Xaçmaz Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(067)-1878/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Xaçmaz şəhəri İş № 2(067)-1878/2021 29.07.2021 XAÇMAZ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Xəlilov İlkin Ələkbər oğlunun sədrliyi ilə, məhkəmə iclas katibi Nəcəfli Fuad Zeynal oğlunun katibliyi ilə, İddiaçı iştirakları ilə, İddiaçı Cavabdeh qarşı yaşayış sahəsindən istifadə hüququnun itirilmiş hesab edilməsi tələbinə dair mülki işə Xaçmaz şəhərində məhkəmənin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Cavabdeh ona məxsus olan ünvan 1 ünvanında yerləşən yaşayış evindən istifadə hüququnun itirilmiş hesab edilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddiaçı iddia ərizəsini onunla əsaslandırmışdır ki, ünvan 2 ünvanında yerləşən 34 kv. metr sahəsi olan bir mərtəbəli yaşayış evi ona məxsusdur. Həmin evə hüquqları Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestrindən çıxarışla müəyyən edilir. Cavabdeh ona məxsus olan evdə pasport qeydiyyatında olsa da, 2012-ci ildən etibarən ailəsi ilə birlikdə köçərək getmişdir və hazırda özünə məxsus, Xaçmaz şəhəri, Qaraçı yolu ərazisində təzə məhəllədə yaşayır. Onun həmin evdə pasport qeydiyyatı formal xarakter daşıyır. Cavabdehi 1990-cı ildə mərhum atası formal olaraq pasport qeydiyyatına saldırmışdır ki, Xaçmaz şəhərində özü üçün torpaq sahəsi ala bilsin. Cavabdehi həmin evə 2006-cı ildə müvəqqəti olaraq kirayəçi qismində buraxmışdır. Sonradan aralarında yaranmış narazılıqlar zəminində cavabdeh ailəsi ilə birlikdə köçərək çıxıb getmişdir. Evdə hazırda özü yaşayır və ondan başqa kirayəçi qismində X1 adlı şəxs uşaqları ilə birlikdə yaşayır. Qonşuların iştirakı ilə tərtib edilmiş və təsdiqlənmiş 29 yanvar 2012-ci il tarixli aktdan da görünür ki, cavabdeh 2012-ci ilin oktyabr ayının 1-dən etibarən ona məxsus evdə yaşamır. Cavabdehin ona məxsus olan evdə pasport qeydiyyatında qalması səbəbindən əmlakı üzərində mülkiyyət hüququnu reallaşdıra bilmir, yəni əmlakı üzərində öz istəyinə uyğun olaraq sərəncam hüququ pozulur. Ona görə də artıq 11 ilə yaxındır ki, mənzilində yaşamadığı üçün cavabdehin həmin mənzildən istifadə hüququ itirilmiş hesab edilməlidir. Məhkəmə iclasında İddiaçı iddia ərizəsində göstərilənlərə uyğun izahat vermiş və iddianın təmin edilməsini xahiş etmişdir. İş üzrə Cavabdeh məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada məlumat verilməsinə baxmayaraq o, məhkəmə iclasına gəlməmiş və gəlməməsinin səbəbi barədə məhkəməyə məlumat verməmişdir. Məhkəmə MPM-nin 185.5-ci maddəsinə əsasən işə onun iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 106-cı maddəsinə görə işdə iştirak edən şəxslərin iş üçün əhəmiyyətli olan və onlara məlum olan faktlar barədə izahatları iş üzrə toplanmış digər sübutlarla yanaşı yoxlanılmalı və qiymətləndirilməlidir. Həmin Məcəllənin 76.1. və 76.2-ci maddələrinə əsasən tərəflərin tələb və etirazlarını əsaslandıran halların və işi düzgün həll etmək üçün əhəmiyyəti olan başqa halların mövcud olduğunu və ya olmadığını məhkəmə müəyyən edərkən bu Məcəllədə və başqa qanunlarda müəyyən olunmuş qaydada əldə etdiyi məlumatlar sübutlar hesab olunur. Bu məlumatlar yazılı və maddi sübutlarla, ekspertlərin rəyləri ilə, yerində müayinə keçirməklə, səs və video yazıları ilə, şahidlərin ifadələri ilə, işdə iştirak edən şəxslərin izahatları ilə müəyyən edilir. İş materiallarında olan ƏMDK yanında DƏDRX tərəfindən verilmiş Hüquqların Dövlət Qeydiyyatı haqqında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestrindən 24.05.2021-ci il tarixli, ********** nömrəli çıxarışın surətindən müəyyən olunur ki, ünvan 2 ünvanında yerləşən 34 kv. metr sahəsi olan bir mərtəbəli yaşayış evi İddiaçı mülkiyyətindədir. İş materiallarında olan Xaçmaz Rayon Məhkəməsinin 18 may 2012-ci il tarixli, 2(067)-9/2012 saylı qətnaməsinin surətindən müəyyən olunur ki, Cavabdeh ünvan 2 ünvanında yerləşən 34 kv. metr sahəsi olan bir mərtəbəli yaşayış evinə istifadə hüququ tanınmışdır. Xaçmaz şəhər İƏD evlər müdiri tərəfindən təsdiq olunmuş 29 yanvar 2013-cü il tarixli aktdan müəyyən olunur ki, Cavabdeh 2012-ci ilin 01 oktyabrından ünvan 2 ünvanında yerləşən evdə yaşamır. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Məcəllənin 217.2-ci maddəsinə əsasən qətnamə mübahisəli hüquq münasibətinin yarandığı zaman qüvvədə olan maddi hüquq normalarına və işin baxılması zamanı qüvvədə olan prosessual hüquq normalarına uyğun çıxarılmalıdır. Məhkəmə iddiaçının izahatını dinləyib, iş materiallarını araşdıraraq, iş üzrə toplanmış sübutlara qiymət verərək, hesab edir ki, iddia ərizəsi təmin edilməlidir. İşin hallarından müəyyən olunur ki, ünvan 2 ünvanında yerləşən 34 kv. metr sahəsi olan bir mərtəbəli yaşayış evi iddiaçıya məxsusdur, cavabdehin həmin evdən istifadə hüququ Xaçmaz Rayon Məhkəməsinin 18 may 2012-ci il tarixli, 2(067)-9/2012 saylı qətnaməsi əsasında yaranmışdır. Lakin Cavabdeh 2012-ci ilin 01 oktyabrından İddiaçı məxsus olan ünvan 2 ünvanında yerləşən evi tərk edərək daimi yaşamaq üçün başqa yerə getməsinə baxmayaraq, həmin mənzildə qeydiyyatda qalmaqla iddiaçının mülkiyyətçi kimi hüquqlarını pozur. 01 йанвар 1997-жи ил тарихдян гцввядя олан «Йашайыш йери вя олдуьу йер цзря гейдиййат щаггында» Азярбайжан Республикасы Ганунунун 2-жи маддясинин 1жи щиссясиня ясасян шяxsin yaшayыш yeri кими tam hяcmdя fяaliyyяt qabiliyyяtli шяxsin mцlkiyyяtчi kimi icarя vя kirayя mцqavilяsi цzrя, yaxud Azяrbaycan Respublikasыnыn qanunvericiliyi ilя nяzяrdя tutulmuш digяr яsaslarla daimi vя ya daha чox yaшadыьы ev, mяnzil, xidmяti yaшayыш sahяsi, yataqxana, qoca vя яlil evlяri vя digяr bu kimi yaшayыш yerlяri baшa dцшцlцr. Азярбайжан Республикасы Конститусийасынын 12-жи маддясиня ясасян, инсан вя вятяндаш щцгугларынын вя азадлыгларынын тямин едилмяси дювлятин али мягсядидир. Бу Конститусийада садаланан инсан вя вятяндаш щцгуглары вя азадлыглары Азярбайжан Республикасынын тяряфдар чыхдыьы бейнялхалг мцгавиляляря уйьун тятбиг едилир. Азярбайжан Республикасы Конститусийасынын 13-жц маддясинин Ы щиссясиня ясасян Азярбайжан Республикасында мцлкиййят тохунулмаздыр вя дювлят тяряфиндян мцдафия олунур. Азярбайжан Республикасы Конститусийасынын 29-жу маддясиня ясасян щяр кясин мцлкиййят щцгугу вардыр. Мцлкиййят щцгугу, о жцмлядян хцсуси мцлкиййят щцгугу ганунла горунур. Мцлкиййят щцгугу мцлкиййятчинин тяк башына вя йа башгалары иля бирликдя ямлака сащиб олмаг, ямлакдан истифадя етмяк вя онун барясиндя сярянжам вермяк щцгугларындан ибарятдир. Щеч кяс мящкямянин гярары олмадан мцлкиййятиндян мящрум едиля билмяз. Азярбайжан Республикасынын тяряфдар чыхдыьы «Инсан щцгугларынын вя ясас азадлыгларын мцдафияси щаггында» Авропа Конвенсийасынын 1 сайлы Протоколун 1-жи маддясиня ясасян щяр бир физики вя щцгуги шяхс юз мцлкиййятиндян манеясиз истифадя щцгугуна маликдир. Щеч кяс жямиййятин мараглары наминя, ганунла вя бейнялхалг щцгугун цмуми принсипляри иля нязярдя тутулмуш шяртляр истисна олмагла, мцлкиййятиндян мящрум едиля билмяз. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 152.1-ci mnaddəsinə əsasən mülkiyyət hüququ - subyektin ona mənsub əmlaka (əşyaya) öz istədiyi kimi sahib olmaq, ondan istifadə etmək və ona dair sərəncam vermək üzrə dövlət tərəfindən tanınan və qorunan hüququdur. Щямин Мяжяллянин 152.5-жи маддясиня ясасян мцлкиййятчи ганунверижиликля вя йа башга шякилдя, о жцмлядян мцгавиля мящдудиййятляри иля мцяййянляшдирилмиш щядлярдя ямлака (яшйайа) сярбяст сурятдя сащиб ола биляр, ондан истифадя едя биляр вя она даир сярянжам веря биляр, щямин ямлака башга шяхслярин сащиблийиня йол вермяйя биляр, она мянсуб ямлак барясиндя юз мцлащизяси иля истянилян щярякятляри едя биляр, бир шяртля ки, щямин щярякятляр гоншуларын вя йа цчцнжц шяхслярин щцгугларыны позмасын, йахуд щцгугдан суи-истифадя олмасын. Həmin Məcəllənin 157.4-cü maddəsinə əgər mülkiyyətə qəsd və ya başqa maneələr əşyanı götürmədən və ya ondan məhrum etmədən törədilirsə, mülkiyyətçi qəsd edəndən bu hərəkətlərə son qoymağı tələb edə bilər. Bu cür hərəkətlər davam etdirildikdə mülkiyyətçi həmin hərəkətlərə son qoyulmasını məhkəmə vasitəsilə tələb edə bilər. Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsi Marks Belçikaya qarşı iş üzrə qərarında qeyd etmişdir ki, öz əmlakına sərəncam vermək mülkiyyət hüququnun adi və əsasını təşkil edən aspektidir və əmlakdan maneəsiz istifadə hüququ mahiyyəti etibarilə mülkiyyət hüququna təminat verir. Sporronq və Lonnpot İsveçə qarşı işdə isə Məhkəmə göstərmişdir ki, mülkiyyətçinin əmlakına hüququ ilə bağlı statusu toxunulmaz qalsa da, mülkiyyət hüququnun həyata keçirilməsi imkanının məhdudlaşdırılması ilə mülkiyyət hüququ “şərti və qeyri-sabit” xarakter almış olur. İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsinin presedent hüququna əsaslanmaqla məhkəmə belə nəticəyə gəlir ki, mülkiyyətçinin iradəsinin ziddinə olaraq cavabdehin mübahisəli mənzildən istifadə hüququnun saxlanılmasının davam etməsi iddiaçının evə olan mülkiyyət hüququnu şərti və qeyri-sabit xarakterli edir. Азярбайжан Республикасынын мцлки ганунверижилийиня, «Инсан щцгугларынын вя ясас азадлыгларын мцдафияси щаггында» Авропа Конвенсийасына вя Авропа Инсан Щцгуглары Мящкямясинин преседентляриня эюря мцлкиййятчинин ирадясиня зидд онун мцлкиййятиндян истифадяйя йол верилмир. Азярбайжан Республикасы МПМ 217.4-жц маддясиня ясасян мящкямя (щаким) юз гятнамясини йалныз мящкямя ижласында тядгиг олунмуш сцбутларла ясасландырыр. Məhkəmə qanunvericiliyin yuxarıda qeyd edilən normalarını işin məhkəmə tərəfindən müəyyən olunmuş göstərilən hallarına tətbiq etməklə belə nəticəyə gəlir ki, iddia təmin edilməli, Cavabdeh iddiaçıya məxsus olan ünvan 1 ünvanında yerləşən yaşayış evindən istifadə hüququ itirilmiş hesab edilməlidir. Məhkəmə nəzərə almışdır ki, MPM-nin 218.3-cü maddəsinə müvafiq olaraq o, iddia tələblərinin hədlərindən kənara çıxmadan, işdə iştirak edən şəxslərin verdiyi tələblər üzrə qətnamə çıxarmalıdır. Məhkəmə iş üzrə sübutlara Mülki Prosessual Məcəllənin 88-ci maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra, həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət vermiş, iddia ərizəsində qoyulmuş tələb üzrə nəticəyə gələrkən isə Mülki Prosessual Məcəllənin 217.4cü maddəsində təsbit edilmiş bilavasitəlilik prinsipinə uyğun olaraq yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlara əsaslanmışdır. Məhkəmə yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 216-220, 227, 358-360 və 362-ci maddələrini rəhbər tutaraq, QƏT ETDİ: İddia təmin edilsin. Cavabdeh İddiaçı məxsus olan ünvan 1 ünvanında yerləşən yaşayış evindən istifadə hüququ itirilmiş hesab edilsin. İddia ərizəsi verilərkən ödənilmiş 10 (on) manat dövlət rüsumu cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulsun. Qətnamə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Xaçmaz Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Sumqayıt Apelyasiya Məhkəməsinə apelyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən : İlkin Xəlilov.