Şəmkir Rayon Məhkəməsi Qərardad — İş №2(076)-3132/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏRARDAD Şəmkir rayon İş № 2(076)-3132/2025 24.07.2025 ŞƏMKİR RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Məhəmmədi Həvayət Kəmaləddin qızı, İddiaçı X2 cavabdehlər cavabdeh X3, Cavabdeh2, Cavabdeh3 və Şəmkir Rayon 1 Saylı Dövlət Notariat Kontoru qarşı «miras əmlaka qanun üzrə vərəsə tanınma və miras əmlaka paylarının müəyyən edilməklə naturada bölünməsi » tələbinə dair iddia ərizəsinin məhkəmənin icraatına qəbul edilməsinin mümkünlüyünə baxaraq, müəyyənetdi: İddiaçı X4 cavabdehlər cavabdeh X3, Cavabdeh2, Cavabdeh3 və Şəmkir Rayon 1 Saylı Dövlət Notariat Kontoru qarşı «miras əmlaka qanun üzrə vərəsə tanınma və miras əmlaka paylarının müəyyən edilməklə naturada bölünməsi » tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, məhrum anası X1 miras əmlakına qanun üzrə vərəsəsi tanınmasına və anasından miras qalmış JN 318A KOD 50402016 saylı şəhadətnamə əsasən 0.06 ha həyətyanı torpaq sahəsinin ½ hissəsinin naturada bölünərək onun mülkiyyətinə verilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə hesab edir ki, ərizə və ona əlavə edilmiş sənədlər geri qaytarılmalıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.1-ci maddəsinə əsasən: Məhkəmə həqiqətə nail olmaq üçün işin hərtərəfli, tam və obyektiv tədqiqinə lazımi şərait yaradır. Bunun üçün məhkəmə: işdə iştirak edən şəxslərə onların prosessual hüquq və vəzifələrini izah edir, görüləcək, yaxud görülməyəcək hərəkətlərin nəticələri barədə onları xəbərdar edir, onların prosessual hüquqlarının həyata keçməsinə kömək göstərir. Bu baxımdan məhkəmə iddiaçıya prosessual hüquqlarının həyata keçməsinə kömək göstərmək məqsədi ilə aşağıda qeyd edilənləri izah etməyi vacib hesab edir. İddia ərizəsi və ona əlavə olunmuş sənədlərdən görünür ki, iddiaçının miras qoyanın vərəsəsi (övladı) olması mübahisə predmenti deyil. Mübahisənin əsasını İddiaçının mirası qanunvericilikdə müəyyən edilmiş müddətdə qəbul etməməsinə görə notariat orqanı tərəfindən şəhadətnamənin verilməsindən imtina edilməsi təşkil edir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 1246 və 1273-1-ci maddələrinin Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 29-cu maddəsinin Vİİ hissəsinə uyğunluğunun yoxlanılmasına dair xx.xx.2023-cü il tarixli qərarına əsasən Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin vərəsəlik hüququ üçün xüsusi qəbul şərtini və müddətini müəyyən edən 1246 və 1273-1-ci maddələri mütənasiblik konstitusiya prinsipinə və Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 29-cu maddəsinin Vİİ hissəsində təsbit olunmuş vərəsəlik hüququnun təminatına və bu Qərarın təsviri-əsaslandırıcı hissəsində əks olunmuş hüquqi mövqelərə uyğun olmadığından qüvvədən düşmüş hesab edilmiş və həmin qərara mülki dövriyyənin sabitliyinin təmin olunması baxımından bu Qərar qüvvəyə mindikdən sonra yaranacaq vərəsəlik münasibətlərinə və hazırda məhkəmələrin icraatında olan mübahisələr üzrə işlərə şamil edilməsi qərara alınmışdır. Hazırda iş materiallarına əlavə edilmiş ölüm haqqında şəhadətnamənin notarial qaydada təsdiq edilmiş surətindən görünür ki, miras qoyan xx.xx.2017-ci il tarixində yəni qeyd edilən plenum qərarının qəbul edilməsindən əvvəl vəfat edib. Belə olan halda həmin vaxt qüvvədə olan, vərəsəlik hüququ üçün xüsusi qəbul şərtini və müddətini müəyyən edən Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 1246 və 1273-1-ci maddələri tətbiq olunmalıdır. Lakin iddia ərizəsindəndə görünür ki, iddiaçı etiraf edir ki, mirası qanunvericiliklə müəyyən olunmuş müddətdə nə formal nədəki faktiki olaraq qəbul etməmişdir. Bu baxımdan məhkəmə iddiaçıya izah edir ki, Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumunun 2022-ci il 14 oktyabr tarixli Qərarın əsasən Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 1246-cı maddəsində müəyyən edilmiş altı aylıq müddət mirasın qəbulunun notariat qaydasında rəsmiləşdirilməsi üçün nəzərdə tutulmuş müddətdir. Həmin müddətin ötürülməsindən sonra mirasın qəbulu məsələsi Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 1248.1-ci maddəsinə və bu Qərarın təsviri-əsaslandırıcı hissəsində əks olunmuş hüquqi mövqelərə uyğun olaraq məhkəmə qaydasında həll edilə bilər. Ona görədə hazırda iddiaçı tərəfindən məhkəmədə “mirasın qəbulu üçün ötürülmüş müddətin üzrlü hesab edilməsi” tələbi ilə iddia qaldırması onun üçün daha məqsədə müvafiq hesab oluna bilər. İddia ərizənin qaytarılması nöqsanlar aradan qaldırıldıqdan sonra ümumi qaydada ikinci dəfə məhkəməyə müraciət etməyə mane olmur (MPM 152.4-cü maddə). Məhkəmə hesab edir ki, qanunvericiliyin göstərilən tələblərinə əməl olunmadığı üçün İddiaçı X4 cavabdehlər cavabdeh X3, Cavabdeh2, Cavabdeh3 və Şəmkir Rayon 1 Saylı Dövlət Notariat Kontoru qarşı «miras əmlaka qanun üzrə vərəsə tanınma və miras əmlaka paylarının müəyyən edilməklə naturada bölünməsi» iddia ərizəsi geri qaytarılmalı və iddiaçıya göstərilən nöqsan aradan qaldırıldıqdan sonra ikinci dəfə məhkəməyə müraciət etmək hüququ izah olunmalıdır. Göstərilənlərə əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 149, 152, 263 və 264-cü maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qərara aldı: İddiaçı X4 cavabdehlər cavabdeh X3, Cavabdeh2, Cavabdeh3 və Şəmkir Rayon 1 Saylı Dövlət Notariat Kontoru qarşı «miras əmlaka qanun üzrə vərəsə tanınma və miras əmlaka paylarının müəyyən edilməklə naturada bölünməsi» tələbinə dair iddia ərizəsi və ona əlavə edilmiş sənədlər geri qaytarılsın. İddiaçıya izah edilsin ki, qərarın təsviri hissəsində göstərilən nöqsan aradan qaldırıldıqdan sonra təkrarən ümumi qaydada ərizə ilə məhkəməyə müraciət edə bilər. Qərardaddan rəsmi qaydada verildikdən sonra 10 (on) gün müddətində Şəmkir Rayon Məhkəməsinə şikayət verilə bilər. Hakim Həvayət Məhəmmədi