Bakı Şəhəri Suraxanı Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(010)-2866/2020

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(010)-2866/2020 27.08.2020 BAKI ŞƏHƏRİ SURAXANI RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Rzayeva Nərminə Cahangir qızının sədrliyi, İmanov Rəşadət Rəvayət oğlunun katibliyi ilə, İddiaçı etibarnamə üzrə nümayəndəsi və vəkili X1 iştirakı ilə, İddiaçı cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 qarşı yaşayış sahəsindən istifadə hüququna xitam verilməsinə dair mülki işə xx xxxxxx 2020-ci il tarixdə, Bakı şəhəri Suraxanı Rayon Məhkəməsinin binasında, açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə M Ü Ə Y Y Ə N E TD İ: İddiaçı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, cavabdehlər Cavabdeh1, Cavabdeh2 Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, “D” yaşayış sahəsi, ev 21-da yerləşən 31 saylı mənzil üzrə istifadə hüququna xitam verilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş edir. İddiaçı ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək ərizəsini onunla əsaslandırmışdır ki, 1950-ci il təvəllüdlü İddiaçı Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən xx.xx.2019-cu il tarixli çıxarışa əsasən Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, “D” yaşayış sahəsi ev 21 –də yerləşən 31 saylı mənzilin tam mülkiyyətçisidir. Qeyd edir ki, sözügedən mənzili o, X9 ilə arasında bağlanan AN-İ № ******* saylı, xx xxxxxx 2019-cu il tarixli, 4Ə-1226 reyestr nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən satın almışdır. Sözügedən mənzilə dair satıcı ilə aralarında bağlanmış alqı-satqı müqaviləsinin 13-cü bəndində satıcı X2 mənzildən xx.xx.2020-ci il tarixədək qeydiyyatdan çıxmağı, habelə mənzildə qeydiyyatda olan digər şəxləri qeydiyyatdan çıxarmağı üzərinə götürsə də bu günə qədər üzərinə götürdüyü bu öhdəliyi yerinə yetirməmişdir. Belə ki, mənzildə qeydiyyatda olan mənzilin keçmiş sakinləri, eyni zamanda satıcının ailə üzvləri hesab olunan cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 bu günə qədər onun mülkiyyətində olan mənzildə pasport qeydiyyatında qalmışdırlar. Məhkəmənin nəzərinə çatdırır ki, satıcı ilə aralarında sözügedən mənzilə dair alqı-satqı müqaviləsi bağlanan zaman mənzildə qeydiyyatda olan, yetkinlik yaşına çatmış şəxslərin hamısı, o cümlədən cavabdehlər mənzilin satılmasına etiraz etməmiş, müqavilədə göstərilən tarixdə qeydiyyatdan çıxmağını öz üzərinə götürmüşdürlər. Lakin buna baxmayaraq bu günə qədər üzərinə götürdükləri öhdəliyi icra etməmişdirlər. Hazırda cavabdehlərin onun mülkiyyətində olan mənzildə qeydiyyatda qalması bir mülkiyyətçi kimi onun hüquqlarını pozur, qanunla ona məxsus əmlaka dair istifadə, sahiblik və sərəncamvermə hüquqlarını məhdudlaşdırır. Habelə qeyd olunan mənzillə bağlı onu əlavə xərclərə məruz qoyur. Bir mülkiyyətçi kimi o, özünə məxsus olan əmlaka dair istədiyi kimisərəncam verə, əmlakını özgəninkiləşdirsə, onunla bağlı sənədləşmə işləri apara bilmir. Hesab edir ki, cavabdehlərin qeyd olunan mənzilə dair istifadə hüququna xitam verilməlidir. Cavabdehlər Cavabdeh1, Cavabdeh2 Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, “D” yaşayış sahəsi, ev 21-da yerləşən 31 saylı mənzil üzrə istifadə hüququna xitam verilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş edir. İddiaçı Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 53-cü maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq, iddianın dəqiqləşdirilməsinə dair ərizə verərək, cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, “D” yaşayış sahəsi, ev 21-da yerləşən 31 saylı mənzilə istifadə hüquqlarının itirilmiş hesab edilməsinə dair qətnamə qəbul edilməsini xahiş edir. İddiaçının etibarnamə üzrə nümayəndəsi və vəkili X3 iddia ərizəsinə uyğun izahat verərək, iddianın təmin olunmasını məhkəmədən xahiş etmişdir. Cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə məhkəmə bildirişi göndərilməsinə baxmayaraq məhkəmə iclasına gəlməmişlər. Məhkəmə işə məhkəmə iclasına gəlməyən cavabdehlərin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Azərbycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 185.5-ci maddəsinə əsasən məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdar edilmiş cavabdehin gəlməməsinin səbəbləri haqqında məlumat olmadıqda və ya məhkəmə gəlməməyin səbəblərini üzürsüz hesab etdikdə, yaxud məhkəmə cavabdehin icraatı qəsdən yubandırdığını aşkar etdikdə, işə baxmağa haqlıdır. Bu halda qətnamə çəkişmə şəraitində qəbul edilmiş kimi qiymətləndirilərək cavabdehlərə apelyasiya qaydasında şikayət etmək hüququ verilir. Məhkəmə iş materiallarını araşdırıb, iş üzrə toplanmış sübutlara hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia əsaslı olduğundan təmin edilməlidir. Mülki işdə olan Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti Hüquqların dövlət qeydiyyatı haqqında Daşınmaz Əmlakın Dövlət reyestrindən verilmiş çıxarışın notarial qaydada təsdiq edilmişsurətindən görünür ki, ünvan 1 mənzil 31 ünvanında yerləşən mənzil İddiaçı xüsusi mülkiyyətindədir. Mülki işdə olan xx xxxxxx 2019-cu il tarixli AN – İ №0820700 nömrəli Daşınmaz Əmlakın alqı-satqı müqaviləsinin notarial qaydada təsdiq olunmuş surətindən görünür ki, satıcı X9 ünvan 2 ünvanında yerləşən, yaşayış sahəsi 87.22 kv/m olan mənzilin tam mülkiyyət üzrə ona məxsus hissəsindən aşağıda göstərilən hissəni “alıcı” İddiaçı mülkiyyətinə verir. Satıcı X9 - alıcı İddiaçı satılan daşınmaz əmlak aşağıdakı hüquqmüəyyənedici sənədə əsasən satıcıya məxsusdur. ƏMDK-nin yanında DƏDRX-nin Bakı şəhər Ərazi İdarəsi tərəfindən xx/xx/2019 tarixdə X9-na verilmiş **********07-05301- 093146 reyestr nömrəli, ********** qeydiyyat nömrəli dövlət reyestrindən çıxarışa əsasən tam mülkiyyət üzrə 87.22 kv/m; Real vaxt rejimində daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən əldə edilmiş xx/xx/2029-cu il tarixli,qeydiyyat nömrəsi ********** olan arayışa əsasən müqavilə bağlananadək daşınmaz əmlak üzərində məhdudiyyət və yüklülük qeydiyyata alınmayıb. Satıcı daşınmaz əmlakı 95000 manat 00 qəpik (doxsan beş min manat sıfır qəpik) qiymətinə satdı,alıcı isə həmin qiymətə aldı. Alıcı İddiaçı Satıcı X7 –dan satdığı tam hissəni ondan 95000 manat 00 qəpik (doxsan beş min manat sıfır qəpik) qiymətinə aldı. Daşınmaz Əmlakın Alqı-Satqı müqaviləsinin 13-cü bəndinə əsasən , satıcı X9 xx/xx/2020ci il tarixədək qeydiyyatdan çıxmağı öhdəsinə götürür. Mülki iş materiallarında olan X10 tərəfindən xx xxxxxx 2019-cu il tarixli verilmiş ərizəyə əsasən, qeydiyyatda olduğu arvadı X5 mülkiyyətində olan Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, D yaşayış sahəsi, ev 21-də yerləşən 31 nömrəli mənzilin satılmasına və mənzildən istifadə hüququnun xitam verilməsinə razıdır, habelə alqı-satqı müqaviləsi rəsmiləşdirildikdən sonra və müqavilədə göstərilən müddət ərzində mənzildən qeydiyyatdan çıxmağı öhdəsinə götürür. Mülki iş materiallarında olan Cavabdeh1 tərəfindən xx xxxxxx 2019-cu il tarixli verilmiş ərizəyə əsasən, qeydiyyatda olduğu arvadı X5 mülkiyyətində olan Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, D yaşayış sahəsi, ev 21-də yerləşən 31 nömrəli mənzilin satılmasına və mənzildən istifadə hüququnun xitam verilməsinə razıdır, habelə alqı-satqı müqaviləsi rəsmiləşdirildikdən sonra və müqavilədə göstərilən müddət ərzində mənzildən qeydiyyatdan çıxmağı öhdəsinə götürür. Mülki iş materiallarında olan Cavabdeh2 tərəfindən xx xxxxxx 2019-cu il tarixli verilmiş ərizəyə əsasən, qeydiyyatda olduğu arvadı X5 mülkiyyətində olan Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, D yaşayış sahəsi, ev 21-də yerləşən 31 nömrəli mənzilin satılmasına və mənzildən istifadə hüququnun xitam verilməsinə razıdır, habelə alqı-satqı müqaviləsi rəsmiləşdirildikdən sonra və müqavilədə göstərilən müddət ərzində mənzildən qeydiyyatdan çıxmağı öhdəsinə götürür. Mülki işə əlavə edilmiş Mənzil-X4 173№-li MTK tərəfindən verilən xx.xx.2020-ci il tarixli arayışa əsasən, İddiaçı Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli, “D” y/s, 21 saylı bina, İİ giriş, İ mərtəbəli evin İİİ mərtəbəsi, yaşayış sahəsi 63.32 kv.m olan İV otaqlı, 31 № -li mənzilində yaşayır. Cavabdeh1 və Cavabdeh2 xx.xx.1991-ci ildən daimi qeydiyyatdadırlar. Mülki işə materiallarında olan Suraxanı rayon məhkəməsi tərəfindən xx xxxxxx 2020ci il tarixli sorğusuna cavab olaraq, Mənzil – X4 173 №-li MTK bildirmişdir ki, Bakı şəhəri Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, ev 21 - yerləşən 31 nömrəli mənzilin keçmiş sakinləri olmuş Cavabdeh1 Şakir qızı, Cavabdeh2 mənzilin satılması ilə əlaqədar olaraq xx.xx.2020-ci il tarixdə qeydiyyatda olduqları ünvanda yaşamırlar. Həmin şəxslərin harda yaşaması barədə 173 № -li MTK rəhbərliyində hər hansı bir məlumat yoxdur. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 13-cü maddəsinin İ hissəsinə görə Azərbaycan Respublikasında mülkiyyət toxunulmazdır və dövlət tərəfindən müdafiə olunur. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 646.1-ci maddəsinə əsasən, daşınmaz əşyaların alğı-satqısı müqaviləsinə görə satıcı torpaq sahəsini, evi, binanı, qurğunu, mənzili və ya digər daşınmaz əşyanı alıcının mülkiyyətinə verməyi öhdəsinə götürür. Qeyd olunan Məcəllənin 572.1-ci maddəsinin tələbinə əsasən alıcının üçüncü şəxslərin hüquqları ilə yüklü olan əşyanı qəbul etməyə razılıq verdiyi hal istisna olmaqla, satıcı alıcıya üçüncü şəxslərin hüquqlarından azad əşya verməyə borcludur. Bu Məcəllənin 146.1-ci maddəsinə əsasən, daşınmaz əmlaka sahiblik və istifadə hüququ onun barəsindəəqdin notariat qaydasında təsdiq edildiyi andan əmələ gəlir (məhkəmə qərarı və ya digər qanuni qüvvəyə malik olan və barəsində şikayət verilə bilməyən qərar əsasında yaranan hüquq istisna olmaqla). Həmin Məcəllənin 146.2-ci maddəsinə görə, daşınmaz əmlak üzərində sərəncam vermək hüququ həmin əmlakın dövlət reyestrində ərazilər üzrə qeydiyyatı tarixindən əmələ gəlir. Bu Məcəllənin 152.5-ci maddəsinə əsasən, mülkiyyətçi qanunvericiliklə və ya başqa şəkildə, o cümlədən müqavilə məhdudiyyətləri ilə müəyyənləşdirilmiş hədlərdə əmlaka (əşyaya) sərbəst surətdə sahib ola bilər, ondan istifadə edə bilər və ona dair sərəncam verə bilər, həmin əmlaka başqa şəxslərin sahibliyinə yol verməyə bilər, ona mənsub əmlak barəsində öz mülahizəsi ilə istənilən hərəkətləri edə bilər, bir şərtlə ki, həmin hərəkətlər qonşuların və ya üçüncü şəxslərin hüquqlarını pozmasın, yaxud hüquqdan sui-istifadə olmasın. Həmin Məcəllənin 157.4-cü maddəsinə əsasən əgər mülkiyyətə qəsd və ya başqa maneələr əşyanı götürmədən və ya ondan məhrum etmədən törədilirsə, mülkiyyətçi qəsd edəndən bu hərəkətlərə son qoymağı tələb edə bilər. Bu cür hərəkətlər davam etdirildikdə mülkiyyətçi həmin hərəkətlərə son qoyulmasını məhkəmə vasitəsilə tələb edə bilər. Mülki Məcəllənin 178.1-ci maddəsinə əsasən, daşınmaz əmlaka mülkiyyət hüququ onun verilməsinin daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydə alındığı andan əldə edənə keçir. Qeyd edilən Məcəllənin 203.1-ci maddəsinə əsasən daşınmaz əmlakın dövlət reyestrli qeydiyyat yazısı ləğv edildikdə, habelə daşınmaz əmlak tamamilə məhv olduqda, daşınmaz əmlaka mülkiyyət hüququ itirilir. İnsan hüquqlarının və əsas azadlıqlarının müdafiəsi haqqında Avropa Konvensiyasına dair Protokolun (qeyri-rəsmi 1 saylı Protokol) 1-ci maddəsinə əsasən hər bir fiziki və hüquqi şəxs öz mülkiyyətindən maneəsiz istifadə hüququna malikdir. Məhkəmə tərəfindən müəyyən edilmişdir ki, İddiaçı ilə X9 arasındaünvan 3 mənzil 31 ünvanında yerləşən mübahisəli mənzilə dair alqı-satqı müqaviləsi bağlanmış, həmin mənzilə dair xüsusi mülkiyyət hüququ müqavilə əsasında iddiaçıya keçmiş, həmin müqavilənin 13-cü bəndinə əsasən, müqavilə təsdiq olunduğu tarixdən xx.xx.2020-ci il tarixədək qeydiyyatda olduğu şəxslərlə birlikdə satdığı mənzildən qeydiyyatdan çıxmaq satıcının vəzifələrinə aid edilmişdir. Mənzildə cavabdehlərə məxsus hər-hansı əmlak yoxdur. Cavabdehlər qeyd olunan mənzildən qeydiyyatdan çıxmamaqla iddiaçının öz mülkiyyəti üzərində sərəncam vermək hüquqlarını, öz mülkiyyətindən maneəsiz istifadə hüququnu məhdudlaşdırır. Cavabdehlərin həmin ünvanda qeydiyyatı formal xarakter daşıyır. Cavabdehlərin mənzildən qeydiyyatdan çıxarılması üçün mənzildən istifadə hüququna məhkəmə qaydasında xitam verilməlidir. Belə ki, “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 9-cu maddəsindən görünür ki, müvafiq dövlət orqanı tərəfindən şəxsin yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan çıxarılmasına əsas olan hallardan biri də yaşayış sahəsindən istifadə hüququna xitam verilməsi barədə məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş qətnaməsinin olmasıdır. Odur ki, cavabdehlərin mənzildən istifadə hüququ itirilmiş sayılmalıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinin tələbinə görə, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələb və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Məhkəmə iş üzrə sübutlara MPM-nin 88-ci maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət vermiş, ərizədə qoyulmuş tələblər üzrə nəticəyə gələrkən isə MPM-nin 217.4-ci maddəsində təsbit edilmiş bilavasitəlilik prinsipinə uyğun olaraq yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlara əsaslanmışdır. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 217.2 və 217.3-cü maddələrinə əsasən qətnamə işin baxılması və həll olunması zamanı qüvvədə olan maddi və prosessual hüquq normalarına uyğun çıxarılmalı, iş üzrə müəyyən edilmiş həqiqi hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə uyğun əsaslandırılmalıdır. Beləliklə, məhkəmə toplanmış və tədqiq olunmuş sübutlara məcmu halda hüquqi qiymət verərək belə nəticəyə gəlir ki, iddia təmin edilməli, cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, “D” yaşayış sahəsi, ev 21-da yerləşən 31 saylı mənzilə istifadə hüququ itirilmiş hesab olunmalıdır. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 216-220-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: Cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, “D” yaşayış sahəsi, ev 21-da yerləşən 31 saylı mənzil üzrə istifadə huququna itirilmiş hesab edilsin. Bu qətnamə cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, “D” yaşayış sahəsi, ev 21-da yerləşən 31 saylı mənzilə olan qeydiyyatlarının ləğv edilməsi üçün əsasdır. İş üzrə ödənilmiş 10 manat məbləğində dövlət rüsumu cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 tutularaq İddiaçı xeyrinə ödənilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən sonra 1 (bir) ay müddətinə Suraxanı Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apelyasiya Məhkəməsinə apelyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən Nərminə Rzayeva