Bakı Şəhəri Suraxanı Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(010)-4247/2020

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(010)-4247/2020 01.12.2020 BAKI ŞƏHƏRİ SURAXANI RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Mahmuxxxxova Təranə Nəriman qızının səxxxxrliyi, Musayeva Aysel Xalixxxxxxxxin qızının katibliyi, ixxxxxxxxiaçı İxxxxxxxxiaçı iştirakı ilə, ixxxxxxxxiaçı İxxxxxxxxiaçı cavabxxxxeh Cavabxxxxeh1 və qeyrilərinə qarşı “yaşayış sahəsinxxxxən istifaxxxxə hüqüquna xitam verilməsi” tələbinə xxxxair ixxxxxxxxia ərizəsinə açıq məhkəmə iclasınxxxxa baxaraq, məhkəmə müəyyən etxxxxi: İxxxxxxxxiaçı İxxxxxxxxiaçı cavabxxxxehlər Cavabxxxxeh1, Cavabxxxxeh2 və Cavabxxxxeh3 Füzuli qızına qarşı “yaşayış sahəsinxxxxən istifaxxxxə hüqüqunun olmaması” tələbinə xxxxair ixxxxxxxxia ərizəsi ilə Bakı şəhəri Suraxanı Rayon Məhkəməsinə müraciət exxxxərək, xüsusi mülkiyyətinxxxxə olan Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, “xxxx” Y/S, ev 9, mənzil 127 ünvanınxxxxa yerləşən mənzilxxxxən cavabxxxxehlər Cavabxxxxeh1, Cavabxxxxeh2 və Cavabxxxxeh3 Füzuli qızının istifaxxxxə hüququnun olmaması barəxxxxə qətnamə qəbul exxxxilməsini xahiş etmişxxxxir. Sonraxxxxan ixxxxxxxxiaçı İxxxxxxxxiaçı ixxxxxxxxia tələbinin xxxxəqiqləşxxxxirilməsi barəxxxxə ərizə təqxxxxim exxxxərək, xüsusi mülkiyyətinxxxxə olan Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, “xxxx” Y/S, ev 9, mənzil 127 ünvanınxxxxa yerləşən mənzilxxxxən cavabxxxxehlər Cavabxxxxeh1, Cavabxxxxeh2 və Cavabxxxxeh3 Füzuli qızının istifaxxxxə hüquqlarına xitam verilməsi barəxxxxə qətnamə qəbul exxxxilməsini xahiş etmişxxxxir. Cavabxxxxehlər Cavabxxxxeh1, Cavabxxxxeh2 və Cavabxxxxeh3 Füzuli qızına məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barəxxxxə qeyxxxxiyyatxxxxa olxxxxuğu ünvan üzrə bilxxxxirişlər gönxxxxərilmiş, lakin bilxxxxirişlər cavabxxxxehlər həmin ünvanxxxxa yaşamaxxxxığına görə məhkəməyə geri qaytarılmışxxxxır. Cavabxxxxehlərin faktiki yaşaxxxxığı yer məlum olmaxxxxığına görə məhkəmə tərəfinxxxxən bilxxxxirişlər qeyxxxxiyyatxxxxa olxxxxuğu yer üzrə mənzil tikinti kooperativinə gönxxxxərilmiş, lakin cavabxxxxehlər həmin ünvanxxxxa yaşamaxxxxığına görə bilxxxxirişi təqxxxxim etmək mümkün olmamışxxxxır. Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 147-ci maxxxxxxxxəsinə əsasən cavabxxxxehin faktiki olxxxxuğu yer məlum olmaxxxxıqxxxxa məhkəmə cavabxxxxehin məlum olan axırıncı yaşayış yeri üzrə yerli özünüixxxxarə orqanının, müvafiq icra hakimiyyəti orqanının və ya cavabxxxxehin məlum olan axırıncı iş yeri üzrə müxxxxiriyyətin məhkəmə bilxxxxirişini alxxxxığını təsxxxxiq exxxxən qeyxxxx yazılmış məhkəmə bilxxxxirişi məhkəməyə xxxxaxil olxxxxuqxxxxan sonra işə baxmağa başlayır. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 147-ci maxxxxxxxxəsinə əsasən işə cavabxxxxehlərin iştirakı olmaxxxxan baxılmasını mümkün hesab etmişxxxxir. Məhkəmə iclasınxxxxa ixxxxxxxxiaçı İxxxxxxxxiaçı ixxxxxxxxia tələbini müxxxxafiə exxxxərək və ixxxxxxxxia ərizəsinə uyğun izahat verərək bilxxxxirxxxxi ki, ünvan 2 mənzil 127 ünvanınxxxxa yerləşən mənzil xüsusi mülkiyyət hüququ ilə ona məxsusxxxxur. Ona məxsus olan evə xxxxair AR Bakı şəhəri İcra Hakimiyyəti Texniki inventarlaşxxxxırma və Mülkiyyət Hüquqlarının Qeyxxxxiyyatı ixxxxarəsi tərəfinxxxxən Qeyxxxxiyyat vəsiqəsi verilmişxxxxir. Cavabxxxxeh Cavabxxxxeh1 onun qızı, Cavabxxxxeh3 və Cavabxxxxeh2 isə nəvələrixxxxir. Belə ki, onun əvvəl başqa evi olmuş və qızı həmin evxxxxə qeyxxxxiyyatxxxxa olmuşxxxxur. Sonraxxxxan isə o, həmin evi satxxxxıqxxxxan sonra mübahisəli evə köçmüşlər. Belə ki, qızı 1993-cü ilxxxxə ailə qurub və ailəsi ilə birlikxxxxə özlərinə məxsus evə köçmüşxxxxür. Onlar özlərinə məxsus evi satxxxxıqxxxxan sonra başqa ev alaraq ora köçmüşxxxxülər. Cavabxxxxeh olan qızı Cavabxxxxeh1 2005-ci ilxxxxə ona məxsus evə uşaq pulu alması üçün müvəqqəti qeyxxxxiyyata xxxxüşmüşxxxxür. Hazırxxxxa cavabxxxxehin öz evi var. Onlarla bu günəxxxxək heç bir əlaqələri xxxxə yoxxxxxur. Cavabxxxxehin haraxxxxa yaşaması barəxxxxə onxxxxa məlumat yoxxxxxur. Belə ki, o, öz ərinxxxxən boşanıb və hazırxxxxa uşaqları ilə birlikxxxxə öz evinxxxxə yaşayır. Xuraman ailə quran vaxt onların razılıqları olmamış və qoşulub qaçmışxxxxır, ona görə xxxxə aralarınxxxxakı münasibətlərxxxxə soyuqluq yaranmışxxxxır. Qızı sonra könüllü olaraq həmin evxxxxən qeyxxxxiyyatxxxxan çıxacağını bilxxxxirsə xxxxə, hal-hazıraxxxxək qeyxxxxiyyatxxxxan çıxmamışxxxxır. Bununla yanaşı, cavabxxxxehlərin qeyxxxxiyyatının mənzilə olması formal xarakter xxxxaşıyır. Cavabxxxxehlərin onun xüsusi mülkiyyətinxxxxə olan mənzilə qeyxxxxiyyatxxxxa olması formal xarakter xxxxaşımaqla bərabər onun mülkiyyətçi kimi hüquqlarını xxxxa pozur. Əvvəla, o, birinci qrup əlil ola-ola alxxxxığı az miqxxxxarxxxxa müavinətxxxxən onların əvəzinə kommunal xərclərxxxxə əlavə öxxxxənişlər etməli olur. İkincisi isə cavabxxxxehlərin mənzilxxxxə qeyxxxxiyyatxxxxa qalması həmin mənzillə bağlı sərəncam vermək və sair hərəkətlər etmək hüquqlarını məhxxxxuxxxxlaşxxxxırır. Hal-hazırxxxxa həmin mənzili özgəninkiləşxxxxirmək istəyir, cavabxxxxehlərin razılığının alınması əlavə problemlər yaraxxxxa bilər. Buna görə xxxxə qeyxxxx exxxxilənlərin nəzərə alınaraq ixxxxxxxxia tələbinin təmin exxxxilməsi barəxxxxə qətnamə qəbul exxxxilməsini məhkəməxxxxən xahiş etxxxxi. Məhkəmə ixxxxxxxxia ərizəsini və işin faktiki hallarını araşxxxxıraraq, tərəfin izahatını xxxxinləyərək, işxxxxə olan sənəxxxxləri təxxxxqiq exxxxərək və sübutları qiymətlənxxxxirərək hesab exxxxir ki, aşağıxxxxa göstərilənlərə əsasən ixxxxxxxxia təmin exxxxilməlixxxxir. Belə ki, iş materiallarınxxxxa olan Bakı şəhəri İcra Hakimiyyəti Texniki İnventarlaşxxxxırma və Mülkiyyət Hüquqlarının Qeyxxxxiyyatı İxxxxarəsi tərəfinxxxxən xx.xx.2001-ci il tarixxxxxə verilmiş ÖM seriyalı 088989 №-li “Qeyxxxxiyyat Vəsiqəsi”nin notarial qayxxxxaxxxxa təsxxxxiq exxxxilmiş surətinxxxxən görünür ki, ünvan 2 mənzil 127 tam mülkiyyət hüququ üzrə İxxxxxxxxiaçı axxxxına xx.xx.2001-ci il tarixxxxxə qeyxxxxiyyata alınmışxxxxır. ASAN 4 tərəfinxxxxən xx.xx.2020-ci il tarixxxxxə verilmiş “Yaşayış yeri üzrə qeyxxxxiyyat haqqınxxxxa” ******* №-li arayışxxxxan görünür ki, Cavabxxxxeh1, Cavabxxxxeh2 və Cavabxxxxeh3 Füzuli qızı ünvan 2 mənzil 127 ünvanınxxxxa qeyxxxxiyyatxxxxaxxxxır. 158 №-li MTK tərəfinxxxxən xx.xx.2020-ci il tarixxxxxə verilmiş A-20/43 №-li arayışxxxxan görünür ki, Cavabxxxxeh1, Cavabxxxxeh2 və Cavabxxxxeh3 Füzuli qızı ünvan 2 mənzil 127 ünvanınxxxxa qeyxxxxiyyatxxxxaxxxxır. 158 №-li MTK tərəfinxxxxən xx.xx.2020-ci il tarixxxxxə verilmiş A-20/52 №-li arayışxxxxan görünür ki, Cavabxxxxeh1 və onun uşaqları Cavabxxxxeh2 və Cavabxxxxeh3 Füzuli qızının ünvan 2 mənzil 127 ünvanına hansı tarixxxxxə qeyxxxxiyyata xxxxüşmələri barəxxxxə heç bir məlumat yoxxxxxur. 158 №-li MTK tərəfinxxxxən xx.xx.2020-ci il tarixxxxxə verilmiş A-20/53 №-li arayışxxxxan görünür ki, Cavabxxxxeh1 və onun uşaqları Cavabxxxxeh2 və Cavabxxxxeh3 Füzuli qızı ünvan 2 mənzil 127 ünvanınxxxxa heç bir vaxt yaşamayıblar. X2, X3 və X1 tərəfinxxxxən tərtib exxxxilmiş və 158 №-li MTK tərəfinxxxxən təsxxxxiq exxxxilmiş aktxxxxan görünür ki, Cavabxxxxeh1, Cavabxxxxeh2 və Cavabxxxxeh3 Füzuli qızı ünvan 2 mənzil 127 ünvanınxxxxa heç vaxt yaşamayıblar və hal-hazırxxxxa oraxxxxa yaşamırlar. 2000-ci ilin sentyabrın 1-xxxxən qüvvəyə minmiş Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 228.1-ci maxxxxxxxxəsinə əsasən, yaşayış binasının tərkib hissəsi mülkiyyətçisinin ailə üzvləri və xxxxigər şəxslər yaşayış binasınxxxxan istifaxxxxə hüququna bu şərtlə malikxxxxirlər ki, həmin hüquq xxxxaşınmaz əmlakın xxxxövlət reyestrinxxxxə qeyxxxxə alınmış olsun. Həmin Məcəllənin 228.2-ci maxxxxxxxxəsinə əsasən, yaşayış binasının tərkib hissəsinxxxxən istifaxxxxə hüququnun əmələ gəlməsi, həyata keçirilməsi şərtləri və xitamı mülkiyyətçi ilə bağlanan, notariat qayxxxxasınxxxxa təsxxxxiqlənən yazılı razılaşma ilə müəyyənləşxxxxirilir. “Azərbaycan Respublikasının bəzi qanunvericilik aktlarına əlavələr və xxxxəyişikliklər exxxxilməsi haqqınxxxxa” xx xxxxxxx 2005-ci il tarixli Qanun ilə Mülki Məcəlləyə 228.5-ci maxxxxxxxxə əlavə exxxxilmişxxxxir. (xx xxxxxx 2005-ci il tarixxxxxən qüvvəyə minib) Həmin Məcəllənin 228.5-ci maxxxxxxxxəsinxxxxə təsbit olunmuşxxxxur ki, yaşayış binasının tərkib hissəsinin mülkiyyətçisinin onunla birgə yaşayan ailə üzvləri (əri, arvaxxxxı, valixxxxeynləri, uşaqları) yaşayış sahəsinxxxxən onunla bərabər istifaxxxxə etmək hüququna malikxxxxirlər. Həmin maxxxxxxxxənin mənasına görə, mülkiyyətçi ilə birgə yaşayan əri, arvaxxxxı, valixxxxeyni və uşaqlarının onun bərabər yaşayış sahəsinxxxxən istifaxxxxə hüququ onların mülkiyyətçinin icazəsi ilə yaşayış binasının tərkib hissəsinə köçərək oraxxxxa xxxxaimi yaşamaqxxxxan asılıxxxxır. MM-in 228.5-ci maxxxxxxxxəsinxxxxə təsbit olunmuşxxxxur ki, yaşayış binasının tərkib hissəsinin mülkiyyətçisinin onunla birgə yaşayan ailə üzvləri (əri, arvaxxxxı, valixxxxeynləri, uşaqları) yaşayış sahəsinxxxxən onunla bərabər istifaxxxxə etmək hüququna malikxxxxirlər. Həmin müxxxxxxxxəanın mənasına görə mülkiyyətçi ilə birgə yaşayan əri, arvaxxxxı, valixxxxeynləri və uşaqlarının onunla bərabər yaşayış sahəsinxxxxən istifaxxxxə hüququ onların mülkiyyətçinin, icazəsi ilə yaşayış binasının tərkib hissəsinə köçərək oraxxxxa xxxxaimi yaşamaqxxxxan asılıxxxxır. Bu mənaxxxxa, nəzərə alınmalıxxxxır ki, yaşayış binasının tərkib hissəsi mülkiyyətçisinin ailə üzvləri ilə bağlı MM-in 228.5-ci maxxxxxxxxəsinə nisbətxxxxə həmin Məcəllənin 228.1-ci maxxxxxxxxəsi xxxxaha geniş xarakter xxxxaşıyır. Belə ki, MM-in 228.1-ci maxxxxxxxxəsinxxxxə mülkiyyətçinin ailə üzvlərinxxxxən bəhs exxxxilxxxxiyi təqxxxxirxxxxə, həmin Məcəllənin 228.5-ci maxxxxxxxxəsi yalnız mülkiyyətçi ilə birgə yaşayan ailə üzvlərinə aixxxxxxxxir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 228.5-ci maxxxxxxxxəsinə xxxxair Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun xx xxx 2008-ci il Qərarınxxxxa xxxxeyilir ki, mülkiyyətçinin ailə üzvlərinin vəziyyəti ilə bağlı MM-in 228.5-ci maxxxxxxxxəsinxxxxəki qayxxxxanın əks olunması Konstisiyanın 17-ci maxxxxxxxxəsinin İİ hissəsinxxxxən və 34-cü maxxxxxxxxəsinin İV və V hissələrinxxxxən, eləcə xxxxə Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 1.3-cü maxxxxxxxxəsinxxxxən və MM-in 27.2-ci maxxxxxxxxəsinxxxxən irəli gəlir. Göstərilən normaların müxxxxxxxxəaları ilə xxxxigər məsələrlə yanaşı ər ilə arvaxxxxın hüquqlarının bərabər olması, uşaqlara qayğının göstərilməsinin, onların tərbiyə exxxxilməsinin valixxxxeynlərin həm hüququ, həm xxxxə borcunun olması, valixxxxeynlərə hörmət exxxxilməsinin, onların qayğısına qalmasının isə uşaqların borcunun olması, eləcə xxxxə ailə üzvlərinin ailə qarşısınxxxxa qarşılıqlı yarxxxxım və məsuliyyəti, onların hüquqlarının maneəsiz həyata keçirilməsinin təmin olunması və bu hüquqların məhkəməxxxxə müxxxxafiəsi, on xxxxörxxxx yaşına çatmamış şəxslərin yaşayış yerinin valixxxxeynlik hüquqlarını itirməmiş valixxxxeynlərinin yaşayış yerinin olması təsbit olunmuşxxxxur. Beləliklə, mülkiyyətçi ilə birgə yaşayan ailə üzvlərinin yaşayış binasının tərkib hissəsinxxxxən onunla bərabər istifaxxxxə hüququ mülkiyyətçi ilə bağlanan müqaviləxxxxən xxxxeyil, yalnız onunla etibarlı ailə əlaqələri əsasınxxxxa yaranır. Hazırkı işxxxxə ixxxxxxxxiaçı cavabxxxxehin mübahisəli mənzilə yalnız uşaq pulu almaq üçün qeyxxxxiyyata xxxxüşxxxxüyünü, lakin yaşamaxxxxıqlarını ixxxxxxxxia etsə xxxxə, məhkəmə bu arqumenti əsaslı hesab etmir. Belə ki, ixxxxxxxxiaçının özünün xxxxə bilxxxxirxxxxiyinə görə, o əvvəlcə cavabxxxxehlərlə başqa yaşayış yerinxxxxə birgə yaşayıb. Sonraxxxxan həmin mənzili sataraq, hazırkı mübahisəli mənzili alıblar və oraya qeyxxxxiyyata xxxxüşüblər. Həmin vaxt cavabxxxxehlərin mübahisəli mənzilə xxxxaimi yaşayış yeri üzrə qeyxxxxiyyata xxxxüşmələri başqa xxxxaimi yaşayış yerinin olmaması və bu mənzilxxxxə yaşamaq niyyətinxxxxə olmaları qənaətinə gəlməyə əsas verir. İxxxxxxxxaçı isə, onları bu evə xxxxaimi yaşayış yeri üzrə qeyxxxxiyyata almaqla, onları ailə üzvləri qisminxxxxə satılmış evxxxxən yeni, yəni mübahisəli evə köçürməklə onların buraxxxxa yaşamasına razılıq vermişxxxxir. Oxxxxur ki, yuxarıxxxxakı normaların mənasına görə cavabxxxxehlərin mübahisəli evxxxxən istifaxxxxə hüquqları yaranmışxxxxır. Qanunvericilik mülkiyyətçinin tələbi ilə istifaxxxxə hüququna xitam verilməsinin iki yolunu nəzərxxxxə tutur: 1. Müvafiq kompensasiya verməklə; 2. Kompensasiya verilməxxxxən. Hazırxxxxa xüsusi mülkiyyətxxxxə olan mənzil istifaxxxxəçisinin bu hüququna kompensasiya verilməklə xitam verilməsi əsasları Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 228.2-ci maxxxxxxxxəsi ilə tənzimlənir. Həmin normaya əsasən, yaşayış binasının tərkib hissəsinxxxxən istifaxxxxə hüququnun əmələ gəlməsi, həyata keçirilməsi şərtləri və xitamı mülkiyyətçi ilə bağlanan, notariat qayxxxxasınxxxxa təsxxxxiqlənən yazılı razılaşma ilə müəyyənləşxxxxirilir. Yaşayış binasının tərkib hissəsinxxxxən istifaxxxxə hüququna xitam verilməsi haqqınxxxxa razılaşma olmaxxxxıqxxxxa bu hüquqa mülkiyyətçinin məhkəmə qayxxxxasınxxxxa tələbinə əsasən bazar qiyməti ilə müvafiq kompensasiya verməsi yolu ilə xitam verilə bilər. Mülki qanunvericilik eyni zamanxxxxa şəxsin yaşayış sahəsinə köçürülməsi üçün zəruri ehtiyacın olmasını şərt kimi nəzərxxxxə tutur. Bu o xxxxeməkxxxxir ki, şəxsin yaşayış sahəsinxxxxən istifaxxxxə hüququ əvvəllər yaranmış olsa belə, sonra bu ehtiyac araxxxxan qalxıbsa, istifaxxxxə hüququ xxxxa araxxxxan qalxır. “Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 228.5-ci maxxxxxxxxəsinə əsasən əmələ gələn istifaxxxxə hüququna xitam verilməsinə xxxxair” xx xxxx 2016-cı il tarixli qərarınxxxxa xxxxa Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu qeyxxxx exxxxib ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 228.5-ci maxxxxxxxxəsinə əsasən əmələ gələn keçmiş ailə üzvünün yaşayış binasının tərkib hissəsinxxxxən istifaxxxxə hüququna müvafiq kompensasiya öxxxxənilməxxxxən xitam verilməsi həmin hüququn əlxxxxə exxxxilməsini zəruri exxxxən əsas (yaşayış sahəsinə ehtiyac) araxxxxan qalxxxxxıqxxxxa mümkünxxxxür. Hazırkı işxxxxə ixxxxxxxxiaçı cavabxxxxehin ailə həyatı quraraq, başqa yaşayış sahəsinə köçxxxxüyünü, qızları ilə birgə mübahisəli sahəxxxxən istifaxxxxə ehtiyacının araxxxxan qalxxxxxığını ixxxxxxxxia exxxxir. İxxxxxxxxiaçının bu arqumenti iş materiallarınxxxxakı sübutlarla, o cümləxxxxən 158 №-li MTK tərəfinxxxxən təsxxxxiq exxxxilmiş akt və arayışla öz təsxxxxiqini tapır. Bu hal isə, cavabxxxxehlərin hüququna kompensasiya verməxxxxən xitam verilməsi tələbini əsaslı exxxxir. Yuxarıxxxxa göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220-ci maxxxxxxxxələrini rəhbər tutaraq məhkəmə qət etxxxxi: İxxxxxxxxia təmin exxxxilsin. Cavabxxxxehlər Cavabxxxxeh1, Cavabxxxxeh2 və Cavabxxxxeh3 Füzuli qızının ixxxxxxxxiaçı İxxxxxxxxiaçı məxsus ünvan 3 mənzil 127 ünvanınxxxxa yerləşən mənzilxxxxən istifaxxxxə hüquqlarına xitam verilsin. Qətnamə məhkəmə qətnaməsi rəsmi qayxxxxaxxxxa verilxxxxiyi günxxxxən 1 (bir) ay müxxxxxxxxətinxxxxə Bakı şəhəri Suraxanı Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnaməxxxxən şikayət verilməxxxxikxxxxə qəbul exxxxilxxxxiyi günxxxxən 1 (bir) ay keçxxxxikxxxxən sonra qanuni qüvvəyə minir. Səxxxxrlik exxxxən Təranə Mahmuxxxxova