Sabirabad Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(056)-135/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Sabirabad rayon İş № 2(056)-135/2023 21.02.2023 SABİRABAD RAYON MƏHKƏMƏSİ X7 Allahverdiyevin sədrliyi, Məhkəmə iclasının katibi Mətin Azər oğlu Quliyevin katibliyi, İddiaçı Sabirabad Regional X3 nümayəndəsi X2 iştirakı ilə, İddiaçı Sabirabad Regional X3 Cavabdeh qarşı «Zəbt edilmiş torpaq sahəsinin boşaldılması» tələbinə dair mülki işə Sabirabad şəhərində, məhkəmənin binasında, açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı Sabirabad Regional X8 Cavabdeh qarşı «Zəbt edilmiş torpaq sahəsinin boşaldılması» tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Sabirabad rayon Məmişlər kənd sakini Cavabdeh Sabirabad meşəbəyliyinin 1-ci kvartalının 4-cü dolayında özbaşına tutduğu (zəbt etdiyi) 1,43 ha torpaq sahəsində kənd təsərüfatı məhsulları əkdiyi ərazinin boşaldılıb əvvəlki vəziyyətinə qaytarılaraq Sabirabad Regional X8nə təhvil verilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddia ərizəsi belə əsaslandırılmışdır ki, X1 Mərkəzinin əməkdaşları tərəfindən xx.xx.2022-ci il tarixdə Sabirabad meşəbəyliyinin ərazisində meşə fondu torpaq sahərinin təyinatından kənar istifadə balan yoxlanılarkən Sabirabad rayonu, Məmişlər kənd sakini Cavabdeh tərəfindən Sabirabad meşəbəyliyinin 1 saylı meşə dolayından 4-cü kvartalında 1,43 ha torpaq sahəsində qeyri-qanuni olaraq kənd təsərüfatı məhsulları əkmişdir. Həmin fakt əsasında Seidağa Rəhimzadənin, Əkbər Əbilov və Cəlal Məmmədovun iştirakları ilə xx.xx.2022-ci il tarixində müvafiq akt tərtib edilmiş, ərazinin koordinatları, ərazidən çıxarış və fotoşəkillər akta əlavə edilmişdir. Cavabdeh tərəfindən meşə qanunvericiliyinin tələbləri pozulduğu üçün adı çəkilən sahənin könüllü boşaldıması barədə onun ünvanına xx.xx.2022-ci il tarixli 603 nömrəli məktubun göndərilməsinə baxmayaraq, dövlət meşə fonduna aid torpaq sahəsi hazırki vaxta kimi boşaldılmamışdır. Məhkəmə iclasında iştirak edən iddiaçının nümayəndəsi X6 iddianı müdafiə edib, iddiaya uyğun məzmunda izahat verərək iddia tələbinin təmin edilməsini xahiş etdi. Məhkəmə Azərbaycan Respublikasının MPM-nin 185.5-ci maddəsinə əsaslanaraq, məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında lazımı qaydada xəbərdar edilmiş Cavabdeh məhkəmə iclasına gəlmədiyini və bunun səbəbləri barədə məlumat vermədiyini nəzərə alaraq, işə cavabdehin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə iddiaçının nümayəndəsinin izahatını dinləyib, iş materiallarını araşdırıb və toplanmış sübutlara hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarında olan Sabirabad Regional X8 tərəfindən Sabirabad rayonu, Məmişlər kənd sakini Cavabdeh ünvanlanmış xx.xx.2021-ci il tarixli, 603 nömrəli məktubunun surətindən görünür ki, Sabirabad Regional X3 nümayəndələri tərəfindən xx.xx.2022-ci il tarixdə Sabirabad meşəbəyliyinin 1 saylı meşə dolayının 4-cü kvaralına keçirilən baxış zamanı məlum olmuşdur ki, həmin ərazidə 1,43 ha torpaq sahəsi tərəfindən zəbt edilərək qeyri qanuni istifadə olunur. Azərbaycan Respublikasının Cinayyət məcəlləsinin 188-ci maddəsinə əsasən Torpaq üzərində mülkiyyət, istifadə və ya icarə hüququnu pozma, 188.1. Qanunla müəyyən edilmiş mülkiyyət, istifadə və ya icarə hüququ olmadan torpaq sahəsini özbaşına nasarlaına, becərmə və ya dəyişdirmə, yaxud həmin torpaq sahəsini başqa üsullarla özbaşına tutma, səkkiz min manatdan on min manatadək miqdarda cərimə və ya iki ilədək müddətə azadlıqdan məhrum etmə ilə cəzalandırılır Odur ki, zəbt etdiyi 1,43 ha torpaq sahəsinin könülü olaraq boşaldımasını və əvvəlki vəziyyətə gətirilməsini təmin etməsi tələb olunmuşdur. İş materiallarında olan sxemdən görünür ki, Sabirabad rayonu, Məmişlər kənd sakini Cavabdeh Sabirabad meşəbəyliyinin 1-ci kvartalının 4-cü dolayında özbaşına tutduğu (zəbt etdiyi) 1,43 ha torpaq sahəsində kənd təsərüfatı məhsulları əkmişdir. Məhkəmədə işin araşdırılmış halları ilə müəyyən olunmuşdur ki, Sabirabad meşəbəyliyinin 1-ci kvartalının 4-cü dolayında 1,43 ha torpaq sahəsinin cavabdehin və ya hər hansı üçüncü şəxslərin istifadəsinə verilməsi barədə sənəd və ya icazə olmadığı halda, cavabdeh tərəfindən həmin torpaq sahəsinə müdaxilə edilərək, torpaq sahəsini zəbt edərək, torpağın qanuni sahibi olan İddiaçı Sabirabad Regional X5 torpaqdan istifadə etməsinə maneçilik və məhdudiyyətlər yaratmış və bununla da onların torpağa olan mülkiyyət, istifadə və sahiblik hüquqlarını pozmuşlar. Bu səbəbdən iddiaçı cavabdehə qarşı mövcud iddia tələbi ilə məhkəməyə müraciət etməkdə haqlı olmuşdur. Cavabdeh isə məhkəmə iclasına gəlməmiş iddia tələbinə dair öz etiraz və mülahizəsini bilməmişdir. Azərbaycan Respublikası Torpaq Məcəlləsinin 68-ci maddəsinə əsasən, torpaq sahələrinin üzərində hüquqlar torpaq sahələrinin, sərhədlərinin yerdə müəyyən edilməsindən, onların plan və ölçüsünün tərtib edilməsindən, torpaq sahələrinin verilməsi barədə müqavilənin bağlanmasından və onun müəyyən olunmuş qaydada dövlət qeydiyyatından keçirilməsindən sonra yaranır. Mülki Məcəllənin 139.1-ci maddəsinə əsasən, mülkiyyət hüququ və daşınmaz əmlaka digər hüquqlar, bu hüquqların məhdudlaşdırılması, əmələ gəlməsi, başqasına keçməsi dövlət qeydiyyatına alınmalıdır. Mülkiyyət hüququ, istifadə hüququ, ipoteka, servitutlar, habelə daşmmaz əmlaka digər hüquqlar bu Məcəllədə və qanunvericilikdə nəzərdə tutulan hallarda qeydə alınmalıdır. Həmin Məcəllənin 157.8-ci maddəsinə əsasən, mülkiyyətçi hüquqları mülkiyyətçi olmasa da, bu Məcəllədə və ya müqavilədə nəzərdə tutulan əsasla əmlaka sahiblik edən şəxsə də mənsubdur. Həmin Məcəllənin 158.4-cü maddəsinə əsasən, mülkiyyətçi olmayan şəxsin əmlak hüquqları istənilən şəxs, o cümlədən mülkiyyətçi tərəfindən pozulmaqdan müdafiə olunur. Həmin Məcəllənin 162-ci maddəsinə əsasən əşyaya faktik sahib olmağa mahiyyətcə müvəqqəti iqtidarsızlıq və ya imkansızlıq əşyaya sahibliyi ləğv etmir. Həmin Məcəllənin 163-ci maddəsinə əsasən sahiblik əşyanın özünün verilməsi ilə verilir. Əvvəlki sahibin iradəsi ilə əldə edən əşyaya faktik sahibliyi həyata keçirməyə qadir olduqda verilmə baş tutur. Həmin Məcəllənin 164-cü maddəsinə əsasən sahibin iradəsi olmadan sahiblikdən məhrumetmə və onu pozma qadağan edilmiş özbaşınalıq sayılır. Hər bir sahibin qadağan edilmiş özbaşınalıqdan müdafiə üçün güc işlətmək ixtiyarı vardır. Bu zaman o, şəraiti nəzərə almaqla, əsassız güc hərəkətlərindən çəkinməlidir. Həmin Məcəllənin 165.1-ci maddəsinə əsasən sahiblik qadağan edilmiş özbaşınalıq yolu ilə pozulduqda sahib pozucudan pozuntulara son qoymağı tələb edə bilər. Pozuntuların davam edəcəyindən ehtiyat olunduqda sahib onlara son qoyulması üçün iddia verə bilər. Həmin Məcəllənin 166.3-cü maddəsinə əsasən yalnız o şəxsin torpaq sahəsinə mülkiyyət hüququnun və sahiblik haqqında iddia hüququnun olduğu ehtimal edilir ki, onun sahiblik hüququ torpaq sahəsinin daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydə alınmasından irəli gəlir. Lakin torpaq sahəsinin faktik sahibi sahiblikdən özbaşına məhrumedilmə və ya sahibliyin pozulması barədə iddia verə bilər. Torpaq Məcəlləsinin 84-cü maddəsinə torpaq mülkiyyətçilərinin, istifadəçilərinin və icarəçilərinin hüquqları qanunla qorunur. Qanunvericiliyin pozulduğu hallar istisna olmaqla, torpaq mülkiyyətçilərinin, istifadəçilərinin və icarəçilərinin fəaliyyətinə dövlət orqanlarının, bələdiyyələrin, hüquqi və fiziki şəxslərin qarışmasına yol verilmir. Torpaq mülkiyyətçilərinin, istifadəçilərinin və icarəçilərinin pozulmuş hüquqları qanunvericilikə nəzərdə tutulmuş qaydada bərpa edilir və hüquqların pozulması nəticəsində onlara dəyən zərər tam həcmdə ödənilir. Torpaq mülkiyyətçilərinin, istifadəçilərinin və icarəçilərinin hüquqları yalnız bu Məcəllədə və digər normativ-hüquqi aktlarda nəzərdə tutulmuş hallarda məhdudlaşdırıla bilər. Həmin Məcəllənin 111-ci maddəsinə əsasən Azərbaycan Respublikasında torpaqların özbaşına tutulması (zəbt edilməsi) qanunla qadağan olunur. Özbaşına tutulmuş (zəbt edilmiş) torpaq sahələri qanunsuz istifadə zamanı çəkilən xərclərin əvəzi ödənilmədən aidiyyatı üzrə geri qaytarılır. Torpaqların əvvəlki vəziyyətinə gətirilməsi (orada olan binaların, tikililərin və qurğuların sökülməsi də daxil olmaqla) torpaqları zəbt etmiş hüquqi və fiziki şəxslər tərəfindən və ya onların hesabına həyata keçirilir. Məhkəmə hesab edir ki, cavabdehin müdaxilə etdiyi və iddiaçının bu müdaxiləni aradan qaldırmaqla boşaldılmasını tələb etdiyi Sabirabad meşəbəyliyinin 1-ci kvartalının 4-cü dolayında 1,43 ha torpaq sahəsi iddiaçı Sabirabad Regional X3 mülkiyyətinə və istifadəsinə verildiyi və torpaq üzərindəki həmin hüquqlar qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada qeydiyyata alındığı üçün, iddiaçı torpağın qanuni mülkiyyətçiləri və sahibləri kimi, həmin torpaq sahəsinə öz istədiyi kimi sahib olmaq və ondan istifadə etmək hüququna malikdir, habelə hüquqlarını həyata keçirmə istəyi cavabdehə münasibətdə qanunidir. Cavabdehin isə həmin torpaq sahəsinə dair hər hansı mülkiyyət, sahiblik və ya istifadə hüquqları müəyyən edilməmişdir. Odur ki, iddiaçıın qanuni sahibliyində və istifadəsində olan torpaq sahəsinə dair hüquqlar cavabdeh tərəfindən hər hansı şəkildə məhdudlaşdırıla bilməz. İddiaçı Sabirabad Regional X8 torpağın qanuni mülkiyyətçiləri, sahibi və istifadəçiləri kimi, əmlaklarına qəsd edən cavabehin hərəkətlərinə son qoyulmaqla, cavabdehin onun torpaq sahəsinə dair hər hansı hüquqlarının olmaması hesab edilməsini və cavabdehin torpaq sahəsindən çıxarılmasını, cavabdehin hərəkətlərinin hər hansı bir qanuni əsası olmadığından və onun həmin torpaq sahəsinə müdaxilələri özbaşına olduğundan, həmin özbaşınalığa son qoyulmasının iddiaçı tərəfindən tələb edilməsi əsaslı və qanuni hesab olunmalıdır. Ona görə də, iddia tələbi əsaslı olduğundan təmin edilməli, cavabdeh zəbt etdiyi iddiaçının mülkiyyətində və istifadəsində olan Sabirabad rayonu, Məmişlər kəndində yerləşən 1,43 ha torpaq sahəsindən çıxarılmalı, cavabdehə torpaq sahəsindən qanunsuz istifadə və müdaxilə, həmçinin iddiaçıın torpaq sahəsindən hüquq və vəzifələrinin bərpa olunması, torpaq sahəsi iddiaçıın mülkiyyətinə və sahibliyinə qaytarılmalıdır. Azərbaycan Respublikasının MPM-nin 14.2, 77.1 və 88-ci maddələrinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. MPM-nin 218.3-cü maddəsinə əsasən, hakim işdə iştirak edən şəxslərin verdiyi tələblər üzrə qətnamə çıxarır. Lakin hakim qanunda göstərilən müstəsna hallarda iddia tələblərindən kənara çıxa bilər. Göstərilənləri nəzərə alaraq və Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119, 216-220 və 222-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia təmin edilsin. Sabirabad meşəbəyliyinin 1-ci kvartalının 4-cü dolayında Sabirabad Regional X3 mülkiyyətinə verilmiş Sabirabad rayonu, Məmişlər kəndində yerləşən 1,43 ha torpaq sahəsindən Cavabdeh çıxarılsın və həmin torpaq sahəsinin iddiaçıın istifadəsinə və sahibliyinə qaytarılması vəzifəsi Cavabdeh üzərinə qoyulsun. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi və ya alındığı gündən 1 (bir) ay müddətində Sabirabad rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər.