Ali Məhkəmə Qərar — İş №2(102)-1772/2020

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2(102)-1772/2020 19.03.2020 ALİ MƏHKƏMƏ Azərbaycan Respublikası adından Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının QƏRARİ Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyası hakim İbayev Vəfaddin Ələm oğlunun sədrliyi və məruzəsi, hakimlər Kalbalıyev Aslan Kalbalı oğlu və Əliyev Ələsgər Əliabbas oğlundan ibarət tərkibdə, Cumazadə Ceyhun Rizvan oğlunun katibliyi ilə, İddiaçı və onun vəkili Əlirzayev Tahir Qafar oğlunun, Cavabdeh və onun vəkili Abbasov Murtuzəli Aydın oğlunun iştirakları ilə, Cavabdeh Bakı Apelyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının 13 noyabr 2019-cu il tarixli qətnaməsindən verdiyi kassasiya şikayəti üzrə işə baxaraq MÜƏYYƏN ETDİ: Cavabdeh Bakı Apelyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının 13 n oyabr 2019-cu il tarixli qətnaməsindən kassasiya şikayəti verərək, qətnamənin ləğv edilməsini, iddia tələbinin təmin edilməməsi barədə iş üzrə yeni qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İşin halları: İddiaçı Cavabdeh qarşı borc tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. Bakı şəhəri Xəzərrayon məhkəməsinin 08 avqust 2019-cuil tarixli qətnaməsi ilə (sədrlik edən S.Bəhrəmzadə, iş 2(003)1880/2019) iddia tələbi təmin edilərək, Cavabdeh 11.742 ABŞ dollarının ödəniş günü qüvvədə olan manatla məzənnədə Azərbaycan Respublikası manatı ilə və ödənilmiş 30 manat dövlət rüsumunun alınaraq İddiaçı ödənilməsi qət edilmişdir. Bakı Apelyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının 13 noyabr 2019-cu il tarixli qətnaməsi ilə (hakimlər V.Sadıqov(sədrlik edən və məruzəçi), A.Hüseynovvə A.İmanov, iş № 2(103)-13532/2019) Cavabdeh apelyasiya şikayəti təmin edilməmiş, Bakı şəhəri Xəzər rayon məhkəməsinin 08 avqust 2019-cu il tarixli qətnaməsidəyişdirilmədən saxlanılmışdır. Kassasiya şikayətlərinin dəlilləri: Cavabdeh kassasiya şikayətini onunla əsaslandırmışdır ki, işə baxarkən apelyasiya instansiyası məhkəməsi maddi və prosessual qanun pozuntularına yol vermişdir. Ona görə də, Bakı Apelyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının 13 noyabr 2019-cu il tarixli qətnaməsinin ləğv edilməsini, iddia tələbinin təmin edilməməsi barədə iş üzrə yeni qərar qəbul edilməsini xahiş edir. Kassasiya şikayətlərinə qarşı verilmiş etiraz: Kassasiya şikayətinə qarşı etiraz daxil olmamışdır. Məhkəmə iclasında iştirak edənlərin izahatları: Cavabdeh vəkili Abbasov Murtuzəli Aydın oğlu izahatında göstərmişdir ki, işə baxarkən apelyasiya instansiyası məhkəməsi maddi və prosessual hüquq normalarını düzgün tətbiq etməmiş, prosessual qanun pozuntularına yol vermişdir. Ona görə də, Bakı Apelyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının 13 noyabr 2019-cu il tarixli qətnaməsinin ləğv edilməsini, iddia tələbinin təmin edilməməsi barədə iş üzrə yeni qərar qəbul edilməsini xahiş edir. İddiaçı vəkili Əlirzayev Tahir Qafar oğlu izahatında göstərmişdir ki, işə baxarkən apelyasiya instansiyası məhkəməsi maddi və prosessual hüquq normalarını düzgün tətbiq etmiş, prosessual qanun pozuntularına yol verməmişdir. Ona görə də, Bakı Apelyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının 13 noyabr 2019-cu il tarixli qətnaməsinin dəyişdirilmədən saxlanılmasını xahiş edir. Hüquqi məsələlər: Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 416-cı maddəsinə müvafiq olaraq kassasiya instansiyası məhkəməsi apelyasiya instansiya məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq edilməsini yoxlayır. Qanunun tələbinə görə kassasiya instansiyası məhkəməsi işin faktiki hallarını araşdırmır, yalnız maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq olunubolunmamasını yoxlayır. Kassasiya instansiyası tərəfindən işin faktiki halları yoxlanılmasa da apelyasiya instansiyası məhkəməsinin maddi və prosessual normaları düzgün tətbiq edib-etməməsini yoxlayarkən, hüquqi məsələlərin düzgün qiymətləndirilməsi üçün işin faktiki hallarının nəzərə alınması və onlara istinad olunması vacibdir. Kassasiya instansiyası məhkəməsinin işin müəyyənləşdirilmiş faktiki hallarına istinad etməsi faktiki halların yoxlanıl ması və araşdırılması hesab olunmamalıdır. Qeyd etmək lazımdır ki, işin faktiki hallarının prosessual qanunvericiliyin tələblərinə riayət edilmədən müəyyən olunması ədalətli məhkəmə araşdırılması hüququnun pozulmasına dəlalət etməklə mübahisənin hüquqi aktlarına təsir göstərə bilər. Apelyasiya instansiyası məhkəməsi müəyyən etmişdir ki, cavabdeh tərəfindən imzalanması qəbul edilən 21.06.2016-cı il tarixli əlyazma qəbzinə görə, həmin qəbz cavabdeh tərəfindən 1.500 manat, 6.000 ABŞ dolları və 12.800 ABŞ dolları məbləğlərində borcun alınmasına dair imzalanmışdır. Ödəniş qəbzlərinə görə, Cavabdeh və X3 tərəfindən 2018-ci ilin mart ayından 2018ci ilin dekabr ayınadək 100 manat (5 dəfə), 300 manat (bir dəfə) və 500 manat (2 dəfə) ümumilikdə 1.800 manat (ABŞ dolları məzənnəsi ilə 1.058 ABŞ doll arı (1.800:1.7=1.058)) məbləğində pul İddiaçı Yavərqızına ödənilmişdir. Bakı şəhəri Yasamal rayon Polis İdarəsinin 27-ci Polis Bölməsi tərəfindən göndərilmiş, Cavabdeh Yasamal RPİ-nin 27-ci PB-nin rəisi X1 vermiş olduğu izahatına görə, o, 2014-cü ilin təxminən fevralmart aylarında İddiaçı öz şəxsi işlərinə görə pul istəmiş, sonuncu ona ilk 1.500 manat, sonra isə hissə-hissə cəmi 6.000 ABŞ dolları məbləğində borca pul vermişdir. Aralarında olan danışığa əsasən hər ay o, həmin pulların sələmini ödəməlidir. 2014-cü ildən o, borcunun bir qismini birbaşa, sonra isə poçt vasitəsilə ödəmişdir. 12.800 ABŞ dolları isə sonradan iddiaçının hesablamasına görə sələmin artığından həmin məbləğdə pula çatmışdır. Baxmayaraq ki, 2014-cü ildən 2018-ci ilə qədər o, borcunu ödəyib qurtarmışdır. İddiaçı cavabde hə borc olaraq 12.800 ABŞ dolları məbləğində pul verdiyini (cavabdehin öz əlyazması ilə imzaladığı qəbz, həmçinin aralarında olan “whatsapp” yazışmaları ilə təsdiq olunur), həmin boc məbləğindən cavabdehin 1.800 manat, yəni 1.058 ABŞ dollarını qaytardığını iddia edərək, qalan 11.742 ABŞ dolları məbləğində pul vəsaitini tələb edir. Cavabdeh isə iddiaçının tələbini qəbul etməyərək, ondan 12.800 ABŞ dolları məbləğində borc almadığını, 6.000 ABŞ dolları və 1.500 manat borc aldığını və həmin məbləğləri qaytardığını, qəbzdə qeyd olunan 12.800 ABŞ dolları isə əsas borcları ilə birlikdə faiz borcları və faizlərə hesablanmış faizlərin ümumilikdə həmin vaxtda olan iddiaçı tərəfindən hesablanmış borcunun göstəricisi olduğunu qeyd etmişdir. Apelyasiya instansiyası məhkəməsi mübahisəli hüquq münasibəti nə Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 442, 448.1, 739.1, 740-cımaddələrini tətbiq etmişdir. Cavabdeh kassasiya şikayətində apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin ləğv edilməsinin əsası kimi faktiki halların sadalanması ilə kifayətlənmiş, apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən yol verilmiş hüquq pozuntusunun konkret olaraq nədən ibarət olmasını göstərməmişdir. Belə olan halda, yalnız faktiki halların sadalanması və kassatorun mülahizələri apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin ləğv edilməsi üçün əsas hesab edilə bilməz. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 407.2.-ci maddəsinə əsasən, kassasiya şikayətində işin hallarının sübut olunmamasına, məhkəmənin gəldiyi nəticə üçün əhəmiyyətli olan bütün faktiki halların aydınlaşdırılmamasına və yaxud qətnamə və qərardadda ifadə olunan nəticələrin işin faktiki hallarına uyğun olmamasına istinad etməyə yol verilmir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi “Məsumə Vəzirovanın şikayəti üzrə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin MİÜMK-nın 14 may 2009-cu il tarixli qərarının Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına və qanunlarına uyğunluğunun yoxlanılmasına dair” 21 iyun 2010-cu il tarixli qərarında qeyd etmişdir ki, kassasiya instansiyası məhkəməsi heç bir halda aşağı instansiya məhkəməsinin səlahiyyətlərini öz üzərinə götürməməlidir. Kassasiya instansiyası məhkəməsi mülki işin aşağı instansiya məhkəmələri tərəfindən müəyyən edilməmiş yeni hallarını müəyyən etməsinə həmin hallara maddi hüquq normalarını tətbiq etməsi üçün hüquqi əsas mövcud deyildir. Əks yanaşma Azərbayca n Respublikasında kassasiya qaydasında ədalət mühakiməsini həyata keçirən Ali Məhkəmənin Konstitusiya hüquqi statusunu müəyyən edən Konstitusiyanın 131-ci maddəsinin məzmununa uyğun olmazdı. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi iş üzrə müəyyən etdiyi faktiki hallara maddi hüquq normalarını düzgün tətbiq etmiş, prosessual qanun pozuntularına yol verməmişdir. Kassasiya şikayətinə baxılmasının nəticələri: Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, mülki işə baxıldıqda hüquq normaları düzgün tətbiq olunmuş, qətnamənin ləğvi üçün əsas olan maddi və prosessual qanun pozuntularına yol verilməmişdir. Kassasiya şikayətinin dəlilləri Bakı Apelyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının 13 noyabr 2019-cu il tarixli qətnaməsinin ləğv edilməsi üçün əsas hesab edilmir. Yuxarıda ş ərh edilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 416-419-cu maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə kollegiyası QƏRARA ALİR: Kassasiya şikayəti təmin edilməsin. Bakı Apelyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının 13 noyabr 2019-cu il tarixli qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılsın. Qərar qəbul edildiyi andan qüvvəyə minir.