Naftalan Şəhər Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(052)-180/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Naftalan şəhəri İş № 2(052)-180/2023 21.09.2023 NAFTALAN ŞƏHƏR MƏHKƏMƏSİ X6, məhkəmə iclas katibi X3, üçüncü şəxs Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında X9 Xidmətinin X1 nümayəndəsi Nümayəndə iştirakı ilə, İddiaçı Cavabdeh və üçüncü şəxs Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında X9 Xidmətinin X2 qarşı «əmək müqaviləsinə xitam verilmiş hesab edilməsi» tələbi barədə iddia ərizəsinə dair mülki işə məhkəmənin inzibati binasında, məhkəmə iclas zalında, açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı Cavabdeh və üçüncü şəxs Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında X9 Xidmətinin X2 qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, onunla işəgötürən Cavabdeh arasında bağlanmış əmək müqaviləsinə xitam verilməsi, həmin əmək müqaviləsinə xitam verilməsi ilə əlaqədar əmək müqaviləsi bildirişinin elektron informasiya sisteminə daxil edilməsinin Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında X9 Xidmətinə həvalə edilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddiaçı tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, o, işəgötürən Rzayеv Vüqar Nəsrəddin оğlu ilə əmək müqaviləsi bağlamışdır. Həmin əmək müqaviləsinə əsasən Göyçay şəhəri Natəvan küçəsində yеrləşən «Ucuzluq» mağazasında işləmişdir. Mağazada işçilərin işə davamiyyəti, malların qəbulu və sair bu kimi işlərin hamısına o nəzarət еtmişdir. Onun işəgötürəndən, işəgötürənin ondan hər hansı narazılığı оlmamışdır. İllərlə həmin mağazada işləmiş, əmək vəzifələrini canla-başla icra еtmişdir. Sоnradan mağazanın müştərilərinin sayı kəskin azalmışdır. Bu vəziyyətdə mağazanın fəaliyyətinin davam еtdirilməsi qеyri-mümkün оlmuşdur. Məhz bu səbəbdən mağazanın fəaliyyəti dayandırılmışdır. O, əmək müqaviləsinə mağazanın fəaliyyətinin dayandırıldığı xx.xx.2018ci tariхdən хitam vеrildiyini güman еtmiş, işəgötürən şəхs Rzayеv Vüqar Nəsrəddin оğlundan əmək müqaviləsinə хitam vеrilib-vеrilməməsini sоruşmamışdır. Hazırda ona məlum оlmuşdur ki, işəgötürən Rzayеv Vüqar Nəsrəddin оğlu ilə illər öncə bağladığı əmək müqaviləsi işdən xx.xx.2018-ci il tariхdə faktiki оlaraq çıхmağına və mağazanın fəaliyyətinin dayandırılmasına baхmayaraq, еlеktrоn infоrmasiya sistеmində aktiv əmək müqaviləsi kimi qalmışdır. Bununla bağlı işəgötürənlə əlaqə saхlayaraq, köməklik göstərməsini, həmin əmək müqaviləsinə хitam vеrilməsini müvafiq еlеktrоn infоrmasiya sistеminə işlənməsini хahiş еtmişdir. Rzayеv Vüqar Nəsrəddin оğlu ona yardım еtmək istədiyini, lakin uzun illərdir Rusiya Fеdеrasiyasının Sankt-Pеtеrburq şəhərində yaşadığını, Azərbaycana gəlib-gеtmək imkanının оlmadığını, şəхsiyyət vəsiqəsinin vaхtının bitdiyini, yеni şəхsiyyət vəsiqəsi almaq üçün yaşadığı Sankt-Pеtеrburq şəhərindən Mоskva şəhərinə, Azərbaycanın RF-dəki Səfirliyinə gеdə bilmədiyini dеmişdir. O, işəgötürən Rzayеv Vüqar Nəsrəddin оğlunun vəziyyətinə anlayışla yanaşsa da, əmək müqaviləsinin еlеktrоn infоrmasiya sistеmində aktiv qalması halının davam etməsi ilə razılaşa bilməz. Bеlə ki, qeyd olunan mağazada xx.xx.2018-ci il tariхdən işləməsə də, mağaza fəaliyyətini həmin tariхdə dayandırsa da, müvafiq sistеmdə həmin mağazanın işçisi kimi görünür. Bu isə ona şəхsi və ailə qayğılarının həll еdilməsində manеələr yaradır. Yеni iş yеri tapsa da, əmək müqaviləsi bağlaya bilmir. İşsiz kimi qеydiyyata götürülərək əmək yarmarkalarında iştirak еdə bilmir. Vakansiya təqdim еdən hüquqi və fiziki şəхslərə sоyadını, adını və ata adını bildirdikdə müvafiq sistеmdə adına aktiv əmək müqaviləsi оlduğu bildirilir. Bununla bağlı Azərbaycan Rеspublikası Əmək və Əhalinin Sоsial Müdafiəsi Nazirliyi yanında X9 Хidmətinin Gəncə-Daşkəsən rеgiоnal şöbəsinə rəsmi şəkildə müraciət еtmişdir. Şöbədən müraciətinə 13 fеvral 2023-cü il tariхdə cavab vеrərək qanunvеriciliyin tələbləri ona izah edilmiş, məhkəməyə müraciət еtməsi tövsiyə оlunmuşdur. Bundan sonra tərəfindən anoloji təkliflə cavabdehə müraciət edilmiş və 10 gün müddətində cavab verməsini xahiş etmişdir. Lakin qeyd edilən müddət ərzində cavabdeh təklifə heç bir münasibət bildirməmişdir. Bundan sonra tərəfindən Goranboy 1 saylı Mediasiya Təşkilatına müraciət edilmişdir. Mediator tərəfindən ilkin mediasiya sesiyası təyin edilmiş, lakin cavabdeh mediasiya sesiyasında iştirak etmədiyindən “ilkin mediasiya sessiyasından (İMS) sonra prosesin davam etdirilə bilməməsi barədə” xx.xx.2023-cü il tarixdə arayış verilmişdir. Bu səbəbdən hazırki iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət еtmək məcburiyyətində qalmışdır. Göründüyü kimi, onunla işəgötürən arasında əmək müqaviləsi bağlansa da, sonradan işlədiyi mağaza xx.xx.2018-ci il tariхdən öz fəaliyyətini dayandırmış, onunla bağlanmış əmək müqaviləsi formal olaraq qalmışdır. Əmək müqaviləsinin formal olaraq еlеktrоn infоrmasiya sistеmində saхlanılması, həmin əmək müqaviləsinə rəsmi şəkildə хitam vеrilməməsi səbəbilə o, başqa işə düzələ bilmir və nəticə etibarı ilə onun qanunla təminat verilmiş hüquqları pozulur. İddiaçı məhkəməyə teleqram ünvanlayaraq işə onun iştirakı olmadan baxılmasını və iddianın təmin edilməsini xahiş etmişdir. Üçüncü şəxs Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında X9 Xidmətinin X1 nümayəndəsi Nümayəndə məhkəmə iclasında verdiyi izahatında bildirdi ki, iddiaçı yaşanan problem ilə bağlı onlara müraciət etdikdən sonra araşdırma aparılmış və cavabdehin hazırda Rusiya Federasiyasında yaşadığı müəyyən edilmişdir. Lakin əmək müqaviləsinə xitam verilməsi ilə bağlı əmək müqaviləsi bildirişinin mərkəzləşdirilmiş elektron informasiya sisteminə daxil edilməsi X9 Xidmətinin səlahiyyətləri xaricindədir. Bu səbəbdən iddiaçıya məhkəməyə müraciət etmək hüququnun olması izah edilmişdir. Hazırda iddianın təmin edilməsinə müfəttişliyin etirazı yoxdur. Cavabdeh məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada xəbərdar edilsə də, məhkəmə iclasına gəlməmiş və gəlməməsinin səbəbləri barədə məhkəməyə məlumat verməmişdir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 185.5-ci maddəsinə əsasən işə cavabdehin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə üçüncü şəxsin nümayəndəsinin izahatını dinləyib, iddiaçının teleqramını nəzərə alıb, iş materiallarını və işin faktiki hallarını araşdıraraq hesab edir ki, iddia təmin edilməlidir. İş materiallarında olan Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında X9 Xidmətinin Gəncə-Daşkəsən regional şöbəsi tərəfindən İddiaçı ünvanlanmış 13 fevral 2023-cü il tarixli, 3-17-5/2-13-4069/2023 nömrəli məktubda bildirilmişdir ki, əmək müqaviləsinə xitam verilməsi ilə bağlı əmək müqaviləsi bildirişinin mərkəzləşdirilmiş elektron informasiya sisteminə daxil edilməsi üçün işəgötürənə müraciət edilməlidir. Əgər işəgötürən tərəfindən bu vəzifə icra edilmirsə və ya onun işəgötürən tərəfindən icra edilməsi mümkün deyilsə, bu barədə əsaslandırılmış qaydada rayon (şəhər) məhkəməsinə müraciət edilməli, məsələnin başqa həlli yolu olmadığı məhkəmə tərəfindən müəyyən edilməklə X9 Xidməti müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs qismində işə cəlb edilərək, əmək müqaviləsinin məhkəmə tərəfindən xitam verilmiş hesab edilməsi və əmək müqaviləsinə xitam verilməsi ilə əlaqədar əmək müqaviləsi bildirişinin mərkəzləşdirilmiş elektron informasiya sisteminə daxil edilməsi hüququnun X9 Xidmətinə həvalə edilməsi barədə məhkəmə qərarının alınması tələbi irəli sürülməsi tövsiyyə edilmişdir. İş materiallarında olan X4 ilə bağlı əmək müqaviləsi bildirişindən görünür ki, İddiaçı 01 aprel 2015-ci il tarixli əmək müqaviləsi ilə məşğulluq təsnifatı üzrə: satıcı, mağaza; əmək müqaviləsi üzrə: satıcı kimi müddətsiz olaraq Cavabdeh tərəfindən işə götürülmüşdür. Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin: 12-ci maddəsinin h bəndində qeyd edilmişdir ki, əmək müqaviləsi bildirişini elektron informasiya sisteminə gücləndirilmiş elektron imza vasitəsi ilə daxil etmək (bu Məcəllənin 7-ci maddəsinin 2-1-ci və 2-2-ci hissələri ilə müəyyən edilmiş hallar istisna olmaqla) işəgötürənin əsas vəzifələrindən biridir. 42-ci maddəsinə əsasən əmək müqavilələri sərbəst bağlanır. Əmək münasibətləri yaratmayan və ya yaratmaq istəməyən heç kəs əmək müqaviləsi bağlamağa məcbur edilə bilməz. Əmək müqaviləsinin tərəflərindən biri işəgötürən, digəri isə işçidir. 49-cu maddəsinin 1-ci bəndinə əsasən bu məcəllənin 7-ci maddəsinin 2-1-ci hissəsi və bu maddənin 1-2-ci hissəsi ilə müəyyən edilmiş hallar istisna olmaqla, əmək müqaviləsinin bağlanılması, ona dəyişiklik edilməsi və ya xitam verilməsi bununla bağlı elektron informasiya sisteminə gücləndirilmiş elektron imza vasitəsi ilə daxil edilmiş əmək müqaviləsi bildirişinin həmin elektron informasiya sistemində qeydiyyata alınmasından və bu barədə işəgötürənə elektron qaydada məlumat göndərilməsindən sonra hüquqi qüvvəyə minir. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2014-cü il 6 iyun tarixli 183 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Əmək müqaviləsi bildirişinin forması və onun elektron informasiya sisteminə daxil edilməsi qaydaları, əmək müqaviləsi bildirişinin qeydiyyata alınması ilə bağlı işəgötürənə və Azərbaycan Respublikasının Vergilər Nazirliyinə göndərilən məlumat forması, habelə qeydiyyata alınmış əmək müqaviləsi bildirişinin məlumatlarını real vaxt rejimində əldə etməklə bağlı” Qaydaların 3.4-cü bəndinə əsasən əmək müqaviləsi bildirişinin elektron informasiya sisteminə daxil edilməsi “Elektron hökumət” portalının gücləndirilmiş elektron imza ilə daxil olmağa imkan verən autentifikasiya vasitələrindən istifadə edilməklə, bilavasitə işəgötürən tərəfindən və ya “Elektron hökumət” portalında yerləşdirilmiş “Səlahiyyətli şəxsin qeydiyyatdan keçirilməsi” xidməti vasitəsilə işəgötürənin səlahiyyət verdiyi şəxslər tərəfindən həyata keçirilir. Məhkəmə qeyd edir ki, qanunvericiliyin tələbinə görə əmək müqaviləsinə xitam verilməsi ilə bağlı əmək müqaviləsi bildirişinin mərkəzləşdirilmiş elektron informasiya sisteminə daxil edilməsi işəgötürənin vəzifəsidir. Lakin işin araşdırılan halları ilə müəyyən edilir ki, hazırki vəziyyətdə əmək müqaviləsinə xitam verilməsi, habelə bunun mərkəzləşdirilmiş elektron informasiya sisteminə daxil edilməsinin işəgötürən tərəfindən icra edilməsi mümkün deyildir. Belə ki, işəgötürən Cavabdeh hazırda Rusiya Federasiyasında yaşayır. Bu da onu deməyə əsas verir ki, hazırda məsələnin məhkəmə qaydasından başqa həlli yolu yoxdur. Odur ki, tərəflər arasında bağlanmış 01 aprel 2015ci il tarixli əmək müqaviləsi xitam verilmiş hesab edilməli və əmək müqaviləsinə xitam verilməsi ilə əlaqədar əmək müqaviləsi bildirişinin mərkəzləşdirilmiş elektron informasiya sisteminə daxil edilməsi hüququ Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında X9 Xidmətinə həvalə edilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2.-ci maddəsinin tələbinə görə, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Eyni Məcələnin 217.4-cü maddəsinə əsasən məhkəmə öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Məhkəmə qətnaməsi hüquqla bağlı mübahisəyə baxıldıqdan sonra məhkəmə iclasında müəyyən olunmuş işin faktiki halları və hüquq normaları əsasında çıxarılır. İddiaçının hüququnun pozulması təsdiqlənərsə, məhkəmə öz qətnaməsilə bu hüququ müdafiə etməlidir. Əgər iddiaçının hüququnun pozulması təsdiqlənməzsə, məhkəmə onun iddiasını rədd etməli və bununla da, cavabdehin iddiaçının əsassız hərəkətləri və ya fikirləri ilə pozula biləcək hüquqlarını müdafiə etməlidir. Hər bir halda məhkəmənin qətnaməsi, ilk növbədə, məhz mübahisə tərəflərinin fərdi hüquqlarını və qanuni mənafelərini müdafiə edən akt kimi çıxış etməlidir (N.Məmmədovanın şikayəti üzrə Konstitusiya Məhkəməsinin 31 yanvar 2006-cı il tarixli qərarı). Göstərilənlərə əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası Mülki Prossual Məcəlləsinin 216-220, 233 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia təmin edilsin. İddiaçı ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 01 aprel 2015-ci il tarixli müddətsiz əmək müqaviləsinə xitam verilmiş hesab edilsin və əmək müqaviləsinə xitam verilməsi ilə əlaqədar əmək müqaviləsi bildirişinin mərkəzləşdirilmiş elektron informasiya sisteminə daxil edilməsi Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında X9 Xidmətinə həvalə edilsin. Qətnamədən onun rəsmi qaydada verildiyi gündən bir ay müddətində Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinə Naftalan Şəhər Məhkəməsi vasitəsi ilə apellyasiya şikayəti verilə bilər. X13