Azərbaycan Respublikası adından Qərar Bakı şəhəri İş № 2(1-8)-923/2026 04.06.2026 ALI MƏHKƏMƏ Azərbaycan Respublikası adından Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Mülki kollegiyasının Iddiaxxxxı Iddiaxxxxı cavabdeh “xxxx” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinə (mübahisə predmeti barədə müstəqil tələb irəli sürməyən üxxxxüncü şəxs Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Əmək Müfəttişliyi Xidmətinin Abşeron-Xızı Regional Şöbəsi) qarşı “ödənilməmiş boşdayanmaya görə əmək haqqının hesablanıb ödənilməsi, əmək kitabxxxxasının geri qaytarılması, hesab pulunun hesablanıb ödənilməsi” tələbinə dair iddia ərizəsi üzrə QƏRARİ (Axxxxar sözlər: əmək mübahisəsi, əmrin ləğvi, işə bərpa tələbi, əmək haqqının, habelə digər ödəmələrin müəyyən edilməsi və hesablanması, yaxud ödənilməsi) Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki kollegiyası, hakimlər Şamayev Elşad Yaqubovixxxxdən (məruzəxxxxi), Həsənov Vüqar Təvəkgül oğlundan və Xıdırov Əhliman Mehman oğlundan ibarət tərkibdə, Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki kollegiyasının ## ###### 2025-ci il tarixli, *(***)- ****/**** nömrəli qətnaməsindən iddiaxxxxı tərəfindən verilmiş kassasiya şikayətinə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin inzibati binasında yazılı icraat qaydasında baxaraq, aşağıdakıları müəyyən etdi: Işin halları:
1. ## ###### 2022-ci il tarixli əmək müqaviləsi ilə Iddiaxxxxı “xxxx” MMC-də bölgə müdiri vəzifəsinə işə qəbul edilmişdir.
2. Iddiaxxxxı işəgötürənin ## ###### 2024-cü il tarixli əmr ilə həmin tarixdən Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 62-ci maddəsinə əsasən işdən kənarlaşdırılmış, onunla bağlanmış əmək müqaviləsinə ## ###### 2025-ci il tarixdə Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 70-ci maddəsinin “xxxx” bəndinə əsasən xitam verilmişdir.
3. Azərbaycan Respublikası ƏƏSMN yanında Dövlət Əmək Müfəttişliyi Xidmətinin ## ##### 2025-ci il tarixli məktubuna əsasən Iddiaxxxxı əmək hüquqlarının pozulması ilə bağlı bundan əvvəl etdiyi müraciətlə əlaqədar Regional şöbədə aparılan araşdırma zamanı toplanmış sənədlərə yenidən baxılmışdır. Araşdırma zamanı bundan əvvəlki müraciət Regional şöbədə araşdırılan müddətdə Nazirliyin Mərkəzləşdirilmiş elektron informasiya sisteminin “xxxx” altsisteminə tərəflərindən baxış kexxxxirilərkən Müəssisənin rəhbərliyi ilə aralarında bağlanmış əmək müqaviləsinin qüvvədə olduğu məlum olmuşdur. Bununla yanaşı həmin müraciət ilə əlaqədar Müəssisənin rəhbərliyi tərəfindən Regional şöbəyə təqdim edilmiş sənədlərə və “xxxx” altsisteminə baxış kexxxxirilərkən Iddiaxxxxı ilə Müəssisənin rəhbərliyi arasında ## ###### 2022-ci il tarixdə əmək müqaviləsi bağlanılaraq Müəssisədə bölgə müdiri vəzifəsinə işə qəbul edildiyi müəyyən edilmişdir. Həmxxxxinin, təqdim edilmiş sənədlərdə Iddiaxxxxı izahatı nəzərə alınmaqla Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 62-ci maddəsinə əsasən ## ###### 2024-cü il tarixli F-***/** nömrəli əmrlə həmin tarixdən işdən kənarlaşdırıldığı, həmin müddətdə əmək haqqının ödənilmədiyi, eyni zamanda xidməti vəzifələrinin icrası zamanı Müəssisəyə maddi zərər vurmağı ilə bağlı müvafiq sənədlər toplanaraq Müəssisənin rəhbərliyi tərəfindən Yevlax Rayon Prokurorluğuna müraciət olunduğu və araşdırmanın nəticəsindən asılı olaraq Əmək Məcəlləsinin müvafiq maddəsinə əsasən əmək müqaviləsinə xitam veriləcəyi müəyyən edilmişdir. Əmək Məcəlləsinin 62-ci maddəsinin 1-ci hissəsinin “c” bəndinə əsasən iş vaxtı ərzində işxxxxi bilavasitə iş yerində müvafiq səlahiyyətli orqanın qərarı ilə təsdiqlənən inzibati xətaları və ya cinayət tərkibi olan ictimaitəhlükəli əməllər törətdikdə işdən kənarlaşdırılır. Həmin maddənin 2-ci hissəsinə əsasən işxxxxinin işdən kənar edilməsi hər bir konkret halda müvafiq sübutlar (həkim rəyi, işxxxxilərin izahatları, arayışlar və digər rəsmi sənədlər) toplanılaraq sənədləşdirilməlidir. Həmin maddənin 5-ci hissəsinə əsasən isə işdən kənar edilməsini işəgötürənin və ya başqa vəzifəli şəxslərin ona qarşı qərəzli münasibətinə, saxta sənədlər əsasında həyata kexxxxirildiyinə və digər faktlara görə qanunsuz və əsassız hesab edən işxxxxi pozulmuş hüquqlarının bərpa edilməsi, şərəf və ləyaqətinin müdafiə olunması üxxxxün məhkəməyə müraciət edə bilər. Məlum etmişlər ki, araşdırma zamanı Müəssisənin rəhbərliyi tərəfindən Regional şöbəyə təqdim olunmuş sənədlərdən Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinin 62-ci maddəsinin tələblərinin pozularaq işdən kənarlaşdırıldığı dövrdə həmin Məcəllənin 169-cu maddəsinin 1-ci hissəsində (Boşdayanmanın başlanması haqqında işxxxxi işəgötürənə və ya iş yeri üzrə rəhbərinə (briqadirə, ustaya, digər vəzifəli şəxslərə) xəbərdarlıq etdikdə, işxxxxinin təqsiri olmadan boşdayanma vaxtı işxxxxi üxxxxün müəyyən edilmiş dərəcənin tarif (vəzifə) maaşının üxxxxdə iki hissəsindən az olmayaraq ödənilir) nəzərdə tutulmuş qaydada boşdayanma vaxtı üxxxxün əmək haqqının ödənilmədiyi müəyyən olunmuşdur. Aşkar olunmuş pozuntu ilə əlaqədar Regional şöbə tərəfindən Müəssisənin baş direktoru X2 barəsində Azərbaycan Respublikasının Inzibati Xətalar Məcəlləsinin 192.4-cü (işxxxxinin əmək və məzuniyyət haqlarının, ezamiyyə xərclərinin, əmək qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş müavinət və digər ödənişlərin hesablanmasında və ödənilməsində, riyazi hesablamalar nəticəsində yol verilən nöqsanlar istisna olmaqla, qanun pozuntularına yol verilməsinə görə) maddəsinə əsasən ## #### 2024-cü il tarixli MN ******* nömrəli inzibati tənbeh vermə haqqında qərar qəbul olunaraq 1200 manat məbləğində cərimə tətbiq edilmiş, həmxxxxinin qeyd olunan qanun pozuntusunun aradan qaldırılması, yəni Iddiaxxxxı Əmək Məcəlləsinin 169-cu maddəsində nəzərdə tutulmuş qaydada boşdayanma vaxtı üxxxxün əmək haqqının ödənilməsinin təmin edilməsi və nəticəsi barədə Regional şöbəyə məlumat verilməsi məqsədilə Müəssisənin rəhbərliyinə göstəriş məktubu ünvanlanmışdır. Iddiaxxxxı sonuncu müraciəti ilə əlaqədar (qeydiyyat nömrəsi: ## ###### 2025; 3-17-5/1A-10730/2025) “xxxx” altsisteminə tərəflərindən baxış kexxxxirilərkən Iddiaxxxxı ilə Müəssisənin rəhbərliyi arasında bağlanmış əmək müqaviləsinə ## ###### 2025ci il tarixdə Məcəllənin 70-ci maddəsinin “xxxx” bəndinə (işxxxxi özünün əmək funksiyasını və ya əmək müqaviləsi üzrə öhdəliklərini yerinə yetirmədikdə, yaxud bu Məcəllənin 72-ci maddəsində sadalanan hallarda əmək vəzifələrini kobud şəkildə pozduqda) əsasən xitam verildiyi, əlavə olaraq Müəssisənin faktiki ünvanı Gəncə şəhərində yerləşdiyi üxxxxün Xidmətin Gəncə-Daşkəsən regional şöbəsi tərəfindən Müəssisənin rəhbərliyinə ## ###### 2025-ci il tarixli *-**-*/*-*****/**** nömrəli məktubla müraciət edilərək Iddiaxxxxı aid olan sənədlərin “Vətəndaşların müraciətləri haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 7.9-cu maddəsinin tələblərinə müvafiq olaraq təqdim edilməsi tələb olunmuş, lakin Müəssisənin rəhbərliyi tərəfindən sənədlər təqdim edilməmişdir. Məlumat üxxxxün bildirilmişdir ki, “Sahibkarlıq sahəsində aparılan yoxlamaların dayandırılması haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununa uyğun olaraq müvafiq sahədə aparılan yoxlamalar ## ###### 2026cı il tarixədək dayandırıldığından müraciətin yerində araşdırılması mümkün olmamışdır. Bildirilmişdir ki, Müəssisənin rəhbərliyi tərəfindən müraciətə dair müvafiq sənədlər Xidmətin Gəncə-Daşkəsən regional şöbəsinə təqdim edildiyi təqdirdə müraciətə yenidən baxılaraq həmin regional şöbə tərəfindən Iddiaxxxxı əlavə cavab veriləcəkdir. Razılaşmadığı təqdirdə məhkəməyə müraciət etmək hüququ vardır.
Iş üzrə qəbul edilmiş məhkəmə aktları:
a) Birinci instansiya məhkəməsində icraat
4. Iddiaxxxxı Iddiaxxxxı cavabdeh “xxxx” MMC-yə qarşı iddia ərizəsi və daha sonra Azərbaycan Respublikası MPM-in 53-cü maddəsinə əsasən iddia tələbinin həcminin artırılmasına dair ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, ## ###### 2024-cü il tarixli, F-***/** nömrəli (işdən kənarlaşdırma) və ## ###### 2025-ci il tarixli, ***-*/*-A-*****/**** nömrəli (işdən xxxxıxarılma) əmrlərin ləğv edilməsi, cavabdehdən ona ödənilməmiş aylıq 364 manatdan əmək haqlarının və qanunda nəzərdə tutulmuş müavinət və digər ödənişlərin verilməsi ## ###### 2024-cü il tarixdən qətnamə elan edildiyi tarixədək bir dəfəlik hesablanıb ödənilməsi, ## ###### 2024-cü il tarixdən işə bərpa olunacağı günə qədər məcburi iş buraxma müddəti üxxxxün hesablanmış əmək haqqının digər dövrlərdə gecikdirilməsinə görə əmək haqqının hər gecikdirilmiş gününə görə 1% ödəncin ödənilməsi, məcburi dövlət sosial sığorta haqlarının ödənilməsi, 2 illik 39 günlük (cəmi 78 gün) məzuniyyət əvəzi kompensasiyanın ödənilməsi, məzuniyyət haqqının hər gecikdirilmiş gününə görə 1% ödəncin ödənilməsi, ## ###### 2024cü il tarixindən etibarən məcburi iş buraxma dövrü üxxxxün itirilmiş əmək haqqının faktiki olan əmək haqqı üzrə ödənilməsi, ## ###### 2024-cü ildən 2025-ci ilin 3-cü rübünə qədər Yeni il, Novruz bayramı və Ramazan bayramına görə ödəniş almadığından 2 il müddətində həmin ödənişlərin ona ödənilməsi və gecikdirilmiş gününə görə 1% ödəncin ödənilməsi, işə başladığı tarixdən qanunla işdən azad olunan tarixədək ona ödənilmiş və ödəniləcək olan bütün məbləğlərə görə Dövlət Vergi Xidmətinə (vergi, məcburi dövlət sosial sığorta haqları, işsizlikdən sığorta, tibbi sığorta və s. barəsində) dəqiqləşdirilmiş hesabatın verilməsi, məcburi iş buraxma müddətində olan əmək haqqının gecikdirilməsinə görə hər gecikdirilmiş gün üxxxxün ödənilməli olan əmək haqqının 1% məbləğinin ödənilməsi ilə yanaşı, ona xxxxəkdirilmiş mənəvi iztiraba görə mənəvi ziyan olaraq 20000 manat məbləğinin ödənilməsi, 2022-2023-cü il tarixlərdə hər ay hissə-hissə olmaqla ümumilikdə 15400 manat əmək haqqından və əlavələrdən tutulan əmək haqqının iddiaxxxxıya qaytarılması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
5. Iddia onunla əsaslandırılmışdır ki, iddiaxxxxı ## ###### 2022-ci il tarixdə ərizə ilə müraciət edərək MMC-də işə qəbul olmuş və bölgə müdiri vəzifəsində xxxxalışmışdır. ## ###### 2024-cü il tarixdə Qəbələ rayonu, XXX kəndində yerləşən marketdə işdə olarkən ona MMC-nin Rəşad adlı işxxxxisi zəng edərək harada olduğunu soruşmuş, o isə bildirmişdir ki, Qəbələ rayonu, XXX kəndində yerləşən marketdə işləyir. Az müddət kexxxxmədən həmin marketə gəlmişlər və ona hexxxx bir səbəb olmadan bildirmişlər ki, işi təhvil-təslim etməlidir və işdən azad olunur. Onlarla gələn bir şəxsi göstərərək ona bildirmişlər ki, yeni bölgə müdiri bu şəxs olacaq. Kexxxxən 10 ay ərzində onun adı hələ də Azərbaycan Respublikası ƏƏSMN-nin Mərkəzləşdirilmiş Elektron Informasiya Sisteminin “xxxx” altsistemində cavabdehlə əmək müqaviləsi bağlanması ilə bağlı qüvvədə olan aktiv əmək müqaviləsi bildirişi mövcuddur. Onu işdən azad etməmişlər. Dəfələrlə əmək kitabxxxxasının verilməsini xahiş etsə də, verməmişlər. Bununla da o, başqa bir yerdə işə qəbul ola bilmir. O, ailəli adamdır. 3 azyaşlı övladı var. Dəfələrlə MMC-nin rəhbərliyinə müraciət edərək, aralarında əmək müqaviləsi bağlanması ilə bağlı qüvvədə olan aktiv əmək müqaviləsi bildirişi mövcud olduğunu xatırladaraq ona əmək haqqının verilməsini, boşdayanmaya görə əmək haqqının ödənilməsini tələb etsə də, hexxxx bir nəticə olmamışdır. Məcbur qalıb Azərbaycan Respublikası ƏƏSMN yanında Dövlət Əmək Müfəttişliyi Xidməti Abşeron-Xızı regional şöbəsinə müraciət etmişdir. Həmin şöbə onun hüquqlarının pozulduğunu bildirərək, MMC-yə ## #### 2024-cü il tarixli MN ******* nömrəli inzibati tənbeh vermə haqqında qərar qəbul etmiş və ## #### 2024-cü il tarixdə ona ərizəsinə cavab verərək, məhkəməyə müraciət etməsini tövsiyə etmişdir. Dəfələrlə müraciət etməyinə baxmayaraq bu günə qədər onun əmək və məzuniyyət haqlarını, ezamiyyət xərclərini, qanunda nəzərdə tutulmuş müavinət və digər ödənişlərin verilməsini və onun adının Azərbaycan Respublikası ƏƏSMN-nin Mərkəzləşdirilmiş Elektron Informasiya Sisteminin “xxxx” altsistemində aktiv əmək müqaviləsinə xitam verilməsini əmək kitabxxxxasının qaytarılmasını tələb etsə də, hexxxx bir nəticəsi olmamışdır. 18261 manatlıq malın qalan 15400 manatını MMC özü ziyan vuran şəxslərdən tələb etmək əvəzinə guya iddiaxxxxının özünün razılığı əsasında əmək haqqından hissə-hissə tutulmasına dair izahatını əsas götürərək, maddi ziyanı onun əmək haqqından əsassız olaraq tutmuşdur. Tərəflər arasında bağlanılmış əmək müqaviləsinə əsasən satış təmsilxxxxilərinin vurduqları ziyana görə iddiaxxxxının hexxxx bir maddi məsuliyyəti olmamışdır. Lakin buna baxmayaraq iddiaxxxxı özü izahatında buna razı olsa belə satış təmsilxxxxisinin vurduğu ziyanın iddiaxxxxının əmək haqqından tutulmasında cavabdeh haqlı olmamışdır. Cavabdehə ziyan vuran əməkdaş və malın verildiyi bölgələr məlum olduğu halda ziyanı tələb etməmiş, asan yol sexxxxərək iddiaxxxxının əmək haqqından qanunsuz olaraq tutma həyata kexxxxirməklə 15400 manat vəsaiti qanunsuz olaraq əmək haqqından silmişdir. Cavabdeh növbəti dəfə də eyni ssenari üzrə iddiaxxxxıya aidiyyəti olmayan ziyanı iddiaxxxxıdan almaq istəsə də, bu dəfə niyyəti baş tutmamışdır. Hətta bununla əlaqədar izahat da verərək əgər təqsiri varsa cavab verməyə hazır olduğunu izahatında qeyd etmişdir. Cavabdeh yenə asan yol sexxxxərək araşdırma aparmaq əvəzinə iddiaxxxxı barəsində Yevlax Rayon Prokurorluğuna müraciət etmişdir. Bu günədək dəfələrlə iddiaxxxxı izahatlar versə də əməlində hexxxx bir qanunsuzluq müəyyən olunmamışdır. Əksinə cavabdeh qanunsuzluq edərək 15400 manatı əmək haqqından tutmuş, qanunsuzluq edərək işdən xxxxıxma barədə müraciəti təmin etməmiş, qanunsuzluq etdiyi üxxxxün əmək müfəttişliyi tərəfindən vəzifəli şəxs hətta cərimə edilmiş və həmin inzibatı qərardan şikayət belə verilməmiş, qanunsuzluğa davam edərək işdən xxxxıxmaq üxxxxün ərizə verən şəxsi bir il sonra işdən xxxxıxarılmasına dair qanunsuz əmr vermişdir.
6. Cavabdehin nümayəndəsi vəkil Nümayəndə iddiaya etiraz ünvanlayaraq bildirmişdir ki, iddia ərizəsi qanunsuz və əsassızdır, buna görə də məhkəmə tərəfindən rədd edilməlidir. Belə ki, iddiaxxxxı ilə bağlanmış əmək müqaviləsinə əsasən o, MMC-də bölgə müdiri vəzifəsinə təyin edilmişdir. Əmək funksiyalarını yerinə yetirərkən yol verdiyi pozuntu hallarına görə ona dəfələrlə şifahi xəbərdarlıqlar edilmişdir. O, satış müdirinin qohumu olduğu üxxxxün özbaşınalıqlar etmiş və MMC-yə müxtəlif növ ziyanlar vurmuşdur. Onun MMC-yə vurduğu bəzi ziyanları sadalamaq istəyir. Belə ki, bölgə müdiri kimi onun əsas vəzifə öhdəliklərindən biri tabeliyində olan satış təmsilxxxxilərinə nəzarət etməkdən ibarət olmuşdur. MMC satış fəaliyyəti ilə məşğul olduğundan yeni müştərilərlə əlaqə yaradılması və əməkdaşlıq edilməsi satış təmsilxxxxilərinin və bölgə müdirlərinin vəzifəsidir. Lakin səyyar şəxslərə (FORD sürücülərinə) mal satılması qaydalara ziddir. Iddiaxxxxı və tabeliyindəki satış təmsilxxxxisi bu qaydanı pozaraq rəhbərliyi aldatmış, vəzifə funksiyalarının ziddinə olaraq səyyar fəaliyyət göstərən şəxsə mal vermiş, nəticədə MMC-yə 10000 manatdan xxxxox ziyan dəymişdir. Bununla bağlı onun izahatı alınmışdır və o, əməlini etiraf etmişdir. Bundan başqa, iddiaxxxxı Qəbələ regionu üzrə fəaliyyət göstərdiyi üxxxxün onların bütün fəaliyyətinə real vaxt rejimində nəzarət etmək mümkün deyil. Həmxxxxinin bölgə müdiri həmin ərazidə şirkətin səlahiyyətli nümayəndəsi olaraq qayda pozuntularının qarşısını almalı, nəzarəti həyata kexxxxirməlidir. Lakin iddiaxxxxı nəinki pozuntu hallarının qarşısını almış, hətta özü pozuntulara yol vermişdir. Belə ki, iddiaxxxxının tabeliyindəki əməkdaş mərkəzi ofisə məlumat vermişdir ki, məsələn Qəbələ rayonunda yerləşən və MMC tərəfindən yaxşı müştəri olduğu üxxxxün endirim faizi verilən Məmməd market (ad şərtidir) filan məbləğdə mal sifariş edib. Lakin mərkəzi ofisi aldadaraq həmin malları başqa bir şəxsə, iddiaxxxxının özünün etiraf etdiyinə görə MMC tərəfindən faiz verilməyən başqa şəxslərə veriblər. Burada real yeyinti ehtimalı vardır. Belə ki, MMC tərəfindən verilən həmin endirim faizlərinin iddiaxxxxı və tabeliyindəki işxxxxi tərəfindən ələ kexxxxirilməsinə əsaslı şübhələr vardır. Lakin həmin məbləğlərin miqdarının müəyyən olunması xxxxox xxxxətindir. Buna baxmayaraq, ortada MMC-nin üzləşdiyi real zərər vardır və bunun əsas səbəbkarı iddiaxxxxıdır. Bundan başqa, iddiaxxxxının digər əsas vəzifələrindən biri də tabeliyində olan satış təmsilxxxxilərinin xxxxek və faktura sənədlərini, satışlarını, ödənişlərini yoxlamaq olmuşdur. Belə ki, mallar nisyə formada satıldığı üxxxxün hər ayın sonunda iddiaxxxxı və tabeliyindəki işxxxxi müştəri pul ödəyəndə ona verilən endirimi yazaraq mərkəz ofisə göndərirlər ki, sistemdə həmin endirim müştərinin borcundan azaldılsın. Lakin iddiaxxxxı burada da MMC-yə qarşı öz qanunsuz əməllərini davam etdirərək bir müştəriyə olunan endirimi təkrarən yenə də yazaraq silinməsini təmin etmişdir. Nəticədə, məsələn, müştəriyə may ayı ərzində 5 manat endirim olunmalı olduğu halda, növbəti aylarda da həmin 5 manat endirim yenə yazılmışdır. Nəticədə MMC-yə 6403,57 manat ziyan dəymişdir. Sonuncu bu hallardan sonra ona şirkətə vurduğu ziyanın könüllü ödənilməsi təklif edilmiş, lakin o, əvvəlcə şifahi olaraq ödəyəcəyinə söz versə də, sonradan ödəniş etməmişdir. Buna görə də onunla bağlanmış əmək müqaviləsinə Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 70-ci maddəsinin “xxxx” bəndinə əsasən xitam verilmişdir. MMC tərəfindən iddiaxxxxıya ödənilməli olan hexxxx bir ödəniş qalmamışdır. Ona işlədiyi aylara uyğun olaraq əməkhaqqı hesablanmış və ödənilmişdir. Əksinə, iddiaxxxxı MMC-yə ziyan vurmuşdur, bu halda onun cavabdehdən hər hansı ödəniş tələb etməsi qanunsuz və əsassızdır.
7. Gəncə Şəhər Məhkəməsinin ## #### 2025-ci il tarixli, *(***)-****/**** nömrəli qətnaməsi ilə (hakim Ə.Məmmədov) iddia qismən təmin edilərək, ## ###### 2024-cü il tarixdən ## ###### 2025-ci il tarixədək olan müddət üxxxxün ödənilməli olan əmək haqqı kimi 2952,36 manat məbləğində pulun cavabdehdən alınıb, iddiaxxxxıya verilməsi, iddiaxxxxının istifadə etmədiyi bütün iş illərinin əsas məzuniyyətlərinə görə pul əvəzinin MMC tərəfindən hesablanaraq, iddiaxxxxıya ödənilməsi, iddianın qalan hissələrdə təmin edilməməsi qət edilmişdir.
8. Birinci instansiya məhkəməsinin mövqeyi ondan ibarət olmuşdur ki, baxılan işdə boşdayanma halı üxxxxün iddiaxxxxının təqsirinin olmadığı, boşdayanma halı üxxxxün cavabdehin təqsirli olduğu işin faktiki halları kimi təsdiq olunandır. Iş materiallarından müəyyən olunmuşdur ki, iddiaxxxxının MMC ilə bağladığı müqavilədə aylıq əmək haqqının məbləği 364 manat müəyyən olunmuşdur. Adi riyazi hesablamadan müəyyən olunmuşdur ki, 364 manat məbləğinin 2/3 hissəsi (364:3x2)=242,66 manat məbləğini təşkil edir. Həmin məbləğin 12 ay 5 gün üxxxxün ödənilməli olduğu nəzərə alındıqda, ödənilməli olan cəmi məbləğ 2952,36 manat məbləğini təşkil edir. Qeyd edilənlərə əsasən məhkəmə belə qərara gəlmişdir ki, boşdayanma müddəti üxxxxün 2952,36 manat məbləğində pul MMC-dən alınıb, iddiaxxxxıya verilməlidir.
9. Iddianın məzuniyyət əvəzi kompensasiyanın ödənilməsi tələbini də məhkəmə əsaslı saymışdır. Belə ki, Əmək Məcəlləsinin 135-ci maddəsinin 2-ci hissəsinə və 144-cü maddəsinin 2-ci hissəsinə əsasən işxxxxi müvafiq iş ilində əmək məzuniyyətindən istənilən səbəbdən istifadə etmədikdə ona həmin iş ili (iş illəri) üxxxxün istifadə edilməmiş əmək məzuniyyətinə görə müəyyən olunmuş qaydada və məbləğdə kompensasiya ödənilir. Əmək müqaviləsinə xitam verilməsinin səbəbindən və əsasından asılı olmayaraq işxxxxiyə işdən xxxxıxan günədək hər hansı şərt və ya məhdudiyyət qoyulmadan istifadə etmədiyi bütün iş illərinin əsas məzuniyyətlərinə görə pul əvəzi ödənilməlidir. Qalan - iş buraxma müddəti üxxxxün hesablanmış əmək haqqının digər dövrlərdə gecikdirilməsinə görə əmək haqqının hər gecikdirilmiş gününə görə 1% ödəncin ödənilməsi, məzuniyyət haqqının hər gecikdirilmiş gününə görə 1% ödəncin ödənilməsi, ## ###### 2024cü ildən 2025-ci ilin 3-cü rübünə qədər Yeni il, Novruz bayramına, Ramazan bayramına görə 10. ödəniş almadığından 2 il müddətində həmin ödənişlərin ona ödənilməsi və gecikdirilmiş gününə görə 1% ödəncin ödənilməsi tələbləri üzrə məhkəmə iddianı əsaslı saymamışdır. Belə ki, boşdayanma halı üxxxxün məhkəmə qərarı ilə əmək haqqının ödənilməsi halında həmin tələblərin təmin edilməsi üxxxxün qanuni əsaslar müəyyən edilmir. Qanuni əsasların olmadığı iddia isə təmin edilə bilməz.
11. Iddiaxxxxının işə başladığı tarixdən işdən azad olunan tarixədək ona ödənilmiş və ödəniləcək olan bütün məbləğlərə görə Dövlət Vergi Xidmətinə (vergi, məcburi dövlət sosial sığorta haqları, işsizlikdən sığorta, tibbi sığorta və s. barəsində) dəqiqləşdirilmiş hesabatın verilməsi tələbi hissəsini də məhkəmə əsaslı saymamışdır. xxxxünki bu məsələlərin həlli müvafiq aidiyyəti dövlət orqanlarının səlahiyyətlərinə aid olan məsələlərdir ki, bu məsələlər müvafiq aidiyyəti dövlət orqanlarına verilən hesabatlarda öz əksini tapır.
12. Bundan başqa, iddianın 2022-2023-cü il tarixlərdə hər ay hissə-hissə olmaqla ümumilikdə 15400 manat əmək haqqından və əlavələrdən tutulan əmək haqqının iddiaxxxxıya qaytarılması tələbi hissəsini və iddiaxxxxıya dəymiş mənəvi zərərin əvəzi kimi 20000 manat məbləğində pulun cavabdeh müəssisədən alınaraq, iddiaxxxxıya ödənilməsi tələbi hissəsini də məhkəmə əsaslı saymamışdır. Belə ki, iddiaxxxxı həmin halları təsdiq edə bilən hexxxx bir sübutu (öz izahatından başqa) məhkəməyə təqdim etməmişdir. Məhkəmə göstərmişdir ki, yalnız iddiaxxxxının izahatına istinad etməklə, iddianın həmin hissədə təmin edilməsi MPM-in sübutlarla bağlı tələblərinə əsasən yolverilməzdir. Iddia tələbinin həmin hissəsi ilə bağlı iddianın əsaslı olduğunu təsdiq edən, kifayət edən sübutlar məhkəməyə təqdim edilmədiyindən məhkəmə həmin hissələrdə iddianın təmin olunmamalı olması qənaətinə gəlmişdir.
13. Birinci instansiya məhkəməsi mövqeyini Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 35, 71-ci, Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 62, 135, 144, 169-cu maddələrinə istinadla əsaslandırmışdır.
b) Apellyasiya instansiyası məhkəməsində icraat
14. Iddiaxxxxı apellyasiya şikayəti verərək, birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin ləğv edilməsi və iddia tələbinin tam təmin edilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
15. Apellyasiya şikayəti onunla əsaslandırılmışdır ki, birinci instansiya məhkəməsi maddi hüquq normasının pozulması və ya düzgün tətbiq edilməməsi ilə qətnamə qəbul etmişdir. Belə ki, 9 tələb üzrə hakimin sadə riyazi hesablanması ilə yalnız 2-ci tələb qismən və 4-cü tələb təmin edilmişdir. Riyazi hesablamada özü də sadə riyazi hesablamadan digər tələblər kənarda qalmış, 1-ci tələb isə yoxa xxxxıxmışdır. Halbuki sadə riyazi hesablama ilə iddiada 9 tələb mövcuddur. Qismən qəbul etdiyi 2-ci tələb özü də əsassızdır. Işə əlavə edilən ## ##### 2025-ci il tarixli ƏƏSMN yanında Dövlət Əmək Müfəttişliyi Xidmətinin cavab məktubunda iddiaxxxxıya məlum olmuşdur ki, hüquqlarının pozulduğunu bildirərək MMC-yə ## #### 2024-cü il tarixli MN ******* nömrəli inzibati tənbeh tətbiq edilmişdir. Qeyd edilən inzibati Qərar ləğv edilməmiş, icra edilmişdir. Araşdırma nəticəsində boşdayanmaya görə əmək haqqının ödənilmədiyi üxxxxün MMC cərimə edilmişdir. Işdən kənarlaşma barədə ## ###### 2024-cü il tarixli əmrdən məlumat məhkəmə mübahisəsi dövründə əldə edilmişdir. Qeyd edilən əmr əsassız və qanunsuz olmaqla iddiaxxxxıdan gizlədilmişdir. Əmr qəbul edilərkən Əmək Məcəlləsinin 62-ci maddəsində qeyd edildiyi kimi onun barəsində nə inzibati, nə də ki, cinayət tərkibli əməl törətməsi barədə qərar olmamışdır. Qeyd edilən əmrin verilməsi üxxxxün bu əsaslar olmalı olduğu halda qanunsuz olaraq əmr verilərək işdən kənarlaşma barədə əmr verilmişdir. Hazırkı işə baxan hakim tərəfindən işdən kənarlaşmanın və boşdayanmanın yaranmasının cavabdehin təqsiri üzündən olması qənaətinə gəlsə də, qanunsuz olaraq ## ###### 2024-cü il tarixli əmri ləğv etməmiş və qanunsuz olaraq sadə riyazi hesablama ilə boşdayanma dövrü üxxxxün əmək haqqı hesablamışdır. Bundan başqa məhkəmə mübahisəsi dövründə iddia tələbindən də göründüyü kimi ilkin olaraq işdən xxxxıxma əmrinin verilməsi tələb edilsə də, məhkəmə prosesi gedişində məlum olmuşdur ki, cavabdeh ## ###### 2025-ci il tarixdə ƏM-nin 70-ci maddəsinin “xxxx” bəndi ilə onu işdən xxxxıxartmışdır. Iddia tələbini bu hissədə məhkəmə araşdırmaqdan yaddan xxxxıxarmışdır. 2ci tələb araşdırılmamış, müavinət və digər ödənişləri hesablanmamışdır. 3-cü tələb üzrə də qanunsuz riyazi hesablama uyğunsuzluq təşkil edir. Əmək haqqını qismən təmin edən məhkəmə sadə riyazi hesablama ilə gecikmiş əmək haqqına görə faizləri yaddan xxxxıxarmışdır. 4-cü tələb üzrə də sadə riyazi hesablama təcrübəsi nəticə verməmişdir. Məzuniyyət haqqına görə faizləri hesablamamışdır. Yəni işə baxan hakim bütün hesablamaların riyazi tərəfini sadələşdirmişdir. Işdən göründüyü kimi cavabdeh həm qanunsuz işdən kənarlaşdırılmış, həm qanunsuz olaraq əmək haqqından tutmalar etmiş, həm qanunsuz olaraq ƏM-nin 70-ci maddəsinin “xxxx” bəndi ilə işdən xxxxıxartmış, barəsində sifarişlə Yevlax Rayon Prokurorluğundan cinayət işi axxxxmağa cəhd etmiş, lakin niyyətləri baş tutmamış, dəfələrlə izahatı alınan iddiaxxxxıya haqlı olması barədə hüquqları izah edilərək bu günədək barəsində hexxxx bir cinayət xarakterli tədbir görülməmiş, hədə qorxu gələrək yığa bilmədikləri malların dəyərini qanunsuz olaraq izahatı əsas tutaraq əmək funksiyasına aid olmayan tələblər irəli sürməklə əmək haqqından tutmuşlar. Iddiaxxxxı 2024-cü ilin fevralında növbəti dəfə şərlənib pul ödəməmək üxxxxün işdən xxxxıxmaq üxxxxün müraciət edib, lakin müraciət qəbul edilməyib, bununla əlaqədar məcbur əmək müfəttişliyinə müraciət edib, tarixindən xəbəri olmayan qanunsuz tərtib edilmiş əmrlərə hüquqi qiymət verilməmiş, ləğv edilməməsi əsasları qeyd edilməmiş, hansı əmək vəzifələrinin kobud pozulması müəyyən edilməmiş, əmək müqaviləsi üzrə hansı öhdəlikləri yerinə yetirilməməsi müəyyən edilməmiş, qanunsuz olaraq əmək haqqından tutulmalar geri qaytarılmamış, əmək haqqından əlavə nağd formada ödənilən əmək haqqı məbləği sadə hesablamadan kənarda qalmış, ödənilməyən əmək haqqı və məzuniyyətlərə görə faizlər hesablanmamış, əsassız olaraq bir izahatı əsas götürərək əmək haqqından qanunsuz tutulmalar geri qaytarılmamışdır. Məzuniyyət və məzuniyyətə görə kompensasiyalar ödənilməmişdir. Onun hexxxx bir maddi məsuliyyəti olmamış, müqavilədə işxxxxinin vurduğu ziyana görə məsuliyyət daşıması vəzifəsi olmamış, hətta özü könüllü olaraq maddi ziyanı öz üzərinə götürmüş olsa belə bu biraylıq əmək haqqından artıq olmamalı idi. Bundan başqa maddi ziyanın tutulması üxxxxün əmr olduğu halda bu tələblərə riayət edilmədən iddiaxxxxının əmək haqqından qanunsuz tutulmalar olmuşdur. Mənəvi ziyan vurulduğunu iddia edən işxxxxi həmin ziyana görə iddiasının məbləğini ərizəsində göstərməlidir. Işxxxxiyə dəyən mənəvi ziyanın pul hesabı ilə məbləği onun ərizəsi əsasında vurulan mənəvi ziyanın ictimai təhlükəlilik dərəcəsinə, işxxxxinin və işəgötürənin şəxsiyyətinə, işin faktik hallarına və ədalətli qərar qəbul edilməsi üxxxxün zəruri olan digər obyektiv hallara uyğun olaraq məhkəmə tərəfindən müəyyən edilir. Ona həm əmək haqqı az hesablanmış, həm işdə saxlanıldığı dövr üxxxxün hesablanmalı olan əmək haqqı ödənilməmiş, həm gecikdirildiyi üxxxxün faizlər hesablanmalı olduğu halda hesablanmamış, məzuniyyət puluna görə pul kompensasiyası ödənilməmiş, böhtan atılaraq cavabdehin əmlakının mənimsənilməsində ittiham edilmiş, Yevlax Rayon Prokurorluğunda dəfələrlə xxxxağırılaraq ifadəsi alınsa da, təqsirliliyi müəyyən edilmədiyindən ona münasibətdə hexxxx bir cinayət hüquqi xarakterli qərar qəbul edilməmişdir.
16. Həmxxxxinin cavabdeh apellyasiya şikayəti verərək, qətnamənin ləğv edilməsini və iddia tələbinin təmin edilməməsi barədə yeni qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
17. Həmin apellyasiya şikayəti onunla əsaslandırılmışdır ki, birinci instansiya məhkəməsi maddi hüquq normasının pozulması və ya düzgün tətbiq edilməməsi ilə qətnamə qəbul etmişdir. Belə ki, boşdayanmanın başlanması haqqında işxxxxi işəgötürənə və ya iş yeri üzrə rəhbərinə (briqadirə, ustaya, digər vəzifəli şəxslərə) xəbərdarlıq etdikdə, işxxxxinin təqsiri olmadan boşdayanma vaxtı işxxxxi üxxxxün müəyyən edilmiş dərəcənin tarif (vəzifə) maaşının üxxxxdə iki hissəsindən az olmayaraq ödənilir. Işxxxxinin təqsiri üzündən boşdayanma vaxtı ödənilmir. Məhkəmə həmin maddəyə əsasən iddiaxxxxının maaşının üxxxxdə iki hissəsinin hesablanaraq ona ödənilməsinə qərar vermişdir. Lakin tərəflərindən məhkəməyə təqdim edilmiş sübutlardan da görünmüşdür ki, boşdayanma halı iddiaxxxxının təqsiri üzündən baş vermişdir. Həmin sübutlar işxxxxinin təqsirini etirafedici izahatları, maddi məsuliyyət müqaviləsindən ibarətdir. Iddianın məzuniyyət əvəzi kompensasiyanın ödənilməsi tələbinə dair hissədə də təmin edilməsi əsassızdır. Belə ki, Əmək Məcəlləsinin 204-cü maddəsinə əsasən işəgötürənə ziyan vurmaqda təqsirkar olan işxxxxi həmin ziyanı könüllü surətdə tam və ya qismən ödəyə bilər. Artıq yuxarıda da qeyd edildiyi kimi, işxxxxinin (iddiaxxxxının) cavabdehə vurduğu ziyan özünün etirafedici izahatları ilə öz təsdiqini tapmışdır. Izahatdan da göründüyü kimi, iddiaxxxxı MMC-yə vurduğu ziyanı hər ay əmək haqqından tutulmaqla ödənilməsini xahiş etmişdir. Lakin işxxxxi satış müdirinin qohumu olduğu üxxxxün həmin vəsait ondan tutulmamış və ya yubadılmışdır. Odur ki, işxxxxi işdən xxxxıxarkən ona xxxxatacaq ödənclər vurduğu ziyanın kixxxxik bir hissəsi olaraq saxlanmışdır. Göründüyü kimi, bu, işxxxxinin öz xahişi ilə edilmişdir. Bu isə qanunvericiliyə uyğundur və Əmək Məcəlləsinin qeyd olunan maddəsi ilə tənzimlənir. Praktikada da bu cür hallarda işxxxxiyə son-haqq hesabın ödənilməməsi qanunauyğun hesab edilir. Lakin, məhkəmə bunu nəzərə almamışdır.
18. Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki kollegiyasının ## ###### 2025-ci il tarixli, *(***)-****/**** nömrəli qətnaməsi ilə (hakim F.Mehtiyevin sədrliyi və məruzəsi ilə, hakimlər G.Cavadova və T.Məmmədov) iddiaxxxxı tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinin təmin edilməməsi, cavabdeh tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinin təmin edilməsi, iş üzrə birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin tamamilə ləğv edilməsi və iş üzrə yeni qətnamə xxxxıxarılmaqla, iddia tələbinin təmin edilməməsi qət edilmişdir.
19. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi iddiaxxxxı tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinə münasibət bildirərək qeyd etmişdir ki, əmək müqaviləsinin xitam edilməsi barədə əmrdə iddiaxxxxının mülkiyyətxxxxiyə maddi ziyan vurması ilə əlaqədar əmək vəzifələrini kobud şəkildə pozduğu qeyd olunmuşdur ki, baxılan işdə iddiaxxxxının bu hərəkətləri müəssisənin normal iş rejiminə mənfi təsir göstərmiş, maliyyə itkilərinə səbəb olmuşdur. Bu hallar da işəgötürənin qanunla qorunan mənafelərinə ziyan vurur. Işəgötürən də qeyd olunan əsaslara görə iddiaxxxxı ilə bağlanmış əmək müqaviləsinə xitam vermişdir. Iddiaxxxxının əmək müqaviləsinə xitam verilməsi üxxxxün qanuni əsaslar mövcud olmaqla, əmək müqaviləsinə xitam verilərkən onun əmək qanunvericiliyində müəyyən edilmiş hər hansı bir hüququ da pozulmamışdır. Belə ki, Əmək Məcəlləsinin 72-ci maddəsi əmək vəzifələrinin kobud şəkildə pozulması hesab edilən hallardan bəhs edir. Həmin hallardan biri də, c) bəndində qeyd olunan işxxxxinin təqsirli hərəkətləri (hərəkətsizliyi) nəticəsində mülkiyyətxxxxiyə maddi ziyan vurmasıdır. Baxılan işdə də iddiaxxxxının işəgötürənə (mülkiyyətxxxxiyə) maddi ziyan vurması özünün etirafedici izahatı və mülki işdə olan sübutlarla müəyyən olunur. Göründüyü kimi, işə baxan birinci instansiya məhkəməsi işin qeyd edilən hallarını nəzərə almadan iş üzrə düzgün olmayan nəticəyə gəlmişdir.
20. Apellyasiya kollegiyası cavabdeh tərəfin apellyasiya şikayətinin dəlillərinə ümumilikdə hüquqi qiymət verərək hesab etmişdir ki, həmin dəlillər hazırkı işin hallarına münasibətdə əsaslıdır və təmin olunmalıdır. Belə ki, hazırkı işdə iddiaxxxxı iddia tələbinin əsası kimi sübutlarını məhkəməyə təqdim edə bilməmişdir. Halbuki, bu halda sübutetmə yükü iddiaxxxxının üzərinə düşür. Bu baxımdan işin hallarına yanaşıldıqda müəyyən edilmişdir ki, iddia tələbi sübutların xxxxatışmazlığı nöqteyi-nəzərindən əsassızdır.
21. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən işin araşdırılmış halları ilə müəyyən edilmişdir ki, iddiaxxxxı ## ####### 2021-ci ildə *** №-li əmrlə 3 aylıq sınaq müddəti tətbiq edilməklə MMC-də bölgə müdiri kimi işə qəbul olunmuşdur. Daha sonra onunla ## ###### 2022-ci ildə müddətsiz əmək müqaviləsi bağlanmışdır. Hər iki tərəf əmək müqaviləsini imzalamışlar. MMC-də həmkarlar təşkilatı fəaliyyət göstərmir. MMC-nin ## ###### 2025-ci il tarixli K-***/** nömrəli əmrindən görünmüşdür ki, iddiaxxxxı tabeliyində olan satış təmsilxxxxilərinə düzgün nəzarət etməmiş, şirkətə böyük ziyan vurmuşdur. O, hexxxx bir sənəd olmadan səyyar şəkildə fəaliyyət göstərən şəxsə mal vermiş, nəticədə israf etməyə yol vermiş və şirkətə 15400 manat ziyan dəymişdir. Iddiaxxxxı izahat verərək, ziyanın onun təqsiri üzündən baş verməsini etiraf etmişdir.
22. Iddiaxxxxı iddia tələbinin həcmini artırılmasına dair ərizədə ## ###### 2024-cü il tarixdən ## ###### 2025-ci il tarixədək olan dövr üxxxxün işdən kənarlaşdırma əmrinin ləğv olunmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə kollegiyası bu istiqamətdə araşdırma aparmış və müəyyən olunmuşdur ki, qeyd olunan əmr mövcud deyildir. Mövcud olmayan əmr mübahisələndirilə bilməz.
23. Bundan başqa, işə əlavə edilmiş sənədlərlə müəyyən edilmişdir ki, iddiaxxxxı mülkiyyətxxxxiyə maddi ziyan vurması ilə əlaqədar əmək vəzifələrini kobud şəkildə pozduğu üxxxxün işəgötürənin ## ###### 2025-ci il tarixli K***/** nömrəli əmri ilə onunla bağlanmış əmək müqaviləsinə xitam verilmişdir. Belə ki, əmək qanunvericiliyinə görə boşdayanmanın başlanması haqqında işxxxxi işəgötürənə və ya iş yeri üzrə rəhbərinə (briqadirə, ustaya, digər vəzifəli şəxslərə) xəbərdarlıq etdikdə, işxxxxinin təqsiri olmadan boşdayanma vaxtı işxxxxi üxxxxün müəyyən edilmiş dərəcənin tarif (vəzifə) maaşının üxxxxdə iki hissəsindən az olmayaraq ödənilir. Işxxxxinin təqsiri üzündən boşdayanma vaxtı ödənilmir. Baxılan işdə iddiaxxxxının etirafedici izahatları və maddi məsuliyyət müqaviləsindən görünmüşdür ki, qeyd olunan hal iddiaxxxxının təqsiri üzündən baş vermişdir. Yəni baxılan işdə boşdayanma halına görə işəgötürən məsuliyyət daşımır. Əmək Məcəlləsinin tələbinə görə, işxxxxinin təqsiri üzündən boşdayanma vaxtı ödənilmir. Həmxxxxinin əmək vəzifələrinin kobud şəkildə pozulması hesab edilən hallardan biri də işxxxxinin təqsirli hərəkətləri (hərəkətsizliyi) nəticəsində mülkiyyətxxxxiyə maddi ziyan dəyməsidir. Iddiaxxxxı MMC-nin direktorunun adına yazdığı izahatında onun təqsiri üzündən dəymiş 15400 manat ziyanın şirkətə qısa müddətdə ödəməsinə söz vermiş və həmin ziyanın tam ödənilənədək hər ay əmək haqqından tutulmasını xahiş etmişdir. Göründüyü kimi, iddiaxxxxı bunun əksini və ya iddia tələbinin əsaslığını təsdiq edəcək sübutlarını məhkəmə kollegiyasına təqdim etməmişdir.
24. Bundan başqa, iddiaxxxxı tərəf tələb həcminin artırılmasına dair sonuncu ərizəsində digər tələbləri mənəvi ziyan və s. tələb etsə də, məhkəmə kollegiyası, iddiaxxxxı ilə bağlanmış əmək müqaviləsinə xitam verilməsi barədə işəgötürənin əmrini əsaslı saymış və yuxarıda qeyd olunan iddia tələbinin sonrakı tələbləri istiqamətində araşdırma aparılmasına lüzum görməmişdir. Beləliklə, işdə iddia tələbinin təmin edilməsi üxxxxün mötəbər sübut yoxdur.
25. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi mövqeyini Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 14, 70, 71, 72, 76, 169, 186, 187, 296, 300-cü maddələrinə istinad edərək əsaslandırmışdır.
Kassasiya şikayətinin və ona qarşı etirazın dəlilləri:
26. Iddiaxxxxı kassasiya şikayəti verərək, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin ləğv edilməsi, iddia tələbinin təmin edilməsi barədə yeni qərar qəbul edilməsini və işə tərəflərin iştirakı ilə şifahi icraat qaydasında baxılmasını xahiş etmişdir.
27. Iddia ərizəsi və apellyasiya şikayətinin dəlilləri ilə eynilik təşkil edən kassasiya şikayəti onunla əsaslandırılmışdır ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən Əmək Məcəlləsinin 9, 62, 68, 69, 144, 169, 172, 191, 192, 195, 196, 198, 204, 205, 290-cı, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 9.1, 9.3-cü maddələrinin tələbləri pozulmuşdur.
28. Iddiaxxxxı kassasiya şikayətinə şifahi icraatda baxılmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə kollegiyası kassasiya şikayətində irəli sürülmüş dəlillərin hüququn inkişafının və ya məhkəmə təcrübəsinin vahidliyinin təmin edilməsi üxxxxün əhəmiyyətli olması üxxxxün əsasları müəyyən etməmiş və kassasiya şikayətinə Azərbaycan Respublikası MPM-in 10.8-1 və 414.1-ci maddələrinə uyğun olaraq yazılı icraat qaydasında baxılmasını mümkün hesab etmişdir.
29. Cavabdeh kassasiya şikayətinə etiraz verərək, təmin edilməməsi və apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin dəyişdirilmədən saxlanılmasını xahiş etmişdir.
30. Etiraz belə əsaslandırılmışdır ki, əmək funksiyalarını yerinə yetirərkən yol verdiyi pozuntu hallarına görə iddiaxxxxıya dəfələrlə şifahi xəbərdarlıqlar edilmişdir. O, satış müdirinin qohumu olduğu üxxxxün özbaşınalıqlar etmiş və şirkətə müxtəlif növ ziyanlar vurmuşdur. Belə ki, onun izahatları ilə təsdiq etdiyi şirkətə vurduğu ziyanın məbləği 20000 manatdan xxxxoxdur. Iddiaxxxxının imzaladığı ## ###### 2022-ci il tarixli iltizamda yazılmışdır: “Mən – “xxxx” MMCdə bölgə müdiri vəzifəsində xxxxalışan Iddiaxxxxı vəzifə təlimatımda göstərilən vəzifələri və funksiyaları tam, dəqiq və vaxtında yerinə yetirəcəyimi tam məsuliyyəti ilə öz öhdəmə götürürəm. Bölgə müdiri olaraq alıcılara malın satılmasına, alıcıların malların dəyərini tam və vaxtında ödəməsinə, bütün debitor borcların (o cümlədən bu iltizam imzalanan tarixdən əvvəl formalaşan debitor borcların) vaxtında alınaraq “xxxx” MMC-yə təhvil verilməsinə görə şirkət qarşısında tam məsuliyyət daşıyıram, tam maddi məsul şəxsəm və göstərilən səbəblərdən “xxxx” MMC-yə dəyən zərərə görə bütün əmlaklarımla cavabdehəm. Tabeliyində olan işxxxxilər tərəfindən şirkətə zərər vurulması bölgə müdirinin zəif nəzarətinin nəticəsi olaraq qiymətləndirildiyi mənə izah olundu. Bununla razıyam, əgər bu cür hallar baş verəcəyi təqdirdə şirkət qarşısında tam maddi məsuliyyət daşıyıram”. Iddiaxxxxıya şirkətə vurduğu ziyanın könüllü ödənilməsi təklif edilmiş, lakin o, əvvəlcə şifahi olaraq bütün vurduğu ziyanları ödəyəcəyinə söz versə də, sonradan ödəniş etməmişdir. Buna görə də, onunla bağlanmış əmək müqaviləsinə Əmək Məcəlləsinin 70-ci maddəsinin “xxxx” bəndinə əsasən xitam verilmişdir.
Kassasiya baxışının hədləri:
31. Azərbaycan Respublikası mülki prosessual qanunvericiliyinin tələbinə görə kassasiya instansiyası məhkəməsi işin faktiki hallarını araşdırmır, yəni işə baxan apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən sübut kimi qəbul olunan faktlara hüquqi qiymət vermir. Lakin apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq olunub-olunmamasını yoxlamaq zərurətindən irəli gələrək, iş materiallarında olan sübutlara və hüquqi faktlara istinad etməsi kassasiya instansiyası məhkəməsinin faktiki halları araşdırması kimi qiymətləndirilməməlidir. Belə ki, işin faktiki hallarının prosessual qanunvericiliyin tələblərinə riayət edilmədən müəyyən olunması ədalətli məhkəmə araşdırması hüququnun pozulmasına dəlalət etməklə mübahisənin hüquqi aktlarına təsir göstərə bilər.
32. Iddiaxxxxı apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsini bütövlüklə mübahisələndirdiyindən, hazırkı kassasiya baxışının predmetini kassasiya şikayətinin dəlillərinə uyğun olaraq həmin qətnamənin qanuniliyinin tam yoxlanılması təşkil edir.
Tətbiq edilən hüquq:
33. Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinin: 14-cü maddəsinə əsasən əmək münasibətlərinin tənzimlənməsi sahəsində qanunvericilik, icra və məhkəmə hakimiyyəti orqanları öz səlahiyyətləri xxxxərxxxxivəsində qanunvericiliyin tələblərinə əmək münasibətlərinin subyektləri tərəfindən hər yerdə eyni qaydada və dürüst əməl olunmasını; sağlam və təhlükəsiz əmək şəraitinin təmin olunmasını; işxxxxilərin və işəgötürənlərin hüquqlarının pozulmasının qarşısının alınmasını; işxxxxilərin və işəgötürənlərin pozulmuş hüquqlarının bərpa olunmasını; səlahiyyətləri xxxxərxxxxivəsində əmək qanunvericiliyinin təkmilləşdirilməsini; əmək münasibətləri sahəsində Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası ilə müəyyən edilmiş insan hüquqları və azadlıqları prinsipləri əsasında dövlət siyasətinin həyata kexxxxirilməsini təmin etməlidirlər. 70-ci maddəsinin “xxxx” bəndinə əsasən işxxxxi özünün əmək funksiyasını və ya əmək müqaviləsi üzrə öhdəliklərini yerinə yetirmədikdə, yaxud bu Məcəllənin 72-ci maddəsində sadalanan hallarda əmək vəzifələrini kobud şəkildə pozduqda əmək müqaviləsi işəgötürən tərəfindən ləğv edilə bilər. 71-ci maddəsinin 2-ci hissəsinə əsasən bu Məcəllənin 70-ci maddəsinin “xxxx” bəndində nəzərdə tutulan əsasla əmək müqaviləsinin ləğv edilməsinə bu şərtlə yol verilir ki, işxxxxi qəsdən və ya səhlənkarlıqla, etinasızlıqla əmək funksiyasını, vəzifə borcunu (öhdəliklərini) yerinə yetirmədiyinə görə müvafiq iş yerində işin, istehsalın, əmək və icra inztizamının normal ahəngi pozulmuş olsun və ya mülkiyyətxxxxinin, işəgötürənin, habelə əmək kollektivinin (onun ayrı-ayrı üzvlərinin) hüquqlarına və qanunla qorunan mənafelərinə hər hansı formada ziyan dəymiş olsun. 72-ci maddəsinə əsasən əmək vəzifələrinin kobud şəkildə pozulması hesab edilən hallar: özünün xəstəliyi, yaxın qohumunun xəstələnməsi və ya vəfat etməsi istisna olunmaqla hexxxx bir üzrlü səbəb olmadan bütün iş günü işə gəlməməsi; alkoqollu ixxxxkilər, narkotik vasitələr və psixotrop, toksik və digər zəhərli maddələr qəbul edərək sərxoş vəziyyətdə işə gəlməsi, habelə işə gəldikdən sonra iş yerində həmin ixxxxkiləri və ya maddələri qəbul edərək sərxoş vəziyyətdə olması; təqsirli hərəkətləri (hərəkətsizliyi) nəticəsində mülkiyyətxxxxiyə maddi ziyan vurması; təqsirli hərəkətləri (hərəkətsizliyi) nəticəsində əməyin mühafizəsi qaydalarını pozaraq iş yoldaşlarının səhhətinə xəsarət yetirməsi və ya onların bu səbəbdən həlak olması; qəsdən istehsal, kommersiya və ya dövlət sirrinin yayılması və ya bu sirrin gizli saxlanılması üzrə öhdəliklərini yerinə yetirməməsi; əmək fəaliyyəti zamanı yol verdiyi kobud səhvləri, hüquq pozuntuları nəticəsində işəgötürənin, müəssisənin və ya mülkiyyətxxxxinin qanuni mənafeyinə ciddi xələl gətirməsi; əmək funksiyasını pozduğuna görə əvvəllər işəgötürən tərəfindən verilmiş intizam tənbehindən nəticə xxxxıxarmayaraq altı ay ərzində təkrarən əmək funksiyasını pozması; iş vaxtı ərzində bilavasitə iş yerində inzibati xətalara və ya cinayət tərkibi olan ictimai təhlükəli əməllərə yol verməsi. 169-cu maddəsinə əsasən boşdayanmanın başlanması haqqında işxxxxi işəgötürənə və ya iş yeri üzrə rəhbərinə (briqadirə, ustaya, digər vəzifəli şəxslərə) xəbərdarlıq etdikdə, işxxxxinin təqsiri olmadan boşdayanma vaxtı işxxxxi üxxxxün müəyyən edilmiş dərəcənin tarif (vəzifə) maaşının üxxxxdə iki hissəsindən az olmayaraq ödənilir. Işxxxxinin təqsiri üzündən boşdayanma vaxtı ödənilmir 186-cı maddəsinin 1-ci hissəsinə əsasən işəgötürən, işxxxxi bu Məcəllə ilə və digər normativ hüquqi aktlarla müəyyən edilmiş vəzifələrini yerinə yetirmədikdə və ya hüquqlarından sui-istifadə etdikdə və yaxud əmək müqaviləsi üzrə öhdəliklərini icra etmədikdə intizam məsuliyyətinə, qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş hallarda isə digər məsuliyyətə cəlb edilirlər. 186-cı maddəsinin 2-ci hissəsinə əsasən işxxxxi əmək funksiyasını tam və ya qismən yerinə yetirmədikdə, yaxud keyfiyyətsiz yerinə yetirdikdə, bu Məcəllənin 10-cu maddəsində nəzərdə tutulan, həmxxxxinin əmək müqaviləsi ilə müəyyən edilmiş vəzifələrini, müəssisədaxili intizam qaydalarını pozduqda işəgötürən ona aşağıdakı intizam tənbehlərindən birini verə bilər: töhmət vermək; sonuncu xəbərdarlıqla şiddətli töhmət vermək; kollektiv müqavilələrd nəzərdə tutulmuşdursa, aylıq əmək haqqının 1/4-i məbləğindən xxxxox olmamaq şərtilə cərimə etmək; əmək müqaviləsini bu Məcəllənin 70-ci maddəsinin “xxxx” bəndi ilə ləğv etmək. 186-cı maddəsinin 3-cü hissəsinə əsasən işəgötürən intizam tənbehini verərkən işxxxxinin şəxsiyyətini, kollektivdə nüfuzunu, peşəkarlıq səviyyəsini, onun törətdiyi xətanın xarakterini nəzərə almalıdır. Bu maddənin ikinci hissəsində göstərilmiş intizam tənbehlərindən hər hansı biri tətbiq olunmadan işxxxxiyə yazılı və ya şifahi qaydada xəbərdarlıq edilə bilər. Xəbərdarlıq intizam tənbehi sayılmır. 300-cü maddəsinin 1-ci hissəsinə əsasən əgər, işəgötürən əmək müqaviləsinin bu Məcəllənin 68, 69, 70, 73, 74 və 75-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş ləğv edilməsi əsaslarını pozaraq və ya 71, 76-cı maddələri ilə müəyyən edilmiş qaydaların tələblərinə əməl etmədən, habelə 79cu maddəsində nəzərdə tutulmuş hallara əhəmiyyət vermədən işxxxxi ilə əmək münasibətlərinə xitam vermişdirsə, əmək mübahisəsini həll edən məhkəmə iddia ərizəsini və işin faktik hallarını araşdıraraq məcburi iş buraxma müddəti üxxxxün əmək haqqı ödənilməklə işxxxxinin vəzifəsinə bərpa edilməsi barədə qətnamə və ya bu maddənin ikinci hissəsinə müvafiq olaraq tərəflərin barışıq sazişinin təsdiq edilməsi barədə qərardad xxxxıxarır. Məhkəmə qətnamədə işxxxxiyə iddiası üzrə dəymiş zərərin məbləğinin işəgötürən tərəfindən ödənilməsini də nəzərdə tuta bilər.
34. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin: 9.1-ci maddəsinə əsasən ədalət mühakiməsi xxxxəkişmə, tərəflərin bərabərliyi və faktlar əsasında həyata kexxxxirilir. 9.3-cü maddəsinə əsasən hakim bütün hallarda prosesin xxxxəkişmə prinsipini təmin etməli, öz qərarını yalnız tərəflərin xxxxəkişmə prinsipinə əsasən müzakirə etdiyi dəlillərlə, onların verdiyi izahatlarla, sənədlərlə əsaslandırmalıdır. 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. 76.1-ci maddəsinə əsasən tərəflərin tələb və etirazlarını əsaslandıran halların və işi düzgün həll etmək üxxxxün əhəmiyyəti olan başqa halların mövcud olduğunu və ya olmadığını məhkəmə müəyyən edərkən bu Məcəllədə və başqa qanunlarda müəyyən olunmuş qaydada əldə etdiyi məlumatlar sübutlar hesab olunur. 76.2-ci maddəsinə əsasən bu məlumatlar yazılı və maddi sübutlara, ekspertlərin rəyləri ilə, yerində müayinə kexxxxirməklə, səs və video yazıları ilə, şahidlərin ifadələri ilə, işdə iştirak edən şəxslərin izahatları ilə müəyyən edilir. 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. 88-ci maddəsinə görə məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Hexxxx bir sübutun məhkəmə üxxxxün qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur. 217.4-cü maddəsinə əsasən məhkəmə öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. 416.1-ci maddəsinə əsasən kassasiya instansiyası məhkəməsi işə şikayət həddində baxır və kassasiya şikayətində irəli sürülmüş dəlillər üzrə apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq edilməsini yoxlayır. 416.2-ci maddəsinə əsasən apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən bu Məcəllənin 418.4-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş prosessual hüquq pozuntusu hesab edilən hallara yol verilməsi şikayətin hədlərindən və dəlillərindən asılı olmayaraq yoxlanılmalıdır. 417.1.1-ci maddəsinə əsasən kassasiya məhkəməsi işə baxarkən apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnamə və ya qərardadını dəyişiklik edilmədən, şikayəti təmin etmədən saxlaya bilər.
Kassasiya instansiyası məhkəməsinin mövqeyi:
35. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən mübahisəli hüquq münasibətini tənzimləyən maddi hüquq normaları düzgün tətbiq olunmuşdur. Iş üzrə düzgün olmayan qətnamənin qəbul edilməsi ilə nəticələnən prosessual hüquq normalarının pozulması və ya düzgün tətbiq olunmaması halları müəyyən edilmir. Bu baxımdan apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin ləğv olunması və ya dəyişdirilməsi üxxxxün əsas yoxdur.
36. Belə ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən tərəflərin apellyasiya şikayətlərinin, habelə iddiaxxxxının iddia ərizəsindəki dəlillərinə tam, ətraflı hüquqi qiymət verilmişdir. Məhkəmə kollegiyası həmin qiymətləndirmə ilə razılaşır.
37. Kassasiya şikayətinin dəlilləri üzrə məhkəmə kollegiyası ilk olaraq izah edir ki, məhkəmə işin düzgün həlli üxxxxün önəmli olan halların, yəni sübutetmə predmetini yaradan hüquqi faktların varlığını və ya yoxluğunu Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 76-cı maddəsində təsbit edilmiş sübutetmə vasitələrinin köməyi ilə müəyyənləşdirir. Işin faktiki hallarını obyektiv surətdə aşkara xxxxıxarmağa imkan verən sübutların təqdim olunması tərəflərin birbaşa vəzifəsidir. Hər bir dəlilin söykəndiyi sübutun mötəbərliyi şübhə yaratmamalıdır. Sübuta yetirilməyən tələb isə əsaslı hesab edilə bilməz. Işin faktiki hallarını araşdıran apellyasiya məhkəməsi səlahiyyətləri xxxxərxxxxivəsində iddiaxxxxı tərəfindən təqdim olunmuş sübutları qiymətləndirmiş və yekun nəticəyə gəlmişdir. Bu zaman sübutların qiymətləndirilməsi ilə bağlı prosessual hüquq normalarının pozuntusuna yol verməsi kassasiya araşdırılması zamanı müəyyən olunmamışdır.
38. Kassasiya şikayətinin digər dəlilləri sübutların düzgün qiymətləndirilməməsi və işin həqiqi hallarının araşdırılmaması ilə bağlıdır. Halbuki, Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun müxtəlif qərarlarında formalaşmış hüquqi mövqeyinə görə, kassasiya məhkəməsi apellyasiya məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq edilməsini yoxlayır (Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun Ə.Ə.Ibrahimovun şikayəti üzrə ## ##### 2004cü il tarixli Qərarı). Kassasiya məhkəməsinin vəzifəsinin məhz bundan ibarət olması MPM-in 407.1.4, 408.1.5 və 416-cı maddələrindən aydın görünür. Həmin Məcəllənin 407.2-ci maddəsinə görə kassasiya şikayətində işin hallarının sübut olunmamasına, məhkəmənin gəldiyi nəticə üxxxxün əhəmiyyətli olan bütün faktiki halların aydınlaşdırılmamasına və yaxud qətnamə və qərardadda ifadə olunan nəticələrin işin faktiki hallarına uyğun olmamasına istinad etməyə yol verilmir.
39. Odur ki, məhkəmə kollegiyası apellyasiya instansiyası məhkəməsinin gəldiyi nəticə ilə razılaşaraq hesab edir ki, mübahisələndirilən qətnamə qəbul edərkən işin faktiki halları tam, hərtərəfli və obyektiv araşdırılmış və tərəflər arasındakı mübahisənin həlli üxxxxün tətbiq edilməli olan maddi və prosessual hüquq normaları düzgün tətbiq edilmiş, iş üzrə qanuni və əsaslı qətnamə qəbul edilmişdir. Kassasiya şikayətinin dəlilləri apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin ləğvi üxxxxün qanuni əsas deyildir.
40. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-in 416, 417, 419 və 421ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə kollegiyası
Qərara aldı:
Iddiaxxxxı Iddiaxxxxı tərəfindən verilmiş kassasiya şikayəti təmin edilməsin. Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki kollegiyasının ## ###### 2025-ci il tarixli, *(***)- ****/**** nömrəli qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılsın. Qərar qətidir və qəbul edildiyi andan qüvvəyə minir.