Şəmkir Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(076)-58/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Şəmkir rayon İş № 2(076)-58/2023 19.04.2023 ŞƏMKİR RAYON MƏHKƏMƏSİ Щаким Məmmədova Şəfəq Ənvər qızının сядрлийи Мящкямя иъласынын катиби X1, Иддиачы İddiaçı sədri X6, Üçüncü şəxs X2 və onun vəkili X3 иштираклары иля, İddiaçı ъавабдещ Cavabdehна гаршы qanunsuz zəbt edilmiş торпаг сащясиндян чыхарылма və tikilinin sökülməsi тялябиня даир иддиасы цзря мцлки ишя Шямкир Район Мящкямясинин бинасында, мящкямя иълас залында, ачыг мящкямя иъласында бахараг, мящкямя müəyyənetdi: Иддиачы İddiaçı ъавабдещ Cavabdehна qarşı özbaşına tutulmuş bələdiyyə torpağının zəbtdən azad edilməsi və qanunsuz tikilmiş hasarın cavabdehin vəsaiti hesabına sökülməsi tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. İddiaçı tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, Şəmkir rayonu Dəllər-Cəyir kəndi Nizami küçəsində yerləşən ümumi istifadədə olan yol İddiaçı mülkiyyətindədir. Cavabdeh bələdiyyənin mülkiyyətində olan yola 55 metr uzunluğunda, 8 metr enində qanunsuz hasar çəkərək, yolu zəbt etmişdir. Ümumi istifadədə olan yolun cavabdehin zəbtindən könüllü qaydada azad edilməsi məqsədi ilə dəfələrlə cavabdehə müraciət və xəbərdarlıq edilmiş, lakin o qanunsuz hərəkətlərini davam etdirmişdir. Cavabdehin tikmiş olduğu hasar ümumi istifadədə olan yolla yanaşı, həmçinin üçüncü şəxs Vüqar Məhərrəmovun xüsusi mülkiyyətində olan 0.5044 hektar torpaq sahəsinə gedən yolu bağlamışdır. Nəticədə, o dəfələrlə bələdiyyəyə müraciət edərək, yolunun bağlanması səbəsindən əkin sahəsinə gedib-gələ bilmədiyini, nə də əkin sahəsinə traktor və ya digər minik maşınının keçməsinə imkan olmadığını bildirərək, bununla əlaqdəar tədbir görülməsini xahiş etmişdir. Cavabdehlə dəfələrlə danışıqlar aparılmasına baxmayaraq, o, torpaq sahəsini azad etməyəcəyini, tikdirdiyi hasarı sökməyəcəyini bildirmişdir. Cavabdehin mülkiyyətində olan torpaq sahəsini 3 ildən artıqdır ki, özbaşına tutaraq qeyri-qanuni istifadə edir. Cavabdeh ona torpaq sahəsinin ayrılması barədə bələdiyyəyə müraciət etməmiş, bələdiyyənin qərarı ilə həmin ərazidə ona torpaq sahəsi ayırlmamışdır. Cavabdeh qanunun tələblərini kobud şəkildə pozmuşdur. Onun zəbt etdiyi yol zəbtdən azad edilərək əvvəlki vəziyyətinə qaytarılmalıdır. Odur ki, Şəmkir rayon Dəllər Cəyir kəndi Nizami küçəsində yerləşən, bələdiyyə mülkiyyətində olan torpaq sahəsinin Cavabdeh zəbtindən azad edilməsinə və qanunsuz tikilmiş hasarın cavabdehin vəsaiti hesabına sökülməsinə даир гятнамя чыхарылмасыны хащиш etmişdir. Məhkəmə iclası zamanı iддиачы İddiaçı sədri X7 iddianı müdafiə edərək, iddia ərizəsinin məzmununa uyğun izahat vermiş, iddia tələbinin təmin edilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında üçüncü şəxs X4 verdiyi izahatında göstərmişdir ki, Şəmkir rayonu Dəllər-Cəyir kəndi Nizami küçəsində yerləşən ümumi istifadədə olan yol İddiaçı mülkiyyətindədir. Cavabdeh bələdiyyənin mülkiyyətində olan yola 55 metr uzunluğunda, 8 metr enində qanunsuz hasar çəkərək zəbt etmişdir. Cavabdehin tikmiş olduğu hasar ümumi istifadədə olan yolla yanaşı, onun xüsusi mülkiyyətində olan torpaq sahəsinə gedən yolu da bağlamışdır. Torpaq sahəsinə gedən yolun bağlanması səbəbindən əkin sahəsinə traktor və ya digər minik maşın keçə bilmir, ona görə də torpaq sahəsindən istifadəsi mümkünsüz hala gəlmişdir. Qeyd edilənlərin nəzərə alınaraq, məhkəmədən qanuni qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Ишя бахылманын вахты вя йери барядя лазыми гайдада мялумат верилмясиня бахмайараг ъавабдещ Cavabdeh мящкямя иъласына эялмямиш вя эялмямясинин сябябляри барядя məhkəməyə мялумат вермямишдир. Мящкямя Азярбайъан Республикасынын Мцлки Просессуал Мяъяллясинин 185.5-ъи маддясиня ясасян ишя ъавабдещ Cavabdeh иштиракы олмадан бахылмасыны мцмкцн щесаб етмишдир. Мящкямя izahatları динляйиб, иш материалларыны арашдырыб щесаб едир ки, иддиа qismən ясаslı олдуьундан qismən тямин едилмялидир. Беля ки, işdə olan xx.xx.2022-ci il tarixli, ********** qeydiyyat nömrəli Hüquqların dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən Çıxarışın notariat qaydasında təsdiqlənmiş surətindən görünür ki, Şəmkir rayonu Cəyir kəndində yerləşən 0.5044 ha kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaq sahəsi X2 mülkiyyətindədir. İşdə olan ******* saylı uçot vahidlərinin dövlət reyestrinə daxil edilməsi haqqında Şəhadətnamənin notariat qaydasında təsdiqlənmiş surətindən görünür ki, Şəmkir rayonu Dəllər Cəyir bələdiyyəsi yerli idarəetmə orqanı olaraq Dövlət reyestrində qeydə alınmışdır. İşdə olan Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri Publik hüquqi şəxsi 11 saylı Şəmkir Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş 22 dekabr 2022-ci il tarixli mütəxəssis rəyindən görünür ki, Şəmkir rayonu Dəllər-Cəyir bələdiyyəsinin mülkiyyətində olan Şəmkir rayonu Dəllər-Cəyir kəndi, Nizami küçəsində yerləşən mübahisələndirilən həmin hissədə (iki qonşu arasında olan yol) olan 591 kv.m-dək yolun torpaq sahəsinin 176 kv.m-dək hissəsi Cavabdeh tərəfindən istifadə edilir. Şəmkir rayonu Dəllər-Cəyir bələdiyyəsinin mülkiyyətində olan Şəmkir rayonu Dəllər-Cəyir kəndi, Nizami küçəsində yerləşən torpaq sahəsində Cavabdeh tərəfindən hasar inşa edilmişdir və inşa edilmiş hasar 19.91 metrədək uzunuqda olmaqla həmin torpaq sahəsinin 9 kv. metrini əhatə edir. İşdə olan Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzinin xx.xx.2023-cü il tarixli 10/7879 saylı məhkəmə tikinti-texniki ekspertizasının rəyindən görünür ki, mübahisəli torpaq sahəsi yol təyinatlı bələdiyyə mülkiyyətində olan torpaq sahəsidir. Şəmkir rayonu Dəllər-Cəyir bələdiyyəsinin mülkiyyətində olan Şəmkir rayonu Dəllər-Cəyir kəndi, Nizami küçəsində yerləşən mübahisələndirilən həmin hissədə (iki qonşu arasında olan yol) olan 591 kv.m-dək yolun torpaq sahəsinin 176 kv.m-dək hissəsi Cavabdeh tərəfindən istifadə edilir. Şəmkir rayonu Dəllər-Cəyir bələdiyyəsinin mülkiyyətində olan Şəmkir rayonu Dəllər-Cəyir kəndi, Nizami küçəsində yerləşən torpaq sahəsində Cavabdeh tərəfindən hasar inşa edilmişdir və inşa edilmiş hasar 19.91 metrədək uzunluqda olmaqla həmin torpaq sahəsinin 9 kv. metrini əhatə edir. Azərbaycan Respublikası MPM–in 88–ci maddəsinə görə məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxıdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli olan hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəllənin 218.1–ci maddəsinin tələbinə görə qətnamə çıxarıldıqda hakim sübutları qiymətləndirir, iş üçün əhəmiyyətli olan nə kimi halların müəyyən edildiyini, nə kimi halların müəyyən edilmədiyini, tərəflərin hansı hüquqi münasibətdə olmalarını, həmin iş üzrə hansı qanunun tətbiq edilməli olduğunu və iddianın təmin olunub–olunmadığını müəyyən edir. Məhkəmə ilk növbədə iddianın hüquqi əsası ilə bağlı qeyd edir ki, iddiaçının tələbi mülkiyyətdə olan torpaq sahəsinin zəbtdən azad edilməsi ilə bağlı olduğundan, həmin münasibətlərə mülki və torpaq qanunvericiliyinin torpağa mülkiyyət hüququ ilə bağlı münasibətləri tənzimləyən normalar tətbiq edilməlidir. Məhkəmə bununla bağlı aşağıdakı normaları qeyd etməyi zəruri hesab edir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 157.1–ci maddəsinə müvafiq olaraq mülkiyyətçinin mülkiyyət hüququnun tanınmasını tələb etmək ixtiyarı vardır. İddia tələbinin hüquqi əsasını təşkil edən Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 157.2–ci maddəsinə əsasən mülkiyyətçi özgəsinin qanunsuz sahibliyindən öz əmlakını geri tələb edə bilər. Həmin Məcəllənin 152.1–ci maddəsinə uyğun olaraq, mülkiyyət hüququ– subyektin ona mənsub əmlaka (əşyaya) öz istədiyi kimi sahib olmaq, ondan istifadə etmək və ona dair sərəncam vermək üzrə dövlət tərəfindən tanınan və qorunan hüququdur. Həmin Məcəllənin 152.2–ci maddəsinə əsasən sahiblik hüququ–əmlaka (əşyaya) faktiki sahibliyi həyata keçirməyin hüquqi cəhətdən təmin edilmiş imkanıdır. Həmin Məcəllənin 152.3–cü maddəsinə əsasən istifadə hüququ–əmlakdan (əşyadan) onun faydalı təbii xassələrini hasil etməyin, habelə ondan fayda götürməyin hüquqi cəhətdən təmin edilmiş imkanıdır. İstifadədən fayda gəlir, artım, bəhər, törəmə şəklində və başqa formalarda ola bilər. Həmin Məcəllənin 152.5-ci маддясиня ясасян, mülkiyyətçi qanunvericiliklə və ya başqa şəkildə, o cümlədən müqavilə məhdudiyyətləri ilə müəyyənləşdirilmiş hədlərdə əmlaka (əşyaya) sərbəst surətdə sahib ola bilər, ondan istifadə edə bilər və ona dair sərəncam verə bilər, həmin əmlaka başqa şəxslərin sahibliyinə yol verməyə bilər, ona mənsub əmlak barəsində öz mülahizəsi ilə istənilən hərəkətləri edə bilər, bir şərtlə ki, həmin hərəkətlər qonşuların və ya üçüncü şəxslərin hüquqlarını pozmasın, yaxud hüquqdan sui-istifadə olmasın. “İnsan hüquqları və azadlıqlarının müdafiəsi haqqında” Avropa Konversiyasının 1 saylı protokolunun 1-ci maddəsinə əsasən hər bir fiziki və hüquqi şəxs öz mülkiyyətindən maneəsiz istifadə hüququna malikdir. Heç kəs cəmiyyətin maraqları naminə, qanunla və beynəlxalq hüquqi ümumi prinsipləri istisna olmaqla öz mülkiyyətindən məhrum edilə bilməz. Bələdiyyə Torpaqlarının idarə edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Qanununun 16.2-ci maddəsinə əsasən qeyri-qanuni istifadə edilən (özbaşına tutulmuş) torpaq sahələri Azərbaycan Respublikasının torpaq və mülki qanunvericiliyinə uyğun olaraq aidiyyəti üzrə geri qaytarılmalıdır. Azərbaycan Respublikası Torpaq Məcəlləsinin 84–cü maddəsinə əsasən torpaq mülkiyyətçilərinin, istifadəçilərinin və icarəçilərinin hüquqları qanunla qorunur. Щямин Мяъяллянин 55.1-ъи маддясиня ясасян щцгуги вя физики шяхслярин tорпаг сащяси цзяриндя щцгуглары мцвафиг иъра щакимиййяти органларынын вя йа Бялядиййялярин гярарлары вя онларла баьланылан мцгавиляляр ясасында йараныр. Щямин Мяъяллянин 111-ъи маддясинин Ы щиссясиндя эюстярилмишдир ки, Азярбайъан Республикасында торпагларын юзбашына тутулмасы (зябт едилмяси) ганунла гадаьан олунур. Щямин маддянин ЫЫЫ щиссясиндя гейд едилмишдир ки, торпагларын яввялки вязиййятя эятирилмяси (орада олан биналарын, тикилиляр вя гурьуларын сюкцлмяси дя дахил олмагла) торпаглары зябт етмиш щцгуги вя физики шяхсляр тяряфиндян вя йа онларын щесабына щяйата кечирилир. Məhkəmə işin müəyyən edilmiş hallarına uyğun olaraq belə nəticəyə gəlir ki, X5 mülkiyyətində olan torpaq sahəsinin 176.0 kv.m-dək hissəsi cavabdeh tərəfindən istifadə edilir, həmçinin həmin torpaq sahəsində cavabdeh tərəfindən 19.91 metr uzunluğundan və torpaq sahəsinin 9.0 kv metr hissəsini əhatə edən hasar inşa edilmişdir. Bu baxımdan məhkəmə hesab edir ki, iddia qismən əsaslı olduğundan qismən təmin edilməli və İddiaçı мцлкиййятində olan Şəmkir rayonu Dəllər Cəyir kəndi Nizami küçəsində yerləşən 591.0 kv.m-dək torpaq sahəsinin-yolun 176.0 kv.m hissəsi Cavabdeh оьлуnun zəbtindən azad edilməli və cavabdeh tərəfindən inşa edilmiş həmin torpaq sahəsinin 9.0 kv.m hissəsini əhatə edən 19.91 metrədək uzunluğunda hasar cavabdehin vəsaiti hesabına sökülməlidir. Азярбайъан Республикасынын Мцлки Просессуал Мяъяллясинин 77.1-ъи маддясиня ясасян щяр бир тяряф юз тялябляринин вя етиразларынын ясасы кими истинад етдийи щаллары сцбут етмялидир. Щямин Мяъяллянин 14.2-ъи маддясиня эюря мящкямя йалныз тяряфлярин тягдим етдикляри сцбутлары арашдырмалы вя онлардан истифадя етмялидир. Azərbaycan Respublikası MPM–in 124.1–ci maddəsinə əsasən işə baxılması ilə əlaqədar məhkəmənin çəkdiyi xərclər və iddiaçının ödəməkdən azad edildiyi dövlət rüsumu, iddia tələblərinin təmin edilmiş hissəsinə mütənasib olaraq dövlət mədaxilinə cavabdehdən alınır. Azərbaycan Respublikası MPM–in 124.1–ci maddəsinə əsasən işə baxılması ilə əlaqədar məhkəmənin çəkdiyi xərclər və iddiaçının ödəməkdən azad edildiyi dövlət rüsumu, iddia tələblərinin təmin edilmiş hissəsinə mütənasib olaraq dövlət mədaxilinə cavabdehdən alınır. İddiaçı dövlət rüsumunu ödəməkdən azad edildiyindən Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzi tərəfindən keçirilmiş məhkəmə tikinti-texniki ekspertizasının keçirilməsi üçün hesablanmış 50 (əlli) manat ekspertiza xərci Cavabdeh tutularaq dövlət büdcəsinə keçirilməlidir. Эюстярилянляря ясасланараг вя Азярбайъан Республикасынын Мцлки Просессуал Мяъяллясинин 213, 216-220, 233 вя 360-ъы маддялярини рящбяр тутараг, мящкямя гят етди: İddia qismən təmin edilsin. İddiaçı мцлкиййятində olan Şəmkir rayonu Dəllər Cəyir kəndi Nizami küçəsində yerləşən 591.0 kv.mdək torpaq sahəsinin-yolun 176.0 kv.m hissəsi Cavabdeh zəbtindən azad edilsin. İddiaçı мцлкиййятində olan Şəmkir rayonu Dəllər Cəyir kəndi Nizami küçəsində yerləşən cavabdeh tərəfindən inşa edilmiş torpaq sahəsinin 9.0 kv.m hissəsini əhatə edən 19.91 metrədək uzunluqda hasar cavabdehin vəsaiti hesabına sökülsün. İddia qalan hissədə təmin edilməsin. İş üzrə 50 (əlli) манат ekspertiza xərci Cavabdeh оьлуndan alınaraq dövlət büdcəsinə ödənilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Şəmkir Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim: Şəfəq Məmmədova