Ali Məhkəmə Qərar — İş №2(102)-2704/2020

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2(102)-2704/2020 09.09.2020 ALİ MƏHKƏMƏ Azərbaycan Respublikası adından Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının QƏRARİ Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyası, hakimlər Xələfov İlqar Rəhim oğlu, Dəmirov İlqar Kamal oğlu və Əliyev Ələsgər Əliabbas oğlundan ibarət tərkibdə, Məhərrəmova Çinarə Ədalət qızının katibliyi ilə, Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının xx xxxxxx 2019-cu il tarixli 2(103)11436/2019 saylı qətnaməsindən Cavabdeh tərəfindən verilmiş kasasiya şikayəti üzrə işə baxaraq Müəyyən etdi: Bakı Şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsinin xx xxxx 2019-cu il tarixli qətnaməsi ilə (hakim F.E.Hətəmzadə, iş № 2(001)-4196/2019) İddiaçı Cavabdeh qarşı pul tələbinə dair iddiası qismən təmin ed ilərək Cavabdeh əsas borca görə 52.000 manat, faiz borcuna görə 3900 manat, dövlət rüsumuna görə 30 manat, cəmi 55.930 manatın alınaraq İddiaçı verilməsi, iddianın qalan hissədə təmin olunmaması qət edilmişdir. Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının xx xxxxxx 2019-cu il tarixli qətnaməsi ilə (hakimlər: E.Q.Nəbiyev, R.Ə.Qurbanov və A.Ə.Hüseyn) cavabdehin apelyasiya şikayəti təmin edilməmiş, Bakı Şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsinin xx xxxx 2019-cu il tarixli qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılmışdır. İşin halları: 2019-cu ilin fevral ayında İddiaçı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək 2017-ci ilin əvvəllərindən başlayaraq aralarında baş vermiş mal tədavülü ilə əlaqədar Cavabdeh 52.000 manat məbləğində sement və sair tikinti materiallarını verməsini və bunun cavabdeh tərəfindən verilmiş və 2 nəfər şahidin iştirakı ilə tərtib olunmuş xx xxxxxx 2017-ci il tarixli iltizamla təsdiq olunmasını əsas göstərməklə cavabdehdən həmin tikinti materiallarının ödənilməmiş dəyəri kimi 52.000 manatın, əldən çıxmış fayda kimi ümumi məbləğin 10 faizini təşkil edən 5200 manatın və mənəvi ziyana görə 5000 manatın, cəmi 62.200 manatın Cavabdeh alınaraq ona verilməsinə dair qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddia tələbi üzrə yuxarıda göstərilən məhkəmə qətnamələri qəbul edilmişdir. Kasasiya şikayətinin dəlilləri: İş üzrə Cavabdeh kasasiya şikayəti verərək iddiaçı ilə iltizamda adıgöstərilən N arasında iş birliyinin olmasını və Nun İddiaçı borclu olmasını və həmin iltizamı borcun təminatı kimi imzalamasını, onun iddiaçıya borcunun olmamasını və s. əsas göstərməklə qətnamənin l əğv edilməsini xahiş etmişdir. Kasasiya kollegiyasının iclasında cavabdeh və vəkili kasasiya şikayətini müdafiə edərək təmin edilməsini xahiş etmişlər. İddiaçı Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 67.1-ci maddəsinin tələblərinə zidd olaraq məhkəmə iclasına vəkilsiz gəldiyindən məhkəmə tərəfindən onun izahatı dinlənilməmişdir. Hüquqi məsələlər: Kollegiya sədrlik edənin məruzəsini dinləyib, kasasiya şikayətinin dəlillərini müzakirə edib, iş materiallarını araşdırdıqdan sonra hesab edir ki, kasasiya şikayəti təmin olunmamalı, qətnamə dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 416-cı maddəsinə görə kassasiya instansiyası məhkəməsi apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq edilməsini yoxlayır. İşin a pelyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən müəyyən olunmuş hallarından görünür ki, Cavabdeh iki nəfərin şahidliyi ilə verdiyi xx xxxxxx 2017-ci il tarixli iltizamla “xxxx” MMC-nin ona borclu olduğu 1300 kubmetr betondan dəyəri 52.000 manat təşkil edən 650 kubmetr betonun İddiaçı verilməsi barədə üzərinə öhdəlik götürmüşdür. Həmin iltizam tərəflər arasında mövcud olmuş iş birliyi nəticəsində Cavabdeh İddiaçı 52.000 manat məbləğində borcunun yaranmasını təsdiq etdiyindən, apelyasiya instansiyası məhkəməsi hesab etmişdir ki, Cavabdeh həmin iltizamı təsdiq etməklə iddiaçı qarşısında borcun qaytarılması barədə üzərinə öhdəlik götürmüşdür. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 385.1-ci maddəsinə görə öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməl idir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Lakin müəyyən olunduğu kimi Cavabdeh öhdəliyin icrasını təmin etməmişdir. Mülki Məcəllənin 439.3-cü maddəsinə görə qanuna və ya müqaviləyə əsasən borcun üstünə faizlər hesablanmalı olduqda, əgər bu Məcəllə ilə və ya müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, onlar iki faiz bəndi əlavə edilməklə Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankı tərəfindən müəyyən edilən uçot dərəcəsi miqdarında, lakin ildə azı beş faiz miqdarında hesablanır. Həmin Məcəllənin 449.1-ci maddəsinə əsasən özgəsinin pul vəsaitini qanunsuz saxlamaqla, onu qaytarmaqdan boyun qaçırmaqla, onun ödənilməsini digər şəkildə gecikdirmək lə və ya başqa şəxsin hesabına pul vəsaitini əsassız əldə etməklə və ya toplamaqla ondan faydalanmağa görə həmin vəsaitin məbləğindən faizlər ödənilməlidir. Faizlərin miqdarı pul öhdəliyinin və ya onun müvafiq hissəsinin icra edildiyi gün üçün bank dərəcəsi ilə müəyyənləşdirilir. Borc məhkəmə qaydasında tutulduqda məhkəmə kreditorun tələbini qərarın çıxarıldığı gün üçün bank uçot dərəcəsini əsas götürməklə ödəyə bilər. Qanunun həmin normalarının tələbinə müvafiq olaraq apelyasiya instansiyası məhkəməsi faizlərə görə hesablanmış 3900 manatın cavabdehdən tutulmasını əsaslı saymışdır. Göstərilənlərlə əlaqədar kasasiya kollegiyası apelyasiya instansiyası məhkəməsinin iş üzrə gəldiyi nəticə ilə razılaşır və hesab edir ki, iddia tələbinin qismən təmin olunması qanuni və əsaslı olmuşdur. Şərh olu nanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 416-419-cu maddələrini rəhbər tutaraq kollegiya QƏRARA ALDİ: Kasasiya şikayəti təmin edilməsin. Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının hazırkı iş üzrə olan xx xxxxxx 2019-cu il tarixli qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılsın. Qərar qəbul edildiyi andan qüvvəyə minir.