Göyçay Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(046)-252/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Göyçay rayonu İş № 2(046)-252/2021 19.10.2021 GÖYÇAY RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Fəttahov İbrahim Bağır oğlunun sədrliyi, Səmidli Nərmin Yaşar qızının katibliyi və Cavabdeh iştirakı ilə, İddiaçı MMC-nin Cavabdeh qarşı pul tələbinə dair mülki işə Göyçay şəhərində açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı MMC ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, Cavabdeh 784 manat əsas borcun və 30 manat məbləğində dövlət rüsumunun tutulması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İş üzrə İddiaçı MMC-nin iddia ərizəsində tələbini belə əsaslandırmışdır ki, cavabdehin "MKT İstehsalat Kommersiya” MMC-nin "MKT-Ucar” filialına ünvanladığı 05.12.2016-cı il tarixli ərizəsinə əsasən cavabdeh 12 hektar sahədə pambıq əkməyi və hər hektardan 20 sentner məhsul əldə etməklə xam-pambıq istehsal edib iddiaçıya satmağı, həmçinin bunun müqabilində ona avans olaraq müxtəlif vəsaitlər verilməsini, zəruri aqrotexniki xidmətlərin göstərilməsini xahiş etmiş və sözügedən avans vəsaitlərin dəyərinin ödənilməsini öhdəsinə götürmüşdür. Cavabdeh heç bir hüquqi əsas olmadan iddiaçının hesabına varlanmışdır. Buna görə də iddianın təmin edilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İş üzrə Cavabdeh iddianı qəbul edərək bildirmişdir ki, 05.12.2016-cı il tarixdə iddiaçıdan xam-pambıq istehsalı üçün ümumilikdə 784 manat almışdır. Maddi imkanı olmadığından iddiaçıya pulu qaytara bilməmişdir. İş üzrə cavabdehin izahatını dinləyən, təqdim edilmiş sübutlara hüquqi qiymət verən məhkəmə hesab edir ki, iddia təmin edilməlidir. Məhkəməyə təqdim edilmiş 23.01.2017-ci il tarixli, 18.02.2017-ci il tarixli və 03.03.2017-ci il tarixli aktlardan görünür ki, Cavabdeh İddiaçı MMC tərəfindən 2017-ci il mövsümündə pambıq əkilməsinə görə avans olaraq ümumilikdə 784 manat pul verilmişdir. Məhkəmə baxışı zamanı müəyyən edilmişdir ki, İddiaçı MMC-nin MKT-Ucar filialı tərəfindən cavabdehə avans olaraq 2017-ci il mövsümümdə pambıq əkilməsi məqsədilə 23.01.2017-ci il tarixli, 18.02.2017-ci il tarixli və 03.03.2017-ci il tarixli aktlara əsasən 784 manat nağd vəsait verilmişdir. Cavabdeh avansın dəyərini tədarük mövsümündə xampambıq verməklə əvəzləşdirəcəyini öhdəsinə götürmüşdür. Lakin cavabdeh müqavilənin şərtlərini pozmuş, xam-pambıq tədarükünü etməmişdir. Аzərbаycаn Respublikаsı Mülki Məcəlləsinin 14.2.1-ci mаddəsinə əsаsən, qаnunvericilikdə nəzərdə tutulmuş müqаvilələr və bаşqа əqdlər mülki hüquqlаrın və vəzifələrin əmələ gəlməsi əsаslаrındаn biridir. Həmin Məcəllənin 442-ci mаddəsinin tələbinə görə öhdəliyin icrа edilməməsi dedikdə onun pozulmаsı və yа lаzımıncа icrа edilməməsi bаşа düşülür. Həmin Məcəllənin 445.2.1-ci mаdəsində qeyd edilir ki, öhdəliyin onun icrаsı üçün müəyyənləşdirilmiş müddətdə icrа edilməməsi borclunun icrаnı gecikdirməsi sаyılır. Bunun nəticəsində icrаnı gecikdirmiş borclu gecikdirmə nəticəsində vurduğu zərər üçün və gecikdirmə zаmаnı təsаdüfən bаş vermiş icrа mümkünsüzlüyünün nəticələri üçün kreditor qаrşısındа məsuliyyət dаşıyır. Mülki Məcəllədə təsbit edilmiş öhdəlik hüququnun normaları baxımından öhdəliyin icrası onun predmetini təşkil edən hərəkətlərin yerinə yetirilməsində və ya yetirilməməsində ifadə olunur. Öhdəliyin lazımınca icra edilməməsi isə Mülki Məcəllənin 425-ci maddəsində təsbit edilmiş «vicdanlılıq» anlayışı ilə birgə dəyərləndirilməlidir. Belə birgə dəyərləndirməyə görə öhdəliyin lazımınca icra edilməməsi dedikdə öhdəliyin vaxtında icra edilməməsi, xammalın, işin və xidməti qüsurlu icrası və ya öhdəliyin tərkibini müəyyən edən digər şərtlərin pozulması başa düşülməlidir. Аzərbаycаn Respublikаsı Mülki Məcəlləsinin 77.1-ci maddəsinə görə, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Həmin Məcəllənin 88-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur. “Mahmudov Rusiyaya qarşı” iş üzrə 26 iyul 2007-ci il tarixli qərarında İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsi qeyd etmişdir ki, Konvensiya araşdırmalarında sübutları qiymətləndirərkən, bir qayda olaraq, affirmanti, non neganti incumbit probation (sübut etmək yükü təkzib edənin deyil, iddia edənin üzərinə düşür) prinsipi rəhbər tutulur. Sübut kifayət qədər güclü, aydın və bir-birinə uyğun qənaətlərin həm mövcudluğundan, həmçinin təkzib olunmaz oxşar fakt ehtimallarından irəli gələ bilər (§ 68). Avropa Məhkəməsinin “Qavazov Bolqarıstana” qarşı 06 mart 2008-ci il tarixli Qərarında qeyd edilmişdir ki, sübutlar qiymətləndirilərkən, bir qayda olaraq əsaslı şübhədən kənar standartlar tətbiq edilir (§ 93). Sadalananlara əsasən məhkəmə hesab edir ki, iddia təmin edilməli, Cavabdeh 784 manat borcun və 30 manat məbləğində dövlət rüsumu tutularaq İddiaçı MMC-nə ödənilsin. Şərh edilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 216-220-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə Q Ə T E T D İ: İddia təmin edilsin. Cavabdeh 784 manat borcun və 30 manat məbləğində dövlət rüsumu tutularaq İddiaçı MMC-nə ödənilsin. Qətnamənin icrası cavabdehin yaşadığı yer üzrə Göyçay rayon İcra və Probasiya Şöbəsinə həvalə edilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 ay müddətində Göyçay Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Şəki Apelyasiya Məhkəməsinə apelyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim: İbrahim Fəttahov.