Bu prinsip Azərbaycan Respublikası MPM-nin 9-cu maddəsində də nəzərdə tutulmuşdur. Həmin maddəyə görə ədalət mühakiməsi çəkişmə, tərəflərin bərabərliyi və faktlar əsasında həyata İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsi “Krçmarın Çex Respublikasına qarşı” işi üzrə 03 mart 2000-ci il tarixli qərarında qeyd etmişdir ki, ədalətli araşdırma anlayışını daha da genişləndirən elementlərdən biri olan tərəflərin bərabərliyi prinsipi hər tərəfə, onu qarşı tərəfə nisbətən əhəmiyyətli dərəcədə əlverişsiz şəraitdə qoymayan şəkildə öz işini təqdim etmək imkanının verilməsini tələb edir. İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsi “Yakovlev Rusiya Federasiyasına qarşı işdə” qeyd etmişdir ki, Konvensiya nəzəri və ya xəyali hüquqların deyil, praktiki və səmərəli hüquqların təmininə yönəlmişdir. Məhkəmədə çəkişmə prinsipi prosessual funksiyaların ciddi olaraq fərqləndirilməsində, tərəflərin prosessual bərabərliyində və məhkəmənin tərəflərə münasibətdə müstəqil vəziyyətində təzahür edir. Çəkişmə və tərəflərin bərabərliyi prinsipi tərəflərə bərabər prosessual imkanların verilməsini nəzərdə tutmalıdır. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 14.2-ci maddəsinin tələbinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə görə hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Həmin Məcəllənin 217.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 77.1-ci maddəsində sübut etmə vəzifəsi tərəflər arasında bölüşdürüldüyündən tərəflər öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdikləri halları özləri sübut etməlidirlər. İddiaçı iddianın əsasını təşkil edən halları sübut etməlidir. Həmin hallara mübahisəli hüquq münasibətinin mövcudluğu ilə əlaqədar olan faktlar və cavabdeh tərəfindən iddiaçının hüququnun pozulmasını və mübahisələndirilməsini təsdiqləyən faktlar aiddir. Cavabdeh isə iddiaya qarşı etirazını əsaslandıran faktları sübut etməlidir. Konkret mülki işdə tərəflərdən hər birinin sübut etməli olduqları faktların dairəsi mübahisəli hüquq münasibətini tənzimləyən maddi hüquq normasının məzmunu nəzərə alınmaqla müəyyən edilir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 88-ci maddəsinin tələbinə görə məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur. “Mahmudov Rusiyaya qarşı” iş üzrə 26 iyul 2007-ci il tarixli qərarında İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsi qeyd etmişdir ki, Konvensiya araşdırmalarında sübutları qiymətləndirərkən, bir qayda olaraq, affirmanti, non neganti incumbit probation (sübut etmək yükü təkzib edənin deyil, iddia edənin üzərinə düşür) prinsipi rəhbər tutulur. Sübut kifayət qədər güclü, aydın və biri-birinə uyğun qənaətlərin həm mövcudluğundan, həmçinin təkzib olunmaz oxşar fakt ehtimallarından irəli gələ bilər. Avropa Məhkəməsinin “Qavazov Bolqarıstana” qarşı 06 mart 2008-ci il tarixli qərarında qeyd edilmişdir ki, sübutlar qiymətləndirilərkən, bir qayda olaraq əsaslı şübhədən kənar standartlar tətbiq edilir. Qeyd olunanlara əsasən məhkəmə hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməli, 100 (yüz) manat məbləğində pul və 30 (otuz) manat məbləğində dövlət rüsumu cavabdehdən tutulmalıdır. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 217.3-cu maddəsinə əsasən qətnamə iş üzrə müəyyən edilmiş həqiqi hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə uyğun əsaslandırılmalıdır. Həmin Məcəllənin 217.4-cü maddəsinə əsasən məhkəmə öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinın 119.1-ci maddəsinin tələblərinə görə məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Beləliklə, məhkəmənin gəldiyi qənaətə görə, iddia qismən təmin olunmalı, Cavabdeh MMC-dən İddiaçı xeyrinə 7300 (yeddi min üç yüz) manat borc məbləğinin, 1480 (min dörd yüz səksən) manat məbləğində dəymiş zərər olmaqla pul vəsaiti və 30 manat dövlət rüsumu tutulmalı, iddia tələbi qalan hissədə təmin edilməməlidir. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220-ci maddələrini rəhbər tutub, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh MMC-dən tərəflər arasında bağlanmış 09.01.2020-ci il tarixli podrat müqaviləsi üzrə 7300 (yeddi min üç yüz) manat məbləğində pul, 1480 (min dörd yüz səksən) manat məbləğində vurulmuş maddi ziyan olmaqla, ümumilikdə 8780 (səkkiz min yeddi yüz səksən) manat məbləğində pul vəsaiti və 30 (otuz) manat məbləğində dövlət rüsumu İddiaçı xeyrinə tutusun. İddia tələbi qalan hissədə təmin edilməsin. Qətnamədən, rəsmi qaydada verildiyi gündən bir ay müddətində Bakı şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apelyasiya Məhkəməsinə apelyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim Vüqar Quliyev