Kürdəmir Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(041)-1722/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Kürdəmir rayon İş № 2(041)-1722/2025 02.10.2025 KÜRDƏMİR RAYON MƏHKƏMƏSİ Məhkəmənin hakimi İmanov Xaliq Xalıq oğlunun sədrliyi Məhkmə iclas katibi İsayev Orxan Mahir oğlunun katibliyi Ərizəçi iştirakı ilə, Ərizəçi (maraqlı şəxslər Maraqlı şəxs2, Maraqlı şəxs3 və Kürdəmir regional “ASAN xidmət” mərkəzində notariat ofisi) vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnamənin verilməsi üçün buraxılmış müddətin bərpa edilməsi və miras əmlakın qəbul edilməsi faktının müəyyən edilməsi barədə ərizəsi üzrə mülki işə məhkəmənin inzibati binasında (Kürdəmir şəhəri, Heydər Əliyev prospekti, 22) açıq məhkəmə iclasında xüsusi icraat qaydasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: Ərizəçi xüsusi icraat qaydasında ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, xx.xx.1999cu il tarixdə vəfat etmiş atası X5 mülkiyyətində olan fərdi yaşayış evi və avtovağzal (Ağa firması) kompleksinə dair vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnaməsinin verilməsi üçün buraxılmış müddətin bərpa edilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında Ərizəçi ərizəsini müdafiə edərək izahatında göstərdi ki, atasına məxsus Kürdəmir rayonunda fərdi yaşayış evi və avtovağzal kompleksi var. Həmin evə və avtovağzal kompleksinə dair dövlət reystrindən çıxarış var. Keçən müddət ərzində atası Ağa İsrafilov və anası Gövhər İsrəfliova vəfat etmişlər. Bu yaxınlarda həmin evi və avtovağzal kompleksini öz adına sənədlədirmək istəmiş. Bununla əlaqədar olaraq bütün hüquqmüəyyənedici sənədləri və toplayıb Maraqlı şəxs1nə təqdim etmiş. Lakin notariat ofisindən rədd cavabı verilərək müddətin ötürüldüyü bildirilmişdir. Odur ki, məhkəməyə müraciət etmək qərarına gəlmişdir. Məhkəmənin hazırlıq iclasında iştirak edən maraqlı şəxslər Maraqlı şəxs2 və Maraqlı şəxs3 miras qalmış əmlakların qardaşları Ərizəçi adına sənədləşdirilməsinə etiraz etmədiklərini bildirmişlər. İş materiallarına əlavə edilmiş və məhkəmə iclasında tədqiq edilmiş: -Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi Yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin xx.xx.2013-cü il qeydiyyat tarixli, ********** qeydiyyat nömrəli çıxarışından görünür ki, ünvan 1 ünvanında yerləşən 358 kv.m fərdi yaşayış evi xüsusi mülkiyyət üzrə X6 məxsusdur. - Azərbaycan Respublikası Dövlət Əmlak Komitəsi özəlləşdirilmiş müəssisə və obyektlərin yerləşdiyi torpaq sahələri üzərində mülkiyyət hüququnu təsdiq edən şəhadətnaməyə əsasən, Kürdəmir rayonu, Atakişili kənd ərazisi, Kürdəmir Avtovağzalı, 11975,23 kv.m torpaq sahəsində yerləşən “Ağa” firması torpaq sahəsi daimi toxunulmaz xüsusi mülkiyyətdir. "AĞA FİRMASİ" adlı kommersiya qurumunun Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyinin Dövlət Reyestrindən çıxarışına əsasən, “AĞA” FİRMASİ (Dövlət qeydiyyat nömrəsi (VÖEN): **********). Təsisçilər və payları: X20-1 pay, X24-1 pay, X14-1 pay, X34-1 pay, X30-1 pay, X15-1 pay, X25-1 pay, X31-1 pay, X35-1 pay, X32-1 pay, X37-1 pay, X33-1 pay və X21-1 pay. Qanuni təmsilçi: X8r. - Kürdəmir rayon Qeydiyyat şöbəsi tərəfindən verilmiş xx.xx.1999-cu il tarixli, AZ- №022252 nömrəli ölüm haqqında şəhadətnamənin surətindən görünür ki, X12 xx.xx.1999cu il tarixdə Kürdəmir rayonunda ölmüşdür. - Kürdəmir rayonu Qeydiyyat şöbəsinin xx.xx.2025-ci il tarixli, AZ-İİ №505453 nömrəli ölüm haqqında şəhadətnamənin surətindən görünür ki, X3 xx.xx.2005-ci il tarixdə Kürdəmir rayonunda ölmüşdür. - Kürdəmir rayonu Qeydiyyat şöbəsinin xx.xx.2025-ci il tarixli, AZ-İİ №505443 nömrəli ölüm haqqında şəhadətnamənin surətindən görünür ki, X9 xx.xx.2018-ci il tarixdə Kürdəmir rayonunda ölmüşdür. -Kürdəmir rayon Qeydiyyat şöbəsi tərəfindən verilmiş xx.xx.2024-cü il tarixli, AZ-İİ №449204 nömrəli ölüm haqqında şəhadətnamənin surətindən görünür ki, X17 xx.xx.2024cü il tarixdə Kürdəmir rayonunda ölmüşdür. -Kürdəmir rayonu Qeydiyyat şöbəsinin xx.xx.2012-ci il tarixli çıxarışından görünür ki, X7 ilə X2 nikahı xx.xx.1943-cü il tarixdə nikah kitanının 55-ci səhifəsində 1168 nömrə ilə qeydə alınmışdır. - Kürdəmir Regional “Asan Xidmət” Mərkəzində Notariat ofisinin Ərizəçi ünvanladığı xx.xx.2025-ci il tarixli 460 nömrəli məktubundan görünür ki, xx.xx.1999-cu il tarixdə ölmüş X4 miras qalan əmlaka dair tam hissədə pay əldə etmək üçün vərəsəlik hüqüqu haqqında şəhadətnamə verilməsini xahiş etmiş, lakin, vərəsəliyin qəbul müddətin ötürüldüyü üçün vərəsəlik hüququ haqqından şəhadətnamə verilməsi mümkün olmamışdır. Odur ki, məhkəməyə müraciət etməyi tövsiyyə olunmuşdur. - Azərbaycan Respublikası İqtisadi İnkişaf Nazirliyinin Dövlət Əmlakının Özəlləşdirilməsi Departamenti tərəfindən verilmiş arayışda qeyd olunur ki, mərhum X1 rayonunda yerləşən Avtovağzalı özəlləşdirmə çekləri və pullu ödənişlə tamamilə özəlləşdirmişdir. Obyektin özəlləşdirilməsi ilə bağlı heç bir borcu qalmamışdır. Əmlaka girov və ya qadağan qoyulması barədə departamentə məlumat daxil olmamışdır. -Kürdəmir şəhər İnzibati Ərazi Dairəsi üzrə nümayəndəliyinin xx.xx.2025-ci il tarixli, 528/1 nömrəli arayışa əsasən, Ərizəçi mərhum atası X1 şəhəri İ.Qayıbov küçəsi 22 saylı ünvanda yaşamış, xx.xx.1999-cu il tarixdə vəfat etmişdir. Mərhum vəfat etdikdə aşağıdakı ailə üzvləri (varisləri) qalmışdır: Maraqlı şəxs2- 1947, X10- 1950, Ərizəçi- 1953, X11xx.xx.2018-ci ildə vəfat edib, X18- xx.xx.2024-cü ildə vəfat edib. Məhkəmə işdə olan sənədləri tədqiq edərək hesab edir ki, aşağıdakı əsaslara görə ərizə təmin edilməlidir. Belə ki, məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla müəyyən edilmişdir ki, ünvan 1 ünvanında yerləşən 358 kv.m fərdi yaşayış evi xüsusi mülkiyyət üzrə X5 adına daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydiyyata alınmış, “AĞA” firmasında 1 pay hüququ olan X12 xx.xx.1999-cu il tarixdə ölmüş, miras əmlaka dair vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnamə verilməsi barədə Ərizəçi müraciətinə imtina edilmiş, əsas kimi müddətin ötürüldüyü göstərilmişdir. Belə ki, Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin: - 1243.1. Mirası istər qanun üzrə, istərsə də vəsiyyət üzrə vərəsə qəbul edir. 1243.2. Vərəsə mirasın açıldığı yer üzrə notariat ofisinə mirası qəbul etdiyi barədə ərizə verdikdə və ya əmlaka sahiblik etməyə və ya əmlakı idarə etməyə faktik başladıqda və bununla da mirası qəbul etdiyini şəksiz nümayiş etdirdikdə miras vərəsə tərəfindən qəbul edilmiş sayılır.1243.3. Vərəsə mirasın bir hissəsinə sahiblik etməyə faktik başladıqda hesab edilir ki, mirasın nədə ifadə edilməsindən və harada olmasından asılı olmayaraq, o, mirası tamamilə qəbul etmişdir. - 1248.1.Mirasın qəbul edilməsi üçün müəyyənləşdirilmiş müddəti məhkəmə, gecikdirmənin səbəbini üzrlü sayarsa, uzada bilər. Müddət qurtardıqdan sonra, əgər mirası qəbul edən bütün digər vərəsələr razıdırlarsa, miras məhkəməyə müraciət edilmədən də qəbul oluna bilər. 1248.2. bu Məcəllənin 1248.1-ci maddəsində nəzərdə tutulan halda mirasın qəbulunu gecikdirmiş vərəsəyə digər vərəsələrin aldığı və ya dövlətin mülkiyyətinə keçmiş əmlakdan pay qalan əmlakdan naturada verilir; ona çatası əmlakın qalan hissəsinin dəyərinin məbləği də verilir. Vərəsələrin mirası qəbul etməsi faktını təsdiqləyən sənəd vərəsəlik şəhadətnaməsidir və Mülki Məcəllənin 1321.1-ci maddəsinə müvafiq olaraq vərəsəliyə çağırılmış şəxslər mirasın açıldığı yerdəki notariat orqanından vərəsəlik şəhadətnaməsi tələb edə bilərlər. Lakin vərəsəlik şəhadətnaməsi mirasın qəbulu faktını rəsmiləşdirən sənəd olmaqla, sadəcə hüquqtəsdiqedici xarakter daşıyır və şəhadətnamənin olmaması vərəsənin mirası qəbul etməməsini ifadə etmir (Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 60-cı maddəsi baxımından Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 1243-cü maddəsinin və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 307.2.9-cu maddəsinin əlaqəli şəkildə şərh edilməsinə dair” 2020-ci il 16 oktyabr tarixli, “Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 1291 və 1321.1-ci maddələrinin Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 24.1-ci maddəsi ilə əlaqəli şəkildə şərh edilməsinə dair” 2021-ci il 26 iyul tarixli Qərarları). Qüvvədə olan qanunvericiliklə vərəsəlik işləri ilə bağlı müvafiq sənədləşdirmələrin aparılması səlahiyyəti notariat orqanlarına həvalə edilmişdir. "Notariat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 59-cu maddəsinə müvafiq olaraq, notarius qanun üzrə vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnamə verərkən sübutlar tələb etmək yolu ilə miras qoyanın ölüm faktını, mirasın açıldığı yeri və vaxtı, şəhadətnamə verilməsi barədə ərizə ilə müraciət edən şəxslərin qanun üzrə vərəsəliyə çağırılmaları üçün əsasların olmasını, miras əmlakın tərkibini və olduğu yeri yoxlamalıdır. Qanun üzrə vərəsələr vərəsəliyə çağırılmaq üçün əsasların olmasını təsdiq edən sənədləri təqdim etmək imkanından məhrum olduqda mirası qəbul etmiş və miras qoyanla qohumluq, nikah və ya digər münasibətlərə aid sübutları təqdim etmiş bütün digər vərəsələrin yazılı razılığı ilə vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnaməyə daxil edilə bilərlər. Həmin Qanunun 60-cı maddəsinə əsasən, notarius vəsiyyətnamə üzrə vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnamə verərkən miras qoyanın ölüm faktını, vəsiyyətnamənin olmasını, mirasın açılma yerini və tarixini, miras əmlakın tərkibini yoxlamalıdır. Notarius mirasda məcburi pay hüququ olan şəxslərin dairəsini də müəyyən etməyə çalışmalıdır. Beləliklə, vərəsəliyə çağırılmış vərəsələr arasında vərəsələrin dairəsi, miras kütləsi, payların həcmi, habelə mirasın bölüşdürülməsi ilə bağlı mübahisə olmadığı təqdirdə mirasın qəbul edilməsi faktının rəsmiləşdirilməsi notariat qaydasında həyata keçirilir. Mülki Məcəllənin 1246-cı maddəsinə görə, vərəsə vərəsəliyə çağırıldığını bildiyi və ya bilməli olduğu gündən üç ay ərzində mirası qəbul edə bilər. Miras açıldığı gündən altı ay keçdikdən sonra mirasın qəbuluna yol verilmir. O da nəzərə alınmalıdır ki, Mülki Məcəllənin 1248-ci maddəsinə uyğun olaraq, mirasın qəbul edilməsi üçün müəyyənləşdirilmiş müddəti məhkəmə, gecikdirmənin səbəbini üzrlü sayarsa, uzada bilər. Müddət qurtardıqdan sonra, əgər mirası qəbul edən bütün digər vərəsələr razıdırlarsa, miras məhkəməyə müraciət edilmədən də qəbul oluna bilər. Qeyd olunan qanunvericilik norması mirasın qəbulu müddətinin ötürülməsinin həmin vərəsənin vərəsəlik hüququnun xitamına səbəb olmadığını ehtiva etməklə, Mülki Məcəllənin 1246-cı maddəsi ilə müəyyən edilmiş müddətin kəsici müddət olmasını da istisna edir. “Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 1246, 1248.1 və 1268.2-ci maddələrinin əlaqəli şəkildə şərh edilməsinə dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumunun 14 oktyabr 2022-ci il tarixli qərarında qeyd edilmişdir ki, Mülki Məcəllənin 1248.1-ci maddəsinə müvafiq olaraq, mirasın qəbul edilməsi üçün müəyyənləşdirilmiş altı aylıq müddətin uzadılması tələbi ilə bağlı işlərə baxarkən məhkəmələr tərəfindən həmin maddədə nəzərdə tutulmuş “üzrlü səbəb” anlayışı yalnız şəxsin iradəsindən asılı olmayaraq vərəsəlik hüququnun realizəsi üçün müraciət edə bilmədiyi hallarla məhdudlaşdırılmamalı, işin bütün halları, belə müraciətin qanunvericiliklə müəyyən edilmiş müddət ərzində edilməməsinin səbəbləri ətraflı araşdırılmaqla məsələyə hüquqi qiymət verilməlidir. Konstitusiyanın 29-cu maddəsinə görə, hər kəsin mülkiyyət hüququ vardır. Mülkiyyətin heç bir növünə üstünlük verilmir. Mülkiyyət hüququ, o cümlədən xüsusi mülkiyyət hüququ qanunla qorunur. Heç kəs məhkəmənin qərarı olmadan mülkiyyətindən məhrum edilə bilməz. Konstitusiyanın 29-cu maddəsinin Vİİ hissəsi ilə təminat verilən vərəsəlik hüququ isə subyektiv hüquq olaraq bir tərəfdən miras qoymağı, vəsiyyət edə bilməyi, digər tərəfdən isə vərəsə olaraq mirası qəbul edib ona sahib olmağı nəzərdə tutur. Konstitusiya ilə vərəsəlik hüququna belə bir təminatın verilməsi birbaşa xüsusi mülkiyyət hüququnun toxunulmazlığı prinsipinin məntiqi nəticəsi olmaqla mülkiyyət hüququnun davamlılığının, heç bir məhdudiyyət qoyulmadan həyata keçirilməsinin təmin edilməsinə yönəlmişdir. Beləliklə, işin sadalanan xüsusatlarına əsasən məhkəmə hesab edir ki, ərizə təmin edilməli, 24 sentyabr 1999-cu il tarixdə ölmüş X4 miras əmlak kimi qalmış ünvan 4 ünvanında yerləşən ümumi sahəsi 358 kv.m fərdi yaşayış evinə dair vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnamənin verilməsi üçün buraxılmış müddət bərpa edilməli, Kürdəmir şəhəri, Bakı prospekti 16 ünvanında yerləşən “Ağa” firmasında X5 payına düşən hissəsi Ərizəçi tərəfindən qəbul edilməsi faktı müəyyən edilməli, qətnamənin icrası Kürdəmir regional “ASAN xidmət” mərkəzində notariat ofisinə həvalə edilməlidir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 218.3-cü maddəsinə əsasən hakim işdə iştirak edən şəxslərin verdiyi tələblər üzrə qətnamə çıxarır. Lakin hakim qanunda göstərilən müstəsna hallarda iddia tələblərindən kənara çıxa bilər. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 217-ci maddəsinin tələbinə görə, qətnamə iş üzrə müəyyən edilmiş həqiqi hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə uyğun əsaslandırılmalıdır. Məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Şərh olunanlara əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 216-220-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə Q Ə T E T D İ: Ərizə təmin edilsin. 24 sentyabr 1999-cu il tarixdə ölmüş X4 miras əmlak kimi qalmış, ünvan 4 ünvanında yerləşən ümumi sahəsi 358 kv.m fərdi yaşayış evinə dair vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnamənin verilməsi üçün buraxılmış müddət bərpa edilsin. Kürdəmir şəhəri, Bakı prospekti 16 ünvanında yerləşən “Ağa” firmasında X5 payına düşən hissəsinin oğlu Ərizəçi tərəfindən qəbul edilməsi faktı müəyyən edilsin və həmin paya dair vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnamənin verilməsi üçün buraxılmış müddət bərpa edilsin. Qətnamənin icrası Kürdəmir regional “ASAN xidmət” mərkəzində notariat ofisinə həvalə edilsin. Qətnamədən tərəflərə rəsmi qaydada təqdim olunduğu gündən 1 (bir) ay müddətində Kürdəmir Rayon Məhkəməsi vasitəsilə (“Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılmış elektron kabinet vasitəsilə) Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinin mülki kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Bu qətnamədən şikayət verilməmişdirsə, işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. SƏDRLİK EDƏN: X.X.İMANOV