Bakı Şəhəri Səbail Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(009)-2289/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(009)-2289/2024 29.11.2024 BAKI ŞƏHƏRİ SƏBAİL RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Abdullayev Şahin Zülfüqar oğlunun sədrliyi, Ağayeva Narqələm Bayram qızının katibliyi, İddiaçının nümayəndəsi Nümayəndə, Cavabdeh iştirakları ilə İddiaçı Bakı şəhəri Səbail rayon Mənzil-Kommunal Təsərrüfat Birliyinin Cavabdeh qarşı yaşayış sahələrinə görə yaranmış borcun tutulması tələbinə dair iddia ərizəsi üzrə mülki işə Səbail rayon Məhkəməsi binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq… MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı Bakı şəhəri Səbail rayon Mənzil-Kommunal Təsərrüfat Birliyi Cavabdeh qarşı yaşayış sahələrinə görə yaranmış borcun tutulması tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək göstərmişdir ki, cavabdeh mülkiyyət hüquqlarının qeydiyyat vəsiqəsinə əsasən yaşadığı Bakı şəhəri, Səbail rayonu, İ.Məmmədov küçəsi, 11 nömrəli evin 23 saylı mənzilinin mülkiyyətçisidir və 45 saylı Mənzil Kommunal İstismar Sahəsinin sakinidir. Belə ki, Cavabdeh xx.xx.2024-cü il tarixə mənzil haqqı üzrə 99,24 manat, məişət tullantıları üzrə 180 manat, cəmi 279,24 manat borcu vardır. Lakin cavabdeh istifadə etdiyi yaşayış sahəsinə görə qanunla müəyyən edilmiş haqların ödənilməsindən əsassız olaraq imtina edir. Dəfələrlə cavabdehə 45 saylı MKİS-nin işçiləri tərəfindən şifahi və yazılı xəbərdarlıq edilib borcun ödənilməsi tələb olunsa da, o, buna əhəmiyyət verməyib bu günə kimi borcunu ödəməmişdir. Mövcud qanunvericiliyə görə kommunal xidmətləri göstərən təşkilatlarla (elektrik enerjisi, qaz, su təchizatı üçün) vətəndaşlar arasında müqavilə bağlanmalıdır, lakin cavabdeh bu təşkilatlarla müqavilə bağlamadıqları halda həmin xidmətlərin haqqını ödəyirlər, amma mənzil haqqı və məişət tullantılarının haqqlarını ödəməkdən əsassız imtina edirlər. Ona xidmət müqaviləsi bağlanmasını təklif etdikdə bundan da imtina edirlər, halbuki cavabdehlə müqavilə olmadan da onlara tərəflərindən zibil daşıması, binanın ümumi istifadə olan yerlərinin təmiri, heyətlərin süpürülməsi və sair kimi xidmətlər göstərir. Cavabdehə qanuna riayət hissini aşılamaq, onun üzərinə dövlət tərəfindən qoyulmuş öhdəliyin yerinə yetirilməsini təmin etmək və dövlət büdcəsinə yığımların ödənişinə kömək məqsədilə iddia tələbi təmin olunmalıdır. Göstərilənləri nəzərə alaraq iddiaçı Cavabdeh mənzil xidmət haqqı üzrə 99,24 manat, məişət tullantıları üzrə 180 manat, cəmi 279,24 manat borcun tutulub Səbail rayon Mənzil-Kommunal Təsərrüfatı Birliyinə ödənilməsi, həmçinin çoxmənzilli binanın idarə edilməsi müqaviləsinin bağlanması öhdəliyini Cavabdeh üzərinə qoyulması barədə qətnamə qəbul edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında izahatı alınmış iddiaçının nümayəndəsi Nümayəndə iddia tələbini müdafiə edərək onun təmin edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. İddiaçının nümayəndəsi həmçinin izahatında göstərmişdir ki, iddiaçının mənzilinə görə 1 il üçün istismarı yığımı borcu 8,76 manat, məişət tullantıları borcu 18 manat, yəni illik kommunal xidmətlərlə bağlı borc 26,76 maant təşkil edir ki, cavabdeh tərəfindən ödənilməyən illər nəzərə alınmaqla həmin borc 279,24 manat təşkil edir. Məhkəmə iclasında izahatı alınmış Cavabdeh iddia tələbini qismən qəbul edərək izahatında göstərmişdir ki, kommunal xidmətlərlə bağlı pulun alınması üçün onların mənzilinə gələn şəxslərə həqiqətən ödəniş etməmişdir ona görə ki, həmin pulun borca silinməsini şübhə altına almışdır. Kommunal xidmətlərlə bağlı ödəniş etməkdən imtina etmir, lakin iddia müddətinin tətbiqi ilə bağlı ərizə vermişdir və məhkəmədən qanuni qərar qəbul edilməsini xahiş edir. Məhkəmə iş materiallarını araşdırıb, tərəflərin izahatlarını dinləyib və iş üzrə toplanmış sübutlara hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia tələbi qismən təmin edilməlidir. İş üzrə Texniki İnventarlaşdırma və Mülkiyyət Hüquqlarının Qeydiyyatı İdarəsi tərəfindən verilmiş MH seriyalı 079291 nömrəli, xx.xx.1997-ci il tarixli qeydiyyat vəsiqəsinin surətinə əsasən Bakı şəhəri, Səbail rayonu, İ.Məmmədov küçəsində yerləşən 11 saylı evin 23 saylı mənzili tam mülkiyyət hüququ üzrə Cavabdeh adına qeydiyyata alınmışdır. İş üzrə Səbail rayon MKTB-nin 45 saylı MKİS tərəfindən verilmiş yaşayış yeri üzrə qeydiyyat haqqında xx.xx.2024-cü il tarixli arayışa əsasən Cavabdeh özü ilə birlikdə 5 nəfər ailə üzvü Bakı şəhəri, Səbail rayonu, İbrahim Məmmədov küçəsində yerləşən 11 saylı evin 2 otaqlı 23 saylı mənzilində yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdadırlar. İş üzrə Səbail rayon Mənzil-Kommunal Təsərrüfatı Birliyinin 45 saylı MKİS tərəfindən verilmiş xx.xx.2024-cü il tarixli haqq-hesab cədvəlindən görünür ki, Cavabdeh Bakı şəhəri, Səbail rayonu, İ.Məmmədov küçəsində yerləşən 11 saylı evin 23 saylı mənzilə dair xx.xx.2024-cü il tarixə mənzil xidmət haqqı üzrə 99,24 manat, məişət tullantılarına görə 180 manat, cəmi 279,24 manat borcu yaranmışdır və mənzil sahibi borcun ödənilməsinə imtina etmişdir. İş üzrə Səbail rayon Mənzil-Kommunal Təsərrüfatı Birliyinin 45 saylı MKİS tərəfindən Cavabdeh ünvanlanmış xəbərdarlıq məktubundan görünür ki, Cavabdeh mülkiyyətində olan İbrahim Məmmədov küçəsi, 11 saylı evin 23 nömrəli mənzilə görə xx.xx.2013-cü il tarixdən xx.xx.2024-cü il tarixə mənzil xidmət haqqı üzrə 99,24 manat, məişət tullantılarına görə 180 manat, cəmi 279,24 manat məbləğində Səbail rayon Mənzil-Kommunal Təsərrüfatı Birliyinə borcu yaranmışdır. İbrahim Məmmədov küçəsi, 11 saylı evin 23 saylı mənzilə görə mənzil xidmət haqqı və məişət tullantılarına görə 279,24 manat məbləğində borcu Səbail rayon Mənzil-Kommunal Təsərrüfatı Birliyinə ödənilməsi xahiş olunur. Yuxarıda qeyd edilən 279,24 manat məbləğində borcun Səbail rayon Mənzil Kommunal Təsərrüfatı Birliyinə ödəməyəcəyi təqdirdə Cavabdeh qarşı məhkəmədə iddia qaldırılacaqdır. Məhkəmə iclasında cavabdeh verilmiş iddiaya münasibətdə iddia müddətinin tətbiq edilməsini xahiş etmiş və bununla əlaqədar yazılı ərizə vermişdir. «L.İ.Binnətovanın şikayəti üzrə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Mülki işlər üzrə məhkəmə kollegiyasının 05 iyun 2007-ci il tarixli qərarının Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına və qanunlarına uyğunluğunun yoxlanılmasına dair» 8 may 2008-ci il tarixli Qərarında qeyd etmişdir ki, «iddia müddəti pozulmuş hüququn müdafıəsinin müddəti kimi bu müddətin axımının başlanmasına səbəb olan subyektiv hüququn pozulması ilə ayrılmaz surətdə bağlıdır. Buna görə, məhkəmə qabaqcadan iddiaçının müvafıq subyektiv hüquqa malik olubolmaması, subyektiv hüququn pozulub-pozulmaması, cavabdehin bu pozuntunu edib-etməməsi məsələlərini araşdırmadan iddia müddətinin keçməsinə görə iddianı rədd etməkdə haqlı deyil. İddia müddətinin keçməsinə görə iddianı rədd etmiş, lakin subyektiv mülki hüququn pozulması məsələsini həll etməyən məhkəmə aktı daxilən ziddiyyətli və əsassızdır, çünki iddia müddətinin keçməsinə görə məhkəmənin gəldiyi nəticə lazımi əsasa söykənmir». Məhkəmə Konstitusiya Məhkəməsinin yuxarıda göstərilən qərarını nəzərə alaraq hesab edir ki, iddia müddətinin tətbiqi ilə bağlı cavabdehin dəlillərinə hüquqi qiymət verməmişdən əvvəl irəli sürülmüş iddia tələbinə hüquqi qiymət verilməlidir. Məhkəmə verilmiş iddia tələbi ilə bağlı aşağıdakıları qeyd edir. Məhkəmə iclasında müəyyən edilmişdir ki, Cavabdeh Bakı şəhəri, Səbail rayonu, İbrahim Məmmədov küçəsində yerləşən 11 saylı evin 23 saylı mənzilin mülkiyyətçisidir. Həmin mənzilə Səbail rayonu MKTB-nin 45 saylı MKİS-si xidmət göstərir. Məhkəmə iclasında həmçinin müəyyən edilmişdir ki, cavabdeh xx.xx.2013-cü il tarixdən 132 ay müddətində mənzil xidmət haqqını və məişət tullantıları haqqını ödəməmiş və bu xidmətlərə görə cəmi 279,24 manat borc yaranmışdır. İddiaçı tərəfindən borcun ödənilməsi ilə bağlı cavabdehə xəbərdarlıq olunsa da, həmin xidmət haqqı hal-hazırki vaxtadək ödənilməmişdir. Bu səbəbdən iddiaçı yaranmış borcun cavabdehdən tutulması ilə bağlı məhkəməyə müraciət etmişdir. Azərbaycan Respublikası Mənzil Məcəlləsinin 135.1-ci maddəsinə əsasən fiziki və hüquqi şəxslər, həmçinin belə xidmətlərdən istifadə edən dövlət orqanları, bələdiyyələr və digər təşkilatlar yaşayış sahəsinə və kommunal xidmətlərə görə haqqı vaxtında və tam məbləğdə ödəməyə borcludurlar. Yaşayış sahəsinə və kommunal xidmətlərə görə haqqın ödənilməsi vəzifəsi yaşayış sahəsinin mülkiyyətçisi üçün – yaşayış sahəsinə mülkiyyət hüququ əmələ gəldiyi andan yaranır (maddə 135.2.4). Həmin Məcəllənin 136.2-ci maddəsinə əsasən çoxmənzilli binanın yaşayış sahəsinin mülkiyyətçisinin yaşayış sahəsinə və kommunal xidmətlərə görə ödədiyi haqq aşağıdakılardan ibarətdir: 136.2.1. çoxmənzilli binanın idarə edilməsi, ümumi əmlakının saxlanması, cari və əsaslı təmiri üzrə xidmət və işlərə görə ödənilən haqqın daxil olduğu yaşayış sahəsinin saxlanması və təmirinə görə haqq; 136.2.2. kommunal xidmətlərə görə haqq. Göstərilən Məcəllənin 137.10-ci maddəsinə əsasən mülkiyyətçilər, kirayəçilər və ya digər şəxslər tərəfindən sahənin istifadə edilməməsi yaşayış sahəsinə və faktiki istehlak edilmiş kommunal xidmətlərə görə haqqın ödənilməməsi üçün əsas deyildir. Mənzil qanunvericiliyin yuxarıda göstərilən tələblərinə əsasən yaşayış sahəsinin və kommunal xidmətlərin ödənilməsi vəzifəsi mənzil mülkiyyətçisinin vəzifəsidir. Məhkəmə qeyd edir ki, iddiaçı kommunal xidmətlərin ödənilməsini mənzil mülkiyyətçilərindən tələb edə bilər. Lakin qanun həmin vəzifənin, yəni mənzil kommunal xidmət haqqının ödənilməsini mülkiyyətçinin vəzifəsi olduğunu müəyyən edir. Məhkəmə mənzil qanunvericiliyinin tələblərinə əsasən qeyd edir ki, Cavabdeh Bakı şəhəri, Səbail rayonu, İbrahim Məmmədov küçəsində yerləşən 11 saylı evin 23 saylı mənzil üzrə kommunal xidmətlərdən istifadə ilə bağlı yaranmış borca görə cavabdehlik daşıdığından, iddiaçı yaranmış borcun cavabdehdən tutulması ilə əlaqədar məhkəmədə iddia qaldırmaqda haqlı olmuşdur. Məhkəmə tutulmalı olan borcla bağlı aşağıdakıları qeyd edir. Azərbaycan Respublikası Mənzil Məcəlləsinin 138.1-ci maddəsinə əsasən yaşayış sahəsinin saxlanması və təmirinə görə haqq çoxmənzilli binanın ümumi əmlakının qanunvericiliyin tələblərinə müvafiq olaraq saxlanmasını təmin edən miqdarda müəyyən edilir. Göstərilən Məcəllənin 140.3-cü madəsinə əsasən əgər çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçiləri ümumi yığıncaqda yaşayış sahəsinin saxlanması və təmirinə görə haqqın miqdarının müəyyənləşdirilməsi barədə qərar qəbul etməzlərsə, bu miqdar müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyənləşdirilir. Bakı şəhər Mənzil-Kommunal Təsərrüfatı Departamentinin xx.xx.2005-ci il tarixli 153/2 saylı sərəncamına əlavəyə əsasən AR Nazirlər Kabinetinin 10 mart 2000-ci il tarixli 40 nömrəli qərarı ilə tənzimlənən mənzil-kommunal xidmət tarifləri ödəniş qəbzlərində, eyni zamanda həm köhnə, həm də yeni miqyasda, denominasiya olunmaqla mənzil xidməti tarifləri 1 kv.m yaşayış sahəsi üçün ayda 2 qəpik, məişət tullantılarının daşınması və zərərsizləşdirilməsinə görə adambaşı ayda 30 qəpik miqdarında müəyyən edilmişdir. Məhkəmə qeyd edir ki, 45 saylı MKİS tərəfindən uzun müddət ərzində cavabdehin mülkiyyətində olan mənzilə xidmət göstərildiyindən və cavabdeh tərəfindən mənzil xidmət haqqı və məişət tullantılarının daşınması ilə bağlı yaranmış borc ödənilmədiyindən, cavabdeh bununla bağlı vəzifə daşıyır və bu vəzifənin yerinə yetirilməməsi mülki məsuliyyətə səbəb olur. Lakin məhkəmə hesab edir ki, iddiaçının xx.xx.2013-cü ildən xx.xx.2024-cü il tarixədək dövr üçün mənzil xidmət haqqını və məişət tullantıları haqqını cavabdehdən tələb etməkdə haqlı hesab edilməməlidir. Belə ki, cavabdeh tərəfindən iddia müddətinin tətbiqi ilə bağlı vəsatət verildiyindən kommunal xidmətlərlə bağlı yaranmış borc yalnız son 3 il xidmət haqqına uyğun cavabdehdən tutulmalıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 373.3-cü maddəsinə əsasən vaxtaşırı icra edilməli öhdəliklərdən irəli gələn tələblər üzrə iddia müddəti üç ildir. Göstərlənləri nəzərə alaraq məhkəmə hesab edir ki, iddia tələbi cavabdehdən kommunal xidmətlərə görə yalnız son 3 ilə görə yaranmış borcun tutulması hissəsində əsaslı hesab edilməli, Cavabdeh istismar yığım borcunun 1 il üçün 8,76 manat, məişət tullantıları borcunun 18 manat olmasını nəzərə alaraq cəmi 80,78 ((8,76+18) x 36 ay) manat kommunal borcu tutulub iddiaçıya ödənilməlidir. Məhkəmə iddia tələbinin çoxmənzilli binanın idarə edilməsi müqaviləsinin bağlanması öhdəliyinin cavabdehin üzərinə qoyulması hissəsi üzrə qeyd edir ki, həmin hissədə tələb təmin edilməməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 390.1-ci maddəsinə əsasən fiziki və hüquqi şəxslər azad surətdə müqavilələr bağlaya və bu müqavilələrin məzmununu müəyyənləşdirə bilərlər. Onlar bu Məcəllədə nəzərdə tutulmayan, lakin ona zidd olmayan müqavilələr də bağlaya bilərlər. Həmin Məcəllənin 390.3-cü maddəsinə əsasən müqavilə bağlamaq vəzifəsinin bu Məcəllədə və ya könüllü götürülmüş öhdəlikdə nəzərdə tutulduğu hallar istisna olmaqla, müqavilə bağlamağa məcburetməyə yol verilmir. Məhkəmə hesab edir ki, kommunal xidmətlərin göstərilməsi ilə bağlı müqavilənin məcburi qaydada bağlanması ilə bağlı cavabdehin hər hansı öhdəlikləri qanunla müəyyən olunmadığından, iddia tələbi binanın idarə edilməsi ilə bağlı cavabdehin üzərinə iddiaçı ilə müqavilənin bağlanması öhdəliyinin qoyulması hissəsində əsassızdır və təmin edilməməlidir. Beləliklə məhkəmə iş üzrə toplanmış sübutlara hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia tələbi qismən təmin edilməlidir. Azərbaycan Respublikasının MPM-nın 119.2-ci maddəsinə əsasən iddiaçı müəyyən olunmuş qaydada dövlət rüsumunu ödəməkdən azad edilmişsə, dövlət rüsumu iddianın təmin edilmiş hissəsinə münasib olaraq cavabdehdən tutularaq dövlət gəlirlərinə alınır. Məhkəmə həmçinin «Dövlət rüsumu haqqında» AR Qanununun 9.1.14 və 9.1.15-ci maddələrinə əsasən hesab edir ki, iddia tələbi borcun tutulması hissəsində qismən təmin olunduğundan və iddiaçı dövlət rüsumu ödəməkdən azad olunduğundan, cavabdehdən dövlət nəfinə dövlət rüsumunun əvəzi kimi 30 manat pul tutulmalıdır. Şərh olunanlara əsasən və AR MPM-nin 216-220-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə… QƏT ETDİ: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh Səbail rayon Mənzil-Kommunal Təsərrüfatı Birliyinin xeyrinə Bakı şəhəri, Səbail rayonu, İbrahim Məmmədov küçəsində yerləşən 11 saylı evin 23 saylı mənzili üzrə son 3 ilə görə ödənilməmiş mənzil xidmət haqqına görə 26,28 manat və məişət tullantılarına görə 54 manat, cəmi 80,28 (səksən manat, iyirmi səkkiz qəpik) manat məbləğində pul tutulsun. Cavabdeh dövlət nəfinə dövlət rüsumunun əvəzi kimi 30 (otuz) manat məbləğində pul tutulsun. İddia tələbi qalan hissədə təmin edilməsin. Qətnamədən onun tərəflərə rəsmi qaydada təqdim edildiyi gündən 1 (bir) ay müddətinə Bakı Şəhəri Səbail Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədikdə, qəbul edildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Qeyd: apellyasiya şikayəti elektron sistem vasitəsi ilə verilmədikdə AR MPM-nin 363.1.5ci maddəsinə əsasən geri qaytarılacaqdır. Hakim: Şahin Abdullayev