Bərdə Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(021)-140/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bərdə rayonu İş № 2(021)-140/2023 28.11.2023 BƏRDƏ RAYON MƏHKƏMƏSİ Məhkəmənin hakimi Əhmədov Elsun Məzahir oğlunun sədrliyi, Məhkəmə iclas katibi X26, İddiaçılar İddiaçı16, İddiaçı1, İddiaçı24, İddiaçı32, İddiaçı23, İddiaçı36, İddiaçı5, İddiaçı2, İddiaçı25 və İddiaçı4 iştirakları ilə, İddiaçılar İddiaçı5, İddiaçı24, İddiaçı18, İddiaçı4, İddiaçı23, İddiaçı8, İddiaçı10, İddiaçı1 Səhiyyəddin oğlu, İddiaçı11, İddiaçı28, İddiaçı34, İddiaçı29, İddiaçı13, İddiaçı16, İddiaçı19, İddiaçı12, İddiaçı30 Müseyib oğlu, İddiaçı31, İddiaçı38, İddiaçı32, İddiaçı2, X49, İddiaçı35, İddiaçı21, İddiaçı20, İddiaçı7, İddiaçı15, İddiaçı9, İddiaçı17 Təvəkkül oğlu, İddiaçı14, X50, İddiaçı36, İddiaçı37 Neymət oğlu, İddiaçı33, İddiaçı25, İddiaçı6 və İddiaçı22 cavabdehlər Cavabdeh1, Cavabdeh2, Cavabdeh3, Cavabdeh4 və Cavabdeh5 qarşı zəbt olunmuş örüş torpaq sahəsindən çıxarılma tələbi tələbinə dair iddia üzrə mülki işə Bərdə Rayon Məhkəməsinin inizbati binasında işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq M Ü Ə Y Y Ə N E T D İ: İddiaçılar İddiaçı5, İddiaçı24, İddiaçı18, İddiaçı4, İddiaçı23, İddiaçı8, İddiaçı10, İddiaçı1 Səhiyyəddin oğlu, İddiaçı11, İddiaçı28, İddiaçı34, İddiaçı29, İddiaçı13, İddiaçı16, İddiaçı19, İddiaçı12, İddiaçı30 Müseyib oğlu, İddiaçı31, İddiaçı38, İddiaçı32, İddiaçı2, X49, İddiaçı35, İddiaçı21, İddiaçı20, İddiaçı7, İddiaçı15, İddiaçı9, İddiaçı17 Təvəkkül oğlu, İddiaçı14, X50, İddiaçı36, İddiaçı37 Neymət oğlu, İddiaçı33, İddiaçı25, İddiaçı6 və İddiaçı22 məhkəmədə iddia qaldıraraq, cavabdeh kimi qeyd edilmiş 5 ailənin üzvülərinin zəbt olunmuş 7.21 ha örüş sahəsindən çıxarılması barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddiaçılar İddiaçı5, İddiaçı24, İddiaçı18, İddiaçı4, İddiaçı23, İddiaçı8, İddiaçı10, İddiaçı1 Səhiyyəddin oğlu, İddiaçı11, İddiaçı28, İddiaçı34, İddiaçı29, İddiaçı13, İddiaçı16, İddiaçı19, İddiaçı12, İddiaçı30 Müseyib oğlu, İddiaçı31, İddiaçı38, İddiaçı32, İddiaçı2, X49, İddiaçı35, İddiaçı21, İddiaçı20, İddiaçı7, İddiaçı15, İddiaçı9, İddiaçı17 Təvəkkül oğlu, İddiaçı14, X50, İddiaçı36, İddiaçı37 Neymət oğlu, İddiaçı33, İddiaçı25, İddiaçı6 və İddiaçı22 iddia tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, islahat zamanı kənddə islahat gedərkən Bərdə rayonu, Kətəlparaq kənd cammaatına Bərdə rayonu Kətəlparaq kəndində yerləşən cəmi 73,43 ha örüş sahəsi verilmişdir. Qeyd etdikləri hektarda onlara örüş sahəsi verilməsinə baxmayaraq kənd camaatı olaraq onlar örüş sahələrindən cəmi sadəcə 2,30 ha örüş sahəsini istifadə edirlər. Hazırki iş üzrə qeyd etdikləri cavabdehlər X39, Cavabdeh1, X40, Cavabdeh2, Cavabdeh3,X18, X41, Cavabdeh4 Yaqub oğlu, X33, Cavabdeh5 cəmi olaraq 73,43 hektar örüş sahəsindən 7,21 ha örüş sahəsini zəbt etmişdir. 73,43 ha örüş sahəsindən istifadə olunan və zəbt olunan əraziləri çıxıldığı zaman 63,92 ha örüş sahəsinin kimlər tərəfindən zəbt olunaraq istifadə edildiyini bilmirlər. Dəfələrlə Bərdə rayonu Kətəlparaq kənd bələdiyyəsi olan X1 sakinləri olaraq müraciət etməklərinə baxmayaraq heç bir nəticəsi olmamışdır. Hər səfərində müraciət edərək onların örüş sahələrinin kim tərəfindən zəbt olunduğunu, örüş sahələrinin onlara tanıdılmasını bildirdikərindən onların sadəcə 13 ha örüş sahələrinin olduğunu bildirmişdirlər. X63 Bələdiyyəsi tərəfindən 15 fevral 2022-ci il tarixdə verilmiş 04 saylı məktubda belə ölçü zamanı xəritəyə əsasən Kətəlparaq kənd camaatına ümumi istifadə kimi 13 ha örüş sahəsinin verildiyi qeyd edilmişdir. Halbuki Daşınmaz Əmlak tərəfindən verilmiş 01 aprel 2022-ci il tarixli 2214 saylı məktubda Kətəlparaq kəndi üzrə bələdiyyənin ehtiyat fondunda 73,43 ha örüş sahəsi olduğu elektron kadastr bazasında aşkar edilmişdir. Bələdiyyə tərəfindən təqdim olunmuş yer quruluşu layihə xəritəsində çəkilib göstərilmiş xəritə üzərində və torpaq içərisində 7 hissədən ibərət olan yerin 3 hissəsinin isə camaatın olduğu göstərilir. Lakin digər 4 hissənin 2 hissəsi yüklü olduğu göstərilir, digər 2 hissəsinin isə harada olduğu məlum deyil. Həmçinin orqanlara müraciət etdikəri zaman Daşınmaz Əmlakın Kadastr idarəsi bələdiyyə tərəfindən ödəniş edilərək örüş sahələrinin onlara tanıdılmasını bildirmişdirlər. Onlar isə kənd camatı olaraq pul yığıblar və ödəniş ediblər. Kadastr idarəsindən onların örüş sahəsinin 22,50 ha olduğu aydınlaşdırılmış və akt tərtib edilmişdir. Lakin Bələdiyyə sədri olnarıın örüş sahəsini bu vaxta kimi hələdə onlara tanıtmır. Hazırki iş üzrə cavabbdehlərə onlara məxsus olan örüş sahəsindən çıxmalarını və onların oradan istifəde etmək istədiklərini bildirdikdə zəbt olunmuş örüş sahəsinin onlara məxsus olduğunu və bu barədə onların dövlət aktlarının olduğunu bildirblər. Halbuki cavabdehlərin dövlət aktına baxıldığı zaman onların örüş sahələrinin başqa yerlərdə olduğu və onların örüş sahəsinə heç bir adiyyatı olmadığı bilinir. 5 nəfər ailənin onların örüş sahəsindən istifadə etdiləri üçün onlar öz örüş sahələrindən rahatlıqla istifadə edə bilmirlər. 73,43 ha örüş sahəsindən 2,30 ha örüş sahəsini 38 ailə çətinliklə istifadə edir. Onlar mal qaralarını orada otara bilmədiyi üçün vəziyyətləri olduqca çıxlmaz vəziyyətdədir. Bunun üçün də onlar məcbur qalıb məhkəməyə müraciət etməli olublar. Bərdə rayou Kətəlparaq Bələdiyyə sədri olan X9 hərəkətlərinə son qoyulması, naməlum olan örüş sahələrinin onlara taındılması və cavabdeh kimi qeyd etdikləri 5 ailənin zəbt olumuş 7,21 ha örüş sahəsindən çıxarılmalarına dair məhkəmə qətnaməsinə ehtiyacları var. Daha sonra idiaçılar tərəfindən məhkəməyə iddia tələbinin dəqiləşdirilməsi barədə ərizə verərək, Bərə rayonu, Kətəlparaq kəndi ərazisində yerləşən və iddiaçıların istifadəsində olan örüş sahələrinin cavabdehlər tərəfindən qanunsuz müdaxilə etmələrinə qadağan qoyulmasına dair qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında iddiaçılar İddiaçı16, İddiaçı1, İddiaçı24, İddiaçı32, İddiaçı23, İddiaçı36, İddiaçı5, İddiaçı2, İddiaçı25, İddiaçı4 iddia ərizəsinə uyğun izahat verərək, iddianın təmin edilməsinə dair qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Digər iddiaçılara məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə məlumat verilməsinə baxmayaraq, məhkəmə iclasına gəlməmişdir, məhkəmə işə onların iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə cavabdehlərə məlumat verilməsinə baxmayaraq, məhkəmə iclasına gəlməmişdir. Məhkəmə işə Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 185.5-ci maddəsinə əsasən cavabdehlərin iştirakları olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Həmin maddədə qeyd edilmişdir ki, məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında lazımı qaydada xəbərdar edilmiş cavabdehin gəlməməsinin səbəbləri haqqında məlumat olmadıqda və ya məhkəmə gəlməməyin səbəblərini üzürsüz hesab etdikdə, yaxud məhkəmə cavabdehin icraatı qəsdən yubandırdığını aşkar etdikdə, işə baxmağa haqlıdır. Bu halda qətnamə çəkişmə şəraitində qəbul edilmiş kimi qiymətləndirilərək cavabdehə apellyasiya qaydasında şikayət etmək hüququ verilir. Məhkəmə iddiaçıların izahatlarını dinləyib, mülki işin materialları üzrə sübutları araşdırıb hesab edir ki, aşağıda göstərilənlərə əsasən təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarında olan AA ******* nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən müəyyən olunur ki, X42 xx xxx 1971-ci ildə doğulmuşdur. İş materiallarında olan AA ******* nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən müəyyən olunur ki, X43 xx xxx 1970-ci ildə doğulmuşdur. İş materiallarında olan AA ******* nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən müəyyən olunur ki, İddiaçı4 xx xxxxxx 1995-ci ildə doğulmuşdur. İş materiallarında olan AA ******* nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən müəyyən olunur ki, İddiaçı5 xx xxxxxxxx 1978-ci ildə doğulmuşdur. İş materiallarında olan AA ******* nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən müəyyən olunur ki, İddiaçı6 Sait qızı xx xxxx 1969-cu ildə doğulmuşdur. İş materiallarında olan AA 158882 nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən müəyyən olunur ki, İddiaçı9 xx xxxxxx 1986-cı ildə doğulmuşdur. İş materiallarında olan AZE ******** nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən müəyyən olunur ki, İddiaçı7 Teelman oğlu xx xxxx 1991-ci ildə Bərdə rayonu, Kətəlparaq kəndində doğulmuşdur, Bərdə rayonu, Kətəlparaq kəndində qeydiyyatdadır. İş materiallarında olan AZE ******** nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən müəyyən olunur ki, İddiaçı8 xx xxxxxxxx 1961-ci ildə Bərdə şəhərində doğulmuş, Bədə rayonu, Kətəlparaq kəndində qeydiyyatdadır. İş materiallarında olan ŞA 002958 nömrəli vəsiqənin surətindən müəyyən olunur ki, X51 şəhid ailəsidir. İş materiallarında olan AZE ******** nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən müəyyən olunur ki, İddiaçı10 xx xxx 1982-ci ildə ildə Bərdə rayonu, Kətəlparaq kəndində doğulmuş, Bədə rayonu, Kətəlparaq kəndində qeydiyyatdadır. İş materiallarında olan AZE ******** nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən müəyyən olunur ki, X52 xx xxx 1962-ci ildə Bərdə rayonu, Kətəlparaq kəndində doğulmuş, Bədə rayonu, Kətəlparaq kəndində qeydiyyatdadır. İş materiallarında olan AZE ******** nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən müəyyən olunur ki, İddiaçı12 xx xxxxxx 1988-ci ildə Bərdə rayonu, Kətəlparaq kəndində doğulmuş, Bədə rayonu, Kətəlparaq kəndində qeydiyyatdadır. İş materiallarında olan AZE 1******** nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən müəyyən olunur ki, İddiaçı13 xx xxxxxx 1966-cı ildə Bərdə rayonu, Kətəlparaq kəndində doğulmuş, Bədə rayonu, Kətəlparaq kəndində qeydiyyatdadır. İş materiallarında olan AZE ******** nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən müəyyən olunur ki, İddiaçı14 xx xxxxxx 1961-ci ildə Bərdə rayonu, Kətəlparaq kəndində doğulmuş, Bədə rayonu, Kətəlparaq kəndində qeydiyyatdadır. İş materiallarında olan AZE 00****** nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən müəyyən olunur ki, İddiaçı15 04 avqust 1952-ci ildə Bərdə rayonu, Kətəlparaq kəndində doğulmuş, Bədə rayonu, Kətəlparaq kəndində qeydiyyatdadır. İş materiallarında olan AZE 0******* nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən müəyyən olunur ki, İddiaçı16 xx xxxxxx 1977-ci ildə Bərdə rayonu, Kətəlparaq kəndində doğulmuş, Bədə rayonu, Kətəlparaq kəndində qeydiyyatdadır. İş materiallarında olan AZE ******** nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən müəyyən olunur ki, İddiaçı17 Təvəkkül oğlu xx xxxxxx 1982-ci ildə Bərdə rayonu, Kətəlparaq kəndində doğulmuş, Bədə rayonu, Kətəlparaq kəndində qeydiyyatdadır. İş materiallarında olan AZE 0******* nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən müəyyən olunur ki, X2 xx xxxx 1960-cı ildə Bərdə rayonu, Kətəlparaq kəndində doğulmuş, Bədə rayonu, Kətəlparaq kəndində qeydiyyatdadır. İş materiallarında olan AZE ******* nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən müəyyən olunur ki, İddiaçı19 xx xxxx 1978-ci ildə Ermənistan Respublikasında doğulmuş, Bədə rayonu, Kətəlparaq kəndində qeydiyyatdadır. İş materiallarında olan AZE ******* nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən müəyyən olunur ki, İddiaçı20 xx xxxx 1940-cı ildə Bərdə rayonu, Kətəlparaq kəndində doğulmuş, Bədə rayonu, Kətəlparaq kəndində qeydiyyatdadır. İş materiallarında olan AZE ******* nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən müəyyən olunur ki, İddiaçı21 xx xxxxxx 1968-ci ildə Bərdə rayonu, Xanxanımlı kəndində doğulmuş, Bədə rayonu, Kətəlparaq kəndində qeydiyyatdadır. İş materiallarında olan AZE 0******* nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən müəyyən olunur ki, İddiaçı22 xx xxxxxx 1976-cı ildə Bərdə rayonu, Kətəlparaq kəndində doğulmuş, Bədə rayonu, Kətəlparaq kəndində qeydiyyatdadır. İş materiallarında olan AZE ******** nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən müəyyən olunur ki, İddiaçı23 xx xxxxxx 1979-cu ildə Bərdə rayonu, Kətəlparaq kəndində doğulmuş, Bədə rayonu, Kətəlparaq kəndində qeydiyyatdadır. İş materiallarında olan AZE ******** nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən müəyyən olunur ki, İddiaçı24 xx xxxxxx 1977-ci ildə Bərdə rayonu, Kətəlparaq kəndində doğulmuş, Bədə rayonu, Kətəlparaq kəndində qeydiyyatdadır. İş materiallarında olan AZE ******** nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən müəyyən olunur ki, İddiaçı25 xx xxxxxxx 1987-ci ildə Bərdə rayonu, Kətəlparaq kəndində doğulmuş, Bədə rayonu, Kətəlparaq kəndində qeydiyyatdadır. İş materiallarında olan AZE 0******* nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən müəyyən olunur ki, İddiaçı26 xx xxxxxxxx 1970-ci ildə Bərdə rayonu, Kətəlparaq kəndində doğulmuş, Bədə rayonu, Kətəlparaq kəndində qeydiyyatdadır. İş materiallarında olan AZE ******** nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən müəyyən olunur ki, İddiaçı27 xx xxxxxx 1990-cı ildə Bərdə rayonu, Kətəlparaq kəndində doğulmuş, Bədə rayonu, Kətəlparaq kəndində qeydiyyatdadır. İş materiallarında olan AZE ******** nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən müəyyən olunur ki, İddiaçı28 xx xxxxxxx 1966-cı ildə Bərdə rayonu, Kətəlparaq kəndində doğulmuş, Bədə rayonu, Kətəlparaq kəndində qeydiyyatdadır. İş materiallarında olan AZE ******** nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən müəyyən olunur ki, İddiaçı29 23 avqust 1983-cü ildə Bərdə rayonu, Kətəlparaq kəndində doğulmuş, Bədə rayonu, Kətəlparaq kəndində qeydiyyatdadır. İş materiallarında olan AA ******* nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən müəyyən olunur ki, X23 17 dekabr 1963-cü ildə doğulmuşdur. İş materiallarında olan AA ******* nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən müəyyən olunur ki, İddiaçı31 xx xxxxxxx 1981-ci ildə doğulmuşdur. İş materiallarında olan AA ******* nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən müəyyən olunur ki, İddiaçı32 xx xxxxxx 1985-ci ildə doğulmuşdur. İş materiallarında olan AA ******* nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən müəyyən olunur ki, İddiaçı33 6 fvral 1990-cı ildə doğulmuşdur. İş materiallarında olan AA ******* nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən müəyyən olunur ki, İddiaçı34 xx xxxxxx 1958-ci ildə doğulmuşdur. İş materiallarında olan AA ******* nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən müəyyən olunur ki, İddiaçı35 xx xxx 1985-ci ildə doğulmuşdur. İş materiallarında olan AZE ******** nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən müəyyən olunur ki, İddiaçı36 25 avqust 1992-ci ildə Bərdə rayonu, Kətəlparaq kəndində doğulmuş, Bədə rayonu, Kətəlparaq kəndində qeydiyyatdadır. İş materiallarında olan AA ******* nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən müəyyən olunur ki, İddiaçı1 xx xxxxxx 1978-ci ildə doğulmuşdur. İş materiallarında olan AA ******* nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən müəyyən olunur ki, İddiaçı37 26 sentyabr 1998-ci ildə doğulmuşdur. İş materiallarında olan 22 dekabr 2021-ci il tarixli aktın surətindən müəyyən olunur ki, Kətəlparaq bələdiyyəsinin təqdim etdiyi 7 hissədən ibarət 22.50 ha örüş sahələrinin yerqurluşu sxemlərinə əsasən özlərinə tanıdılması, 7 hissədən ibarət torpaq sahələrindən iki hisədən olmaqla 3.5 ha J7628 nömrəli şəhadətnamə ilə, iki hgissədən olmaqla 6.0ha J 4776 nömrəli şəhadətnamə ilə mərkəzin elekton məlumat bazasına əsasən yüklü olması, qalan üç hissənin isə boş saxlanılması aktlaşdırılmışdır. İş materiallarında olan Bərrdə rayon, Kətəlparaq bələdiyyəsi tərəfinddən verilmiş 04 saylı, 15 fevral 2022-ci il tarixli məktubda göstərilmişdir ki, bir qurup kənd əhalisinin müraciəti nəzərə alınaraq Kətəlparaq bələdiyyəsi məktubla Azərbaycan Respublikası Daşınmaz Əmlakın Kadastırı və Ünvan Ryestri Xidmətinin tabeliyində "xxxx" MMC-yə köhnə Kətəlparaq kənd əraziszində əhalinin ümumi istifadəsində olan örüş sahəsinin naturada göstərilməsi xahiş edilmişdir. Bələdiyyə bununla bağlı lazım olan prasedurları yerinə yetirmiş və laızm olan vəsaiti bələdiyyənin hesabından onların hesabına köçürmüşdür. Bundan sonra 22 dekabr 2021-ci il tarixdə Kadastr İdarəsinin Bərdə rayon şöbəsinin mütəxəssisləri, Kətəlparaq bələdiyyəsi, Kətəlparaq kənd İƏD-si nümayəndəliyi, Bərdə rayon İcra Hakimiyyətinin nümayəndəsi, həmçinin sakinlərin iştirakı ilə ölçü işləri aparılmış və həmin ümumi istifadədə olan 13 ha örüş sahəsi onlara tanıdılmışdır. Ölçüü zamanı xəritəyə əsasən müəyyən edilmişdir ki, sakinlərin ümumi istifadəsində 13 ha örüş sahəsi vardır. İş materiallarında olan Azərbaycan Respublikası Daşınmaz Əmlakın Kadastırı və Ünvan Ryestri Xidmətinin 2214 saylı, 01 aprel 2022-ci il tarixli məktubun surətindən müəyyən olunur ki, Aqrar İslahat aparılan zaman Bərdə rayonu, Kətəlparaq kəndi üzrə bələddiyyənin ehtiyat fondundan 73.43 ha örüş sahəsi elektron kadastr bazasında aşkar edilmişdr. İş materiallarında olan Bərdə rayou, Kətəlparaq kənd İnzibati Ərazi Dairəsi üzrə nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş 267 saylı, 15 avqust 2022-ci il tarixli arayışından müəyyən olunur ki, X5 rayonu, Kətəlparaq kəndində yaşayır. İş materiallarında olan Bərdə rayou, Kətəlparaq kənd İnzibati Ərazi Dairəsi üzrə nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş 1136 saylı, 27 dekabr 2021-ci il tarixli arayışından müəyyən olunur ki, İddiaçı24 Bərdə rayonu, Kətəlparaq kəndində yaşayır. İş materiallarında olan Bərdə rayou, Kətəlparaq kənd İnzibati Ərazi Dairəsi üzrə nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş 1140 saylı, 27 dekabr 2021-ci il tarixli arayışından müəyyən olunur ki, İddiaçı18 Bərdə rayonu, Kətəlparaq kəndində yaşayır. İş materiallarında olan Bərdə rayou, Kətəlparaq kənd İnzibati Ərazi Dairəsi üzrə nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş 1130 saylı, 27 dekabr 2021-ci il tarixli arayışından müəyyən olunur ki, İddiaçı4 Bərdə rayonu, Kətəlparaq kəndində yaşayır. İş materiallarında olan Bərdə rayou, Kətəlparaq kənd İnzibati Ərazi Dairəsi üzrə nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş 1134 saylı, 27 dekabr 2021-ci il tarixli arayışından müəyyən olunur ki, İddiaçı31 Bərdə rayonu, Kətəlparaq kəndində yaşayır. İş materiallarında olan Bərdə rayou, Kətəlparaq kənd İnzibati Ərazi Dairəsi üzrə nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş 286 saylı, 15 fevral 2022-ci il tarixli arayışından müəyyən olunur ki, İddiaçı38 Bərdə rayonu, Kətəlparaq kəndində yaşayır. İş materiallarında olan Bərdə rayou, Kətəlparaq kənd İnzibati Ərazi Dairəsi üzrə nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş 1131 saylı, 27 dekabr 2021-ci il tarixli arayışından müəyyən olunur ki, İddiaçı23 Bərdə rayonu, Kətəlparaq kəndində yaşayır. İş materiallarında olan Bərdə rayou, Kətəlparaq kənd İnzibati Ərazi Dairəsi üzrə nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş 1127 saylı, 27 dekabr 2021-ci il tarixli arayışından müəyyən olunur ki, İddiaçı8 Bərdə rayonu, Kətəlparaq kəndində yaşayır. İş materiallarında olan Bərdə rayou, Kətəlparaq kənd İnzibati Ərazi Dairəsi üzrə nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş 1133 saylı, 27 dekabr 2021-ci il tarixli arayışından müəyyən olunur ki, İddiaçı10 Bərdə rayonu, Kətəlparaq kəndində yaşayır. İş materiallarında olan Bərdə rayonu, Kətəlparaq kənd İnzibati Ərazi Dairəsi üzrə nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş 1128 saylı, 27 dekabr 2021-ci il tarixli arayışından müəyyən olunur ki, Ağayev X25 rayonu, Kətəlparaq kəndində yaşayır. İş materiallarında olan Bərdə rayonu, Kətəlparaq kənd İnzibati Ərazi Dairəsi üzrə nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş 263 saylı, 15 fevral 2022-ci il tarixli arayışından müəyyən olunur ki, İddiaçı11 Bərdə rayonu, Kətəlparaq kəndində yaşayır. İş materiallarında olan Bərdə rayou, Kətəlparaq kənd İnzibati Ərazi Dairəsi üzrə nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş 265 saylı, 15 fevral 2022-ci il tarixli arayışından müəyyən olunur ki, İddiaçı32 Bərdə rayonu, Kətəlparaq kəndində yaşayır. İş materiallarında olan Bərdə rayonu, Kətəlparaq kənd İnzibati Ərazi Dairəsi üzrə nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş 252 saylı, 15 fevral 2022-ci il tarixli arayışından müəyyən olunur ki, İddiaçı28 Bərdə rayonu, Kətəlparaq kəndində yaşayır. İş materiallarında olan Bərdə rayonu, Kətəlparaq kənd İnzibati Ərazi Dairəsi üzrə nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş 1137 saylı, 27 dekabr 2021-ci il tarixli arayışından müəyyən olunur ki, İddiaçı34 Bərdə rayonu, Kətəlparaq kəndində yaşayır. İş materiallarında olan Bərdə rayonu, Kətəlparaq kənd İnzibati Ərazi Dairəsi üzrə nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş 254 saylı, 15 fevral 2022-ci il tarixli arayışından müəyyən olunur ki, İddiaçı29 Bərdə rayonu, Kətəlparaq kəndində yaşayır. İş materiallarında olan Bərdə rayonu, Kətəlparaq kənd İnzibati Ərazi Dairəsi üzrə nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş 1139 saylı, 27 dekabr 2021-ci il tarixli arayışından müəyyən olunur ki, İddiaçı13 Bərdə rayonu, Kətəlparaq kəndində yaşayır. İş materiallarında olan Bərdə rayonu, Kətəlparaq kənd İnzibati Ərazi Dairəsi üzrə nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş 1126 saylı, 27 dekabr 2021-ci il tarixli arayışından müəyyən olunur ki, İddiaçı2 Bərdə rayonu, Kətəlparaq kəndində yaşayır. İş materiallarında olan Bərdə rayonu, Kətəlparaq kənd İnzibati Ərazi Dairəsi üzrə nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş 255 saylı, 15 fevral 2022-ci il tarixli arayışından müəyyən olunur ki, X8 rayonu, Kətəlparaq kəndində yaşayır. İş materiallarında olan Bərdə rayonu, Kətəlparaq kənd İnzibati Ərazi Dairəsi üzrə nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş 1132 saylı, 27 dekabr 2021-ci il tarixli arayışından müəyyən olunur ki, İddiaçı16 Bərdə rayonu, Kətəlparaq kəndində yaşayır. İş materiallarında olan Bərdə rayonu, Kətəlparaq kənd İnzibati Ərazi Dairəsi üzrə nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş 271 saylı, 15 fevral 2022-ci il tarixli arayışından müəyyən olunur ki, İddiaçı35 Bərdə rayonu, Kətəlparaq kəndində yaşayır. İş materiallarında olan Bərdə rayonu, Kətəlparaq kənd İnzibati Ərazi Dairəsi üzrə nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş 257 saylı, 15 fevral 2022-ci il tarixli arayışından müəyyən olunur ki, İddiaçı21 Bərdə rayonu, Kətəlparaq kəndində yaşayır. İş materiallarında olan Bərdə rayonu, Kətəlparaq kənd İnzibati Ərazi Dairəsi üzrə nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş 256 saylı, 15 fevral 2022-ci il tarixli arayışından müəyyən olunur ki, İddiaçı20 Bərdə rayonu, Kətəlparaq kəndində yaşayır. İş materiallarında olan Bərdə rayonu, Kətəlparaq kənd İnzibati Ərazi Dairəsi üzrə nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş 262 saylı, 15 fevral 2022-ci il tarixli arayışından müəyyən olunur ki, İddiaçı19 Bərdə rayonu, Kətəlparaq kəndində yaşayır. İş materiallarında olan Bərdə rayonu, Kətəlparaq kənd İnzibati Ərazi Dairəsi üzrə nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş 259 saylı, 15 fevral 2022-ci il tarixli arayışından müəyyən olunur ki, İddiaçı7 Bərdə rayonu, Kətəlparaq kəndində yaşayır. İş materiallarında olan Bərdə rayonu, Kətəlparaq kənd İnzibati Ərazi Dairəsi üzrə nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş 258 saylı, 15 fevral 2022-ci il tarixli arayışından müəyyən olunur ki, İddiaçı15 Bərdə rayonu, Kətəlparaq kəndində yaşayır. İş materiallarında olan Bərdə rayonu, Kətəlparaq kənd İnzibati Ərazi Dairəsi üzrə nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş 264 saylı, 15 fevral 2022-ci il tarixli arayışından müəyyən olunur ki, İddiaçı9 Bərdə rayonu, Kətəlparaq kəndində yaşayır. İş materiallarında olan Bərdə rayonu, Kətəlparaq kənd İnzibati Ərazi Dairəsi üzrə nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş 1129 saylı, 27 dekabr 2021-ci il tarixli arayışından müəyyən olunur ki, Məhərrəmov X37 rayonu, Kətəlparaq kəndində yaşayır. İş materiallarında olan Bərdə rayonu, Kətəlparaq kənd İnzibati Ərazi Dairəsi üzrə nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş 250 saylı, 15 fevral 2022-ci il tarixli arayışından müəyyən olunur ki, İddiaçı14 Bərdə rayonu, Kətəlparaq kəndində yaşayır. İş materiallarında olan Bərdə rayonu, Kətəlparaq kənd İnzibati Ərazi Dairəsi üzrə nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş 251 saylı, 15 fevral 2022-ci il tarixli arayışından müəyyən olunur ki, İddiaçı36 Bərdə rayonu, Kətəlparaq kəndində yaşayır. İş materiallarında olan Bərdə rayonu, Kətəlparaq kənd İnzibati Ərazi Dairəsi üzrə nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş 253 saylı, 15 fevral 2022-ci il tarixli arayışından müəyyən olunur ki, Məmmədov X60 rayonu, Kətəlparaq kəndində yaşayır. İş materiallarında olan Bərdə rayonu, Kətəlparaq kənd İnzibati Ərazi Dairəsi üzrə nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş 270 saylı, 15 fevral 2022-ci il tarixli arayışından müəyyən olunur ki, İddiaçı12 Bərdə rayonu, Kətəlparaq kəndində yaşayır. İş materiallarında olan Bərdə rayonu, Kətəlparaq kənd İnzibati Ərazi Dairəsi üzrə nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş 261 saylı, 15 fevral 2022-ci il tarixli arayışından müəyyən olunur ki, İddiaçı33 Bərdə rayonu, Kətəlparaq kəndində yaşayır. İş materiallarında olan Bərdə rayonu, Kətəlparaq kənd İnzibati Ərazi Dairəsi üzrə nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş 1135 saylı, 27 dekabr 2021-ci il tarixli arayışından müəyyən olunur ki, İddiaçı25 Bərdə rayonu, Kətəlparaq kəndində yaşayır. İş materiallarında olan Bərdə rayonu, Kətəlparaq kənd İnzibati Ərazi Dairəsi üzrə nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş 1138 saylı, 27 dekabr 2021-ci il tarixli arayışından müəyyən olunur ki, Abdullayev X74 rayonu, Kətəlparaq kəndində yaşayır. İş materiallarında olan Bərdə rayonu, Kətəlparaq kənd İnzibati Ərazi Dairəsi üzrə nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş 269 saylı, 15 fevral 2022-ci il tarixli arayışından müəyyən olunur ki, X4 rayonu, Kətəlparaq kəndində yaşayır. İş materiallarında olan Bərdə rayonu, Kətəlparaq kənd İnzibati Ərazi Dairəsi üzrə nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş 268 saylı, 15 fevral 2022-ci il tarixli arayışından müəyyən olunur ki, İddiaçı22 Bərdə rayonu, Kətəlparaq kəndində yaşayır. İş materiallarında olan Bərdə rayonu, Kətəlparaq kənd İnzibati Ərazi Dairəsi üzrə nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş 1125 saylı, 27 dekabr 2021-ci il tarixli arayışından müəyyən olunur ki, İddiaçı5 Bərdə rayonu, Kətəlparaq kəndində yaşayır. İş materiallarında olan JN 0088, KOD 61010018 saylı Torpağın mülkiyyətə verilməsinə dair Dövlət Aktının surətindən müəyyən olunur ki, Bərdə Rayon Aqrar İslahat Komissiyasının 04 may 1999-cu il tarixli, 05 saylı qərarına əsasən Bərdə ryaonu, Kətəlparaq kənd sakinləri X3 X10, X20 mülkiyyətində 0.77 ha kənd təsərrüfat məhsulların istehsalı üçün torpaq sahəsi verilmişdir. İş materiallarında olan JN 0089, KOD 61010018 saylı Torpağın mülkiyyətə verilməsinə dair Dövlət Aktının surətindən müəyyən olunur ki, Bərdə Rayon Aqrar İslahat Komissiyasının 18 sentyabr 2000-ci il tarixli, 09 saylı qərarına əsasən Bərdə ryaonu, Kətəlparaq kənd sakinləri X24, X11, İddiaçı31, X12 mülkiyyətində 0.91 ha kənd təsərrüfat məhsulların istehsalı üçün torpaq sahəsi verilmişdir. İş materiallarında olan JN 0088, KOD 61010018 saylı Torpağın mülkiyyətə verilməsinə dair Dövlət Aktının surətindən müəyyən olunur ki, Bərdə Rayon Aqrar İslahat Komissiyasının 04 may 1999-cu il tarixli, 05 saylı qərarına əsasən Bərdə ryaonu, Kətəlparaq kənd sakinləri X3 X10, X20 mülkiyyətində 0.77 ha kənd təsərrüfat məhsulların istehsalı üçün torpaq sahəsi verilmişdir. İş materiallarında olan JN 0091, KOD 61010018 saylı Torpağın mülkiyyətə verilməsinə dair Dövlət Aktının surətindən müəyyən olunur ki, Bərdə Rayon Aqrar İslahat Komissiyasının 18 sentyabr 2000-ci il tarixli, 09 saylı qərarına əsasən Bərdə rayonu, Kətəlparaq kənd sakinləri X44, X35, X27, İddiaçı38 mülkiyyətində 0.91 ha kənd təsərrüfat məhsulların istehsalı üçün torpaq sahəsi verilmişdir. İş materiallarında olan JN 0098, KOD 61010018 saylı Torpağın mülkiyyətə verilməsinə dair Dövlət Aktının surətindən müəyyən olunur ki, Bərdə Rayon Aqrar İslahat Komissiyasının 04 may 1999-cu il tarixli, 05 saylı qərarına əsasən Bərdə rayonu, Kətəlparaq kənd sakinləri X13, X6, X7 mülkiyyətinə 0.58 ha kənd təsərrüfat məhsulların istehsalı üçün torpaq sahəsi verilmişdir. İş materiallarında olan **********9 saylı Dövlət reyestrindən Çıxarışın surətindən müəyyən olunur ki, Cavabdeh2 , X14, X15, X28 birgə mülkiyyətinə 0.7368 ha torpaq sahəsi qeydiyyata alınmışdır. İş materiallarında olan RX ******* saylı Dövlət reyestrindən Çıxarışın surətindən müəyyən olunur ki, X21 mülkiyyətinə 0.89 ha torpaq sahəsi qeydiyyata alınmışdır. İş materiallarında olan ********** saylı Dövlət reyestrindən Çıxarışın surətindən müəyyən olunur ki, Cavabdeh2 mülkiyyətinə 0.7368 ha torpaq sahəsi qeydiyyata alınmışdır. İş materiallarında olan ********** saylı Dövlət reyestrindən Çıxarışın surətindən müəyyən olunur ki, Cavabdeh5 mülkiyyətinə 0.25 ha torpaq sahəsi qeydiyyata alınmışdır. İş üzrə Bərdə Rayon Məhkəməsinin 2(021)-1632/2022 saylı, 14 iyun 2022-ci il tarixli qərardadı ilə torpaqşünaslıq ekspertizası təyin edilmişdir. İş materiallarında olan Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin 7 saylı Bərdə Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş rəydə göstərilmişdir ki, iddiaçı tərəfin naturada göstərdiyi 13.0 ha torpaq sahəsindən 3.46 ha hissəsi örüş –otlaq sahəsinə aiddir. İddiaçı tərəfindən naturada göstərdiyi və örüşsahəsi kimi iddia tdiyi torpaq sahəsi, torpaqların elektron kadastr uçotu informasiya sisteminə əsasən torpağın mülkiyyətə verilməsinə dair JN 091 Salı Dövlət aktı ilə Cavabdeh1, JN 093 saylı Dövlət aktı ilə Cavabdeh4, JN 094 saylı Dövlət aktı ilə Cavabdeh2 pay torpağı kimi mülkiyyətlərinə verilmişddir. Cavabdeh5 iştirakı təmin olunmadığından həmin mübahisəli ərazidə onun torpaq sahəsi istifadə eib-etməməsini müəyyən etmək mümkün olmamışdır. Cavabdehlər Cavabdeh1, Cavabdeh2, Cavabdeh4 və X16 mübahisəli ərazidə pay torpağı kimi istifadə edirlər, lakin Cavabdeh5 həmin ərazidən pay torpağı nəzərrdə tutulmadığından və iştirak etmədiyindən, onun həmin ərazidə torpaq sahəsi istifadə edibetməməsini müəyyən etmək mümkün olmamışdır. İş üzrə Bərdə Rayon Məhkəməsinin 2(021)-140/2023 saylı, 17 may 2023-cü il tarixli qərardadı ilə torpaqşünaslıq ekspertizası təyin edilmişdir. İş materiallarında olan Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin 7 saylı Bərdə Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş rəydə göstərilmişdir ki, Bərdə Rayon Məhkəməsinin 2(021 )-140/2023 saylı, 30 may 2C23-cü il tarixli mülki işi üzrə iddiaçılar İddiaçı5, İddiaçı24 və digərlərinin, Cavabdeh1, Cavabdeh2 və digərlərinə qarşı zəbt olunmuş örüş sahəsindən çıxarılma tələbinə dair mülki iş üzrə Bərdə rayon Məhkəməsinin 17 may 2023-cü il tarixli 2(021)-140/2023 nömrəli qərardadı ilə təyin edilmiş məhkəmə tikinti-texniki ekspertizasinin keçirilməsini təmin edib mütəxəssis rəyinin verilməsi ilə əlaqədar araşdırma aparılmışdır. "Azərbaycan Respublikasında torpaq münasibətlərinin tənzimlənməsi sahəsində əlavə tədbirlər haqqında" Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2016-cı il 7 mart tarixli 818 nömrəli Fərmanına əsasən Azərbaycan Respublikasında torpaqların elektron kadastr uçotu işləri aparılmış və həmin məlumatlar Torpaqların elektron kadastr uçotu informasiya sistemi yaradılmışdır. Vətəndaşların mülkiyyətində olan torpaq sahələri torpaq islahatı zamanı texniki, qüsurlu hazırlanmış, naturaya uyğun gəlməyən DWG fayllarında olan uyğunsuzluqlar aradan qaldırılaraq faktiki istifadə vəziyyətinə uyğun olaraq torpaqların elektron kadastrı uçotu məlumat bazasına yerləşdirilmişdir. Qeyd edilənləri nəzərə alaraq Bərdə Rayon Məhkəməsinin 17 may 2023-cü il tarixli 2(021 )l40/2023 nömrəli qərardadı ilə mübahisəli torpaq sahələrinə dair rəy. elektron kadastr məlumat bazasında mövcud kompleks yerquruluşu layihəsinə və Torpaqların elektron kadastr uçotu informasiya sisteminə əsasən hazırlanmışdır. İddiaçı və cavabdehlərin iştirakı ilə məhkəmə qərardadında mübahisələndirilən torpaq sahəsinin koordinatları naturada təyin edilərək TEKUİS məlumat bazası ilə müqaisə edilmişdir. Kompleks yerquruluşu layihəsinə və TEKUİS məlumat bazasına əsasən Bərdə rayonu Kətəlparaq kəndində örüş torpaq sahəsi mövcuddur. Qeyd edilən torpaq sahəsi, TEKUİS məlumat bazasına əsasən Kətəlparaq kəndi ərazisində bir neçə hissələrdən ibarət olmaqla, təmiz örüş 38.76 hektar, şoranlıq və şoran örüş sahəsi isə 12.64 hektardır. İddiaçıların iddia etdiyi torpaq sahələrindən, kəndə bitişik hissədə yerləşən 9.54 hektar torpaq sahəsi TEKUİS məlumat bazasına əsasən, bir qrup Kətəlparaq kənd sakinlərinin xüsusi mülkiyyətlərinə verilmiş pay torpaq sahəsi, 0.21 hektar torpaq sahəsi təmiz örüş sahəsidir, 3.11 hektar torpaq sahəsi isə TEKUİS məlumat bazasına əsasən Qurdlar kəndinin ərazisinə aid təmiz örüş sahəsidir. TEKUİS məlumat bazasına əsasən, iddiaçıların iddia etdikləri və naturada göstərdikləri digər torpaq sahəsinin 1.52 hektarı bir qrup Kətəlparaq kənd sakinlərinin xüsusi mülkiyyətlərinə verilmiş pay torpaq sahəsi, qalan 9.83 hektar torpaq sahəsindən, 6.36 hektarı təmiz örüş, 3.47 hektarı isə şoran örüş sahəsidir. Qurdlar kəndi ərazisində yerləşən, iddiaçıların iddia etdikləri və naturada göstərdikləri 3.31 hektar torpaq sahəsi kənd sakinləri tərəfindən örüş otlaq kimi istifadə olunur Kətəlparaq kəndi ərazisində yerləşən iddiaçılar tərəfindən göstərilən 9.83 ha örüş sahəsi əvvəllər icarədə olsa da, icarə müddəti bitdiyindən hal-hazırda kənd sakinləri tərəfindən örüş otlaq kimi istifadə olunur. Torpaq məcəlləsinin 56-cı maddəsinin 1-ci bəndinə əsasən, Azərbaycan Respublikasının torpaq qanunvericiliyinə uyğun olaraq mülkiyyətə, istifadəyə və icarəyə verilməyən dövlət torpaqlarım müvafiq icra hakimiyyəti orqanı, bələdiyyə torpaqlarını isə bələdiyyələr müəyyən edir. Bu səbəbdən 5 və 6-cı sualların cavablandırılması tərəfimizdən mümkün olmamışdır. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdiyi sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Həmin Məcəllənin 217.4-cü maddəsinə əsasən məhkəmə öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 106.1-ci maddəsinə əsasən işdə iştirak edən şəxslərin iş üçün əhəmiyyətli olan və onlara məlum olan faktlar barədə izahatları iş üzrə toplanmış digər sübutlarla yanaşı yoxlanılmalı və qiymətləndirilməlidir. Məhkəmə hesab edir ki, işin obyektiv həlli üçün yalnız mötəbər sübutlardan istifadə oluna bilər. Sübutlar sübut edilən fakta birmənalı bağlı olmalı, yəni həmin faktın varlığı barədə güvənli nəticə çıxarmağa əsas verməlidir. Mülki prosesdə sübutlar əsasında nəticə çıxararkən aşağıdakı qayda əsas tutulmalıdır: 1) güvənli nəticəyə gəlməkdən ötrü bir yox, bir neçə sübut olmalıdır; 2) sübutların heç birinin güvənliliyi şübhə doğurmamalıdır; 3) bu sübutlar bir-birini təsdiq etməli və tamamlamalıdır; 4) bu sübutlar birlikdə dəyərləndirilməlidir. Аzərbаycаn Respublikаsının Kоnstitusiyаsının 60-cı mаddəsinə əsаsən, hər kəsin hüquq və аzаdlıqlаrının inzibаti qаydаdа və məhkəmədə müdаfiəsinə təminаt verilir. Аzərbаycаn Respublikаsının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 4-cü mаddəsinə əsаsən, bütün fiziki və hüquqi şəxslər özlərinin qаnunlа qоrunаn hüquq və аzаdlıqlаrını, eləcə də mаrаqlаrını qоrumаq və təmin etmək məqsədilə qаnunlа müəyyən edilmiş qаydаdа məhkəmə müdаfiəsindən istifаdə etmək hüququnа mаlikdirlər. Аzərbаycаn Respublikаsının Kоnstitusiyаsının 13-cü maddəsinə əsasən, Azərbaycan Respublikasında mülkiyyət toxunulmazdır və dövlət tərəfindən müdafiə olunur. Аzərbаycаn Respublikаsının Kоnstitusiyаsının 29-cu maddəsinə əsasən, hər kəsin mülkiyyət hüququ vardır. Mülkiyyət hüququ, o, cümlədən xüsusi mülkiyyət hüququ qanunla qorunur. Hər kəsin mülkiyyətində daşınar və daşınmaz əmlak ola bilər. Mülkiyyət hüququ mülkiyyətçinin təkbaşına və başqaları ilə birlikdə əmlaka sahib olmaq, əmlakdan istifadə etmək və onun barəsində sərəncam vermək hüquqlarından ibarətdir. Konstitusion hüquqi təbiəti etibarilə mülkiyyət hüququ nəinki mülkiyyətçinin hüquqi təsbit olunmuş geniş səlahiyyətləridir (ona məxsus olan əmlaka faktiki sahib olmaq, öz tələbatlarının təmin olunması üçün təyinatından asılı olaraq bu əmlakdan istədiyi kimi istifadə etmək, əmlakın hüquqi müqəddəratını öz iradəsinə görə müəyyən etmək), həm də qüvvədə olan qanunvericiliyin çərçivəsində digər şəxslərin hüquq və qanunla qorunan maraqlarını pozmadan mülkiyyətçinin dövlət tərəfindən təminat altına alınmış həmin əmlak üzərində üstünlüyünə üçüncü şəxslərin müdaxiləsini aradan götürmək, bu zaman öz mülahizəsinə görə və maraqlarına uyğun hərəkət etmək səlahiyyətidir. Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi də mülkiyyətin toxunulmazlığına və onun dövlət tərəfindən qorunmasına dair konstitusion prinsip və müddəaları inkişaf etdirərək, bu hüququn əldə edilməsi, həyata keçirilməsi və müdafiəsi mexanizmlərini dəqiqləşdirir. Bu mənada, Konstitusiyanın mülkiyyət hüququna dair müddəalarını inkişaf etdirən Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 152-ci maddəsində təsbit edilmişdir ki, mülkiyyət hüququ subyektin ona mənsub əmlaka (əşyaya) öz istədiyi kimi sahib olmaq, ondan istifadə etmək və ona dair sərəncam vermək üzrə dövlət tərəfindən tanınan və qorunan hüququdur. «Ədalət mühakiməsinin həyata keçirilməsi zamanı «İnsan hüquqları və X32 haqqında» Avropa Konvensiyası müddəalarının və İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsinin presedentlərinin tətbiqi haqqında» Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 30 mart 2006-cı il tarixli 5 nömrəli qərarının 2-ci bəndində göstərilir ki, insan və vətəndaş hüquqlarının və azadlıqlarının pozulması ilə bağlı məhkəmələr milli qanunvericilik ilə yanaşı Konvensiya müddəalarını da rəhbər tutmalı və bu zaman İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsinin təcrübəsinə istinad etməlidirlər. «İnsan hüquqları və X32 haqqında» Avropa Konvensiyasının İ saylı Protokolunun 1-ci maddəsinə əsasən, hər bir fiziki və hüquqi şəxs öz mülkiyyətindən dinc istifadə hüququna malikdir. Heç kəs, cəmiyyətin maraqları naminə, qanunla və beynəlxalq hüququn ümumi prinsipləri ilə nəzərdə tutulmuş şərtlər istisna olmaqla, öz mülkiyyətindən məhrum edilə bilməz. İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsi “Marks Belçikaya qarşı” iş üzrə qərarında qeyd etmişdir ki, öz əmlakına sərəncam vermək mülkiyyət hüququnun adi və əsasını təşkil edən aspektidir və əmlakdan maneəsiz istifadə hüququ mahiyyəti etibarilə mülkiyyət hüququna təminat verir. Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsi “Sporronqun və Lonnrotun İsveçrəyə qarşı” qərarında (A-52-1983) və bundan sonra qəbul etdiyi qərarlarında mülkiyyət hüququ ilə əlaqədar mövqeyini müəyyən edərək izah etmişdir ki, mülkiyyət hüququnun müdafiəsi zamanı işin hallarından asılı olaraq üç məsələ aydınlaşdırılmalıdır: - mülkiyyətçinin mülkiyyət hüququnun mövcud olması; - mülkiyyətçinin öz mülkiyyətindən məhrum olması; - mülkiyyətçinin mülkiyyətindən istifadəyə nəzarətdən məhrum olması. Həmin qərarlara görə mülkiyyətçinin öz mülkiyyətindən məhrum edilməsinin baş veribverməməsini müəyyən etmək üçün mülkiyyətin formal cəhətdən özgəninkiləşdirilməsi və ya mülkiyyət hüququnun başqasına keçməsi və həmin halların “de fakto” baş verməsi aydınlaşdırılmalıdır. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 7.1-ci maddəsinə əsasən, Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 149-cu maddəsinin Vİİ hissəsində nəzərdə tutulanlar istisna olmaqla, mülki qanunvericilik müddəalarının geriyə qüvvəsi yoxdur və onlar qüvvəyə mindikdən sonra əmələ gəlmiş münasibətlərə tətbiq edilir. Azərbaycan Respublikası Torpaq Məcəlləsinin 84-cü maddəsinin 1-ci bəndinə əsasən torpaq mülkiyyətçilərinin, istifadəçilərinin və icarəçilərinin hüquqları qanunla qorunur. İnsan Hüquqları haqqında Ümumi Bəyannamənin 17-ci maddəsinə əsasən hər bir insan təkbaşına və ya başqaları ilə birlikdə əmlaka sahib olmaq hüququna malikdir. Heç kim öz əmlakından özbaşnalıqla məhrum edilməməlidir. İnsan Hüquqlarının və X32 Haqqında Konvesiyanın 1 saylı Protokolunun 1-ci maddəsinə əsasən hər bir fiziki və hüquqi şəxs öz mülkiyyətindən dinc istifadə hüququna malikdir. Heç kəs cəmiyyətin maraqları naminə, qanunla və beynəlxalq hüququn ümumi prinsipləri ilə nəzərdə tutulmuş şərtlər istisna olunmaqla, öz mülkiyyətindən məhrum edilə bilməz. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 152.1-ci maddəsinə uyğun olaraq, mülkiyyət hüququ - subyektin ona mənsub əmlaka (əşyaya) öz istədiyi kimi sahib olmaq, ondan istifadə etmək və ona dair sərəncam vermək üzrə dövlət tərəfindən tanınan və qorunan hüququdur. Beləliklə, qeyd olunan maddi hüquq normalarının müddəaların mənasına görə mülkiyyət hüququ təbiəti etibarilə nəinki mülkiyyətçinin hüquqi təsbit olunmuş geniş səlahiyyətləridir (ona məxsus olan əmlaka faktiki sahib olmaq, öz tələbatlarının təmin olunması üçün təyinatından asılı olaraq bu əmlakdan istədiyi kimi istifadə etmək, əmlakın hüquqi müqəddəratını öz iradəsinə görə müəyyən etmək), həm də qüvvədə olan qanunvericiliyin çərçivəsində digər şəxslərin hüquq və qanunla qorunan maraqlarını pozmadan mülkiyyətçinin dövlət tərəfindən təminat altına alınmış həmin əmlak üzərindəki hüquqlarına üçüncü şəxslərin qeyri-hüquqi müdaxiləsini aradan götürmək, bu zaman öz mülahizəsinə görə və maraqlarına uyğun hərəkət etmək səlahiyyətidir. Beləliklə məhkəmə hesab edir ki, iddiaçıların iddiaları təmin edilməlidir. Azərbaycan Rspublikasının Mülki Prosessual Məcəllənin 107-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə xərcləri dövlət rüsumundan və işə baxılması ilə əlaqədar olan məsrəflərdən ibarətdir. Həmin Məcəllənin 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216- 220, 227, 233 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə, QƏTETDİ: İddia təmin edilsin. Cavabdehlər Cavabdeh1, Cavabdeh2, Cavabdeh3, Cavabdeh4 və Cavabdeh5 kənd camaatının istifadəsinə verilmiş Bərdə rayonu Kətəlparaq kəndi ərazisində yerləşən 9.83 ha örüş sahəsinə qanunsuz müdaxilələri qadağan olunsun. Qətnamə rəsmi qaydada verildiyi gündən bir ay müddətinə Bərdə Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Azərbaycan Respublikası Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim Elsun Əhmədov