Bakı Şəhəri Suraxanı Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(010)-1449/2020

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(010)-1449/2020 17.06.2020 BAKI ŞƏHƏRİ SURAXANI RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Rzayeva Nərminə Cahangir qızının sədrliyi, Məhkəmə iclas katibi Ələmşahova Aytəkin Aqil qızının katibliyi, İddiaçı Rasim qızının etibarnımə üzrə nümayəndəsi x2 iştirakı ilə, İddiaçı Cavabdeh1, x3 və Cavabdeh3 qarşı yaşayış sahəsinə istifadə hüququnun itirilməsi tələbinə dair mülki işə 17 iyun 2020-ci il tarixdə, Bakı şəhəri Suraxanı Rayon Məhkəməsinin binasında, açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə M Ü Ə Y Y Ə N E T D İ: İddiaçı cavabdehlər Cavabdeh1, x3 və Cavabdeh3 qarşı istifadə hüququnun itirilməsinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Cavabdeh1, x1 və Cavabdeh3 ünvan 2, 35 saylı mənzilə yaşayış sahəsindən istifadə hüququna xitam verilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında iştirak edən İddiaçı etibarnamə üzrə nümayəndəsi x5 iddia tələbini müdafiə edərək, onunla əsaslandırmışdır ki, Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Y/Günəşli qəsəbəsi, “AB” Yaşayış Sahəsi, ev 141, 35 saylı mənzil alqı-satqı müqaviləsinə əsasən iddiaçının xüsusi mülkiyyətindədir. Lakin buna baxmayaraq iddiaçının mənzilinə dair sərəncam vermək hüququ məhdudlaşdırılmışdır. Mənzilin iddiaçının xüsusi mülkiyyətində olması barədə verilmiş 10.08.2018-ci il tarixli AR Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi Yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətindən çıxarış mövcuddur. Evində qeydiyyatda olan, lakin həmin mənzildə yaşamayan keçmiş sakinlər Cavabdeh1, x1, Cavabdeh3 iddiaçının evində pasport qeydiyyatında qalmaları iddiaçıya bir çox hallarda müəyyən maneələr yaradır. İddiaçının cavabdehlərlə heç bir qohumluq əlaqələri yoxdur və onların hal-hazırda harada yaşamaları barədə heç bir məlumatı yoxdur. Onların həmin mənzil də pasport qeydiyyatında qalmaları iddiaçı tərəfindən artıq kommunal xərclər ödəməyinə səbəb olur. Məhz buna görə də hesab edir ki, mülkiyyətində olan evində cavabdehlərin pasport qeydiyyatında qalmalarına heç bir hüquqi əsas yoxdur. Bu səbəbdən də mülkiyyətində olan evinin yaşayış sahəsindən cavabdehlərin istifadə hüququnun itirilməsi barədə məhkəməyə müraciət etmək zərurəti yaranmışdır. Bununla əlaqədar olaraq cavabdehlərə qarşı irəli sürdüyü iddia tələbi qanuni və əsaslı olduğundan mülkiyyət hüququ üzrə iddiaçıya məxsus olan ünvan 1, 35 saylı mənzildən cavabdehlər Cavabdeh1, x1 və Cavabdeh3 istifadə hüququnun itirilməsinə dair qətnamənin qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Cavabdeh1, x4 və Cavabdeh3 məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə məhkəmə bildirişi göndərilməsinə baxmayaraq məhkəmə iclasına gəlməmişdir. Məhkəmə işə məhkəmə iclasına gəlməyən cavabdehin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Azərbycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 185.5-ci maddəsinə əsasən məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdar edilmiş cavabdehin gəlməməsinin səbəbləri haqqında məlumat olmadıqda və ya məhkəmə gəlməməyin səbəblərini üzürsüz hesab etdikdə, yaxud məhkəmə cavabdehin icraatı qəsdən yubandırdığını aşkar etdikdə, işə baxmağa haqlıdır. Bu halda qətnamə çəkişmə şəraitində qəbul edilmiş kimi qiymətləndirilərək cavabdehə apelyasiya qaydasında şikayət etmək hüququ verilir. Məhkəmə iş üzrə iddiaçının nümayəndəsinin izahatını dinləyib, iş materiallarını araşdırıb, iş üzrə toplanmış sübutlara hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia əsaslı olduğundan təmin edilməlidir. Mülki işin materiallarına əlavə edilmiş Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi Yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin Hüquqların Dövlət Qeydiyyat haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət Reyestrindən RX seriyalı ******* nömrəli çıxarışına əsasən ünvan 1 ünvanında yerləşən 35 nömrəli, 66,07 kv m-dən ibarət olan mənzilə dair xüsusi mülkiyyət hüququ mənzil İddiaçı adına 10.08.2018-ci il tarixdə ********** sayla qeydə alınmışdır. Daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində 2708 nömrəli reyestr kitabını 252387 nömrəli vərəqində qeydiyyata alınmışdır. Mülki işdə olan 09 avqust 2018-ci il tarixli AN-İ ******* nömrəli Daşınmaz Əmlakın alqı-satqı müqaviləsinin surətindən görünür ki, ünvan 1 ünvanında yerləşən 35 saylı ünvanında yerləşən mənzilə dair x4 ilə İddiaçı arasında alqı-satqı müqaviləsi bağlanmışdır. Həmin müqavilənin 8-ci maddəsinə əsasən satıcı alıcıya üçüncü şəxslərin hüquqdarından azad mənzili verməyi öhdəsinə götürür və 13-ci bəndinə əsasən satıcı müqavilə notariat qaydasında təsdiq olunduğu tarixdən satdığı evdən qeydiyyatdan çıxmağı öhdəsinə götürür . Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin yaşayış yeri üzrə qeydiyyat haqqında ******* nömrəli arayışa əsasən ünvan 1 ünvanında yerləşən 35 nömrəli mənzilin qeydiyyatında İddiaçı başqa həmçinin Cavabdeh1, x4, Cavabdeh3 qeydə alınmışdır. Mülki işin materiallarına əlavə edilmiş 5 saylı Bakı “Asan Xidmət” Mərkəzində Notariat ofisi tərəfindən təqdim edilmiş 09.08.2018-ci il tarixdli, 4 “Ə”-1322 reyestr nömrəil mənzil alqı-saqı müqaviləsinə dair notariat işinin təsdiq olunmuş kserosurətlərinə əsasən Ədliyyə Nazirliyi Penitensiar Xidmətin 11 saylı Cəzaçəkmə müəssisəsində cəza çəkən Cavabdeh3 qeydiyyatda olduğu və anası x3 məxsus olan Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, “AB” yaşayış massivi, bina 141, 35 saylı mənzilin onun tərəfindən satılmasına, iddiaçının həmin ünvandan qeydiyyatdan çıxarılmağına və bu işin yerinə yetirilməsi ilə əlaqədar bütün hərəkətləri etməyinə etiraz etməyərək razılığını bildirmişdir.(notariat işinin 21 s.) Mülki işin materiallarına əlavə edilmiş 5 saylı Bakı “Asan Xidmət” Mərkəzində Notariat ofisi tərəfindən təqdim edilmiş 09.08.2018-ci il tarixli, 4 “Ə”-1322 reyestr nömrəli mənzil alqı-satqı müqaviləsinə dair notariat işinin təsdiq olunmuş kserosurətlərinə əsasən ünvan 1 ünvanında yerləşən 35 mənzilin qeydiyyatından olan Cavabdeh3 qeydiyyatda olduğu Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, “AB” yaşayış massivi, bina 141, 35 saylı mənzilin satlımağına etiraz etməməsini bildirmişdir. Müqavilədə göstərilən tarixdən qeydiyyatdan çıxmağını öz öhdəsinə götürmüşdür. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 13-cü maddəsinin İ hissəsinə görə Azərbaycan Respublikasında mülkiyyət toxunulmazdır və dövlət tərəfindən müdafiə olunur. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 646.1-ci maddəsinə əsasən, daşınmaz əşyaların alğı-satqısı müqaviləsinə görə satıcı torpaq sahəsini, evi, binanı, qurğunu, mənzili və ya digər daşınmaz əşyanı alıcının mülkiyyətinə verməyi öhdəsinə götürür. Qeyd olunan Məcəllənin 572.1-ci maddəsinin tələbinə əsasən alıcının üçüncü şəxslərin hüquqları ilə yüklü olan əşyanı qəbul etməyə razılıq verdiyi hal istisna olmaqla, satıcı alıcıya üçüncü şəxslərin hüquqlarından azad əşya verməyə borcludur. Bu Məcəllənin 146.1-ci maddəsinə əsasən, daşınmaz əmlaka sahiblik və istifadə hüququ onun barəsindəəqdin notariat qaydasında təsdiq edildiyi andan əmələ gəlir (məhkəmə qərarı və ya digər qanuni qüvvəyə malik olan və barəsindəşikayət verilə bilməyən qərar əsasında yaranan hüquq istisna olmaqla). Həmin Məcəllənin 146.2-ci maddəsinə görə, daşınmaz əmlak üzərində sərəncam vermək hüququ həmin əmlakın dövlət reyestrində ərazilər üzrə qeydiyyatı tarixindən əmələ gəlir. Bu Məcəllənin 152.5-ci maddəsinə əsasən, mülkiyyətçi qanunvericiliklə və ya başqa şəkildə, o cümlədən müqavilə məhdudiyyətləri ilə müəyyənləşdirilmiş hədlərdəəmlaka (əşyaya) sərbəst surətdə sahib ola bilər, ondan istifadə edə bilər və ona dair sərəncam verə bilər, həmin əmlaka başqa şəxslərin sahibliyinə yol verməyə bilər, ona mənsub əmlak barəsində öz mülahizəsi ilə istənilən hərəkətləri edə bilər, bir şərtlə ki, həmin hərəkətlər qonşuların və ya üçüncü şəxslərin hüquqlarını pozmasın, yaxud hüquqdan sui-istifadə olmasın. Həmin məcəllənin 157.4-cü maddəsinə əsasən əgər mülkiyyətə qəsd və ya başqa maneələr əşyanı götürmədən və ya ondan məhrum etmədən törədilirsə, mülkiyyətçi qəsd edəndən bu hərəkətlərə son qoymağı tələb edə bilər. Bu cür hərəkətlər davam etdirildikdə mülkiyyətçi həmin hərəkətlərə son qoyulmasını məhkəmə vasitəsilə tələb edə bilər. Mülki Məcəllənin 178.1-ci maddəsinə əsasən, daşınmaz əmlaka mülkiyyət hüququ onun verilməsinin daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydə alındığı andan əldə edənə keçir. Qeyd edilən Məcəllənin 203.1-ci maddəsinə əsasən daşınmaz əmlakın dövlət reyestrli qeydiyyat yazısı ləğv edildikdə, habelə daşınmaz əmlak tamamilə məhv olduqda, daşınmaz əmlaka mülkiyyət hüququ itirilir. İnsan hüquqlarının və əsas azadlıqlarının müdafiəsi haqqında Avropa Konvensiyasına dair Protokolun (qeyri-rəsmi 1 saylı Protokol) 1-ci maddəsinə əsasən hər bir fiziki və hüquqi şəxs öz mülkiyyətindən maneəsiz istifadə hüququna malikdir. Beləliklə, məhkəmə iclasında müəyyən olundu ki, keçmiş mülkiyyətçinin adına qeyd olunan mənzilin dövlət reyestrində qeydiyyat yazısı ləğv edilmiş və həmin mənzil dövlət reyestrində iddiaçının adına qeydiyyata alınmışdır. Mənzili satdığı vaxtdan keçmişmülkiyyətçi x4 ailə üzvləri ilə köçüb başqa yaşayış yerinə getmişlər, lakin mənzildə qeydiyyatdan çıxmamışdır. Bundan başqa alqı-satqı müqaviləsi bağlayarkən, digər cavabdehlər Cavabdeh1, Cavabdeh3 mənzilin satılmasına razılıq vermiş, müqavilədə göstərilən tarixdən qeydiyyatdan çıxmalarını öz öhdələrinə götürmüş, razılıqları notarial qaydada təsdiq edilmişdir. Mənzildə cavabdehlərə məxsus hər-hansı əmlak yoxdur. Cavabdehlər qeyd olunan mənzildən qeydiyyatdan çıxmamaqla iddiaçının öz mülkiyyəti üzərində sərəncam vermək hüquqlarını, öz mülkiyyətindən maneəsiz istifadə hüququnu məhdudlaşdırır. Cavabdehlərin həmin ünvanda qeydiyyatı formal xarakter daşıyır. Cavabdehlərin mənzildən qeydiyyatdan çıxarılması üçün mənzildən istifadə hüququna məhkəmə qaydasında xitam verilməlidir. Belə ki, “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 9-cu maddəsindən görünür ki, müvafiq dövlət orqanı tərəfindən şəxsin yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan çıxarılmasına əsas olan hallardan biri də yaşayış sahəsindən istifadə hüququna xitam verilməsi barədə məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş qətnaməsinin olmasıdır. Odur ki, cavabdehin mənzildən istifadə hüququ alqı-satqı müqaviləsinin bağlandığı tarixdən itirilmiş sayılmalıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinin tələbinə görə, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələb və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Məhkəmə iş üzrə sübutlara MPM-nin 88-ci maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət vermiş, ərizədə qoyulmuş tələblər üzrə nəticəyə gələrkən isə MPM-nin 217.4-ci maddəsində təsbit edilmiş bilavasitəlilik prinsipinə uyğun olaraq yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlara əsaslanmışdır. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 217. 2 və 217. 3-cü maddələrinə əsasən qətnamə işin baxılması və həll olunması zamanı qüvvədə olan maddi və prosessual hüquq normalarına uyğun çıxarılmalı, iş üzrə müəyyən edilmiş həqiqi hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə uyğun əsaslandırılmalıdır. Beləliklə, məhkəmə toplanmış və tədqiq olunmuş sübutlara məcmu halda hüquqi qiymət verərək belə nəticəyə gəlir ki, iddia təmin edilməli, Cavabdeh1, x4, Cavabdeh3, ünvan 2 ünvanında yerləşən 35 nömrəli mənzilə istifadə hüququna xitam verilməlidir. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 216-220-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia təmin edilsin. Cavabdeh1, x4, Cavabdeh3, ünvan 2 ünvanında yerləşən 35 nömrəli mənzilə olan hüquqları itirilmiş hesab edilsin. Bu qətnamə Cavabdeh1, x4, Cavabdeh3, ünvan 2 ünvanında yerləşən 35 nömrəli mənzilə olan qeydiyyatlarının ləğv edilməsi üçün əsasdır. İş üzrə ödənilmiş 10 manat məbləğində dövlət rüsumu Cavabdeh1, x4, Cavabdeh3 tutularaq İddiaçı xeyrinə ödənilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən sonra 1 (bir) ay müddətinə Suraxanı Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apelyasiya Məhkəməsinə apelyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən Nərminə Rzayeva