Bakı Şəhəri Xətai Rayon Məhkəməsi Qərardad — İş №2(011)-5220/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏRARDAD Bakı şəhəri İş № 2(011)-5220/2021 10.06.2021 BAKI ŞƏHƏRİ XƏTAİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Bakı şəhəri Xətai Rayon Məhkəməsinin hakimi Abbasova Əminə Rauf qızı, İddiaçı cavabdeh X1 qarşı “istifadə hüququnun itirilmiş hesab edilməsi” tələbinə dair iddia ərizəsinə baxaraq, müəyyən etdi: İddiaçınun cavabdeh X1 qarşı cavabdehin Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Gəncə prospektində yerləşən 67 saylı evin 33 saylı mənzilindən istifadə hüququnun olmamasının müəyyən edilməsi, həmin qətnamənin cavabdehin Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Gəncə prospektində yerləşən 67 saylı evin 33 saylı mənzilindən çıxarılması üçün əsas hesab edilməsi tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. İddia ərizəsi onunla əsaslandırılmışdır ki, ünvan 1 ünvandakı 3 otaqlı mənzil iddiaçının mülkiyyətindədir. Cavabdeh onun qardaşıdır. Qardaşı Cavabdeh ailəsi Şəki rayonu Böyük Dəhnə kəndində onların ata evində yaşayır və qeydiyyatları da oradadır. İddiaçı bu evi 1993-cü ildə almışdır. 1994-cü ildə qardaşı Cavabdeh Bakı şəhərində işləməyə gəlmişdir. O, Bakı şəhərində kirayə tutduğu evdə yaşamışdır. Həmin dövrdə Bakı şəhərində qeydiyyatı olmayan şəxs şəhərdə işlə təmin oluna bilməzdi. Qardaşının qeydiyyatı Şəki şəhərində olduğu üçün işə qəbul etməmişdilər. Bu səbəbdən iddiaçı qardaşına onun mülkiyyətində olan mənzilə qeydiyyata düşməsinə razılıq vermişdir. Qardaşı onun evinə yaşayış yeri üzrə qeydiyyata düşdükdən bir neçə ay sonra yəni 1994cü ildə Azərbaycanı tərk edərək Rusiya Federasiyasına işləməyə getmişdir. Həmin vaxtdan bu günə kimi ondan heç bir xəbər yoxdur, onun harada yaşaması barədə məlumatı yoxdur. Cavabdeh onun evində qeydiyyatda olsa da, bu evdə heç vaxt yaşamamışdır. Həmin mənzildə iddiaçı, əri və əlil qızı yaşayır. Cavabdehin mənzilə qeydiyyatı formal xarakter daşıyır. Məhkəmə iddia ərizəsini və ona əlavə edilmiş sənədləri nəzərdən keçirərək hesab edirəm ki, iddia ərizəsinin yolverilməzliyinə görə qəbulundan imtina olunmalıdır. Belə ki, iddia ərizəsindən görünür, ki iddia ərizəsinin nəticə hissəsində cavabdeh X1 qarşı cavabdehin Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Gəncə prospektində yerləşən 67 saylı evin 33 saylı mənzilindən istifadə hüququnun olmamasının müəyyən edilməsi və cavabdehin Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Gəncə prospektində yerləşən 67 saylı evin 33 saylı mənzilindən çıxarılması üçün əsas hesab edilməsi tələbi göstərilsə də, hazırkı iddia tələbi formal olaraq mülkiyyətçinin razılığı ilə yaşayış yeri üzrə qeydiyyata düşmüş şəxsin iddiaçının mülkiyyətində olan mənzildə qeydiyyatdan çıxarılması ilə bağlıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəllənin 153.2.1.-ci maddəsinə əsasən ərizəyə məhkəmə qaydasında baxılmalı deyildirsə iddia ərizəsini qəbul etməkdən imtina edir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun «Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 9-cu maddəsinin birinci hissəsinin bəzi müddəalarının şərh edilməsinə dair 24 sentyabr 2020-ci il tarixli qərarından görünür ki, ... yaşayış sahəsinin mülkiyyətçisinin razılığı ilə onun mülkiyyətində olan yaşayış yeri üzrə qeydiyyata alınma həmin yaşayış sahəsindən istifadə hüququnun yaranmasını ehtiva etmir. Belə ki, qanunvericilik istifadə hüququnun yaranması faktını şəxsin həmin mənzilə qeydiyyatının olub-olmamasından asılı etməmişdir. Həmin qərarda qeyd edilmişdir ki, müraciətdə göstərilən mülki işdə olduğu kimi, mülkiyyətçiyə məxsus yaşayış sahəsinə qeydiyata alınmış, lakin həmin yaşayış sahəsindən istifadə hüququ olmayan və orada faktiki yaşamayan şəxslərin qeydiyyatdan çıxarılması məsələsi ilə əlaqədar Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu qeyd etməyi zəruri hesab edir ki, bu hallarda qeydiyyatda olan şəxslərin mülkiyyətçinin ərizəsi əsasında inzibati orqan tərəfindən qeydiyyatdan çıxarılması məsələsi qanunvericilikdə birmənalı qaydada tənzimlənməsə də, “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Qanunun 9-cu maddəsinin birinci hissəsinin 1-ci bəndinin mənasına görə bu mümkün hesab edilməlidir. Belə ki, qeyd edilən norma məhz şəxsin yaşayış yerini dəyişdiyi halda müvafiq icra hakimiyyəti orqanının məlumatı əsasında onun əvvəlki yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan çıxarılmasını müəyyən edir. Qanunun bu normasında nəzərdə tutulmuş “şəxsin yaşayış yerini dəyişməsi” ifadəsi “şəxsin həmin yaşayış sahəsində yaşamaması” mənasını da ehtiva edir. Həmin Qərarın nəticə hissəsinə əsasən Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 228-ci, Azərbaycan Respublikası Mənzil Məcəlləsinin 30-cu və “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 1-ci maddəsinin mənası baxımından şəxsin yaşayış yeri üzrə qeydiyyatı onun yaşadığı yerin dövlət tərəfindən rəsmi qaydada qeydə alınmasını təmin edən vasitə olmaqla məhdud əşya hüququ mənasında istifadə hüququnu ehtiva etmir. Yuxarıda qeyd edilənlərdən göründüyü kimi, hazırkı tələbə ümumi məhkəmədə baxıla bilməz. Çünki “Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında” Qanunun 9-cu maddəsinin məzmununa əsasən şəxsin yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan çıxarılması, onun həmin yaşayış sahəsinə istifadə hüququnun olmadığı təqdirdə, inzibati orqanın funksiyalarını icra edən müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən həyata keçirilir. Belə olan halda, iddiaçıya izah edilməlidir ki, o, cavabdehin yaşayış yeri üzrə qeydiyyatdan çıxarılması barədə müvafiq Polis İdarəsinə müraciət etmək, həmin dövlət orqanının vəzifəli şəxsinin qərar və ya hərəkətlərindən (hərəkətsizliyindən) narazı qaldığı təqdirdə isə tələbinə uyğun iddia ilə inzibati icraat qaydasında məhkəməyə müraciət etmək hüququna malikdir. Məhkəmə yuxarıda qeyd edilənləri nəzərə alaraq hesab edir ki, hazırki iddia ərizəsinə ümumi məhkəmədə baxılmalı olmadığından iddia ərizəsinin məhkəmə icraatına qəbul edilməsindən imtina edilməli, iddiaçıya cavabdehlərin qeydiyyatdan çıxarılması ilə bağlı müvafiq inzibati orqana müraciət etməsi izah olunmalıdır. Şərh olunanlara əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 153, 263-264, 267-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qərara aldı: İddiaçı X1 qarşı “istifadə hüququnun olmamasının müəyyən edilməsi” tələbinə dair iddia ərizəsinin qəbul edilməsindən imtina edilsin. İddiaçıya müvafiq inzibati orqana müraciət etmək hüququ izah edilsin. Qərardad və ərizəyə əlavə olunmuş sənədlər iddiaçılara rəsmi qaydada verilsin. Qərardaddan rəsmi qaydada verildiyi gündən 10 (on) gün müddətində Xətai Rayon Məhkəməsinə şikayət verilə bilər. Hakim: Əminə Abbasova