Naxçıvan MR Naxçıvan Şəhər Məhkəməsi Qərardad — İş №2(078)-1418/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏRARDAD Naxçıvan şəhəri İş № 2(078)-1418/2024 28.11.2024 NAXÇIVAN MR NAXÇIVAN ŞƏHƏR MƏHKƏMƏSİ Hakim Əliyeva Gülsüm Kamal qızının sədrliyi, X2 məhkəmə iclas katibliyi, Ərizəçinin vəkili və nümayəndəsi Vəkil, Maraqlı şəxs2 və Maraqlı şəxs4 nümayəndəsi X5 iştirakları ilə, Ərizəçi miras əmlakın faktiki olaraq qəbul edilməsi faktının müəyyən edilməsi tələbinə dair mülki işə Naxçıvan Şəhər Məhkəməsinin inzibati binasında, açıq məhkəmə iclasında baxaraq, müəyyənetdi: Ərizəçi ərizə ilə ünvan 1 ünvanında yerləşən mərhumlar X3 və X1 miras qalmış yaşayış evinin atası X9 tərəfindən miras olaraq qəbul olunması və onun ölümündən sora irsi transmissiya qaydasında vəsiyyət üzrə məcburi payın və qanun üzrə mirası faktiki olaraq qəbul etməyinin müəyyən edilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Mülki-Prosessual Məcəllənin 306.1-ci maddəsinə əsasən, məhkəmələr tərəfindən xüsusi icraat işlərinə, bu Məcəllənin ikinci bölməsinin üçüncü yarımbölməsində müəyyən edilmiş xüsusiyyətlərlə, iddia icraatı qaydasında baxılır. Mülki-Prosessual Məcəllənin 306.2-ci maddəsinə əsasən, xüsusi icraat işləri ərizəçilər tərəfindən qaldırılır, ərizəçinin və maraqlı şəxsin iştirakı ilə məhkəmədə baxılır. Naxçıvan Şəhər Məhkəməsinin 29 oktyabr 2024-cü il tarixli, 2(078)-1418/2024 nömrəli qərardadı ilə Ərizəçi miras əmlakın faktiki olaraq qəbul edilməsi faktının müəyyən edilməsi tələbinə dair mülki iş üzrə Naxçıvan “Asan Xidmət” Mərkəzində Notariat Ofisi, Maraqlı şəxs1, Maraqlı şəxs2, X7, Maraqlı şəxs4 və Maraqlı şəxs6 maraqlı şəxs qismində cəlb olunmuşlar. 28 noyabr 2024-cü il tarixə, saat 1230-a təyin edilmiş mülki iş üzrə məhkəmə hazırlıq iclasının vaxtı və yeri barədə Ərizəçi mülki-prosessual qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada məlumat verilməsinə baxmayaraq, Ərizəçi məhkəmə hazırlıq iclasında iştirak etməmiş və iştirak etməməsinin səbəbi barədə məhkəməyə heç bir məlumat verməmişdir. Məhkəmə Ərizəçi vəkili və nümayəndəsi Vəkil ərizəçinin iştirakı olmadan məhkəmə iclasının keçirilməsini xahiş etməsini nəzərə alaraq Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 185-ci maddəsinə müvafiq olaraq Ərizəçi iştirakı olmadan məhkəmə iclasının keçirilməsini mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə tərəfindən maraqlı şəxs qismində cəlb edilmiş Naxçıvan “Asan Xidmət” Mərkəzində Notariat Ofisinə 28 noyabr 2024-cü il tarixə, saat 1230-a təyin edilmiş mülki iş üzrə məhkəmə hazırlıq iclasının vaxtı və yeri barədə mülki-prosessual qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada məlumat verilməsinə baxmayaraq, maraqlı şəxsin nümayəndəsi məhkəmə hazırlıq iclasında iştirak etməmiş, lakin maraqlı şəxsin nümayəndəsi məhkəməyə ərizə göndərərək, üzrlü səbəbdən məhkəmə iclasında iştirak edə bilməyəcəklərini, onların iştirakı olmadan işə baxıb qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə tərəfindən maraqlı şəxs qismində cəlb edilmiş Maraqlı şəxs1 28 noyabr 2024-cü il tarixə, saat 1230-a təyin edilmiş mülki iş üzrə məhkəmə hazırlıq iclasının vaxtı və yeri barədə mülki-prosessual qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada məlumat verilməsinə baxmayaraq, o, məhkəmə hazırlıq iclasında iştirak etməmiş, lakin məhkəməyə teleqram göndərərək, ağır əməliyyat keçirdiyinin və səhhətinin yaxşı olmadığının nəzərə alınaraq məhkəmədə iştirak etməməyinin üzrlü sayılmasını məhkəmədən xahiş etmişdir. Məhkəmə tərəfindən maraqlı şəxs qismində cəlb edilmiş Maraqlı şəxs4 28 noyabr 2024-cü il tarixə, saat 1230-a təyin edilmiş mülki iş üzrə məhkəmə hazırlıq iclasının vaxtı və yeri barədə mülki-prosessual qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada məlumat verilməsinə baxmayaraq, o, məhkəmə hazırlıq iclasında iştirak etməmiş, lakin məhkəmədə nümayəndə ilə təmsil olunmuşdur. Məhkəmə tərəfindən maraqlı şəxs qismində cəlb edilmiş X6 və Maraqlı şəxs6 28 noyabr 2024-cü il tarixə, saat 1230-a təyin edilmiş mülki iş üzrə məhkəmə hazırlıq iclasının vaxtı və yeri barədə mülki-prosessual qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada məlumat verilməsinə baxmayaraq, onlar məhkəmə hazırlıq iclasında iştirak etməmiş və iştirak etməmələrinin səbəbi barədə məhkəməyə heç bir məlumat verməmişlər. Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 185-ci maddəsinə müvafiq olaraq məhkəmə maraqlı şəxslər Naxçıvan “Asan Xidmət” Mərkəzində Notariat Ofisinin nümayəndəsinin, Maraqlı şəxs1, X4, Maraqlı şəxs4 və Maraqlı şəxs6 iştirakı olmadan məhkəmə iclasının keçirilməsini mümkün hesab etmişdir. Maraqlı şəxs2 hazırlıq iclası zamanı məhkəməyə izahat verərək izahatında ərizəçinin həmin evdə qeydiyyatda olmadığını, 2010-cu ildən çıxıb getdiklərini, qardaşı öləndə özünün yanında olduğunu, ölənə yaxın da həmin evdə qalmadığını, bacısının baxdığını, kredit götürdüklərini, onları da anasının ödədiyini, Naxçıvan şəhəri, İstiqlal 94, mənzil 13 ünvanında yerləşən mərhumlar X3 və X1 miras qalmış yaşayış evinin X9 tərəfindən miras olaraq qəbul olunması və onun ölümündən sora irsi transmissiya qaydasında vəsiyyət üzrə məcburi payın və qanun üzrə mirası faktiki olaraq Ərizəçi tərəfindən qəbul edilməsinin müəyyən edilməsinə razı olmadığını bildirdi. Maraqlı şəxs4 nümayəndəsi X8 məhkəməyə izahat verərək izahatında ərizənin əsassız olduğunu, ərizənin əvvəli ilə sonunun uyğun gəlmədiyini, əvvəlində mirası qəbul etdiyinin qeyd edildiyini, sonda isə qəbul edilməsini xahiş etdiyini, vəsiyyətnamədə Zakirin miras əmlakdan məhrum edildiyinin qeyd edildiyini, əvvəl payların bərabər bölünməsinə etirazları olmadığını, sonradan fikirlərinin dəyişildiyini, evin satılıb bölünməsini təklif etdiklərini, Naxçıvan şəhəri, İstiqlal 94, mənzil 13 ünvanında yerləşən mərhumlar X3 və X1 miras qalmış yaşayış evinin X9 tərəfindən miras olaraq qəbul olunması və onun ölümündən sora irsi transmissiya qaydasında vəsiyyət üzrə məcburi payın və qanun üzrə mirası faktiki olaraq Ərizəçi tərəfindən qəbul edilməsinin müəyyən edilməsinə razı olmadığını bildirdi. Məhkəmə iş materiallarını tədqiq edərək belə nəticəyə gəlir ki, mülki iş üzrə Maraqlı şəxs2 və Maraqlı şəxs4 nümayəndəsi X5 məhkəməyə verdiyi izahatlarından görünür ki, hazırki iş üzrə tərəflər arasında hüquq haqqında mübahisə yarandığı üçün ərizə baxılmamış saxlanılmalıdır. Belə ki, “Hüquqi əhəmiyyəti olan faktların müəyyən edilməsinə dair işlər üzrə məhkəmə təcrübəsinin bəzi məsələləri haqqında” Ali Məhkəmə Plenumunun xx.xx.2019-cu il tarixli, 03 saylı Qərarının 1.2-ci bəndinə əsasən, hüquqi əhəmiyyəti olan faktlar məhkəmə qaydasında o halda müəyyən edilə bilər ki, qanuna əsasən belə faktlar hüquqi nəticələr doğurmaqla fiziki və hüquqi şəxslərin şəxsi və ya əmlak hüquqlarının əmələ gəlməsi, dəyişməsi, xitam verilməsinə səbəb olsun, ərizəçi həmin faktları təsdiq edən lazımi sənədləri başqa qaydada ala bilməsin, yaxud itirilmiş sənədlərin bərpası mümkün olmasın, qüvvədə olan qanunvericiliklə belə faktın müəyyən edilməsinin məhkəmədən kənar qaydası nəzərdə tutulmasın və hüquq haqqında mübahisə olmasın. Bütün bu şərtlər birlikdə mövcud olmalıdır, onların hər hansı birinin mövcud olmaması həmin işə xüsusi icraat qaydasında baxılmasını istisna edir. Hüquqi əhəmiyyəti olan faktların müəyyən edilməsinə dair işlər üzrə məhkəmə təcrübəsinin bəzi məsələləri haqqında Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 12 aprel 2019-cu il tarixli, 03 saylı Qərarının 1.5-ci bəndinə əsasən, hüquq haqqında mübahisə dedikdə, digər şəxsin (şəxslərin) eyni predmetə hüquqlarının olması, maddi hüquq münasibətlərinin iştirakçıları arasında iddia edilən hüquqların yalnız ona məxsus olması və ya həmin hüquqların həcmi və sair barədə yaranan fikir ayrılığı başa düşülür. Hüquqi əhəmiyyəti olan faktın müəyyən edilməsi haqqında işlərə baxarkən məhkəməyə aid hüquq haqqında mübahisənin olduğu müəyyən edilərsə, hakim MPM-in 259.0.10-cu maddəsinə və 306.4-cü maddəsinə görə hakim ərizənin baxılmamış saxlanılması haqqında qərardad çıxarmalı, ərizəçi və maraqlı şəxslərə onların ümumi əsaslarla iddia vermək hüququnu izah etməlidir. Nəzərə alınmalıdır ki, maraqlı şəxsin hüquqi faktın müəyyən edilməsi barədə qətnamədən şikayət verərək qətnamənin qanuniliyini və əsaslılığını mübahisələndirməsi hüquq haqqında mübahisə demək deyildir və bu əsasla ərizənin baxılmamış saxlanılması yolverilməzdir. Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 259.0. və 259.0.10-cu maddələrinə əsasən, hüquqi əhəmiyyətli faktların müəyyən edilməsi barəsindəki ərizələrə baxıldıqda hüquq haqqında mübahisə yarandığı aşkar edilərsə, məhkəmə ərizəni baxılmamış saxlayır. Həmin Məcəllənin 306.4-cü maddəsinə əsasən, xüsusi icraat qaydasında işlərə baxılarkən məhkəməyə aid hüquq haqqında mübahisənin olduğu müəyyən edilərsə, hakim ərizənin baxılmamış saxlanılması haqqında qərardad çıxarır və maraqlı şəxslərə onların ümumi əsaslarla iddia vermək hüququnu izah edir. Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 260.1-ci maddəsinə əsasən, iddianın baxılmamış saxlanması haqqında məhkəmə qərardad çıxarır. Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 114.1 və 114.1.5-ci maddələrinə görə, bu Məcəllə ilə nəzərdə tutulmuş əsaslarla ərizə baxılmamış saxlanılarsa, ödənilmiş dövlət rüsumu qaytarılır. Odur ki, Ərizəçi tərəfindən 23 sentyabr 2024-cü il tarixli, 16267 nömrəli qəbzlə ödənilmiş 100 (yüz) manat məbləğində dövlət rüsumu Ərizəçi qaytarılmalıdır. Göstərilən xüsusatları və Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 259, 260, 263, 264, 267 və 268-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qərarverdi: Ərizəçi miras əmlakın faktiki olaraq qəbul edilməsi faktının müəyyən edilməsi tələbinə dair ərizəsi baxılmamış saxlanılsın. Ərizə verilərkən Ərizəçi tərəfindən 23 sentyabr 2024-cü il tarixli, 16267 nömrəli qəbzlə ödənilmiş 100 (yüz) manat məbləğində dövlət rüsumu Ərizəçi qaytarılsın. Ərizəçiyə ümumi əsaslarla iddia vermək hüququ izah edilsin. Qərardaddan şikayət, qərardad tərəfə rəsmi qaydada verildikdən sonra 10 (on) gün müddətində Naxçıvan Şəhər Məhkəməsinə verilə bilər. Hakim: Gülsüm Əliyeva.