Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2(1-8)-92/2026 05.03.2026 ALİ MƏHKƏMƏ Azərbaycan Respublikası adından Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Mülki kollegiyasının İddiaçı Cavabdeh1 və digərlərinə qarşı mülki iş QƏRARİ Açar sözlər: kredit borcunun tutulması Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki kollegiyası, hakimlər Əhmədov Əhməd Abbas oğlu (məruzəçi), Həsənov Vüqar Təvəkgül oğlu və Şəfiyev İspəndiyar Əsəd oğlundan ibarət tərkibdə, Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Mülki kollegiyasının 17 oktyabr 2025-ci il tarixli, 2(103)5313/2025 saylı qətnaməsindən Cavabdeh1 tərəfindən verilmiş kassasiya şikayəti üzrə işə 5 mart 2026-ci il tarixdə Ali Məhkəmənin binasında yazılı icraat qaydasında baxaraq, aşağıdakı qərarı qəbul etdi. İşin halları
1. İddiaçı ilə Cavabdeh1 birg ə nikahı dövründə İddiaçı ilə "xxxx" ASC arasında bağlanmış xx.xx.2011-ci il tarixli kredit müqaviləsinə əsasən, Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Rəşid Behbudov küçəsi, ev 54 ünvanında yerləşən 69 nömrəli mənzilin alınması üçün İddiaçı illik 8 % ödənilməsi şərtilə 288 ay müddətinə 50.000 manat kredit verilmişdir. Həmin müqavilənin şərtlərində İddiaçı öhdəliyinin tam icra olunanədək əmlak və həyat sığortası müqavilələrinin qüvvədə olması (müvafiq müqavilələr üzrə şəhadətnamələr iş materiallarında mövcuddur) nəzərdə tutulmuşdur. Verilmiş kreditin təminatı kimi bağlanmış eyni tarixli alqı-satqı və ipoteka müqaviləsinə əsasən, sözügedən mənzil "xxxx" ASC-nin xeyrinə ipoteka ilə yüklü edilmişdir.
2. Qanuni qüvvəsini almış Bakı şəhəri, Yasamal Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2014-cü il tarixli qətnaməsi ilə İddiaçı ilə Cavabdeh1 arasında xx.xx.1996-cı il tarixdə bağlanmış nikahları pozulmuşdur.
3. Bakı şəhəri, Nəsimi Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2021-ci il tarixli qətnaməsi (yuxarı instansiya məhkəmələri tərəfindən dəyişdirilmədən saxlanılan hissəsi) ilə İddiaçı ilə "xxxx" ASC arasında bağlanmış xx.xx.2011-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə ödənilməmiş 41.253,09 manat borcun ½ hissəsi İddiaçı, qalan ½ hissəsi isə Cavabdeh1 aid edilmiş, Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Mülki kollegiyasının xx.xx.2021-ci il tarixli qətnaməsi (Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi tərəfindən dəyişdirilmədən saxlanılaraq qanuni qüvvəsini almışdır) ilə isə Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Rəşid Behbudov küçəsində yerləşən 54 saylı evin 69 saylı mənzili üzərində İddiaçı və Cavabdeh1 hər birinin ½ hissədə payları müəyyən edilmə klə mülkiyyət hüquqları tanınmışdır. Sözügedən qətnamə qanuni qüvvəsini aldıqdan sonra icra edilmişdir. Belə ki, tərəflərin hər birinin mənzil üzərində olan ½ hissədə payı dövlət qeydiyyatına alınaraq dövlət reyestrindən müvafiq Çıxarış verilmişdir.
4. İpoteka saxlayan "xxxx" ASC barəsində ləğv prosesi başlandıqdan sonra İddiaçı ilə bağlanmış kredit və ipoteka müqavilələri üzrə qovluq AR İpoteka və Kredit Zəmanət Fondu ilə bağlanmış müvafiq müqavilələrə əsasən, "xxxx" ASC-yə təhvil verilmiş, iş məhkəmə icraatında olduğu dövrdə isə İddiaçı tərəfindən müqavilənin sığorta ilə bağlı şərtləri yerinə yetirilmədiyindən, müqavilələr üzrə tələb hüquqları da həmin Banka ötürülmüşdür. 5. “X2” MMC-nin xx.xx.2022-ci il tarixli ekspert rəyindən görünür ki, tədqiqata təqdim edilmiş 55 ədəd "xxxx" ASC-nin mədaxil xəzinə orderində Cavabdeh1 adından icra edilmiş mübahisəli imzalar sonuncu tərəfindən sərbəst halda icra edilmişdir (həmin qəbzlər iş materiallarına əlavə edilmişdir).
6. AR Ədliyyə Nazirliyi, Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzi tərəfindən verilmiş 28 aprel 2023cü il tarixli ekspert rəyindən görünür ki, Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Rəşid Behbudov küçəsində yerləşən 54 saylı evin 69 saylı mənzilinin tikililərinin planlı yerləşməsini, yardımçı otaqlarının sayını, yəni mənzil üzrə bir dəhlizin və bir mətbəxin olmasını, mənzilin çoxmərtəbəli yaşayış binasının 14-cü mərtəbəsində yerləşməsini, eləcə də həmin mənzilə giriş-çıxışın pilləkən qəfəsəsinə açılan bir qapı vasitəsilə olduğunu nəzərə alaraq, tədqiq olunan mənzilin tərəflərin ½ paylarına uyğun naturada bölünməsi texniki cəhətdən mümkün dey il.
7. AR Ədliyyə Nazirliyi, Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzi tərəfindən verilmiş 24 oktyabr 2023-cü il tarixli ekspert rəyinin nəticə hissəsindən görünür ki, Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Rəşid Behbudov küçəsində yerləşən 54 saylı evin 69 saylı mənzilin hazırki orta bazar qiymətlərinə uyğun ümumi dəyəri təqribən 358.000 manat müəyyən olunur. 8. "xxxx" MMC-nin xx.xx.2023-cü il tarixli arayışından görünür ki, ünvan 1 ünvanda yeni tikili binada yerləşən 200 kv.m ümumi sahədən ibarət olan 4 otaqlı təmirli mənzilin və ona yaxın ətrafda yerləşən oxşar mənzillərin orta bazar dəyəri 520.000 – 540.000 manat arası təşkil edir.
9. AR Ədliyyə Nazirliyi, Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzi tərəfindən verilmiş 27 iyun 2024cü il tarixli ekspert rəyinin nəticə hissəsindən görünür ki, tədqiq olunan Bakı şəhəri, Nəsimi r ayonu, Rəşid Behbudov küçəsi, ev 54 ünvanında yerləşən, ümumi sahəsi 185 m2 olan, 69 saylı mənzilə yaxın ərazilərdə yerləşən analoji mənzillərin mövcud orta bazar dəyəri təqribən 462.500 manat (185 m2 x 2500 man) manat müəyyən edilir. Həmin iş üzrə verilmiş ilkin rəyin nəticəsi ilə hazırkı ekspertiza zamanı müəyyən edilmiş nəticə arasındakı yaranmış fərq son dövrdə müşahidə edilən qiymət artımı ilə əlaqədar ola bilər.
10. AR Ədliyyə Nazirliyi, Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzi tərəfindən verilmiş 04 fevral 2025-ci il tarixli ekspert rəyinin nəticə hissəsindən görünür ki, ekspertiza tədqiqatına təqdim edilmiş Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Rəşid Behbudov küçəsi, ev 54, 69 nömrəli mənzilin hazırkı orta bazar qiymətlərinə uyğun ümumi dəyəri təqribən 515.410 manat (185 kv.m x 2786 man) manat, 10 % azalm a əmsalı tətbiq edilməklə, həmin evin likvid dəyəri təqribən 463.869 manat (515.410 manat-10%) məbləğində müəyyən olunur. Tələb və təklifdən, həmçinin tərəflərin qarşılıqlı razılaşmasından asılı olaraq müəyyən edilmiş qiymətdə qismən dəyişiklik olması istisna edilmişdir. Həmin iş üzrə verilmiş əvvəlki ekspert rəylərinin nəticələri ilə hazırkı ekspertiza zamanı müəyyən edilmiş nəticə arasındakı yaranmış fərq son dövrdə müşahidə edilən qiymət artımı ilə əlaqədar ola bilər.
11. AR Ədliyyə Nazirliyi, Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzi tərəfindən verilmiş 10 fevral 2025-ci il tarixli ekspert rəyinin nəticə hissəsindən görünür ki: ekspertizaya təqdim edilmiş, İddiaçı Nürəddin oğlunun adına olan xx.xx.2018-ci il; xx.xx.2018-ci il; xx.xx.2018-ci il; xx.xx.2018-ci il; xx.xx.2018-ci il; xx.xx.2018-ci il; xx.xx.2018-ci il; xx.xx.2018-ci il; xx.xx.2018-ci il tarixli mədaxil qəbzlərinin “ödəyici” qrafalarında “İddiaçı Nürəddin oğlu” yazıların qarşılarındakı imzalar; xx.xx.2019-cu il; xx.xx.2019-cu il; xx.xx.2019-cu il; xx.xx.2019-cu il; xx.xx.2019-cu il; xx.xx.2019-cu il; xx.xx.2019-cu il; xx.xx.2019-cu il; xx.xx.2019-cu il; xx.xx.2019-cu il; xx.xx.2019-cu il; xx.xx.2019-cu il; xx.xx.2019-cu il; xx.xx.2019-cu il; xx.xx.2019-cu il; xx.xx.2019-cu il; xx.xx.2019-cu il; xx.xx.2019-cu il; xx.xx.2019-cu il; xx.xx.2019-cu il; xx.xx.2019-cu il; xx.xx.2019-cu il; xx.xx.2019-cu il; xx.xx.2019-cu il; xx.xx.2019-cu il tarixli mədaxil qəbzlərinin “ödəyici” qrafalarında “İddiaçı Nürəddin oğlu” yazıların qarşılarındakı imzalar; xx.xx.2020-ci il; xx.xx.2020-ci il; xx.xx.2020-ci il; xx.xx.2020-ci il; xx.xx.2020-ci il; xx.xx.2020-ci il; xx.xx.2020-ci il; xx.xx.2020-ci il; xx.xx.2020-ci il; xx.xx.2020-ci il; xx.xx.2020-ci il tarixli mədaxil qəbzlərinin “ödəyici” qrafalarında “İddiaçı Nürəddin oğlu” yazıların qarşılarındakı imzalar; xx.xx.2021-ci il tarixli mədaxil qəbzlərinin “ödəyici” qrafalarında “İddiaçı” yazılarının qarşılarındakı imzalar; habelə mülki işin 3-cü cildinin 22-ci vərəqində olan xx.xx.2022-ci il; 23-cü vərəqində olan xx.xx.2022-ci il; 25-ci vərəqində olan xx.xx.2022-ci il; 29-cu vərəqində olan xx.xx.2022-ci il; 30-cu vərəqində olan xx.xx.2022-ci il; 35-ci vərəqində olan xx.xx.2022-ci il; 37-ci vərəqində olan xx.xx.2022-ci il; 38-ci vərəqində olan xx.xx.2022- ci il; 42-ci vərəqində olan xx.xx.2021-ci il; 43-cü vərəqində olan xx.xx.2021-ci il; 44- cü vərəqində olan xx.xx.2021-ci il; 45-ci vərəqində olan xx.xx.2021-ci il; 47-ci vərəqində olan xx.xx.2021-ci il; 48-ci vərəqində olan xx.xx.2021-ci il; 49-cu vərəqində olan xx.xx.2021-ci il; 50-ci vərəqində olan xx.xx.2021-ci il; 51-ci vərəqində olan xx.xx.2021-ci il; 53-cü vərəqində olan xx.xx.2020-ci il; 54-cü vərəqində olan xx.xx.2020-ci il; 55-ci vərəqində olan xx.xx.2020-ci il; 56-cı vərəqində olan xx.xx.2020- ci il; 57-ci vərəqində olan xx.xx.2020-ci il; 58-ci vərəqində olan xx.xx.2020-ci il; 61-ci vərəqində olan xx.xx.2020-ci il; 62-ci vərəqində olan xx.xx.2020-ci il; 68-ci vərəqində olan xx.xx.2020-ci il; 69-cu vərəqində olan xx.xx.2020-ci il; 70-ci vərəqində olan xx.xx.2020-ci il; 71-ci vərəqində olan xx.xx.2020-ci il; 72-ci vərəqində olan xx.xx.2019-cu il; 73-cü vərəqində olan x x.xx.2019-cu il; 74-cu vərəqində olan xx.xx.2019-cu il; 75-ci vərəqində olan xx.xx.2019-cu il; 76-cı vərəqində olan xx.xx.2019-cu il; 77-ci vərəqində olan xx.xx.2019-cu il; 78-ci vərəqində olan xx.xx.2019-cu il; 79-cu vərəqində olan xx.xx.2019-cu il; 80-ci vərəqində olan xx.xx.2019-cu il; 81-ci vərəqində olan xx.xx.2019-cu il; 82-ci vərəqində olan xx.xx.2019-cu il; 83-cü vərəqində olan xx.xx.2019-cu il; 84-cü vərəqində olan xx.xx.2019- cu il; 85-ci vərəqində olan xx.xx.2019-cu il; 86-cı vərəqində olan xx.xx.2019-cu il; 89-cu vərəqində olan xx.xx.2019-cu il; 90-cı vərəqində olan xx.xx.2019-cu il; 91-ci vərəqində olan xx.xx.2019-cu il; 92-ci vərəqində olan xx.xx.2019-cu il; 93-cü vərəqində olan xx.xx.2019-cu il; 94-cü vərəqində olan xx.xx.2019-cu il; 95-ci vərəqində olan xx.xx.2018-ci il; 96-cı vərəqində olan xx.xx.2018-ci il; 97-ci vərəqində olan xx.xx.2018-ci il; 98-ci vərəqində olan xx.xx.2018-ci il; 99-cu vərəqində olan xx.xx.2018-ci il; 100-cü vərəqində olan xx.xx.2018-ci il; 103-cü vərəqində olan xx.xx.2018-ci il tarixli mədaxil qəbzlərinin “ödəyici” qrafalarında “İddiaçı Nürəddin oğlu” yazıların qarşılarındakı imzalar- Cavabdeh1 tərəfindən icra olunmuşdur.
12. Ekspertizaya təqdim edilmiş, mülki işin 3-cü cildinin 101-102-ci vərəqlərində olan İddiaçı Nürəddin oğlunun adına olan xx.xx.2018-ci il və xx.xx.2018-ci il tarixli mədaxil qəbzlərinin “ödəyici” qrafalarında “İddiaçı Nürəddin oğlu” yazıların qarşılarındakı imzalarİddiaçı Nürəddin oğlu tərəfindən icra olunmuşdur.
13. Ekspertizaya təqdim edilmiş, mülki işin 3-cü cildinin 32-ci vərəqində olan xx.xx.2022-ci il tarix li, 33-cü vərəqində olan xx.xx.2022-ci il tarixli, 52-ci vərəqində olan xx.xx.2020-ci il tarixli, 63- cü vərəqində olan xx.xx.2020-ci il tarixli, 64-cü vərəqində olan xx.xx.2020-ci il tarixli, 65-ci vərəqində olan xx.xx.2020-ci il tarixli, 66-cı vərəqində olan xx.xx.2020-ci il tarixli, 67-ci vərəqində olan xx.xx.2020-ci il tarixli mədaxil qəbzlərinin “Ödəyici” qrafalarında “İddiaçı” yazıların qarşılarındakı imzalar - Cavabdeh1 tərəfindən yox, başqa şəxslər tərəfindən icra olunmuşdur.
14. Ekspertizaya təqdim edilmiş İddiaçı Nürəddin oğlunun adına olan xx.xx.2020-ci il; xx.xx.2020-ci il; xx.xx.2020-ci il tarixli mədaxil qəbzlərinin “ödəyici” qrafalarında “İddiaçı Nürəddin oğlu” yazıların qarşılarındakı imzalar; mülki işin 3-cü cildinin 32-ci vərəqində olan xx.xx.2022-ci il; 33-cü vərəqində o lan xx.xx.2022-ci il; 34-cü vərəqində olan xx.xx.2022-ci il; 46-cı vərəqində olan xx.xx.2021-ci il; 52-ci vərəqində olan xx.xx.2020- ci il; 59-cu vərəqində olan xx.xx.2020-ci il; 60-cı vərəqində olan xx.xx.2020-ci il; 63-cü vərəqində olan xx.xx.2020-ci il; 64-cü vərəqində olan xx.xx.2020-ci il; 65-ci vərəqində olan xx.xx.2020-ci il; 66-cı vərəqində olan xx.xx.2020-ci il; 67-ci vərəqində olan xx.xx.2020-ci il; 87-ci vərəqində olan xx.xx.2019-cu il; 88-ci vərəqində olan xx.xx.2019-cu il tarixli mədaxil qəbzlərinin “ödəyici” qrafalarında “İddiaçı” yazılarının qarşılarındakı imzalar- İddiaçı Nürəddin oğlu tərəfindən yox, başqa şəxslər tərəfindən icra olunmuşdur.
15. Ekspertizaya təqdim edilmiş, İddiaçı Nürəddin oğlunun adına olan xx.xx.2020-ci il; xx.xx.2020-ci il; xx.xx.2020-ci il tarixli məd axil qəbzlərinin “ödəyici” qrafalarında “İddiaçı Nürəddin oğlu” yazıların qarşılarındakı imzaların; mülki işin 3-cü cildinin 34-cü vərəqində olan xx.xx.2022-ci il; 46-cı vərəqində olan xx.xx.2021-ci il; 59-cu vərəqində olan xx.xx.2020-ci il; 60-cı vərəqində olan xx.xx.2020-ci il; 87-ci vərəqində olan xx.xx.2019- cu il; 88-ci vərəqində olan xx.xx.2019-cu il tarixli mədaxil qəbzlərinin “ödəyici” qrafalarında “İddiaçı” yazıların qarşılarındakı imzaların - Cavabdeh1 tərəfindən icra olunubolunmamasını tədqiqat prosesinin təsviri hissəsinin 3-cü bəndində göstərilən səbəblərə görə müəyyən etmək mümkün olmamışdır.
16. AR Ədliyyə Nazirliyi, Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzi tərəfindən verilmiş 13 mart 2025-ci il tarixli ekspert rəyinin nəticə hissəsindən görünür ki: xx.xx.2025-ci il tarixli məhkəmə xətşün aslıq ekspertizasının ekspert rəyində “ödəyici” qrafalarında imzaların X1 tərəfindən icra edildiyi müəyyən edilən mülki işin 3-cü cildinin 22-ci vərəqində olan xx.xx.2022-ci il; 23-cü vərəqində olan xx.xx.2022-ci il; 25-ci vərəqində olan xx.xx.2022-ci il; 29-cu vərəqində olan xx.xx.2022-ci il; 30-cu vərəqində olan xx.xx.2022-ci il; 35-ci vərəqində olan xx.xx.2022-ci il; 37-ci vərəqində olan xx.xx.2022-ci il; 38-ci vərəqində olan xx.xx.2022-ci il; 42-ci vərəqində olan xx.xx.2021-ci il; 43-cü vərəqində olan xx.xx.2021-ci il; 44-cü vərəqində olan xx.xx.2021-ci il; 45-ci vərəqində olan xx.xx.2021-ci il; 47-ci vərəqində olan xx.xx.2021-ci il; 48-ci vərəqində olan xx.xx.2021-ci il; 49-cu vərəqində olan xx.xx.2021-ci il; 50-ci vərəqində olan xx.xx.2021-ci il; 51-ci vərəqində olan xx.xx.2021-ci il; 53-cü vərəqində olan xx.xx.2020-ci il; 54-cü vərəqində olan xx.xx.2020-ci il; 55-ci vərəqində olan xx.xx.2020-ci il; 56-cı vərəqində olan xx.xx.2020-ci il; 57-ci vərəqində olan xx.xx.2020-ci il; 58-ci vərəqində olan xx.xx.2020-ci il; 61-ci vərəqində olan xx.xx.2020-ci il; 62-ci vərəqində olan xx.xx.2020-ci il; 68-ci vərəqində olan xx.xx.2020-ci il; 69-cu vərəqində olan xx.xx.2020-ci il; 70-ci vərəqində olan xx.xx.2020-ci il; 71-ci vərəqində olan xx.xx.2020-ci il; 72-ci vərəqində olan xx.xx.2019-cu il; 73-cü vərəqində olan xx.xx.2019-cu il; 74-cu vərəqində olan xx.xx.2019-cu il; 75-ci vərəqində olan xx.xx.2019-cu il; 76-cı vərəqində olan xx.xx.2019-cu il; 77-ci vərəqində olan xx.xx.2019-cu il; 78-ci vərəqində olan xx.xx.2019-cu il; 79-cu vərəqində olan xx.xx.2019-cu il; 80-ci vərəqində olan xx.xx.2019-cu il; 81-ci vərəqində olan xx.xx.2019-cu il; 82-ci vərəqində olan xx.xx.2019-cu il; 83-cü vərəqində olan xx.xx.2019-cu il; 84-cü vərəqində olan xx.xx.2019-cu il; 85-ci vərəqində olan xx.xx.2019-cu il; 86-cı vərəqində olan xx.xx.2019-cu il; 89-cu vərəqində olan xx.xx.2019-cu il; 90-cı vərəqində olan xx.xx.2019-cu il; 91-ci vərəqində olan xx.xx.2019-cu il; 92-ci vərəqində olan xx.xx.2019-cu il; 93-cü vərəqində olan xx.xx.2019-cu il; 94-cü vərəqində olan xx.xx.2019-cu il; 95-ci vərəqində olan xx.xx.2018-ci il; 96-cı vərəqində olan xx.xx.2018-ci il; 97-ci vərəqində olan xx.xx.2018-ci il; 98-ci vərəqində olan xx.xx.2018-ci il; 99-cu vərəqində olan xx.xx.2018-ci il; 100-cü vərəqində olan xx.xx.2018-ci il; 103-cü vərəqində olan xx.xx.2018-ci il tarixli ödəniş qəbzləri üzrə ödəniş lərin cəmi 37.638,38 manat məbləğində müəyyən edilir. 17. xx.xx.2025-ci il tarixli məhkəmə xətşünaslıq ekspertizasının rəyində “ödəyici” qrafalarında imzaların X1 tərəfindən icra edildiyi müəyyən edilən “sığorta” təyinatlı mülki işin 3-cü cildinin 96-cı vərəqində olan xx.xx.2022-ci il; 3-cü cildinin 94-cü vərəqində olan xx.xx.2019-cu il; 3-cü cildinin 91-ci vərəqində olan xx.xx.2019-cu il; 3-cü cildinin 90-cı vərəqində olan xx.xx.2019-cu il; 3-cü cildinin 88-ci vərəqində olan xx.xx.2019-cu il; 3-cü cildinin 85-ci vərəqində olan xx.xx.2019-cu il; 3- cü cildinin 84-cü vərəqində olan xx.xx.2019-cu il; 3-cü cildinin 81-ci vərəqində olan xx.xx.2019-cu il; 3-cü cildinin 80-cı vərəqində olan xx.xx.2019-cu il; 3-cü cildinin 78-ci vərəqində olan xx.xx.2019-cu il; 3-cü cildinin 78-ci vərəqində olan xx.xx.2019-cu il; 3-cü cildinin 70-ci vərəqində olan xx.xx.2020ci il; 3-cü cildinin 69-cu vərəqində olan xx.xx.2020-ci il; 3-cü cildinin 67-ci vərəqində olan xx.xx.2020-ci il; 3-cü cildinin 65-ci vərəqində olan xx.xx.2020-ci il; 3-cü cildinin 62-ci vərəqində olan xx.xx.2020-ci il; 3-cü cildinin 60-cı vərəqində olan xx.xx.2020-ci il; 3-cü cildinin 58-ci vərəqində olan xx.xx.2020-ci il; 3-cü cildinin 56-cı vərəqində olan xx.xx.2020ci il; 3-cü cildinin 39-cu vərəqində olan xx.xx.2022-ci il; 3-cü cildinin 35-ci vərəqində olan xx.xx.2022-ci il; 3-cü cildinin 32-ci vərəqində olan xx.xx.2020-ci il; 3-cü cildinin 29-cu vərəqində olan xx.xx.2022-ci il; 3-cü cildinin 24-cü vərəqində olan xx.xx.2022-ci il; 3-cü cildinin 22-ci vərəqində olan xx.xx.2022-ci il; 3-cü cildinin 70-ci vərəqində olan xx.xx.2 020ci il; 3-cü cildinin 16-cı vərəqində olan xx.xx.2023-cü il; 3-cü cildinin 14-cü vərəqində olan xx.xx.2023-cü il; 3-cü cildinin 13-cü vərəqində olan xx.xx.2023-cü il; 3-cü cildinin 9-cu vərəqində olan xx.xx.2023-cü il; 3- cü cildinin 7-ci vərəqində olan xx.xx.2023-cü il; 3-cü cildinin 5-ci vərəqində olan xx.xx.2023- cü il; 3-cü cildinin 3-cü vərəqində olan xx.xx.2023cü il tarixli ödəniş qəbzləri üzrə ödənişlərin cəmi 468,16 manat olduğu müəyyən edilir.
18. Rəyin tədqiqat hissəsində göstərilənlərə əsasən, iş materiallarında olan ödəniş qəbzləri, hesabdan çıxarış məlumatları, təqdim edilmiş ödəniş qəbzləri və tərəflər arasında bağlanmış 18 noyabr 2011-ci il tarixli kredit müqaviləsində qeyd olunan şərtləri nəzərə alaraq İddiaçı "xxxx" ASC-nə xx.xx.2024-cü il tarixə olan kredit borcu 39.267,61 manat, o cümlədən: əsas borc 37.596,65 manat, faiz borcu 1.670,96 manat təşkil edir. İş üzrə qəbul edilmiş məhkəmə aktları Birinci instansiya məhkəməsində icraat
19. İddiaçı Cavabdeh1 qarşı “payın naturada ayrılması” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, ünvan 2 evin 69 saylı mənzilinin mülkiyyətində olan ½ hissəsinin naturada ayrılması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
20. İlkin iddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Mülki kollegiyasının xx.xx.2021-ci il tarixli qətnaməsi ilə Bakı şəhəri, Nəsimi Rayon Məhkəməsinin 19 mart 2021-ci il tarixli qətnaməsi qismən, yəni ipoteka predmeti olan mənzil üzərində payların müəyyən edilməsi tələbinin rədd edilməsi hissəsində ləğv edilmiş, həmin hissədə İddiaçı ilkin iddia tələbi tam, qarşılıqlı iddia ərizəsi qismən təmin edilmişdir. İddiaçının cavabdehlə nikah dövründə əldə etdikləri ünvan 2 evin 69 saylı mənzili üzərində İddiaçı və Cavabdeh1 hər birinin ½ hissədə payları müəyyən edilməklə mülkiyyət hüquqları tanınmışdır. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Mülki kollegiyasının xx.xx.2022-ci il tarixli qərarı ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Mülki kollegiyasının xx.xx.2021-ci il tarixli qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılmışdır. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin qeyd edilən qətnaməsi icra edilmiş, ünvan 2 ünvanda yerləşən 69 nömrəli mənzilin ½ hissəsinə İddiaçı, ½ hissəsinə Cavabdeh1 pay hüquqları dövlət qeydiyyatına alınmış və hüquqların dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən çıxarış verilmişdir. İddiaçı sözügedən mənzildə özünün mülkiyyətində ol an ½ paydan istifadə hüququnun həyata keçirilməsi məqsədi ilə hazırki tələblə məhkəməyə müraciət etmişdir, çünki o, cavabdehlə heç bir razılıq əldə edə bilmir.
21. Cavabdeh1 İddiaçı qarşı ("xxxx" ASC üçüncü şəxs qismində cəlb edilməklə) “pul tələbinə dair” qarşılıqlı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, ünvan 2 evin 69 saylı mənzilinin alınması üçün ödənilmiş 20.573,11 manat kredit (ipoteka) ödənişləri, əmlak və həyat sığortası ödənişlərinin yarısı, yəni 10.286,55 manat və ekspertiza keçirilməsi üçün ödənilmiş 500 manatın İddiaçı tutularaq ona ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir.
22. Qarşılıqlı iddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, tərəflər arasında xx.xx.1996-cı il tarixdə bağlanmış nikah Bakı şəhəri, Yasamal Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2014-cü il tarixli qətn aməsi ilə pozulmuş, birgə nikahdan doğulmuş xx.xx.1997-ci il təvəllüdlü X6 və xx.xx.2002-ci il təvəllüdlü X4 anaları Cavabdeh1 yanında saxlanılmış, qətnamə xx.xx.2015-ci il tarixdə qanuni qüvvəsini almaqla onun 1-ci səhifəsinin “müəyyən etdi” hissəsinin ikinci abzasında Cavabdeh1 qeyd etdiyi kimi həmin vaxt üçün 6 aydan da artıq müddət idi ki, xx.xx.2014-cü ildən tərəflər bir yerdə yaşamamış, ailələri faktiki olaraq həmin vaxt üçün artıq dağılmış və birgə təsərrüfat aparmamışlar. Birgə nikah dövründə tərəflərin əldə etdikləri ünvan 2 evin 69 saylı mənzili İddiaçı adına rəsmiləşdirilmişdir. xx.xx.2011-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə eyni tarixli alqı-satqı və ipoteka müqaviləsinə əsasən mənzil "xxxx" ASC qarşısında ipoteka ilə yüklü edilmişdir. Həmin ipoteka müqaviləsinə əsasən qeyd ed ilən mənzilin qiyməti 90.000 manat müəyyən edilmiş, göstərilən kredit müqaviləsinə əsasən İddiaçı illik 8 faiz olmaqla 50.000 manat kredit verilmişdir. Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin 19 mart 2021-ci il tarixli qətnaməsi ilə ilkin və qarşılıqlı iddia tələbləri qismən təmin edilmiş, İddiaçı ilə "xxxx" ASC arasında bağlanmış xx.xx.2011ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə 41.253,09 manat borcun ½ hissəsinin İddiaçı, ½ hissəsinin isə Cavabdeh1 aid edilməsi, ilkin və qarşılıqlı iddia tələblərinin qalan hissədə təmin edilməməsi qət edilmişdir. Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Mülki kollegiyasının xx.xx.2021-ci il tarixli qətnaməsi ilə apellyasiya şikayətləri qismən təmin edilmiş, Bakı şəhəri, Nəsimi Rayon Məhkəməsinin 19 mart 2021-ci il tarixli qətnaməsi qismən, yəni ipoteka predmeti olan mənzil üzərində payların müəyyən edilməsi tələbinin rədd edilməsi hissəsində ləğv edilmiş, həmin hissədə ilkin iddia tam, qarşılıqlı iddia qismən təmin edilmiş, tərəflərin birgə nikah dövründə əldə olunmuş həmin mənzil üzərində tərəflərin hər birinin ½ hissədə payları müəyyən edilməklə mülkiyyət hüquqları tanınması qət edilmiş və qətnamə mübahisələndirilən qalan hissədə dəyişdirilmədən saxlanılmışdır. AR Ali Məhkəməsi Mülki kollegiyasının xx.xx.2022-ci il tarixli qərarı ilə Cavabdeh1 tərəfindən verilmiş kassasiya şikayəti təmin edilməmişdir. Tərəflər xx.xx.2014-cü il tarixdən birgə təsərrüfat aparmadıqlarından və ayrı yaşadıqlarından, bu hal xx.xx.2015-ci il tarixdə qanuni qüvvəsini almış Bakı şəhəri, Yasamal Rayon məhkəməsinin xx.xx.2014-cü il tarixli qətnaməsində öz əksini tapdığından, xx.xx.2 014-cü il tarixdən sonra Cavabdeh1 tərəfindən öz qazancı hesabına aparılmış mənzilin kredit (ipoteka) ödənişlərinin yarısı İddiaçı tutularaq Cavabdeh1 ödənilməlidir. Belə ki, sözügedən mənzili birgə nikah dövründə alınmış, həmin mənzildə tərəflərin ½ hissədə payları müəyyən edilərək mülkiyyət hüquqları tanınmış, lakin istər mənzil birgə mülkiyyətdə olan dövrdə (məhkəmə tərəfindən bölünənədək), istərsə də sonradan paylı mülkiyyətdə olduğu dövrdə kredit ödənişlərini Cavabdeh1 tək həyata keçirmişdir. Bəzi qəbzlərin üzərində “İddiaçı” qeyd edilsə də, həmin ödənişlər Cavabdeh1 tərəfindən aparılmış, qəbzlərin üzərinə Cavabdeh1 ödəniş edərkən imza atmış və həmin imzaların ona məxsus olması ekspert rəyi ilə öz təsdiqini tapmışdır. “X2”nin xx.xx.2022-ci il tarixli ekspert rəyinə əsasən tədqiqata təqdim edilmiş 55 ədəd "xxxx" ASC-nin mədaxil xəzinəsi orderində Cavabdeh1 adından icra edilmiş mübahisəli imzalar sonuncu tərəfindən sərbəst halda icra edilmişdir. Ekspertizaya təqdim edilmiş qəbzlərdən görünür ki, Cavabdeh1: xx.xx.2018-ci il tarixdə 785.26 manat aylıq ödəniş, xx.xx.2018-ci il tarixdə 391.86 manat aylıq ödəniş, xx.xx.2018-ci il tarixdə 391.86 manat aylıq ödəniş, xx.xx.2018-ci il tarixdə 392.14 manat aylıq ödəniş, xx.xx.2018ci il tarixdə 353.64 manat həyat sığortası ödənişi, xx.xx.2018-ci il tarixdə 102.12 manat əmlak sığortası ödənişi, xx.xx.2018-ci il tarixdə 392.14 manat aylıq ödəniş, xx.xx.2018-ci il tarixdə 8.50 manat əmlak sığortası ödənişi, xx.xx.2018-ci il tarixdə 391.88 manat aylıq ödəniş olmaqla, cəmi 3209.40 manat; - xx.xx.2019-cu il tarixdə 8.50 manat əmlak sığ ortası ödənişi, xx.xx.2019-cu il tarixdə 391.80 manat aylıq ödəniş, xx.xx.2019-cu il tarixdə 391.76 manat aylıq ödəniş, xx.xx.2019-cu il tarixdə 8.50 manat əmlak sığortası, xx.xx.2019-cu il tarixdə 8.50 manat əmlak sığortası, xx.xx.2019-cu il tarixdə 392.13 manat aylıq ödəniş, xx.xx.2019-cu il tarixdə 8.50 manat əmlak sığortası, xx.xx.2019-cu il tarixdə 392.13 manat aylıq ödəniş, xx.xx.2019-cu il tarixdə 8.50 manat əmlak sığortası, xx.xx.2019-cu il tarixdə 392.14 manat aylıq ödəniş, xx.xx.2019-cu il tarixdə 8.50 manat əmlak sığortası, xx.xx.2019-cu il tarixdə 392.10 manat aylıq ödəniş, xx.xx.2019-cu il tarixdə 8.50 manat əmlak sığortası, xx.xx.2019-cu il tarixdə 391.59 manat aylıq ödəniş, xx.xx.2019-cu il tarixdə 391.17 manat aylıq, xx.xx.2019-cu il tarixdə 8.50 manat əmlak sığortası, xx.x x.2019-cu il tarixdə 8.50 manat əmlak sığortası, xx.xx.2019-cu il tarixdə 391.55 manat aylıq, xx.xx.2019-cu il tarixdə 8.50 manat əmlak sığortası, xx.xx.2019-cu il tarixdə 391.03 manat aylıq, xx.xx.2019-cu il tarixdə 353.64 manat aylıq, xx.xx.2019-cu il tarixdə 8.50 manat əmlak sığortası, xx.xx.2019-cu il tarixdə 392.09 manat aylıq, xx.xx.2019-cu il tarixdə 8.50 manat əmlak sığortası, xx.xx.2019-cu il tarixdə 391.32 manat aylıq ödəniş olmaqla, 5156.45 manat; - xx.xx.2020-ci il tarixdə 391.47 manat aylıq ödəniş, xx.xx.2020ci il tarixdə 8.50 manat əmlak sığortası, xx.xx.2020-ci il tarixdə 8.50 manat əmlak sığortası, xx.xx.2020-ci il tarixdə 391.42 manat aylıq ödəniş, xx.xx.2020-ci il tarixdə 8.50 manat əmlak sığortası, xx.xx.2020-ci il tarixdə 8.50 manat əmlak sığortası, xx.xx.2020-ci il tar ixdə 391.03 manat aylıq ödəniş, xx.xx.2020-ci il tarixdə 8.50 manat əmlak sığortası, xx.xx.2020-ci il tarixdə 391.03 manat aylıq ödəniş, xx.xx.2020-ci il tarixdə 8.50 manat əmlak sığortası, xx.xx.2020-ci il tarixdə 391.03 manat aylıq ödəniş, xx.xx.2020-ci il tarixdə 391.03 manat aylıq ödəniş, xx.xx.2020- ci il tarixdə 8.50 manat əmlak sığortası, xx.xx.2020-ci il tarixdə 391.03 manat aylıq ödəniş, xx.xx.2020-ci il tarixdə 8.50 manat əmlak sığortası, xx.xx.2020-ci il tarixdə 353.64 manat həyat sığortası olmaqla, 3159.68 manat; - xx.xx.2021-ci il tarixdə 391.03 manat aylıq ödəniş, xx.xx.2021-ci il tarixdə 391.03 manat aylıq ödəniş, xx.xx.2021-ci il tarixdə 391.03 manat aylıq ödəniş, xx.xx.2021-ci il tarixdə 391.03 manat aylıq ödəniş, xx.xx.2021-ci il tarixdə 391.03 manat aylıq ödəniş, xx.xx.2 021-ci il tarixdə 391.03 manat aylıq ödəniş, xx.xx.2021-ci il tarixdə 391.03 manat aylıq ödəniş, xx.xx.2021-ci il tarixdə 391.03 manat aylıq ödəniş olmaqla, 1955.15 manat; Həmçinin ekspertizaya təqdim olunmamış və üzərindən ödənişin Cavabdeh1 tərəfindən edildiyi əks olunmuş qəbzlər üzrə: - xx.xx.2021-ci il tarixdə 391.03 manat aylıq ödəniş, xx.xx.2021-ci il tarixdə 391.03 manat aylıq ödəniş, xx.xx.2021-ci il tarixdə 391.03 manat aylıq ödəniş, xx.xx.2021-ci il tarixdə 391.03 manat aylıq ödəniş, xx.xx.2021-ci il tarixdə 391.03 manat aylıq ödəniş olmaqla, 1955.15 manat; - xx.xx.2022-ci il tarixdə 399.71 manat aylıq ödəniş, xx.xx.2022-ci il tarixdə 399.95 manat aylıq ödəniş, xx.xx.2022-ci il tarixdə 400.31 manat aylıq ödəniş, xx.xx.2022-ci il tarixdə 391.85 manat aylıq ödəniş, xx.xx.2022-ci il tarixdə 7.94 manat ödəniş, xx.xx.2022-ci il tarixdə 399.0 3manat aylıq ödəniş, xx.xx.2022-ci il tarixdə 398.97 manat aylıq ödəniş, xx.xx.2022-ci il tarixdə 398.97 manat aylıq ödəniş, xx.xx.2022-ci il tarixdə 398.97 manat aylıq ödəniş, xx.xx.2022-ci il tarixdə 398.97 manat aylıq ödəniş, xx.xx.2022-ci il tarixdə 398.97 manat aylıq ödəniş, xx.xx.2022-ci il tarixdə 361.58 manat aylıq ödəniş, xx.xx.2022-ci il tarixdə 391.03 manat aylıq ödəniş, xx.xx.2022-ci il tarixdə 391.03 manat aylıq ödəniş olmaqla, 5.137,28 manat ödəniş edilmişdir. Qeyd edilmiş ödənişlərin ümumi məbləği 20.573.11 manat təşkil edir.
23. İddiaçı vəkili və nümayəndəsi Nümayəndə iddia tələbinin dəqiqləşdirilməsi barədə ərizə təqdim edərək, qeyd olunan mənzilin açıq hərracda satılması və satışdan əldə edilən pul vəsaitindən " xxxx" ASC-yə satış gününə olan borcun İddiaçı ilə Cavabdeh1 paylarına mütənasib surətdə ödənilməsi, qalıq pul məbləğinin mülkiyyətçilərin paylarına mütənasib olaraq onlar arasında hər birinə ½ hissədə bölüşdürülməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
24. Müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs "xxxx" ASC mülahizə (etiraz) təqdim edərək, ipoteka predmetinin satılmasına razılığın yalnız ilk öncə Bankın tələblərinin tam şəkildə ödənilməsi, ipoteka krediti üzrə müştərinin bank qarşısındakı öhdəliklərinin tam şəkildə təmin edilməsi və daha sonra artıq qalmış vəsaitin tərəflər arasında bölünməsi şərtilə verilə biləcəyini bildirmişdir.
25. Cavabdeh1 vəkili- nümayəndəsi Vəkil2 iddia tələbinin həcminin artırılması barədə ərizə təqdim edərək, qarşılıqlı iddia tələbi üzrə Cavabdeh1 tər əfindən ödənilmiş 38.106,54 manatın yarısı, yəni 19.053.27 manat və məhkəmə xərcləri olaraq xx.xx.2022-ci il tarixli ekspertizanın keçirilməsi üçün ödənilmiş 500 manat, qarşılılıqlı iddia tələbinin verilməsi üçün ödənilmiş 123 manat dövlət rüsumu, tələbin artırılması üçün ödənilmiş 40 manat dövlət rüsumu və hazırki iddia tələbinin artırılması üçün 87,83 manat dövlət rüsumu olmaqla, ümumilikdə cəmi 19.804.10 manatın İddiaçı tutularaq Cavabdeh1 ödənilməsini xahiş etmişdir.
26. Üçüncü şəxs "xxxx" ASC İddiaçı və Cavabdeh1 qarşı “kredit müqaviləsinin ləğv edilməsi və s.” tələbinə dair iddia ərizəsi və “iddia tələbinin həcminin artırılmasına dair” ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, İddiaçı ilə "xxxx" ASC arasında bağlanmış xx.xx.2011-ci il tarixli kredit müqaviləsinin ləğv edilməsi, İddiaçı və Cavabdeh1 müştərək qaydada "xxxx" ASC-nin xeyrinə 36.272,67 manat əsas borc, 4.864,24 manat faiz borcu olmaqla, cəmi 41.136,91 manat kredit borcunun, ipoteka predmeti olan əmlaka tutma yönəldilməsinə dair bildirişin qeydiyyata alınması üçün ödənilmiş dövlət rüsumu və xidmət haqqı 51 manat, həmçinin iddia qaldırılması üçün ödənilmiş 206,24 manat dövlət rüsumunun, həmçinin iddia həcminin artırılması barədə ərizə üzrə ödənilmiş 43.90 manat dövlət rüsumunun və 0.40 manat xidmət haqqının ödənilməsi, tutmanın sözügedən mənzilə yönəldilməsi, onun açıq hərracda satışı yolu ilə əldə ediləcək vəsaitin hesabına "xxxx" ASC-yə olan kredit borcunun və dövlət rüsumunun ödənilməsi, mənzilə tutma yönəldildikdən və satıldıqdan sonra onun ən geci bir ay ərzində boşaldılması, ipoteka predmetindən əldə olunan vəsait qətnamənin icrasına yetərli olmadığı halda isə qalan məbləğin cavabdehlərdən müştərək qaydada tutularaq Banka ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
27. Üçüncü şəxs "xxxx" ASC tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, "xxxx" ASC ilə İddiaçı arasında bağlanmış xx.xx.2011-ci il tarixli kredit müqaviləsinə əsasən borcluya AR İpoteka və Zəmanət Fondunun vəsaiti hesabına 288 ay müddətinə, illik 8 faiz olmaqla, 50.000 manat kredit verilmişdir. Kredit müqaviləsi üzrə öhdəliklərin icrasının təmini kimi İddiaçı ilə bağlanmış xx.xx.2011-ci il tarixli alqı-satqı və ipoteka müqaviləsinə əsasən ünvan 2 evin 69 saylı mənzili ipoteka ilə yüklü edilmişdir. (İpoteka hüququ 21 dekabr 2011-ci il tarixdə dövlət qeydiyyatına alınmışdır). AR X7 Heyətinin 18 oktyabr 2023-cü il tarixli Qəra rı ilə “Banklar haqqında” Qanunun tələblərinə uyğun olaraq "xxxx" ASC-nin lisenziyası xx.xx.2023-cü il tarixdən etibarən ləğv edilmiş, Banka müvəqqəti inzibatçı təyin edilmiş və bankın müflisləşmə yolu ilə ləğv edilməsi barədə məhkəməyə müraciət olunmuşdur. Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Mülki kollegiyasının xx.xx.2023-ci il tarixli qərarı ilə "xxxx" ASC müflis elan edilmişdir. AR İpoteka və Zəmanət Fondu ilə "xxxx" ASC arasında bağlanmış xx.xx.2018-ci il tarixli xidmət müqaviləsinin xx.xx.2023-cü il tarixli əlavəsinə əsasən, ləğvetmə prosesində olan "xxxx" ASC-nin ipoteka krediti olan aktivləri üzrə xidmətlərin göstərilməsi hüququ "xxxx" ASC-nə verilmişdir. İddiaçı kredit müqaviləsindən irəli gələn öhdəliklərini vaxtında icra etməməsi səbəbindən kredit üzrə tələb hüquqları AR İpoteka və Zəman ət Fondu tərəfindən kreditə xidmət göstərən "xxxx" ASC-nə geri ötürülmüş, həmin tarixdə Fond tərəfindən kredit vəsaiti "xxxx" ASC-nə məxsus hesabdan akseptsiz qaydada silinmişdir. İddiaçı xx.xx.2024-cü il tarixə "xxxx" ASC qarşısında 36.272.67 manat əsas, 2.474.60 manat faiz borcu olmaqla, cəmi 38.747.27 manat öhdəliyi mövcuddur. Dəfələrlə şifahi və yazılı xəbərdarlıqlar edilməsinə baxmayaraq, İddiaçı kredit müqaviləsi üzrə kredit borcunu vaxtında və tam şəkildə qaytarmayaraq müqavilə şərtlərini pozmaqda davam edirlər. Cavabdehə dəfələrlə müraciət etməsinə baxmayaraq, kreditin ödənilməsi üçün tədbir görülməmiş, müqavilələrdən irəli gələn öhdəlikləri lazımi qaydada icra etməmişdir. xx.xx.2011-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə kredit məbləği İddiaçı ilə Cavabdeh1 birgə nikah dövründə ai lə ehtiyaclarının təmin edilməsi məqsədilə əldə olunduğundan və ümumi öhdəlik hesab olunduğundan hazırda həmin müqavilə üzrə qalıq borc onların hər birindən bərabər qaydada tutulmalıdır. Qeyd edilən kredit müqaviləsi üzrə öhdəliklərin icra olunmaması səbəbindən "xxxx" ASC tərəfindən sözügedən mənzilə tutmanın yönəldilməsi zərurəti yaranmışdır. xx.xx.2024-cü il tarixli bilidirişlə Bank tərəfindən İddiaçı və Cavabdeh1 tələbin məhkəmə yolu ilə ipoteka predmetinə yönəldilməsinə dair xəbərdarlıq edilmiş və cavabdehlərin Banka olan kredit borcu, dövlət rüsumu və qanunvercilikdə nəzərdə tutulmuş digər xərclərin ipoteka predmetinin satışından tutulacağı bildirilmişdir. "xxxx" ASC tərəfindən Reyestr Xidmətinin 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsinə xx.xx.2024-cü il tarixli müraciətlə tələbin ipoteka predmeti nə yönəldilməsinə dair bildirişin qeydiyyata alınması xahiş edilmiş və xx.xx.2024-cü il tarixdə bildiriş qeydə alınmışdır.
28. Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin 10 iyun 2025-ci il tarixli, e-2(006)-21/2025 saylı qətnaməsi ilə (hakim Günay Abidova) İddiaçı Cavabdeh1 qarşı “mənzilin açıq hərracda satılması və s.” tələbinə dair ilkin iddiası və üçüncü şəxs "xxxx" ASC-nin İddiaçı və Cavabdeh1 qarşı “kredit müqaviləsinin ləğv edilməsi və s.” tələbinə dair iddiası qismən təmin edilərək, İddiaçı ilə "xxxx" ASC arasında bağlanmış xx.xx.2011-ci il tarixli kredit müqaviləsinin ləğv edilmiş hesab edilməsi, İddiaçı və Cavabdeh1 müştərək qaydada 36.272,67 manat əsas, 1.670,96 manat faiz borcu olmaqla, cəmi 37.943,63 manatın tutularaq "xxxx" ASC-yə ödənilməsi, tələbin ipoteka predmeti olan ünvan 2 e vin 69 saylı mənzilinə yönəldilməsi, həmin mənzilin ilkin satış qiymətinin 463.869 manat olmaqla açıq hərracda satılması və həmin mənzilin satılmasından əldə edilən vəsaitdən cəmi 37.943,63 manatın "xxxx" ASC-nə ödənilməsi, mənzilin açıq hərrac yolu ilə satışından əldə edilmiş vəsait borcu ödəməyə kifayət etmədikdə, borcun qalan hissəsinin İddiaçı və Cavabdeh1 müştərək qaydada tutularaq "xxxx" ASC-nə ödənilməsi, əldə edilmiş pul vəsaiti borcun məbləğindən artıq olduqda, qalan pulun paylarına uyğun İddiaçı və Cavabdeh1 verilməsi, mənzil açıq hərracdan satıldıqdan sonra 1 ay ərzində boşaldılması, ilkin iddianın və üçüncü şəxs "xxxx" ASC-nin iddiasının qalan hissədə təmin edilməməsi, qarşılıqlı iddianın qismən təmin edilərək, İddiaçı 19.053,27 manatın tutularaq Cavabdeh1 verilməsi, qarşılıqlı iddianın qalan hissədə təmin edilməməsi qət edilmişdir.
29. Məhkəmə ilk öncə üçüncü şəxs "xxxx" ASC-nin İddiaçı və Cavabdeh1 qarşı “kredit müqaviləsinin ləğv edilməsi və s.” tələbinə dair iddiasına münasibət bildirməyi məqsədə müvafiq sayaraq qeyd etmişdir ki, Bankın tələbinin qismən təmin edilməsi üçün əsaslar mövcuddur.
30. Belə ki, məhkəmə müəyyən etmişdir ki, Bankın hazırkı tələblə məhkəməyə müraciət etməyə subyektiv hüququ vardır. Bunu təsdiq edən sənədlər Bankla AR İpoteka və Kredit Zəmanət Fondu arasında bağlanmış müvafiq müqavilə, ona əlavə, kredit qovluğunun Banka verilməsinə dair LPO "xxxx" ASC ilə "xxxx" ASC arasında imzalanmış təhvil-təslim aktı, habelə AR İpoteka və Kredit Zəmanət Fondu tərəfindən Banka ünvanlanmış xx.xx.2024-cü il tarixli məktubdur.
31. Məhkəmə iddia tələbin in “kredit müqaviləsinin ləğv edilməsi” hissəsi ilə bağlı qeyd etmişdir ki, müqavilələr üzrə tələb hüququnu təhvil almış "xxxx" ASC İddiaçı ilə "xxxx" ASC arasında bağlanmış xx.xx.2011-ci il tarixli kredit müqaviləsinin ləğv edilməsini tələb etsə də, AR Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun xx.xx.2023-cü il tarixli Qərarında ifadə edilmiş hüquqi mövqeyə görə, bu tələb “müqavilənin ləğv edilmiş hesab edilməsi” formasında təmin edilməlidir. Çünki istinad olunan Qərarda Plenum qeyd etmişdir ki, Bankın pretenziya edərək borclulara xəbərdarlıq müddəti verməsi və onların həmin müddət ərzində hərəkətsiz qalmasından sonra müddətin bitməsi ilə, yəni hazırkı işdə, xx.xx.2024-cü il tarixdə tərəflər arasında olan müqavilə münasibətlərinə Bank tərəfindən birtərəfli qaydada xitam verilmişdir. Bank bu fakt ın məhkəmə qətnaməsi ilə öz təsdiqini tapmasını istədiyindən məhkəmə qeyd etmişdir ki, təsbit xarakterli iddia kimi bu tələb yuxarıda qeyd edilən formada təmin edilməlidir.
32. Məhkəmənin mövqeyinə görə, tələbin bu formada təmin edilməsi məhz tələbi irəli sürən şəxsin həqiqi niyyətinə uyğun olduğundan, bu hal iddia tələbindən kənara çıxma hesab oluna bilməz.
33. İddia tələbinin “əsas və faiz borcunun ödənilməsi” hissəsi ilə bağlı məhkəmə, AR Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun xx.xx.2023-cü il tarixli Qərarında ifadə edilmiş hüquqi mövqeyə əsaslanaraq qeyd etmişdir ki, Bank tərəfindən müqavilə üzrə yaranmış borcun ödənilməsinin tələb olunması, yəni Bankın pretenziya edərək borcluya 3 iş günü xəbərdarlıq müddəti verməsi və onun bu müddət ərzində hərəkətsiz qalmasından sonra müddətin bitməsi i lə xx.xx.2024-cü il tarixdə tərəflər arasında olan müqavilə münasibətlərinə Bank tərəfindən birtərəfli qaydada xitam verilmişdir (kreditorun hüququ var ki, borcu birgə borcalanların hər hansı birindən və ya hamısından tələb etsin). Bu zaman nəzərə alınmalıdır ki, AR Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun xx.xx.2023-cü il tarixli Qərarına görə, Bankın məhz həmin tarixədək yaranmış əsas və faiz borcunu tələb etməyə hüququ olmuşdur. Bununla bağlı təyin edilmiş ekspertiza əsasında əldə edilmiş xx.xx.2025-ci il tarixli ekspert rəyindən müəyyən edilir ki, müqavilə üzrə xx.xx.2024-cü il tarixə 37.596,65 manat əsas, 1.670,96 manat faiz borcu, cəmi 39.267,61 manat borc yaranmışdır. Lakin tələbdən göründüyü kimi, Bank maliyyə arayışı təqdim edərək hazırkı tarixə yaranmış 36.272,67 manat əsas, 4864,24 man at faiz borcu olmaqla, cəmi 41.136,91 manat kredit borcunu tələb edir.
34. Məhkəmə ekspert rəyini əsas götürərək, qeyd etmişdir ki, iddia tələbi bu hissədə qismən təmin edilməlidir (əsas məbləğ üzrə tələbdən kənara çıxmamaq şərtilə). Qeyd olunmalıdır ki, qanuni qüvvəsini almış məhkəmə qətnaməsi ilə müqavilə üzrə qalıq borcunun ½ hissəsi İddiaçı, qalan ½ hissəsi isə Cavabdeh1 aid edildiyindən məhkəmənin mövqeyinə görə, Bank hazırkı iddia ərizəsi ilə borcu hər ikisindən müştərək qaydada tələb etməkdə haqlı olmuşdur.
35. Göstərilənlərə əsasən, məhkəmə qeyd etmişdir ki, tələbin bu hissəsi qismən təmin edilməli, İddiaçı və Cavabdeh1 müştərək qaydada 36.272,67 manat əsas (tələb edilən məbləğ), 1.670,96 manat faiz borcu (ekspert rəyi ilə müəyyən edilən məbləğ) olmaqla, cəmi 37.943,63 manat tutula raq "xxxx" ASC-yə ödənilməli və tələb qalan hissədə təmin edilməməlidir.
36. İddia tələbinin “tələbin ipoteka predmeti olan mənzilə yönəldilməsi və s.” hissəsinə münasibətdə məhkəmə qeyd etmişdir ki, tələb bu hissədə təmin edilməlidir. Belə ki, kredit müqaviləsi üzrə cəmi 37.943,63 manat borcun mövcudluğu artıq təsbit olunduğu və cavabdehlərdən müştərək qaydada tutulmalı olduğu üçün, həmin müqavilə üzrə öhdəliklərin icrasının təminatı kimi sözügedən mənzilin ipoteka ilə yüklü edilməsi müəyyən edildiyindən, ipoteka predmetinə borc üzrə tutma yönəldilməli, mənzil 1 ay ərzində boşaldılmalı, ipoteka predmetinin ilkin satış qiyməti AR Ədliyyə Nazirliyi, Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzi tərəfindən verilmiş 04 fevral 2025-ci il tarixli ekspert rəyinə əsasən 463.869 manat müəyyən edilməli, mənzilin açıq hərrac yolu ilə satışından əldə edilmiş vəsait borcu ödəməyə kifayət etmədikdə, qalan borc İddiaçı və Cavabdeh1 müştərək qaydada alınaraq "xxxx" ASC-yə ödənilməli, əldə edilmiş pul vəsaiti borc məbləğindən artıq olduqda, müvafiq məhkəmə qətnaməsinə əsasən pulun qalan hissəsinin yarısı İddiaçı, yarısı isə Cavabdeh1 qaytarılmalıdır.
37. Məhkəmə xüsusilə qeyd etmişdir ki, ipoteka saxlayan ipoteka predmeti barəsində üstün tələb hüququna malik olduğundan, mənzilin digər payçısının (İddiaçı) “mənzilin açıq hərracda satılması barədə” tələbinin daha əvvəl məhkəməyə verilməsinə baxmayaraq, mənzil məhz elə likvid qiymətlə açıq hərraca çıxarılmalıdır. Əksi (yəni bazar qiyməti ilə hərraca çıxarma) müvafiq qanuna əsasən, daha üstün tələb hüququna malik ipoteka saxlayanın hüquqlarının pozulması ilə nət icələnəcəkdir.
38. Məhkəmə üçüncü şəxsin iddia tələbinə qiymət verdikdən sonra ilkin iddia tələbinə qiymət verməyi məqsədə müvafiq sayaraq qeyd etmişdir ki, qanuni qüvvəsini almış məhkəmə qətnaməsi əsasında İddiaçı və Cavabdeh1 paylı mülkiyyətində olan (hər biri – ½ hissədə) mənzilin naturada bölünməsinin mümkün olmaması müvafiq ekspert rəyi ilə təsdiq edildiyindən, İddiaçı mənzilin açıq hərraca çıxarılması və əldə edilən gəlirdən banka olan ümumi borcun (məhkəmə qətnaməsinə görə tərəflərin hər birinə ½ hissədə aidliyi müəyyən edilən) ödənilməsindən sonra qalan vəsaitin tərəflərin paylarına mütənasib bölünməsini tələb etməyə subyektiv hüququ vardır.
39. Məhkəmə vurğulamışdır ki, ilkin iddia tələbləri ilə ipoteka saxlayan tərəfindən irəli sürülən tələblər eyni olduğundan və o, ipoteka pre dmeti barəsində üstün tələb hüququna malik olduğundan, İddiaçı “mənzilin açıq hərracda satılması barədə” tələbinin daha əvvəl məhkəməyə verilməsinə baxmayaraq, mənzil bazar qiyməti ilə deyil, məhz likvid qiymətlə açıq hərraca çıxarılmalıdır.
40. Məhkəmə qeyd etmişdir ki, bazar qiyməti ilə hərraca çıxarma üstün tələb hüququna malik ipoteka saxlayanın hüquqlarının pozulması ilə nəticələnəcəkdir.
41. Buna görə də məhkəmə qeyd etmişdir ki, ilkin iddia qismən təmin edilməli, qeyd olunan mənzilin ilkin satış qiyməti 463.869 manat olmaqla açıq hərracdan satılmalı və həmin mənzilin satılmasından əldə edilən vəsaitdən cəmi 37.943,63 manat pul vəsaiti "xxxx" ASC-nə ödənilməli, mənzilin açıq hərrac yolu ilə satışından əldə edilmiş pul vəsaiti borc məbləğindən artıq olduqda, pulun qalan hissəsinin yar ısı İddiaçı, yarısı isə Cavabdeh1 verilməli, ilkin iddia qalan hissədə (mənzilin açıq hərracda satılması üçün ilkin satış qiymətinin bazar qiyməti ilə müəyyən edilməsi hissəsində) təmin edilməməlidir.
42. Məhkəmə qarşılıqlı iddia tələbi ilə əlaqədar qeyd etmişdir ki, qarşılıqlı iddianın da qismən təmin edilməsi üçün əsaslar mövcuddur. Belə ki, ilk öncə qeyd edilməlidir ki, qarşılıqlı iddia tələbində göstərilən, müqavilə üzrə ödənildiyi iddia edilən məbləğ, həqiqətən də, müvafiq qətnamə ilə tərəflərin birgə borcu kimi müəyyən edilmiş müqavilədən irəli gələn kredit və sığorta ilə bağlı ödənişlərdir.
43. Məbləğlərin bir hissəsi müvafiq qətnamədən əvvəlki dövrdə ödənilsə də, məhkəmə qeyd etmişdir ki, qarşılıqlı iddiaçı məhz birgə nikah dövründə ipoteka yolu ilə əldə edilmiş mənzilin onların mü lkiyyətində saxlanması üçün özünü faktiki birgə borclu kimi apararaq bu ödənişləri ödəmişdir. Məhkəmə araşdırmaları zamanı 2018-2023-cü illəri əhatə edən dövrdə müqavilə üzrə iddia edilən məbləğdə ödənişlərin Cavabdeh1 tərəfindən edilməsi faktı qarşılıqlı iddiaçının özü tərəfindən məhkəməyə təqdim edilmiş çoxsaylı qəbzlərlə, həmin qəbzlərin tədqiqi nəticəsində verilmiş və məhkəmə tərəfindən mötəbər sayılmış müvafiq ekspert rəyi ilə öz təsdiqini tapmışdır.
44. Bundan əlavə, ekspertiza tədqiqatı zamanı nəzərə alınmayan, lakin məhkəmə araşdırması zamanı ödəniş edilərək məhkəməyə təqdim edilən müvafiq qəbzlər də məhkəmə tərəfindən ödənişlərin Cavabdeh1 tərəfindən edilməsi faktının sübutu kimi qiymətləndirilmişdir. Çünki mübahisə olmadığı dövrdə ödəniş etməyən qarşılıqlı iddia üzrə cavabdehin i ş məhkəmədə olduğu vaxtda həmin ödənişləri etməsi ağlabatan deyil. Cavabdehin bu tələbi qismən (şərtlə, 10.000 manat hissədə) qəbul etməsi də onu deməyə əsas verir ki, qarşılıqlı iddiaçı uzun müddətdir ki, müqavilə üzrə ödənişləri özünün etdiyini iddia etməkdə haqlıdır. Çünki tərəflərin birgə təsərrüfat aparmadığı mübahisəsizdir. Deməli, qarşılıqlı iddiaçının özünün etmədiyi ödənişlərin qəbzlərinin əsllərini qarşı tərəfdən əldə edərək məhkəməyə özünün etdiyi kimi təqdim etməsi də ağlabatan hesab oluna bilməz.
45. Göstərilənlərə əsasən, qarşılıqlı iddiaçı tərəfindən iddia edilən məbləğdə ödənişin edilməsi faktı mötəbər sübutlarla təsdiq edildiyindən məhkəmə qeyd etmişdir ki, tələbin “38.106,54 manat məbləğin yarısı, yəni 19.053.27 manat məbləğində pulun İddiaçı tutulması” hissəsi təmin edil məlidir.
46. Məhkəmə öz hüquqi mövqeyini AR Mülki Məcəlləsinin 213.1-213.5, 215.1, 215.2, 220, 269.1, 269.4, 269.5, 270.1, 317, 385.1, 386, 421, 423.1, 425.1, 427.3, 442, 501, 739.1, 739.2, 741-ci, “İpoteka haqqında” Qanunun 1.0.1, 1.0.5, 3.1, 4.1, 6.1, 11.1-11.2, 34.1, 36.1, 39.3, 47.4, 47.5-ci, habelə MPM-nin 14.2, 76.1-76.2, 77.1, 80, 88, 101.7, 103.1, 106.1, 119.1, 217.2, 217.3-217.4-cü maddələrinə istinad etməklə əsaslandırmışdır. Apellyasiya instansiyası məhkəməsindəki icraat
47. Cavabdeh1 apellyasiya şikayəti verərək, iş üzrə birinci instansiya məhkəməsitnin qətnaməsinin mübahisələndirilən hissədə dəyişdirilməsini xahiş etmişdir.
48. Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Mülki kollegiyasının 17 oktyabr 2025-ci il tarixli, 2(103)-5313/2025 saylı qətnaməsi ilə (hakimlər: Namiq Cəfərov (sədrlik edən, məruzəçi), İkram Şirinov və Elşən Kazımov) apellyasiya şikayəti təmin edilməmiş, iş üzrə Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2025-ci il tarixli, e-2(006)-21/2025 nömrəli qətnaməsi mübahisələndirilən hissədə dəyişdirilmədən saxlanılmışdır.
49. Məhkəmə kollegiyası qəbul etdiyi qətnaməni onunla əsaslandırmışdır ki, qətnamənin mübahisələndirilən birinci hissəsi, yəni Cavabdeh1 "xxxx" ASC-nin xeyrinə pul tutulmasına aid hissəsi dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır.
50. Belə ki, apellyasiya şikayəti onunla əsaslandırılmışdır ki, Cavabdeh1 və İddiaçı hər ikisi Bank qarşısında birgə borcludurlar. Belə olan halda İddiaçı Cavabdeh1 banka olan borcunun ödənilməsini tələb etməyə subyektiv hüququ yoxdur. Bununla bağlı qeyd edilməlidir ki, üçüncü şəxs "xxxx" ASC-nin İddiaçı və Cavabdeh1 qarşı kredit müqaviləsi borcun tutulması barədə müstəqil iddia ilə məhkəməyə müraciət edib.
51. Göründüyü kimi, borcun ödənilməsini Bank tələb edir. Bankın buna subyektiv hüququ var. Kredit müqaviləsində borcalan kimi İddiaçı göstərilsə də, bankdan alınmış pul vəsaiti İddiaçı və Cavabdeh1 nikah dövründə ailə ehtiyacları üçün istifadə olunduğundan, onlar hər ikisi borcun qaytarılmasına görə Bankın qarşısında məsuliyyət daşıyır.
52. Ona görə də məhkəmə, AR Ailə Məcəlləsinin 41-ci maddəsinin göstərişinə əsaslanaraq qeyd etmişdir ki, birinci instansiya məhkəməsi Cavabdeh1 bankın xeyrinə pul tutulmasını qət etməklə düzgün nəticəyə gəlmişdir.
53. Məhkəmə qətnamənin mübahisələndirilən ikinci hissəsi, yəni Cavabdeh1 mütəxəssis rəyi əldə etmək üçün ödədiyi 500 manatın əvəzinin əks tərəfdən onun xeyrinə t utulmasından imtina olunmasına aid hissəsinə münasibətdə hesab etmişdir ki, bu hissədə də qətnamə dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır.
54. Belə ki, Cavabdeh1 müraciəti əsasında “X2” MMC tərəfindən xx.xx.2022-ci il tarixli mütəxəssis rəyi verilib və həmin rəydə qeyd olunub ki, tədqiqata təqdim edilmiş 55 ədəd "xxxx" ASC-nin mədaxil xəzinəsi orderində Cavabdeh1 adından icra edilmiş mübahisəli imzalar Cavabdeh1 tərəfindən sərbəst halda icra edilmişdir. Həmin MMC-nin verdiyi qəbzə görə, Cavabdeh1 bu rəyin verilməsi üçün MMC-nin hesabına 500 manat ödəyib. Göstərilən xərcin əvəzi tutula bilməz. Birincisi, həmin sənəd “mütəxəssis rəyi” adlandırılsa da, onu verən şəxs məhkəmə tərəfindən hazırkı işdə mütəxəssis kimi tanınmayıb. Odur ki, hər hansı şəxsin mütəxəssis, onun verdiyi rəyin isə mütəxəssis rəy i sayılması üçün o, məhkəmə qərardadına əsasən məhkəməyə kömək etmək üçün prosesdə iştirak etməyə cəlb olunmalıdır. İkincisi, iş üzrə icraat zamanı birinci instansiya məhkəməsinin qərardadı ilə həmin sənədlərə münasibətdə məhkəmə-xətşünaslıq ekspertizası təyin olunmuş və AR Ədliyyə Nazirliyi, Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzi tərəfindən xx.xx.2025-ci il tarixli ekspert rəyi verilmişdir. Məhkəmə mübahisəni həll edərkən həmin ekspert rəyinə istinad etmişdir.
55. Göründüyü kimi, məhkəmə Cavabdeh1 “mütəxəssis rəyi” kimi təqdim etdiyi sənəddən istifadə etməyib. Ona görə də məhkəmə MPM-in 119-cu maddəsinin göstərişinə əsaslanaraq qeyd etmişdir ki, birinci instansiya məhkəməsi 500 manatın əvəzini əks tərəfdən Cavabdeh1 xeyrinə tutmaqdan imtina etməklə düzgün nəticəyə gəlmişdir.
56. Məhkəmə kollegiyası ö z hüquqi mövqeyini AR Ailə Məcəlləsinin 41-ci, habelə MPMnin 61, 64.1, 119-cu maddələrinə istinad etməklə əsaslandırmışdır. Kassasiya instansiyası məhkəməsindəki icraat Kassasiya şikayətinin və ona qarşı etirazın dəlilləri Kassasiya şikayətinin dəlilləri
57. Cavabdeh1 kassasiya şikayəti verərək, iş üzrə apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin ləğv edilməsi və mülki işin yenidən baxılması üçün apellyasiya instansiyası məhkəməsinə göndərilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
58. Kassasiya şikayəti onunla əsaslandırılmışdır ki, İddiaçı kredit müqaviləsi üzrə Banka münasibətdə borclu olduğu halda, digər borclu Cavabdeh1 qarşı Bankın xeyirinə öhdəliyini icra etməklə bağlı iddia qaldırmaq hüququ yoxdur. Tələb hüququ yalnız kreditorun özünə və ya onun səlahiyyət verdiyi şəxsə məxsusdur. xx.xx.2025-ci il tarixdə apellyasiya instansiyasında keçirilimiş məhkəmə iclası zamanı üçüncü şəxs "xxxx" ASCnin nümayəndəsi bildirmişdir ki, mübahisəli mənzilin açıq hərracdan satılmasına razı deyil və bu iddianı qəbul etmir. Lakin məhkəmə iclasında hakim müdaxilə edərək bankın iddia tələbinin olduğunu bildirmişdir. İddiaçı ilkin iddia üzrə Cavabdeh1 üçüncü şəxs Premium banka olan kredit borcunun ödənilməsini tələb etməkdə subyektiv hüququ yoxdur. Bu hüquq üçüncü şəxsə məxsusdur. İddiaçı subyektiv hüququ olmadığı üçün həmin hissədə onun tələbi təmin edilə bilməzdi. Apellyasiya intansiyası məhkəməsi İddiaçı subyektiv hüququna deyil, bankın subyektiv hüququna münasibət bildirmişdir. Bundan başqa, Cavabdeh1 tərəfindən təqdim edilmiş mütəxəssis rəyi məhkəmə tərəfindən qeyri- mötəbər sübut kimi qiymətləndirildiyi halda, İddiaçı tərəfindən təqdim edilmiş "xxxx" MMC-nin xx.xx.2023-cü il tarixli hesabatı mötəbər sənəd kimi qiymətləndirmiş, bu isə eyni tip sübuta fərqli yanaşmanın olduğunu göstərmişdir. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi qətnamədə bu dəlilə ümumiyyətlə qiymət verməmiş və heç bir münasibət bildirməmişdir. Həmçinin Cavabdeh1 tərəfindən mütəxəssis rəyinin alınması ilə bağlı ödənilmiş 500 manat xərcin tutulması ilə bağlı şikayətə münasibətdə apellyasiya instansiyası məhkəməsi qeyd etmişdir ki: “məhkəmə Cavabdeh1 “mütəxəssis rəyi” kimi təqdim etdiyi sənəddən istifadə etməyib.” ona görə həmin xərc tutula bilməz. Halbuki, həmin mütəxəssis rəyi iş üzrə düzgün nəticəyə gəlmək üçün əldə edilmiş və məhkəməyə təqdim edilmiş sübutdur. Həmin rəy təqdim edilərkən mübahisənin həmin hissəsi ilə bağlı işdə digər sübut olmamış və məhkəmə araşdırması ilkin olaraq həmin sübuta söykənmişdir. Kassasiya şikayətinə qarşı etirazın dəlilləri Kassasiya şikayətinə qarşı etiraz daxil olmamışdır. Tətbiq edilən hüquq Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi
59. Maddə 385.1. Öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır.
60. Maddə 386.1. Öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olmaqla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları a rasında müqavilə olmalıdır.
61. Maddə 425.1. Öz hüquqlarını həyata keçirərkən və vəzifələrini icra edərkən tərəflərdən hər biri vicdanlılığın tələb etdiyi tərzdə, yəni şərtləşdirilmiş vaxtda və yerdə lazımi şəkildə, öhdəliyin şərtlərinə və bu Məcəllənin tələblərinə müvafiq surətdə, belə şərtlər və tələblər olmadıqda isə işgüzar adətlərə və ya adətən irəli sürülən digər tələblərə müvafiq surətdə hərəkət etməlidir.
62. Maddə 427.3. Əgər öhdəlik onun icrası gününü və ya icra edilməli olduğu vaxt dövrünü nəzərdə tutursa və ya müəyyənləşdirməyə imkan verirsə, öhdəlik həmin gün və ya bu cür dövr ərzində istənilən an icra edilməlidir.
63. Maddə
442. Öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlar la və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür.
64. Maddə
501. Kreditor öz arzusu ilə istənilən borcludan həm tam, həm də hissə-hissə icranı tələb edə bilər. Öhdəlik tam icra edilənədək qalan borcluların öhdəlikləri qüvvədə qalır. Azərbaycan Respublikasının Ailə Məcəlləsi
65. Maddə 41.2. Ər-arvadın ümumi öhdəlikləri üzrə, habelə ər-arvaddan birinin öhdəlikləri üzrə alınmış vəsaitin ailə ehtiyacları üçün istifadə olunduğu məhkəmə tərəfindən müəyyən edildikdə, həmin ərin (arvadın) öhdəlikləri üzrə ödəmə onların ümumi əmlakına yönəldilir. Bu əmlak kifayət olmadıqda, həmin öhdəliklər üzrə ər-arvad onların hər birinin əmlakı ilə birgə məsuliyyət daşıyırlar. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsi
66. Maddə 14.2. Məhkəmə yaln ız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir.
67. Maddə 61 İşdə iştirak edən şəxslərdən başqa prosesdə şahidlər, ekspertlər, mütəxəssislər, tərcüməçilər, nümayəndələr və vəkillər iştirak edə bilərlər.
68. Maddə 77.1. Hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir.
69. Maddə
88. Məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur.
70. Maddə 217.1. Məhkəmənin qətnaməsi qanuni və əsaslı olmalıdır.
71. Maddə 217.3. Qətnamə iş üzrə müəyyən edilmiş hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə uyğun əsaslandırılmalıdır.
72. Maddə 218.3. Haki m işdə iştirak edən şəxslərin verdiyi tələblər üzrə qətnamə çıxarır. Lakin hakim qanunda göstərilən müstəsna hallarda iddia tələblərindən kənara çıxa bilər.
73. Maddə 407.2. Kassasiya şikayətində işin hallarının sübut olunmamasına, məhkəmənin gəldiyi nəticə üçün əhəmiyyətli olan bütün faktiki halların aydınlaşdırılmamasına və yaxud qətnamə və qərardadda ifadə olunan nəticələrin işin faktiki hallarına uyğun olmamasına istinad etməyə yol verilmir.
74. Maddə 416.1. Kassasiya instansiyası məhkəməsi işə şikayət həddində baxır və kassasiya şikayətində irəli sürülmüş dəlillər üzrə apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq edilməsini yoxlayır.
75. Maddə 416.2. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən bu Məcəllənin 418.4cü maddəsində nəz ərdə tutulmuş prosessual hüquq pozuntusu hesab edilən hallara yol verilməsi şikayətin hədlərindən və dəlillərindən asılı olmayaraq yoxlanılmalıdır. Kassasiya baxışının hədləri
76. Qanunun tələbinə görə, kassasiya instansiyası məhkəməsi işin faktiki hallarını araşdırmır. Lakin apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq olunub-olunmamasını yoxlamaq zərurətindən irəli gələrək, iş materiallarında olan, aşağı instansiya məhkəmələri tərəfindən qəbul edilərək işə əlavə olunmuş, araşdırılmış və (və ya) müəyyən edilmiş sübutlara və hüquqi faktlara istinad edilməsi kassasiya instansiyası məhkəməsinin faktiki halları araşdırması kimi qiymətləndirilməməlidir.
77. Hazırkı kassasiya şikayətində apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsi Cavabd eh1 tərəfindən tam mübahisələndirildiyindən, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin aktı bütövlükdə yoxlanıldı. Kassasiya instansiyası məhkəməsinin hüquqi mövqeyi
78. Kassasiya instansiyası məhkəməsi, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin gəldiyi nəticə və hüquqi əsaslandırma ilə razılaşır və hesab edir ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi işə baxarkən maddi və prosessual hüquq normalarının tələblərini hazırki mülki mübahisəyə düzgün tətbiq edib və işdə, Cavabdeh1 kassasiya şikayətinin dəlillərinə əsasən iş üzrə apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin kassasiya qaydasında ləğv edilməsi və ya dəyişdirilməsi üçün əsaslar yoxdur.
79. Cavabdeh1 kassasiya şikayətində apellyasiya instansiyası məhkəməsinin işə baxarkən maddi və prosessual hüquq normalarının tələblərini pozduğunu, iş ü zrə düzgün olmayan qətnamə qəbul etdiyini göstərsə də, kassasiya instansiyası məhkəməsi onun bu dəlilləri ilə razılaşmır.
80. Belə ki, apellyasiya instansiya məhkəməsi qeyd etmişdir ki, birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin mübahisələndirilən birinci hissəsi, yəni Cavabdeh1 "xxxx" ASC-nin xeyrinə kredit borcunun tutulmasına aid hissəsi dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Çünki, tərəflər Bank qarşısında birgə borclu sayılırlar. Belə olan halda İddiaçı Cavabdeh1 Banka olan borcunun ödənilməsini tələb etməyə subyektiv hüququ yoxdur.
81. Bununla bağlı qeyd edilməlidir ki, üçüncü şəxs "xxxx" ASC-nin İddiaçı və Cavabdeh1 qarşı kredit müqaviləsi üzrə borcun tutulması barədə müstəqil iddia ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. Yəni, borcun ödənilməsini Bank tələb etmişdir. Bankın buna subyektiv h üququ vardır. Kredit müqaviləsində borcalan kimi İddiaçı göstərilsə də, Bankdan alınmış pul vəsaiti İddiaçı və Cavabdeh1 birgə nikahı dövründə ailə ehtiyacları üçün istifadə olunduğundan, onların hər ikisi borcun qaytarılmasına görə Bank qarşısında birgə məsuliyyət daşıyırlar.
82. Ona görə də apellyasiya instansiyası məhkəməsi AR Ailə Məcəlləsinin 41-ci maddəsinin göstərişinə əsaslanaraq qeyd etmişdir ki, birinci instansiya məhkəməsi Cavabdeh1 Bankın xeyrinə kredit borcunun tutulmasını qət etməkdə düzgün nəticəyə gəlmişdir.
83. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi qətnamənin mübahisələndirilən ikinci hissəsi, yəni Cavabdeh1 mütəxəssis rəyi əldə etmək üçün ödədiyi 500 manatın əvəzinin əks tərəfdən, yəni İddiaçı onun xeyrinə tutulmasından imtina olunmasına aid hissəsinə münasibətdə qeyd etmişd ir ki, bu hissədə də qətnamə dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır.
84. Belə ki, Cavabdeh1 müraciəti əsasında “X2” MMC tərəfindən xx.xx.2022-ci il tarixli mütəxəssis rəyi verilmiş və həmin rəydə qeyd olunmuşdur ki, tədqiqata təqdim edilmiş 55 ədəd "xxxx" ASC-nin mədaxil xəzinəsi orderində Cavabdeh1 adından icra edilmiş mübahisəli imzalar Cavabdeh1 tərəfindən sərbəst halda icra edilmişdir. Həmin MMC-nin verdiyi qəbzə görə, Cavabdeh1 bu rəyin verilməsi üçün MMC-nin hesabına 500 manat ödəmişdir.
85. Göstərilən xərcin əvəzi də İddiaçı tutula bilməz. Birincisi, həmin sənəd “mütəxəssis rəyi” adlandırılsa da, onu verən şəxs məhkəmə tərəfindən hazırkı işdə mütəxəssis kimi tanınmamışdır. Odur ki, hər hansı şəxsin mütəxəssis, onun verdiyi rəyin isə mütəxəssis rəyi sayılması üçün o, məhkəmə qərardadına əsa sən məhkəməyə kömək etmək üçün prosesdə iştirak etməyə cəlb olunmalıdır. İkincisi, iş üzrə icraat zamanı birinci instansiya məhkəməsinin qərardadı ilə həmin sənədlərə münasibətdə məhkəmə-xətşünaslıq ekspertizası təyin olunmuş və AR Ədliyyə Nazirliyi, Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzi tərəfindən xx.xx.2025-ci il tarixli ekspert rəyi verilmişdir. Birinci instansiya məhkəməsi mübahisəni həll edərkən həmin ekspert rəyinə istinad etmişdir.
86. Göründüyü kimi, birinci instansiya məhkəməsi Cavabdeh1 “mütəxəssis rəyi” kimi təqdim etdiyi sənəddən istifadə etməmişdir.
87. Ona görə də apellyasiya instansiyası məhkəməsi AR MPM-nin 119-cu maddəsinin göstərişinə əsaslanaraq qeyd etmişdir ki, birinci instansiya məhkəməsi 500 manatın əvəzini əks tərəfdən Cavabdeh1 xeyrinə tutmaqdan imtina etməklə düzgün nəticəyə gəlmişdir.
88. Göstərilənlərə əsasən, kassasiya instansiyası məhkəməsi Cavabdeh1 kassasiya şikayətinin dəlilləri ilə razılaşmır və hesab edir ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi hazırkı işə baxarkən qanunvericiliyin yuxarıda göstərilən tələblərini nəzərə alaraq, işin faktiki hallarını ətraflı müəyyənləşdirərək düzgün hüquqi nəticəyə gəlmiş, maddi və prosessual hüquq normasının tətbiqində səhvə yol verməmiş, habelə mübahisəli hüquq münasibətini tənzimləyən maddi və prosessual hüquq normalarının tələblərini hazırkı mülki mübahisəyə düzgün tətbiq etmişdir. Ona görə də kassasiya şikayəti təmin edilmədən, iş üzrə apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır.
89. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 416, 417 və 419-cu maddələrinin tələblərini rəhbər tutaraq, kassasiya instansiyası məhkəməsi Q ə r a r a aldı: Cavabdeh1 kassasiya şikayəti təmin edilməsin. İş üzrə Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Mülki kollegiyasının 17 oktyabr 2025-ci il tarixli, 2(103)-5313/2025 saylı qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılsın. Qərar qəbul edildiyi andan qanuni qüvvəyə minir.