Ağcabədi Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(017)-110/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Ağcabədi rayonu İş № 2(017)-110/2024 19.09.2024 AĞCABƏDİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Ağcabədi Rayon Məhkəməsi hakim Quliyev Etibar Bəhrəm oğlunun sədrliyi, məhkəmə iclasının katibi X3, iddiaçı və iddiaçılar İddiaçı2, İddiaçı3 və İddiaçı4 nümayəndəsi İddiaçı1 və Cavabdeh və onun vəkili Vəkil iştirakı ilə İddiaçılar İddiaçı1, İddiaçı2, İddiaçı3 və İddiaçı4 Cavabdeh qarşı “torpaq sahəsindən çıxarılma və torpaq sahəsinin təhvil verilməsi” tələbinə dair mülki işə məhkəmənin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, müəyyən etdi: İddiaçılar İddiaçı1, İddiaçı2, İddiaçı3 və İddiaçı4 Cavabdeh qarşı “torpaq sahəsindən çıxarılma və torpaq sahəsinin təhvil verilməsi” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişlər. Məhkəmə iclasında iddiaçı və iddiaçılar İddiaçı2, İddiaçı3 və İddiaçı4 nümayəndəsi İddiaçı1 iddia tələbini müdafiə etdi və izahatında göstərdi ki, Ağcabədi şəhəri, keçmiş N.Nərimanov adına təsərrüfatının ərazisində ona və ailə üzvlərinə 2,22 ha torpaq sahəsi verilmişdir. Həmin torpaq sahələrinə dair onların adına JN 469 kod 60801004 nömrəli Torpağa mülkiyyət hüququna dair Dövlət aktı verilmişdir. Cavabdeh ona və ailəsinə məxsus torpaq sahəsindən sərbəst istifadə etmələrinə maneə olur və bildirir ki, həmin torpaq sahələri ona verilmişdir. Cavabdeh torpaq sahələrini özbaşına tutaraq, həmin torpaq sahəsini əkibbecərilməsinə onlara imkan vermir. Cavabdehdən hərəkətlərinə son qoymasını tələb etsələr də bu mümkün olmamışdır. Ona görə də iddianın təmin edilməsini xahiş etdi. Məhkəmə iclasında Cavabdeh iddianı qəbul etmədi və izahatında göstərdi ki, mübahisəli torpaq sahəsinin iddiaçıya heç bir aidiyyəti yoxdur. Həmin torpaq sahəsi ona məxsusdur. Ona görə də iddianın təmin olunmamasını xahiş etdi. Məhkəmə tərəflərin izahatını dinləyib, iş materiallarını tədqiq etməklə hesab edir ki, iddia təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarında olan JN 469 kod 60801004 nömrəli Torpağa mülkiyyət hüququna dair Dövlət aktının surətindən görünür ki, Ağcabədi rayon Aqrar İslahat Komissiyasını xx.xx.1998-ci il tarixli 05 nömrəli qərarına əsasən Ağcabədi şəhəri, keçmiş N.Nərimanov adına təsərrüfatının ərazisində yerləşən 2,22 ha torpaq sahəsi iddiaçılar İddiaçı1, İddiaçı2, İddiaçı3 və İddiaçı4 verilmişdir. İş materiallarında olan xx.xx.2024-cü il tarixli mütəxəssis və xx.xx.2024-cü il tarixli, 3-16- 16/2-10/5345 nömrəli ekspert rəyindən görünür ki, Torpağa mülkiyyət hüququna dair JN 469 kod 60801004 nömrəli Dövlət aktına əsasən İddiaçı1 və ailə üzvlərinin xüsusi mülkiyyətində olan Ağcabədi şəhəri, keçmiş N.Nərimanov adına təsərrüfatının ərazisində yerləşən 2,22 ha torpaq sahəsinin sərhədlərinin sənəddə göstərilən ölçülərə uyğunluğunu müəyyən etmək üçün ölçmə işləri aparılmışdır. Ölçmə işləri aparılan zaman Torpağa mülkiyyət hüququna dair JN 469 kod 60801004 nömrəli Dövlət aktı əsasında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti Daşınmaz Əmlakın Dövlət kadastrı və Reyestri Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən xx.xx.2023-cü il tarixli reyestr nömrəsi **********75 olan çıxarışda qeyd olunan ölçü göstəricilərinə əsasən, 2,22 ha torpaq sahəsinin sərhədləri müəyyən olunmuşdur. Araşdırma zamanı müəyyən olunmuşdur ki, İddiaçı1 və ailə üzvlərinin xüsusi mülkiyyətində olan 2,22 ha torpaq sahəsi Cavabdeh tərəfindən istifadə olunur. Qeyd olunan torpaq sahəsi sənəd üzrə başqa şəxslərə ayrılmış torpaq sahəsi ilə üst-üstə düşmür. Azərbaycan Respublikası Torpaq Məcəlləsinin 84-cü maddəsinin 3-cü bəndində göstərilir ki, torpaq mülkiyyətçilərinin, istifadəçilərinin və icarəçilərinin pozulmuş hüquqları qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada bərpa edilir və hüquqların pozulması nəticəsində onlara dəyən zərər tam həcmdə ödənilir. Həmin Məcəllənin 111-ci maddəsinin tələbinə görə Azərbaycan Respublikasında torpaqların özbaşına tutulması (zəbt edilməsi) qanunla qadağan olunur. Özbaşına tutulmuş (zəbt edilmiş) torpaq sahələri qanunsuz istifadə zamanı çəkilən xərclərin əvəzi ödənilmədən aidiyyəti üzrə geri qaytarılmalıdır. Torpaqların əvvəlki vəziyyətinə gətirilməsi (orada olan binaların, tikililər və qurğuların sökülməsi də daxil olmaqla) torpaqları zəbt etmiş hüquqi və fiziki şəxslər tərəfindən və ya onların hesabına həyata keçirilir. “Torpaq islahatı haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 14-cü maddəsinə əsasən torpaq payı naturada pay almaq hüququ olan şəxslərin (ailənin) xüsusi mülkiyyətinə verilir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 139.1-ci maddəsində göstərilir ki, mülkiyyət hüququ və daşınmaz əmlaka digər hüquqlar, bu hüquqların məhdudlaşdırılması, əmələ gəlməsi, başqasına keçməsi və xitamı dövlət qeydiyyatına alınmalıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 140-cı maddəsində göstərilir ki, reyestrin məzmunun qeyri-dəqiqliyi sübuta yetirilməyincə, həmin məzmunun həqiqiliyi və tamamlığı prezumpziyası qüvvədədir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 146.2 maddəsinə əsasən daşınmaz əmlak üzərində sərəncam vermək hüququ həmin əmlakın daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində ərazilər üzrə qeydiyyatı tarixindən əmələ gəlir. Həmin Məcəllənin 146.3 maddəsinə əsasən daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyata alınmamış daşınmaz əmlak barəsində müqavilələrin notariat qaydasında təsdiqlənməsinə yol verilmir və bu cür əmlak barəsində bağlanmış müqavilələr etibarsız sayılır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 152.1 maddəsinə əsasən mülkiyyət hüququ-subyektin ona mənsub əmlaka (əşyaya) öz istədiyi kimi sahib olmaq, ondan istifadə etmək və ona dair sərəncam vermək üzrə dövlət tərəfindən tanınan və qorunan hüququdur. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 157.2 maddəsinə əsasən mülkiyyətçi özgəsinin qanunsuz sahibliyindən öz əmlakını geri tələb edə bilər. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 13-cü maddəsində göstərilir ki, Azərbaycan Respublikasında mülkiyyət toxunulmazdır və dövlət tərəfindən müdafiə olunur. Eləcə də, Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 29-cu maddəsində göstərilir ki, mülkiyyətin heç bir növünə üstünlük verilmir. Mülkiyyət hüququ, o cümlədən xüsusi mülkiyyət hüququ qanunla qorunur. İnsan Hüquqlarının və X2 Haqqında Konvensiyanın 1 saylı Protokolunun 1-ci maddəsinə əsasən hər bir fiziki və hüquqi şəxs öz mülkiyyətindən dinc istifadə hüququna malikdir. Heç kəs cəmiyyətin maraqları naminə, qanunla və beynəlxalq hüququn prinsipləri ilə nəzərdə tutulmuş şərtlər istisna olunmaqla öz mülkiyyətindən məhrum edilə bilməz. Məhkəmə araşdırması zamanı müəyyən olundu ki, Ağcabədi rayon Aqrar İslahat Komissiyasını xx.xx.1998-ci il tarixli 05 nömrəli qərarına əsasən Ağcabədi şəhəri, keçmiş N.Nərimanov adına təsərrüfatının ərazisində yerləşən 2,22 ha torpaq sahəsi iddiaçılar İddiaçı1, İddiaçı2, İddiaçı3 və İddiaçı4 verilmişdir. Torpağa mülkiyyət hüququna dair JN 469 kod 60801004 nömrəli Dövlət aktına əsasən İddiaçı1 və ailə üzvlərinin xüsusi mülkiyyətində olan Ağcabədi şəhəri, keçmiş N.Nərimanov adına təsərrüfatının ərazisində yerləşən 2,22 ha torpaq sahəsinin sərhədlərinin sənəddə göstərilən ölçülərə uyğunluğunu müəyyən etmək üçün ölçmə işləri aparılmışdır. Ölçmə işləri aparılan zaman Torpağa mülkiyyət hüququna dair JN 469 kod 60801004 nömrəli Dövlət aktı əsasında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti Daşınmaz Əmlakın Dövlət kadastrı və Reyestri Hüquqların Dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın Dövlət reyestrindən xx.xx.2023-cü il tarixli reyestr nömrəsi **********75 olan çıxarışda qeyd olunan ölçü göstəricilərinə əsasən, 2,22 ha torpaq sahəsinin sərhədləri müəyyən olunmuşdur. Araşdırma zamanı müəyyən olunmuşdur ki, İddiaçı1 və ailə üzvlərinin xüsusi mülkiyyətində olan 2,22 ha torpaq sahəsi Cavabdeh tərəfindən istifadə olunur. Qeyd olunan torpaq sahəsi sənəd üzrə başqa şəxslərə ayrılmış torpaq sahəsi ilə üst-üstə düşmür. Tərəflər arasında mübahisəli torpaq sahəsinə dair heç bir yazılı razılaşma və yaxud hər hansı bir müqavilə olmamışdır. İddiaçılar torpaqdan çıxmasını cavabdehdən tələb etsə də bu mümkün olmamışdır. Bununla da qanunsuz və əsasız olaraq iddiaçıların mülkiyyətində olan, yəni 2,22 ha torpaq sahəsi Cavabdeh tərəfindən istifadə olunmaqla, sonuncu mülkiyyətçilərin mülkiyyət hüquqlarına qəsd etmiş və onların mülkiyyətində olan torpaq sahəsindən sərbəst istifadə etməsinə maneələr yaratmışdır. Beləliklə, məhkəmə toplanmış sübutlara məcmu halında qiymət verərək hesab edir ki, Cavabdeh qanunsuz və əsassız olaraq istifadə etdiyi, Torpağa mülkiyyət hüququna dair JN 469 kod 60801004 nömrəli Dövlət aktına əsasən iddiaçıların mülkiyyətində olan Ağcabədi şəhəri, keçmiş N.Nərimanov adına təsərrüfatının ərazisində yerləşən 2,22 ha torpaq sahəsindən çıxarılmalı və torpaq sahəsi iddiaçılara təhvil verilməlidir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Torpaq Məcəlləsinin 48-ci maddəsinin İ və İİ bəndlərinə əsasən hüquqi və fiziki şəxslərin torpaq sahəsi üzərində hüquqları həmin hüquqların bu Məcəllə, Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi, digər normativ-hüquqi aktlar və torpaqla bağlı əqdlərə dair müqavilələr ilə müəyyən edilmiş həcminə görə fərqlənir. Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları və hüquqi şəxsləri torpaq sahələrini mülkiyyət, istifadə və icarə hüququnda əldə edə bilərlər. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 107-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri dövlət rüsumundan və işə baxılması ilə əlaqədar olan məsrəflərdən ibarətdir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Ağcabədi Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2024-cü il tarixli 2(017)-110/2024 nömrəli qərardadı üzrə tədqiqat obyektinə baxış keçirilmiş və müvafiq mütəxəssis rəyi hazırlanmışdır. Mütəxəssis rəyinin verilməsi üçün tərtib edilmiş smeta və hesab vərəqi üzrə göstərilmiş 100 manat məbləğində pul İddiaçı1 tərəfindən Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi Yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri Publik Hüquqi Şəxsi 6 saylı Beyləqan Ərazi İdarəsinin bank hesabına ödənilmişdir. Məhkəmə hesab edir ki, aparılmış tədqiqatın dəyərini təşkil edən 100 manat məbləğində ekspertiza xərci və dövlət rüsumuna görə ödənilmiş 100 manat Cavabdeh alınaraq İddiaçı1 ödənilməlidir. Həmçinin məhkəmə hesab edir ki, aparılmış tədqiqatının dəyərini təşkil edən 50 manat məbləğində ekspertiza xərci Cavabdeh alınaraq, Az. MEM, VÖEN **********, AZ34CTRE********************, X1, KOD 210005 VÖEN ********** Müxbir hesab AZ41NABZ013601**********3944 SWİFT BİK CTREAZ 22 nömrəli hesaba köçürülməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinin tələbinə görə məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 217.4-cü maddəsinin tələbinə əsasən məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Qeyd olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə q ə t e t d i: İddia təmin edilsin. Cavabdeh daşınmaz əmlakın reyestr nömrəsi JN 469 kod 60801004 nömrəli Dövlət aktına əsasən iddiaçılar İddiaçı1, İddiaçı2, İddiaçı3 və İddiaçı4 mülkiyyətində olan Ağcabədi şəhəri, keçmiş Nəriman Nərimanov adına təsərrüfatının ərazisində yerləşən 2,22 ha torpaq sahəsindən çıxarılsın və torpaq sahəsi iddiaçılara təhvil verilsin. Aparılmış tədqiqatın dəyərini təşkil edən 100 manat məbləğində ekspertiza xərci və dövlət rüsumuna görə ödənilmiş 100 manat Cavabdeh alınaraq İddiaçı1 ödənilsin. Aparılmış tədqiqatının dəyərini təşkil edən 50 manat məbləğində ekspertiza xərci Cavabdeh alınaraq, Az. MEM, VÖEN **********, AZ34CTRE********************, X1, KOD 210005 VÖEN ********** Müxbir hesab AZ41NABZ013601**********3944 SWİFT BİK CTREAZ 22 nömrəli hesaba köçürülsün. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən bir ay müddətinə Ağcabədi Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim Etibar Quliyev