Ali Məhkəmə Qərar — İş №2(102)-2380/2019

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2(102)-2380/2019 01.04.2019 ALİ MƏHKƏMƏ Azərbaycan Respublikası adından Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının QƏRARİ Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyası Ali Məhkəmənin hakimləri Rüstəmov Əli Məhəmməd oğlu (sədrlik edən və məruzəçi), Əhmədova Mehparə Tofiq qızı və Nurməmmədov Əhməd Güləhməd oğlundan ibarət tərkibdə, Cumazadə Ceyhun Rizvan oğlunun katibliyi, İddiaçı vəkili X1, Cavabdeh və 3-cü şəxs X2 vəkili X5 iştrakları ilə, İddiaçı Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin 20 noyabr 2018-cı il tarixli qətnaməsindən verdiyi kassasiya şikayəti üzrə işə baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: Bakışəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsinin 17 iyul 2018-ci il tarixli qətnaməsi ilə (hakim:K.B.Əsədov; 2(001)-4403/2018) İddiaçı Cavabdeh qarşıiddia tələbi təmin edilmiş, İddiaç ıövladları 13.10.2010-cu il təvəllüdlü E6 və 20.04.2012-ci il təvəllüdlü D8 ilə birlikdə Bakı şəhəri, ******************** küçəsi, ****** saylı evə köçrülməsi vəödənilmiş 10 manat dövlət rüsumunun İddiaçı aid edilməsi qət edilmişdir. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının 20 noyabr 2018-ci il tarixli qətnaməsi ilə (hakimlər: V.T.Həsənov (sədrlik edən və məruzəçi), Ş.A.Məmmədova, N.Ş.Cəfərov; iş 2(103)-11006/2018) Cavabdeh və 3-cü şəxs X2 apellyasiya şikayətləri təmin edilmiş, Bakışəhəri, Binəqədi Rayon Məhkəməsinin qətnaməsi ləğv edilmiş və işüzrə yeni qətnamə qəbul edilərək iddia təmin edilməmişdir. İşin halları İddiaçı cavabdeh Cavabdeh qarşı «mənzilə köçürülmə» tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, övladla rı 13.10.2010-cu il təvəllüdlüE6 və 20.04.2012ci il təvəllüdlü D8 ilə birlikdə Bakışəhəri,************************** saylı evə köçürülməsi barədə qətnaməçıxarılmasını xahiş etmişdir. İddiaçı iddia tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, İddiaçı cavabdeh Cavabdeh ilə 10.02.2010-cu ildə rəsmi nigaha daxil olaraq ailə qurmuşlar. Birgə nigah dövründə Bakışəhəri,************************ saylı evdə yaşamış, birgə təsərrüfat aparmış və birgə nigahdan 13.10.2010-cu il təvəllüdlü E6 və 20.04.2012-ci il təvəllüdlü D8 adlı uşaqları doğulmuşdur. 14.03.2018-ci il tarixdə nigahları pozulmuş, uşaqlar ananın yanında saxlanılmışlar. Nigah pozulduqdan sonra uşaqları ilə birlikdə anasının yanında yaşamışdır. Odur ki, Bakışəhəri,******************************* saylı evə köçürülməsini xahiş etmişdir. Kassasiya şikayətinin dəlilləri İddiaçı kassasiya şikayətində apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin ləğv edilərək işin həmin məhkəməyə göndərilməsi barədə qərar çıxarılmasını xahiş etmişdir. Kassasiya şikayəti onunla əsaslandırılmışdır ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsi Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının 60-cı maddəsinintələblərinin pozulması iləəsassız və qanunsuz, rellığa və həqiqətə uyğun olmayan qətnamə qəbul edilmişdir. Tərəflərin izahatı Məhkəməkollegiyasınıniclasında İddiaçı vəkili X3 kassasiyaşikayətininə uyğun izahat verərək, şikayətintəminedilməsinixahişetdi. Məhkəməkollegiyasınıniclasında Cavabdeh və 3-cü şəxs X2 vəkili X5 kassasiya şikayətinin təminedilməməsinixahişetdi. Məhkəməkollegiyasınıniclasında 3-cüşəxs X2 vəkili X5 kassasiya şikayətinin təm inedilməməsinixahişetdi. Məhkəmə kollegiyası iclasının yeri və vaxtı barədə lazımi qaydada məlumatlandırılmalarına baxmayaraq, iddiaçı və cavabdeh heç bir üzrlü səbəb göstərmədən məhkəmə kollegiyasının iclasına gəlməmişlər. Məhkəm kollegiyası Azərbaycan Respublikası MPM-nin 415.3-cü maddəsinəəsasən onların iştirakı olmadan işə baxılmasını mümkün hesab edir. Hüquqi məsələlər Azərbaycan Respublikası MPM-nin 416-cı maddəsinəəsasən kassasiya instansiyası məhkəməsi apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq edilməsini yoxlayır. Qanunun tələbinə görə kassasiya instansiyası məhkəməsi işin faktiki hallarını araşdırmır, yalnız maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq olunubolunmamasını yoxlayır. Kassasiya instansiyası məhkəməsi tər əfindən işin faktiki halları yoxlanmasa da, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin maddi və prosessual hüquq normalarını düzgün tətbiq edib-etməməsini yoxlayarkən, hüquqi məsələlərin düzgün qiymətləndirilməsi üçün işin faktiki hallarının nəzərə alınması və onlara istinad olunması vacibdir. Kassasiya instansiyası məhkəməsinin işin müəyyənləşdirilmiş faktiki hallarına istinad etməsi faktiki halların yoxlanılması və araşdırılması hesab olunmamalıdır.Qeyd etmək lazımdır ki, işin faktiki hallarının prosessual qanunvericiliyin tələblərinə riayət edilmədən müəyyən olunmasıədalətli məhkəmə araşdırılması hüququnun pozulmasına dəlalət etməklə mübahisə iləəlaqədar qəbul edilmiş hüquqi akta təsir göstərə bilər. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən müəyyən edilmiş işin hallarından və məhkəmə ic lasında tədqiq edilmiş sənədlərdən, o cümlədən iş materiallarında olan Binəqədi Rayon Qeydiyyat Şöbəsi tərəfindən verilmiş nigah haqqında şəhadətnamədən görünür ki, İddiaçı və Cavabdeh arasında nigah 10.02.2010-cu il tarixdə bağlanmışdır. Döğum haqqında şəhadətnamələrəəsasən 13.10.2010-cu il təvəllüdlü E6 və 20.04.2012-ci il təvəllüdlü D8 adlı uşaqları vardır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin: - 6.1.1-ci maddəsi isə mülki hüquq subyektlərinin bərabərliyini mülki qanunvericiliyin əsas prinsiplərindən biri kimi müəyyən etmişdir. - 180.1.-ci maddəsinəəsasən tikinti məqsədləri üçün ayrılmayan torpaq sahəsində və ya buna lazımi icazələr almadan və ya şəhərsalma və tikinti normalarını və qaydalarını ciddi surətdə pozmaqla tikilmiş yaşayış evi, digər tikili, qurğu və ya başqa daşınma z əmlak özbaşına tikinti sayılır. - 180.2-ci maddəsinəəsasən özbaşına tikinti aparmışşəxs ona mülkiyyət hüququ əldə etmir. Onun tikintiyə dair sərəncam vermək - onu satmaq, bağışlamaq, icarəyə vermək, digər əqdlər bağlamaq ixtiyarı yoxdur. - 180.3-cü maddəsinəəsasən özbaşına tikintiyə mülkiyyət hüququ məhkəmə tərəfindən o şəxs üçün tanına bilər ki, tikinti aparılmış torpaq sahəsi onun mülkiyyətində olsun. Əgər tikintinin saxlanması digər şəxslərin hüquqlarını və qanunla qorunan mənafelərini pozursa və ya fiziki şəxslərin həyatı və sağlamlığıüçün təhlükə yaradırsa, göstərilən şəxsin özbaşına tikintiyə mülkiyyət hüququ tanına bilməz. İşüzrə toplanmış sübutları araşdıran apellyasiya instansiyası məhkəməsi müəyyən etmişdir ki,иддиачы İddiaçıкючмяк истядийи евин ъавабдещ тяряфя мяхсус олмасыны мютябяр сцбутларла тясдиг едя билмəmişdir. İддиачы 2010-ъу илдя евя кючяркян ев мювъуд олмуш, йалныз тяряфляр евдя йашайаркян щямин евдя мцяййян дахили йахшылашдырма ишляри апармамышдыр. Беля олан щалда иддиачын евин тикилмясиня диэяр тяряфля ялдя етмиш олдуьу бирэя вясаит вя юзцнцн шяхси вясаити ясасында тикинти апармасы тясдиг олунмamışdır. Ишин диэяр тякзиб олунмайан щалларындан эюрцнцр ки, ев 3-ъц шяхся мяхсусдур вя онунла ъавабдещин атасы арасында етибарлы олмайан мцгавиля ясасында кирайяйя эютцрцлмцшдцр. Беля олан щалда тяряфлярин щямин евдя мцвяггяти йашамалары, евин ися ъавабдещя вя йа онун аилясинин щяр щансы бир цзвцня мяхсус олмамасы ашкар олан щалдыр. Евдя мяъбури кючкцн кими гейдиййата алынмалары ися ъавабдещ тяряфиндян мяъбури кючкцн олдугларына эюря дювлят тяряфиндян верилми ш имтийазлардан истифадя етмяляри мягсяди дашымасы аьлабатан дялилдир. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi гейд etmişdir ки, щятта мцбащисяли тикилинин ъавабдещ тяряфя мяхсус олмасы щалы тясдиг олунса беля йенядя иддиачынын тикилийя кючцрцлмяси мцмкцнсцздцр. Чцнки ишин мцбащися едилмяйян щалыдыр ки, иддиачы евя кючян заман артыг тикили мювъуд олмуш, йашайыш цчцн йарарлы олмушдур. Тяряфляр орада йашадыглары мцддятдя щеч бир ялавя тикили щяйата кечирилмямишдир. Лакин тяряфляр мцбащисяляндирмирляр ки, йашадыглары мцддят ярзиндя ися бязи кичик мянзил дахили йахшылашдырма ишляри щяйата кечирилмишдир. Лакин бу щал юзлцйцндя иддиачынын щямин тикили цзяриндя щяр щансы щцгуг ялдя етмясиня вя даими олараг йашамасына имкан йаратмыр. Ишин диэяр мцбащися едилмяйян щалыдыр ки, тикили дашынмаз ямлакын дюв лят рейестриндя гейдя алынмамыш вя тяряфлярин щяр щансы биринин тикили цзяриндя щяр щансы щцгуглары мювъуд дейилдир. İддиачы узун мцддятдир мцбащисяли тикилидян йашайыш сащяси кими истифадя етмир. Йалныз тяряфляр арасында никащ позулдугдан сонра о беля бир иддиа тяляби иряли сцрмцшдцр. Иддиачынын атасынын Сумгайыт шящяриндя йерляшян евиндя йашадыьы вя ушагларыны мящз щямин яразидя йерляшян мяктябдя тящсил алдыглары ашкардыр. Иддиачы ъавабдещля бирэя йашадыглары заманда ушагларынын Сумгайыт шящяриндя йерляшян мяктябдя тящсил алдыгларыны щяр эцн Бинягяди районундан ушаглары тящсил алмалары цчцн Сумгайты шящяриня апарылдыьыны эюстярмиш олса да, мящкямя коллеэийасы буну инандырыъы щесаб етмир. Мяктябля йашайыш йери арасында олан мясафя нязяря алындыгда щяр эцн ушагларын иддиачынын эюстярдийи мяктябя эедяряк тящсил алмалары мцмкцсцз олан щалдыр. Бу ися ъавабдещ тяряфин о дялилини тясдиг едир ки, иддиачы узун мцддятдир мцбащисяли тикилидя йашамыр, даими йашайыш йери олараг атасына мяхсус олан еви сечмиш, юзцнцн кюнцллц олараг тярк етдийи, йашамаг цчцн башгасына мяхсус олан мцбащисяли тикилийя ещтийаъы йохдур. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 25-ci maddəsinəəsasən hamı qanun və məhkəmə qarşısında bərabərdir. Kişi ilə qadının eyni hüquqları və azadlıqları vardır. Dövlət irqindən, milliyyətindən, dinindən, dilindən, cinsindən, mənşəyindən, əmlak vəziyyətindən, qulluq mövqeyindən, əqidəsindən, siyasi partiyalara, həmkarlar ittifaqlarına və digər ictimai birliklərə mənsubiyyətindən asılı olmayaraq hər kəsin hüquq və azadlıqlarının bərabərliyinə təminat verir. İnsan və vətən daş hüquqlarını və azadlıqlarını irqi, milli, dini, dil, cinsi, mənşəyi, əqidə, siyasi və sosial mənsubiyyətə görə məhdudlaşdırmaq qadağandır. Heç kəsə bu maddənin İİİ hissəsində göstərilən əsaslara görə zərər vurula bilməz, güzəştlər və ya imtiyazlar verilə bilməz, yaxud güzəştlərin və ya imtiyazların verilməsindən imtina oluna bilməz. Hüquq və vəzifələrlə bağlı qərarlar qəbul edən dövlət orqanları və dövlət hakimiyyəti səlahiyyətlərinin daşıyıcıları ilə münasibətlərdə hər kəsin bərabər hüquqları təmin edilir. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi nəticəyə gəlmişdir ki, иддиачынын мцбащисяли тикилийя кючцрцлмяси, яввялки шяртлярля йашамасы о заман мцмкцн ола билярди ки, онун даими йашайыш йери олмасын, мцбащисяли тикилидян даими йашайыш сащяси кими истифадя етмяк имканы ялдя етсин, щямин тик или бирэя никащ дювцрцндя ялдя едилмиш вясаит ясасында тикилсин, евин ъавабдещ тяряфя мяхсус олмасы тясдиг олунсун. Лакин ишин арашдырылмыш щаллары иля эюстярилян хцсусатлар тясдиг олунмадыьындан иддиачынын мцбащисяли тикилийя кючцрцлмяси мцмкцнсцздцр. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 372.1-ci maddəsinin tələbinə müvafiq olaraq tam hüquqlu məhkəmə kimi işüzrə toplanmış sübutları tədqiq edib onlara hüquqi qiymət verərək apellyasiya instansiyası məhkəməsi haqlı olaraq birinci instansiya məhkəməsinin gəldiyi nəticə işin hallarına uyğun olmadığından və maddi hüquq normaları pozulduğundan qətnaməni ləğv edərək yuxarıda göstərilən qanuni vəəsaslı qətnamə qəbul etmişdir. İşin şərh olunan hallarını müzakirə edərək məhkəmə kollegiyası nəticəyə gəlir ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən işüzrə maddi və prosessual hüquq normaları düzgün tətbiq edilməklə qanuni vəəsaslı qətnamə qəbul edildiyinə görə qətnamə dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Kassasiya şikayətinin dəlilləri əsassız olduğu üçün qanuni vəəsaslı olan apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin ləğv edilməsi üçün əsas ola bilməz. Ona görə də kassasiya şikayəti təmin olunmamalıdır. Göstərilənlərəəsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 416-419-cu maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə kollegiyası QƏRARA ALDİ: Kassasiya şikayəti təmin edilməsin. Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının bu işüzrə 20 noyabr 2018-cı il tarixli qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılsın. Qərar qəbul edildiyi andan qüvvəyə minir.