Bakı Şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(006)-3638/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(006)-3638/2021 01.06.2021 BAKI ŞƏHƏRİ NƏSİMİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Nəsimi rayon Məhkəməsinin hakimi Tağıyeva Natavan Tağı qızının sədrliyi, məhkəmə iclas katibi Məmmədova Şəbnəm Hikmət qızının katibliyi, iddiaçının nümayəndəsi X4, cavabdehin nümayəndəsi X3 iştirakları ilə, İddiaçı Cavabdeh MTK-yə, 3cü şəxs Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət reyestri Xidmətinin 01 saylı Bakı şəhər Ərazi İdarəsinə qarşı mənzil sertifikatı ilə çıxarış arasındakı çatışmayan 12,25 kv.m mənzil sahəsinin dəyərinin qaytarılması” tələbinə dair iddia ərizəsi üzrə mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq müəyyən etdi: İddiaçı iddia ərizəsi ilə Nəsimi Rayon Məhkəməsinə müraciət edərək, cavabdehdən aldığı 307 saylı mənzilin sertifikatda nominal dəyəri 96588 manat ümumi sahəsi 134,15 kv metre göstərilməklə texniki pasport və çıxarışda faktiki 121,9 kv metr-dir. Cavabdehları kobudcasına pozaraq aldatdıqları 12,25 kv m çatmayan mənzil sahəsinin bugünki bazar qiyməti (hal-hazırda onların binasında 1 kv m qiyməti 1800 manatdır) ilə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə baxışı iclasında iddiaçının nümayəndəsi X7 iddia ərizəsini müdafiə edərək izahatında göstərdi ki, "Cavabdeh" MTK yerləşdiyi Nəsimi rayonu, Xətai prospekti ünvanında tikilmiş 18 mərtəbəli yaşayış binasını 2006-ci ildə dövlətə istismara verilmədən yaşamağa icazə verilmişdir. 19 fevral 2019-ci il tarixli 529 saylı fərmanının köməyi ilə 26.11.2019-ci il tarixində cavabdeh binanı 14 ildən sonra çıxarışların alınması üçün istismara təhvil vermişdir. Mənzili 3 otaqlı olmaqla evin ümumi sahəsi 139 kv m göstərilmiş və 01.11.2020-ci ilə qədər 1 kv metri 0,30 qəpiq olmaqla 41,70 manat xidmət haqqı ödənilmişdir. Oktyabr 2020-ci ildə məktubla müraciət etməklə çıxarış almaq üçün lazimi sənədləri, yəni protokoldan çıxarışı və alqı-satqı 00320 saylı MS-N mənzil sertifikatını alaraq ASAN Xidmətə sənədləri verdi. Sertifikatda evin ümumi sahəsi 134,15 kv metr nominal qiymət 96 588 manat göstərilmişdir. 29.09.2020-ci ildə ********** saylı evin çıxarışını və texniki pasportunu aldı. Texniki pasporta və çıxarışda evin ümumi sahəsi 121,9 kv metr göstərilmişdir. Dəməli evin ümumi sahəsi 121,9 kv metr olmaqla "Cavabdeh" MTK-nm rəhbərliyi onun Cavabdehlarını kobudçasına pozaraq evi ona 139 kv metr həcmində qiymətləndirərək satmışdırlar. Hətta bugünə qədər, 01.11.2020-ci ilə qədər kommunal xidməti 139 kv metrə ilə hesablanaraq 41.70 tələbi ödənilmişdir. Yənı 139 x 0,30 manat= 41,70 manat. Sənədlərdən aydın olur ki, evin ümumi sahəsi 134,15 kv metrdir. Faktiki texniki pasport və çıxarışda 121,9 kv m-dir. 134,15-121,9=12,25 kv m artıq hesablanaraq Cavabdehları pozmaqla onu aldatmışlar. Odur ki, o, rəsmi olaraq müraciət etmişdir. Lakin cavablarında onun tələbi müxtəlif bəhanələrlə, yəni mənzilin divarların hesablanmamasını səbəbini göstərmişdilər. Bu çox yanlış fikirdir. Bu səbəbdən o, məhkəməyə müraciət etmək məcburiyyətində qalmışdır. Sonda iddiaçı nümayəndəsi iddianın təmin edilməsini xahiş etdi. Məhkəmə baxışı iclasında cavabdehin nümayəndəsi X5 iddia ərizəsini qəbul etməyərək izahatında göstərdi ki, Bakı şəhəri, Xətai prospekti 38 ünvanında yerləşən 307 №-li mənzilin ilkin sahibi X2 olmuşdur. “Payçı” Firuzə Əsgərova ilə Kooperativ arasında bağlanmış müqaviləyə əsasən mənzil “Payçı”ya təhvil verilərkən mövcud qaydalara əsasən bütün sahə ölçüyə daxil edilmiş və bu barədə Firuzə Əsgərovaya əlavə olaraq izahat da verilmişdir. Sonradan Cavabdeh tərəfindən buraxılmış MS seriyalı, 000320 nömrəli və Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Qiymətli Kağızlar üzrə Dövlət Komitəsində 22.02.2007-ci il tarixində 08/5-008 nömrəli dövlət qeydiyyatına alınmış mənzil sertifikatı üzrə tələblər Firuzə Əsgərova tərəfindən 12.04.2011-ci il tarixdən iddiaçıya verilmişdir və iddiaçı həmin tarixdən Kooperativin üzvlüyünə qəbul edilmişdir. Ona görə də, İddiaçı Cavabdeh MTK-nı cavabdeh kimi qiymətləndirə bilməz. Bundan əlavə, İddiaçı iddia ərizəsində mənzilin sahəsinin düzgün hesablanmamasım 29.06.2012-ci ildə qüvvəyə minən AR Şəhərsalma və Tikinti Məcəlləsinin 59.3-cü maddəsinə və 15.12.2012-ci ildə qüvvəyə minən AR Şəhərsalma və Arxtektura Komitəsinin qərarına istinad edir. Hansı ki, bu halda da qanunun geriyə qüvvəsi olmadığına görə iddia əsassızdır. İddiaçı iddia tələbi AR Mülki Məcəlləsindən 373-cü maddəsinin tələbinə də ziddir. Qanunun tələbinə görə o, 3 il ərzində məhkəməyə müraciət edə bilərdi. Hansı ki, həmin vaxtdan 10 il keçib. Odur ki, “Cavabdeh MTK” ilə İddiaçı arasında heç bir alqı-satqı müqaviləsi olmadığına, istinad etdiyi qanunun geriyə qüvvəsi olmadığına, müəyyən olunmuş iddia müddəti keçdiyinə görə İddiaçı iddiasının rədd edilməsini Sizdən xahiş edirəm. Sonda cavabdehin nümayəndəsi X5 iddianın rədd edilməsini xahiş etdi. 3-cü şəxs Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət reyestri Xidmətinin 01 saylı Bakı şəhər Ərazi İdarəsinin nümayəndəsi məhkəmə iclasında iştirak etməmiş və heç bir üzrlü səbəbinin olmasını məhkəməyə bildirməmişdir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası MPM-nin 185.5-ci maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq işə 3-cü şəxsin nümayəndəsinin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə istinad olunan Cavabdeh normalarına əsasən iddia ərizəsini və işin faktiki hallarını araşdıraraq, işdə olan sənədləri tədqiq edərək və sübutları qiymətləndirərək, hesab edir ki, iddia rədd edilməlidir. Belə ki, iş materiallarından görünür ki, Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Qiymətli Kağızlar üzrə Dövlət Komitəsində qeydiyyata alınıb X1 Bakı şəhəri, Xətai pr-ti 38, C2 bloku, mərtəbə 12 mənzil 307, ümumi sahəsi 134,15 kv.m, yaşayış sahəsi 76,77 kv.m, 3 otaqlı mənzil nominal dəyəri 96588 olmaqla MS-N 000320 nömrəli 22 fevral 2007-ci il tarixli Cavabdeh MTK tərəfindən mənzil sertifikatı verilmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 152-ci maddəsində qeyd olunduğu kimi, mülkiyyət Cavabdeh subyektin ona mənsub əmlaka öz istədiyi kimi sahib olmaq, ondan istifadə etmək və ona dair sərəncam vermək üzrə dövlət tərəfindən tanınan və qorunan Cavabdehdur. Müvafiq olaraq sahiblik Cavabdeh-əmlaka faktiki sahibliyi həyata keçirməyin Cavabdehi cəhətdən təmin edilmiş imkanıdır. İstifadə Cavabdeh-əmlakdan onun faydalı təbii xassələrini hasil etməyin, habelə ondan fayda götürməyin Cavabdehi cəhətdən təmin edilmiş imkanıdır. Sərəncam Cavabdeh-əmlakın Cavabdehi müqəddəratını təyin etməyin Cavabdehi cəhətdən təmin edilmiş imkanıdır. Maddi nemətlərin fərdi mənsubiyyətini təsbit edən mülkiyyət Cavabdeh beynəlxalq Cavabdeh aktlarında (insan Cavabdehları haqqında Ümumi Bəyamnamənin 17-ci mad., İnsan Cavabdehlarının və Əsas azadlıqların müdafiəsi haqqında Konvensiyaya Əlavə (1 saylı protokolun 1-ci maddəsi və s.) və Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasında (29-cu maddə) nəzərdə tutulmuş fundamental insan Cavabdehları sırasında mühüm yer tutur. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Konstitutsiyasının 29-cu maddəsinin 3-cü bəndinə əsasən, hər kəsin mülkiyyətində daşınar və daşınmaz əmlak ola bilər. Mülkiyyət Cavabdeh mülkiyyətçinin təkbaşına və ya başqaları ilə birlikdə əmlakdan istifadə etmək və onun barəsində sərəncam vermək Cavabdehlarından ibarətdir. Həmçinin Konstitutsiyanın 43-cü maddəsinə görə, heç kəs yaşadığı mənzildən qanunsuz məhrum edilə bilməz. Konstitusiyamızın 13 və 29-cu maddələrində mülkiyyətin toxunulmazlığına, növündən asılı olmayaraq dövlət tərəfindən bərabər müdafiə olunmasına, mülkiyyət Cavabdehun qanunla qorunmasına, bu Cavabdeh mülkiyyətçinin əmlaka sahib olmaq, əmlakdan istifadə etmək və onun barəsində sərəncam vermək Cavabdehlarından ibarət olmasına və s. dair müddəalar təsbit olunmuşdur. Azərbaycan Respublikasının qoşulduğu «İnsan Cavabdehlarının və əsas azadlıqların müdafiəsi» haqqında Konvensiyanın 1 saylı 20.03.1952-ci il tarixli Protokolunun 1-ci maddəsinə əsasən «hər bir fiziki və Cavabdehi şəxs öz mülkiyyətindən dinc istifadə Cavabdeha malikdir. Heç kəs cəmiyyətin maraqları naminə qanunla və beynəlxalq Cavabdeh ümumi prinsipləri ilə nəzərdə tutulmuş şərtlər istisna olmaqla öz mülkiyyətindən məhrum edilə bilməz». Bundan irəli gələn digər məsələ isə, iddiaçının cavabdehə qarşı həmin tələbi yönəltməyə dair subyektiv Cavabdehun olmamasıdır. Belə ki, MPM-nin 4.1-ci maddəsinə əsasən, bütün fiziki və Cavabdehi şəxslər özlərinin qanunla qorunan Cavabdeh və azadlıqlarını, eləcə də maraqlarını qorumaq və təmin etmək məqsədi ilə qanunla müəyyən edilmiş qaydada məhkəmə müdafiəsindən istifadə etmək Cavabdeha malikdirlər. Məhkəmə müdafiəsi Cavabdeh öz təbiəti etibarilə mütləq Cavabdeh olmayıb, müəyyən şərtlərin mövcudluğunda konkret məhdudiyyətlərə məruz qala bilər və yalnız qanunla qorunan pozulmuş və ya barəsində mübahisə edilən Cavabdeh və azadlıqların məhkəmə vasitəsilə həyata keçirilməsini nəzərdə tutur. Bu mənada, hər kəs özünün subyektiv Cavabdehun həyata keçirilməsi və ya bərpası üçün iddia irəli sürmək yolu ilə məhkəmə müdafıəsi vasitələrindən istifadə edə bilər. Lakin, bu zaman mütləq nəzərə almaq lazımdır ki, iddia etmək Cavabdeh özündə iddianı təqdim etmə və iddianın təmin olunması Cavabdehlarını ehtiva edir. Birinci Cavabdeh məhkəmədən yaranmış mübahisəyə baxılmasını və müvafıq prosessual qaydada həll edilməsini tələb etmək Cavabdehdur. İkinci Cavabdeh isə iddia tələblərinin məhkəmə vasitəsi ilə məcburi şəkildə həyata keçirilməsinin mümkünlüyünü nəzərdə tutur. Buna görə, məhkəmə əvvəlcə iddiaçının müvafıq subyektiv Cavabdeh malik olub-olmamasını və cavabdeh tərəfındən həmin Cavabdeh pozulub-pozulmadığını araşdırmalıdır. Yalnız belə subyektiv Cavabdeh mövcudluğu və onun cavabdeh tərəfındən pozulması faktı müəyyən edildikdən sonra pozulmuş Cavabdeh məhkəmə tərəfındən bərpa edilməsinə yol verilə bilər. Odur ki, məhkəmə icraatında olan hər bir iddia tələbi üzrə qabaqcadan iddiaçının müvafıq subyektiv Cavabdeh malik olub-olmaması, subyektiv Cavabdeh pozulub-pozulmaması, cavabdehin bu pozuntunu edib-etməməsi məsələləri araşdırılmalıdır. “M.Bağırovun şikayəti üzrə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Mülki işlər üzrə məhkəmə kollegiyasının 04 may 2007-ci il tarixli qərarının Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına və qanunlarına uyğunluğunun yoxlanılmasına dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun 30 iyul 2008-ci il tarixli qərarında qeyd olunan məsələ ilə bağlı ifadə olunmuş Cavabdehi mövqelərə görə mülki mübahisənin qanuni həlli üçün işə baxan məhkəmə ilk növbədə iddia qaldırmış şəxsin müvafıq subyektiv Cavabdeh malik olub-olmamasını araşdırmalıdır. Subyektiv Cavabdeh üç elementin məcmusu kimi qiymətləndirilə bilər: öz hərəkətlərinə Cavabdehi ixtiyar; başqa (borclu) şəxslərdən tələb etmək Cavabdeh; müdafıə Cavabdeh. Subyektiv Cavabdeh ikinci və üçüncü elementləri birinci elementin mövcudluğu ilə bağlıdır. Belə qaydalara riayət edilmədən subyektiv Cavabdeh digər elementlərinin, yəni başqa şəxslərdən tələb etmək Cavabdehun yaranmasından, eləcə də həyata keçirilməsindən söhbət gedə bilməz. Yuxarıda ifadə olunmuş Cavabdehi mövqeləri nəzərə alaraq Məhkəmə hesab edir ki, iddiaçı iddia tələbini irəli sürməklə bağlı müvafiq subyektiv Cavabdeh malik şəxs kimi qəbul edilə bilməz. Odur ki, İddiaçı Cavabdeh MTK-yə, 3-cü şəxs Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət reyestri Xidmətinin 01 saylı Bakı şəhər Ərazi İdarəsinə qarşı mənzil sertifikatı ilə çıxarış arasındakı çatışmayan 12,25 kv.m mənzil sahəsinin dəyərinin qaytarılması” tələbinə dair iddia tələbi rədd edilməlidir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 77.1-ci maddəsinə əsasən, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Eyni Məcəllənin 14.2-ci maddəsinə görə məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 217.4-cü maddəsinə görə məhkəmə öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 216-220, 222.1-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qət etdi: İddiaçı Cavabdeh MTK-yə, 3-cü şəxs Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət reyestri Xidmətinin 01 saylı Bakı şəhər Ərazi İdarəsinə qarşı mənzil sertifikatı ilə çıxarış arasındakı çatışmayan 12,25 kv.m mənzil sahəsinin dəyərinin qaytarılması” tələbinə dair iddiası rədd edilsin. Qətnamədən 1 (bir) ay müddətində Nəsimi Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apelyasiya Məhkəməsinə apelyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən: Natavan Tağıyeva