Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2(102)-2834/2025 21.10.2025 ALİ MƏHKƏMƏ Azərbaycan Respublikası adından Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Mülki kollegiyasının İddiaçı LPO İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin Cavabdeh qarşı iş üzrə QƏRARI Açar sözlər: (əmlak tələbi) Azərbaycan Respublikasının Ali Məhkəməsi Mülki kollegiyasının hakimləri Həsənov Vüqar Təvəkgül oğlu (məruzəçi), Şəfiyev İspəndiyar Əsəd oğlu və Əhmədov Əhməd Abbas oğlundan ibarət tərkibdə, iddiaçı LPO İddiaçı ASC-nin Cavabdeh qarşı “özgəsinin qanunsuz sahibliyindən əmlakın geri tələb edilməsi” tələbinə dair iş üzrə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının 20 may 2025-ci il tarixli, 2(103)-1918/2025 saylı qətnaməsindən iddiaçı LPO İddiaçı ASC tərəfindən verilmiş kassasiya şikayətinə Ali Məhkəmənin inzibati binasında 21 oktyabr 2025-ci il tarixdə yazılı icraat qaydasında baxaraq, aşağıdakı qərarı qəbul etdi. İşin halları
1. İddiaçı ASC-nin Səhmdarlarının növbədənkənar Ümumi Yığıncağının xx.xx.2017-ci il tarixli, 04 №-li protokoluna əsasən, «X9 (CDB)» ASC-nin İddiaçı ASC-yə qoşulması şəklində İddiaçı ASC-nin yenidən təşkil edilməsi, «X9 (CDB)» ASC-nin fəaliyyətinə xitam verilməklə hüquq və vəzifələrinin (aktiv və öhdəliklərinin) yenidən təşkil olunan İddiaçı ASCyə keçirilməsi qərara alınmışdır.
2. Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyi yanında Milli Gəlirlər Departamentinin Hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatı idarəsi tərəfindən verilmiş xx.xx.2017-ci il tarixli çıxarışa əsasən İddiaçı ASC «X9 (CDB)» ASC-nin ona qoşulması nəticəsində yenidən təşkil edilmiş və həmin hüquq i şəxsin hüquqi varisidir.
3. «X9 (CDB)» ASC ilə Cavabdeh arasında 25 yanvar 2017-ci il tarixli icarə müqaviləsi bağlanmışdır. İcarə Müqaviləsinin 4.7-ci bəndinə əsasən bu müqavilənin şərtlərinin dəyişdirilməsinə, ona əlavələr edilməsinə tərəflərin qarşılıqlı razılığı əsasında, yazılı formada tərtib edilməklə yol verilir. Bundan sonra tərəflər arasında 25 yanvar 2017-ci il tarixli «İcarə müqaviləsi»nə dəyişiklik edilməsi haqqında 14 aprel 2020-ci il tarixli «Razılaşma» imzalanmışdır. «Razılaşma»nın 3.1-ci bəndinə əsasən bu müqavilə üzrə «İcarəçi» icarə obyektindən istifadəyə gorə «İcarəyə verən»ə ödəniləcək bütün vergilər də daxil olmaqla, hər ay 8.280 manat icarə haqqı ödəyir. «Razılaşma»ya əsasən xx.xx.2017-ci il tarixli «İcarə müqaviləsi»nə 8.10. bəndi əlavə edilərək, tərəflər razılaşır lar ki, ödəniləcək aylıq icarə haqqı Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin xx.xx.2016-cı il tarixli, 2(103)-2803/2016 nömrəli qətnaməsinin icrası üçün Cavabdeh ilə İddiaçı ASC arasında bağlanmış 14 aprel 2020-cı il tarixli razılaşmaya əsasən İddiaçı ASC-yə ödənilməsinə yönəldilir.
4. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasının 30 aprel 2020-ci il tarixli 23(103)-129/2020 saylı qərarı ilə İddiaçı ASC müflis elan edildiyindən banka Əmanətlərin Sığortalanması Fondu Ləğvedici təyin edilmişdir. Bu səbəbdən də icarəçi İddiaçı ASC ilə icarəyə verən Cavabdeh arasında bağlanan 25 yanvar 2017-ci il tarixli «İcarə müqaviləsi»nə və həmin icarə müqaviləsinə dəyişiklik edilməsi haqqında 14 aprel 2020-ci il tarixli «Razılaşma»ya müqavilənin 4.5-ci bəndinin tələbinə əsasən birtərəfli qaydada xitam veril mişdir. Müqavilənin 4.5-ci bəndinə əsasən İcarəçi İcarəyə verənə 30 (otuz) təqvim günü əvvəlcədən yazılı xəbərdarlıq verməklə bu Müqaviləyə birtərəfli qaydada xitam verə bilər. İcarə müqaviləsinə xitam verilməmişdən əvvəl Cavabdeh xx.xx.2020-ci il tarixli **********077 nömrəli məktubla, LPO İddiaçı ASC ilə bağlanan 25 yanvar 2017-ci il tarixli «İcarə müqaviləsi»nə və həmin icarə müqaviləsinə dəyişiklik edilməsi haqqında 14 aprel 2020-ci il tarixli «Razılaşma»ya 01 iyun 2020-ci il tarixdən etibarən xitam veriləcəyi bildirilmişdir.
5. Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun İnformasiya Texnalogiyaları və Təhlükəsizlik Departamentinin təhlükəsizlik şöbəsinin müdiri X11, LPO İddiaçı ASC-in X3 şöbə rəisi X6, Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun Ümumi İşlər Departamentinin təsərrüfat şöbəsinin müdiri X7, QSC Bank Standard KB-nin İnzibati Departamentinin təsərrüfat-təchizat şöbəsinin mütəxəssisi X8 və LPO Texnikabank ASC-in təhlükəsizlik şöbəsinin mühafizəçisi X10 tərəfindən tərtib olunmuş xx.xx.2020-ci il tarixli aktın surətindən görünür ki, Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasının 30 aprel 2020-ci il tarixli 2-3(103)-129/2020 saylı qərarı ilə İddiaçı ASC müflis elan edildiyindən, banka Əmanətlərin Sığortalanması Fondu ləğvedici təyin edildiyindən və İddiaçı ASC ilə Cavabdeh arasında bağlanan xx.xx.2017-ci il tarixli icarə müqaviləsinə və həmin icarə müqaviləsinə dəyişiklik edilməsi haqqında xx.xx.2020-ci il tarixli “Razılaşma”ya müqavilənin 4.5-ci bəndinin tələbinə əsasən xitam verildiyindən, Cavabdeh mülkiyyətində olan Bakı şəhəri Nəsimi rayonu Azadlıq prospekti 124 ünv anında yerləşən qeyri-yaşayış sahəsinin 1-ci, 2-ci, 3-cü, 4-cü və 5-ci mərtəbəsində yerləşən LPO İddiaçı ASCyə məxsus 93 çeşiddə, 425 sayda, ümumilikdə qiymətləndirmə rəyinə əsasən 75.250 manat qiymətləndirilmiş inventarlar icarəyə verən Cavabdeh gələcəkdə dəyərini ödəməklə almaq təklifi əsasında ayrı-ayrılıqda barkotlanmaqla Cavabdeh saxlancında qalmışdır.
6. Aktdan daha sonra müəyyən olunur ki, akt 3 nüsxədə tərtib olunmuş, nüxsələrdən biri LPO İddiaçı ASC-in İnzibati İşlər Departamentinin şöbə rəisi X4, ikisi isə Ləğvedici Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun Təsərrüfat şöbəsinin rəisi X1, Cavabdeh aktın bir nüsxəsini Ləğvedici Əmanətlərin Sığortalanması Fondundan götürülməsi bildirilmişdir.
7. Cavabdeh ilə İddiaçı ASC tərəflərin təsdiq edilmiş 27 mart 2013-cü il tarixli təhviltəslim a ktından görünür ki, xx.xx.2013-cü il tarixli əmlakın icarəyə verilməsi haqqında müqaviləyə əsasən, Cavabdeh xüsusi mülkiyyət hüququ əsasında məxsus olan Bakı şəhəri Nəsimi rayonu Azadlıq prospekti ilə N.Vəzirov küçəsinin kəsişməsində yerləşən ümumi sahəsi 200 kv.m. olan qeyri-yaşayış sahəsində və onun alt hissəsində yerləşən ümumi sahəsi 180 kv.m. olan zirzəmisində quraşdırılan aşağıda qeyd edilən ləvazimatlar istifadə üçün İddiaçı ASC-yə təhvil verilmişdir: kondisioner (ümumi 24) 11 ədəd; əmanət saxlanc yeri seyf 2 ədəd; 1-ci mərtəbə rəis otağı seyf 1 ədəd; mətbəx mebeli tam komplekt 2 ədəd; soyuducu 2 ədəd; görüntülü kamera sistemi 1 dəst; kameralar 46 ədəd; yanğın mühafizə sistemi zirzəmi daxil olmaqla bütün bina üzrə 6 dəst; UPS sistemi akumulyator dəsti 2 ədəd; işıq tənzimləyici zirzə mi hissəsində (2-ci mərtəbədə işıq tənzimləyici ofislərə aid, AtaBanka aid deyil) 1 dəst; kassa otağı və seyf 1-ci mərtəbə 1 ədəd; generator ümumi bütün bina üzrə 1 dəst. (cild 1.iş.v.72)
8. X12 tərəfindən verilmiş xx.xx.2022-ci il tarixli qəbzin surətindən görünür ki, o, "xxxx" ASC-in nümayəndəsi olaraq xx.xx.2022-ci il tarixli aktda Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin MTT(006)-120/2022 saylı xx.xx.2022-ci il tarixli icra vərəqində qeyd olunan əmlaklardan 67 sayda saxlanca qəbul etmiş və ona CM-in 303-cü maddəsinin tələbi izah edilib xəbərdarlıq edilmişdir. (cild
1. İş.v. 148-151) 9. "xxxx" ASC-in xx.xx.2023-cü il tarixli AS-23/1378 saylı məktubundan müəyyən olunur ki, Cavabdehun müraciətinə əsasən, bildirilmişdir ki, Cəmiyyətlə bağlanmış xx.xx.2020-ci il tarixli icarə müqaviləsinə əsas ən, Cəmiyyətin istifadəsinə verilmiş Bakı şəhəri Azadlıq prospekti 124 ünvanında yerləşən qeyri-yaşayış sahəsində LPO İddiaçı ASC-yə məxsus hər-hansı əmlak mövcud deyildir. Belə ki, LPO İddiaçı ASC-yə məxsus Cəmiyyətin istifadəsində olan 27.900.00 manat dəyərində olan 22 ədəd müxtəlif əşya və avadanlıq "xxxx" MMC tərəfindən keçirilmiş açıq hərracın nəticələrinə dair protokola əsasən Cəmiyyət tərəfindən alınmış və mülkiyyətinə keçirilmişdir. Əlavə olaraq bildirilir ki, Bakı şəhəri Azadlıq prospekti 124 ünvanında yerləşən qeyri-yaşayış sahəsində 2,3,4 və 5-ci mərtəbələrində, qismən zirzəmisində olan LPO İddiaçı ASC-yə məxsus digər mebel və avadanlıqlar LPO İddiaçı ASC-nin əməkdaşları tərəfindən təhvil alınaraq 166 yükdaşıma xidmətinə məxsus yükmaşınları vasitəsi ilə daşınmışdır. (şəkillər mə ktuba əlavə edilmişdir) (cild 2, iş.v.16)
10. Satıcı LPO İddiaçı ASC-nin ləğvedicisi ƏSF ilə alıcı "xxxx" ASC arasında xx.xx.2022-ci il tarixdə bağlanmış A070/22 saylı müqavilədən müəyyən olunur ki, qiyməti 27.900 manat olan, müqaviləyə əlavə olunan siyahıda adları qeyd olunan 22 adda əşyaları satıcı alıcıya hərrac vasitəsi ilə satmışdır. (cild 2, iş.v. 19-23) İş üzrə qəbul edilmiş məhkəmə aktları a) Birinci instansiya məhkəməsində icraat
11. İddiaçı LPO İddiaçı ASC Cavabdeh qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Cavabdeh mülkiyyətində olan Bakı şəhəri Nəsimi rayonu Azadlıq prospekti 124 ünvanda yerləşən qeyri-yaşayış sahəsinin 1-ci, 2-ci, 3-cü, 4-cü və 5-ci mərtəbəsində yerləşən LPO İddiaçı ASC-yə məxsus -
1. Stellaj dəmir 8 hissəli 9 ədəd x 200 AZN = 1800 AZN; 2. tumba 19 ədə d x 30 AZN = 570 AZN;
3. UPS UPSET 2 ədəd x 900 AZN = 1800 AZN;
4. UPS Kanina 1 ədəd x 1500 AZN = 1500 AZN;
5. Kassa otağı şüşəsi bron 2 ədəd x 150 AZN = 300 AZN; 6. kondisioner fujitsu 1 ədəd = 800 AZN; 7. kondisioner mitsubishi 2 ədəd x 350 AZN = 700 AZN; 8. kondisioner toshiba 3 ədəd x 350 AZN =1050 AZN;
9. Elektrik tənzimləyici Çətinkaya 1 ədəd = 2000 AZN; 10. seyf 1 ədəd x 500 AZN = 500 AZN; 11. seyf qapı 2ədəd x 500 AZN = 1000 AZN; 12. qapı dəmir barmaqlığı 2 ədəd x 120 AZN = 240 AZN; 13. sənəd dolabı üstü rəfli 13 ədəd x 80 AZN = 1040 AZN; 14. dolab divar içi sürgülü = 200 AZN;
15. Portret 2 ədəd x 50 AZN = 100 AZN; 16. turniket 2ədəd x 600 AZN =1200 AZN; 17. soyuducu 250 AZN; 18. sənəd dolabı 1 m 4 ədəd x 60 AZN = 240 AZN;
19. UPS kambina 2 ədəd x 750 AZN = 1500 AZN; 20. su dispe nseri 100 AZN; 21. müdir otağı dəsti 800 AZN; 22. kreslo müdir 80 AZN; 23. dolab divar içi 2 ədəd x 350 AZN = 700 AZN; 24. geyim dolabı 3ədəd x 60 AZN =180 AZN; 25. yan dolab 140 AZN; 26. dolab sadə divar içi 2 ədəd x 60 AZN = 120 AZN; 27. dolab 80 AZN; 28. masa kassa otağı 5 ədəd x 100 AZN = 500 AZN; 29. polis masası 150 AZN; 30. müştəri qəbulu masası 12 ədəd x 100 AZN = 1200 AZN; 31. masa 3 ədəd x 80 AZN = 240 AZN; 32. masa 70 AZN; 33. jurnal masası 120 AZN; 34. kreslo 2 ədəd x 50 AZN =100 AZN; 35. kreslo 2 ədəd x 80 AZN =160 AZN; 36. şüşə arakəsmə 600 AZN; 37. mətbəx mebeli 2 dəst x 300 AZN = 600 AZN;
38. QMatic (12 ədəd tablo) 1500 AZN; 39. kassa pul ötürmə qabı 3 ədəd x 40 = 120 AZN; 40. siqnalizasiya paneli (6 ədəd) 200 AZN; 41. pul presləyən 1000 AZN;
42. DVR 600 AZN;
43. Prosessor Case 40 AZN;
44. Stellad 4 hissəli 150 AZN; 45. reseption masası 200 AZN; 46. jalüz 1.6 x 2 m 40 ədəd x 50 AZN = 2000 AZN; 47. kondisioner mitsubishi 21 ədəd x 350 AZN = 7350 AZN; 48. kondisioner EURO2 1 ədəd = 200 AZN; 49. kondisioner GREE 2 ədəd x 180 AZN = 360 AZN; 50. jalüz 0.6 x 2 m 21 ədəd x 30 = 630 AZN; 51. ara kəsmə sistemi aluminium 5 pm 2 ədəd x 300 AZN = 600 AZN; 52. ara kəsmə sürgülü 4.4 pm 2 ədəd x 500 AZN = 1000 AZN; 53. kondisioner fujitsu lədəd = 800 AZN; 54. kondisioner Samsung 1 ədəd = 250 AZN; 55. tavan kondisioneri 2 ədəd x 1200 AZN = 2400 AZN; 56. şüşə arakəsmə 3 ədəd x 600 AZN = 1800 AZN; 57. soyuducu indesit 295L 1 ədəd = 250 AZN; 58. mətbəx mebeli 2 p/m 3 ədəd x 150 AZN = 450 AZN; 59. mətbəx masası 3 ədəd x 20 AZN = 60 AZN; 60. sənəd dolabı 2.5 m 7 ədəd x 200 AZN = 1400 AZN; 61. sənəd dolabı 1.5 m 20 ədəd x 100 AZN = 2000 AZN; 62. tumba 21 ədəd x 30 AZN = 630 AZN; 63. kreslo göy 18 ədəd x 30 = 390 AZN; 64. işçi masası dəmir ayaqlı 35 ədəd x 140 AZN = 4900 AZN; 65. sənəd dolabı üstü rəfli 14 ədəd x 80 = 1120 AZN; 66. rack şkafı 3 ədəd x 400 AZN = 1200 AZN; 67. müdir masası sadə dəst 1 ədəd = 300 AZN; 68. işçi masası laminant sadə 2 nəfərlik 4 x 100 AZN = 400 AZN; 69. işçi masası laminant sadə 1 nəfərlik 4 x 60 AZN = 240 AZN; 70. kreslo ağ 32 ədəd x 40 AZN = 1080 AZN; 71. sənəd dolabı 2 m 1 ədəd = 180 AZN; 72. soyuducu hoffman 1 ədəd = 200 AZN; 73. tablo abstrakt çərçivəli 1 ədəd = 400 AZN; 74. switch catalyst 2960 3 ədəd x 500 AZN = 1500 AZN; 75. asılqan 3 ədəd x 20 AZN = 60 AZN; 76. soyuducu biryusa 1 ədəd = 180 AZN; 77. mətbəx masası 1 ədəd 40 AZN; 78. sənəd dolabı uzun 1 ədəd = 180 AZN; 79. müdir masası dəsti sadə 1 ədəd = 200 AZN; 80. soyuducu indesit 1 ədəd = 200 AZN; 81. sədr otağı dəsti 1 ədəd = 6000 AZN; 82. divan dəri 2 nəfərlik 2 ədəd x 250 AZN = 500 AZN; 83. seyf 1 ədəd = 350 AZN; 84. printer hp m281 1 ədəd = 600 AZN; 85. soyuducu Toshiba 1 ədəd = 250 AZN; 86. divan dəri 3 nəfərlik 1 ədəd = 600 AZN; 87. kresol iclas zalı 9 ədəd x 110 AZN = 990 AZN; 88. iclas zalı masası 1 ədəd = 800 AZN; 89. müdir dəsti 1 ədəd = 400 AZN; 90. müdir masası dəsti 1 ədəd = 150 AZN; 91. müdir masası 5 ədəd x 120 AZN = 600 AZN; 92. paltar dolabı 3 ədəd x 100 AZN = 300 AZN; 93. şüşəli dolab 1 ədəd x 120 AZN = 120 AZN olmaqla, ümumilikdə 93 çeşiddə, 425 sayda inventarların cavabdehdən alınaraq təhvil verilməsi, mövcud olmadıqda isə qiymətləndirmə r əyinə əsasən ümumilikdə onların dəyərini təşkil edən 75.250 manat pulun və iş üzrə ödənilmiş 315,75 manat dövlət rüsumunun Cavabdeh alınaraq LPO İddiaçı ASC-nin Ləğvedicisi Əmanətlərin Sığortalanması Fonduna ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir.
12. İddia ərizəsi onunla əsaslandırılmışdır ki, İddiaçı ASC-nin Səhmdarlarının növbədənkənar Ümumi Yığıncağının xx.xx.2017-ci il tarixli, 04 №-li protokoluna əsasən, «X9 (CDB)» ASC-nin İddiaçı ASC-yə qoşulması şəklində İddiaçı ASC-nin yenidən təşkil edilməsi, «X9 (CDB)» ASC-nin fəaliyyətinə xitam verilməklə hüquq və vəzifələrinin (aktiv və öhdəliklərinin) yenidən təşkil olunan İddiaçı ASC-yə keçirilməsi qərara alınmışdır. Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyi yanında Milli Gəlirlər Departamentinin Hüquqi şəxslərin dövlət qeyd iyyatı idarəsi tərəfindən verilmiş xx.xx.2017-ci il tarixli çıxarışa əsasən İddiaçı ASC «X9 (CDB)» ASC-nin ona qoşulması nəticəsində yenidən təşkil edilmiş və həmin hüquqi şəxsin hüquqi varisidir. «X9 (CDB)» ASC ilə Cavabdeh arasında 25 yanvar 2017-ci il tarixli icarə müqaviləsi bağlanmışdır. İcarə Müqaviləsinin 4.7-ci bəndinə əsasən bu müqavilənin şərtlərinin dəyişdirilməsinə, ona əlavələr edilməsinə tərəflərin qarşılıqlı razılığı əsasında, yalnız yazılı formada tərtib edilməklə yol verilir. Bundan sonra tərəflər arasında 25 yanvar 2017-ci il tarixli «İcarə müqaviləsi»nə dəyişiklik edilməsi haqqında 14 aprel 2020-ci il tarixli «Razılaşma» imzalanmışdır. «Razılaşma»nın 3.1-ci bəndinə əsasən bu Müqavilə uzrə «İcarəçi» icarə obyektindən istifadəyə gorə «İcarəyə verən»ə ödəniləcək bütün ver gilər də daxil olmaqla, hər ay 8.280 (səkkiz min iki yüz səksən) manat icarə haqqı ödəyir. «Razılaşma»ya əsasən xx.xx.2017-ci il tarixli «İcarə müqaviləsi»nə 8.10. bəndi əlavə edilərək, tərəflər razılaşırlar kı, ödəniləcək aylıq icarə haqqı Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin xx.xx.2016-cı il tarixli, 2(103)-2803/2016 nömrəli qətnaməsinin icrası üçün Cavabdeh ilə İddiaçı ASC arasında bağlanmış 14 aprel 2020-cı il tarixli Razılaşmaya əsasən İddiaçı ASCyə ödənilməsinə yönəldilir. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasının 30 aprel 2020-ci il tarixli 2-3(103)-129/2020 saylı qərarı ilə İddiaçı ASC müflis elan edildiyindən banka Əmanətlərin Sığortalanması Fondu Ləğvedici təyin edilmişdir. Bu səbəbdən də icarəçi İddiaçı ASC ilə icarəyə verən Cavabdeh arasında bağlanan 25 yanvar 2017-ci il t arixli «İcarə müqaviləsi»nə və həmin icarə müqaviləsinə dəyişiklik edilməsi haqqında 14 aprel 2020-ci il tarixli «Razılaşma»ya müqavilənin 4.5-ci bəndinin tələbinə əsasən birtərəfli qaydada xitam verilmişdir. Müqavilənin 4.5-ci bəndinə əsasən İcarəçi İcarəyə verənə 30 (otuz) təqvim günü əvvəlcədən yazılı xəbərdarlıq verməklə bu Müqaviləyə birtərəfli qaydada xitam verə bilər. İcarə müqaviləsinə xitam verilməmişdən əvvəl Cavabdeh xx.xx.2020-ci il tarixli **********077 nömrəli məktubla, LPO İddiaçı ASC ilə bağlanan 25 yanvar 2017-ci il tarixli «İcarə müqaviləsi»nə və həmin icarə müqaviləsinə dəyişiklik edilməsi haqqında 14 aprel 2020-ci il tarixli «Razılaşma»ya 01 iyun 2020-ci il tarixdən etibarən xitam veriləcəyi bildirilmişdir. İcarə müqaviləsinə birtərəfli qaydada xitam verildikdən sonra C avabdeh mülkiyyətində olan Bakı şəhəri Nəsimi rayonu Azadlıq prospekti 124 ünvanda yerləşən qeyri-yaşyış sahəsinin 1-ci, 2ci, 3-cü, 4-cü və 5-ci mərtəbəsində yerləşən LPO İddiaçı ASC-yə məxsus 93 çeşiddə, 425 sayda, ümumilikdə qiymətləndirmə rəyinə əsasən 75.250 (yetmiş beş min ik yüz əlli) manat qiymətləndirilmiş inventarlar 30 iyun 2020-ci il tarixli akt əsasında icarəyə verən Cavabdeh gələcəkdə dəyərini ödəməklə almaq təklifi əsasında ayrı-ayrılıqda barkodlanmaqla Cavabdeh saxlancında qalmışdır. İddiaçı tərəfindən dəfələrlə şifahi müraciət edilməsinə baxmayaraq cavabdeh Bakı şəhəri Nəsimi rayonu Azadlıq prospekti 124 ünvanda yerləşən qeyri-yaşyış sahəsinin 1-ci, 2-ci, 3-cü, 4-cü və 5-ci mərtəbələrində yerləşən LPO İddiaçı ASC-yə məxsus 93 çeşiddə, 425 sayda inventarları geri təhvil verm əmiş və yaxud onların dəyərini bu günə kimi Əmanətlərin Sığortalanması Fonduna ödəməmişdir. LPO İddiaçı ASC-yə məxsus 93 çeşiddə, 425 sayda inventarlar bu günə kimi qanunsuz olaraq cavabdehin sahibliyində qalmaqdadır. İcarə Müqavilənin 6.2-ci bəndinə əsasən tərəflərdən biri digər tərəfin əmlakına, istehsal və kommersiya maraqlarına ziyan vurarsa, zərər vurmuş tərəf digər tərəf qarşısında tam həcmdə maddi məsuliyyət daşıyır. Hesab edirlər ki, LPO İddiaçı ASC-yə xüsusi mülkiyyət hüququ ilə məxsus olan 93 çeşiddə 425 sayda inventarlar, mövcud olmadıqda isə onların dəyəri cavabdehdən alınaraq LPO İddiaçı ASC-nin Ləğvedicisi Əmanətlərin Sığortalanması Fonduna təhvil verilməlidir.
13. Cavabdeh məhkəmə iclasında iddianı qismən etiraf etdi və izahatında bildirdi ki, Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəm əsinin 04 sentyabr 2020-ci il tarixli 2(006)-4167/2020 saylı qərardadından və tərəflərin təsdiq etdikləri 27 mart 2013-cü il tarixli təhvil-təslim aktından görünür ki, 2 ədəd mətbəx otağı və orada olan mətbəx mebelləri, soyuducular 02 ədəd 1-ci mərtəbədə və zirzəmi hissəsinə aid, ümumi bina üzrə 6 komplekt mətbəx mebeli, kassa otağı, seyf 1-ci mərtəbədə 2 ədəd, yanğından mühafizə sistemi həm daxili, həm xarici bütün bina üzrə 6 komplekt, mərkəzləşdirilmiş təhlükəsizlik görüntülü kamera sistemi 1 komplekt, kameraların sayı 46 ədəd, zirzəmidə bunker vəsait saxlama otağı, 01 ədəd seyf, 24 ədəd kondisioner, depozit vəsaiti saxlanc otağı daxilində 01 ədəd seyf, generator 01 ədəd, zirzəmi və ikinci mərtəbədə işıq tənzimləyici 02 ədəd, UPS sistemi akkumulyator 2 komplekt zirzəmi və ikinci mərtəbə də, sözügedən binanın zirzəmi və müəyyən mərtəbələrində qalan ofis mebelleri onun mülkiyyətindədir. O, vaxtilə 27 mart 2013-cü il tarixli təhvil-təslim aktına əsasən həmin əşyaları iddiaçının istifadəsinə vermişdir. Məhkəmədən iddianın qismən təmin edilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir.
14. Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin (hakim Səməd Cəfərov) 2(006)2680/2022 saylı işi üzrə xx.xx.2022-ci il tarixli qətnaməsi ilə iddia qismən təmin edilmiş, tərəflər arasında təsdiq edilmiş 27 mart 2013-cü il tarixli təhvil-təslim aktında qeyd edilən əşyalar çıxılmaq şərti ilə, iddia ərizəsində qeyd olunan digər əşyaların, həmin əşyalar mövcud olmadıqda isə dəyərinin, Cavabdeh alınaraq LPO İddiaçı ASC-nin Ləğvedicisi Əmanətlərin Sığortalanması Fonduna verilməsi, dövlət rüsumunun 157 ma nat 85 qəpik hissədə iddiaçıya, 157 manat 90 qəpik hissədə cavabdehə aid edilməsi, iddianın qalan hissədə rədd edilməsi qət edilmişdir.
15. Məhkəmənin mövqeyinə görə iddiaçı iddia tələbində qeyd edir ki, icarə müqaviləsinə birtərəfli qaydada xitam verildikdən sonra Cavabdeh mülkiyyətində olan Bakı şəhəri Nəsimi rayonu Azadlıq prospekti 124 ünvanda yerləşən qeyri-yaşayış sahəsinin 1-ci, 2-ci, 3-cü, 4-cü və 5-ci mərtəbəsində yerləşən LPO İddiaçı ASC-yə məxsus 93 çeşiddə, 425 sayda, ümumilikdə qiymətləndirmə rəyinə əsasən 75.250 manat qiymətləndirilmiş inventarlar 30 iyun 2020-ci il tarixli akt əsasında icarəyə verən Cavabdeh gələcəkdə dəyərini ödəməklə almaq təklifi əsasında ayrı-ayrılıqda barkodlanmaqla Cavabdeh saxlancında qalmışdır. İddiaçı tərəfindən dəfələrlə şifahi müraciət edilməsinə baxmayaraq cavabdeh Bakı şəhəri Nəsimi rayonu Azadlıq prospekti 124 ünvanda yerləşən qeyri-yaşyış sahəsinin 1-ci, 2-ci, 3cü, 4-cü və 5ci mərtəbələrində yerləşən LPO İddiaçı ASC-yə məxsus 93 çeşiddə, 425 sayda inventarları geri təhvil verməmiş və yaxud onların dəyərini bu günə kimi Əmanətlərin Sığortalanması Fonduna ödəməmişdir. LPO İddiaçı ASC-yə məxsus 93 çeşiddə, 425 sayda inventarlar bu günə kimi qanunsuz olaraq cavabdehin sahibliyində qalmaqdadır. Cavabdehin məhkəməyə təqdim etdiyi sənədlərdən göründüyü kimi, iddiaçının iddia tələbində qeyd etdiyi 93 çeşiddə, 425 sayda inventarın hamısı iddiaçıya məxsus deyil, həmin inventarların bir hissəsi cavabdehə məxsusdur. Belə ki, Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin 04 sentyabr 2020-ci il tarixli 2(006)-4167/2020 saylı qərardadından və tərəflə rin təsdiq etdikləri 27 mart 2013-cü il tarixli təhvil-təslim aktından görünür ki, 2 ədəd mətbəx otağı və orada olan mətbəx mebelləri, soyuducular 02 ədəd 1-ci mərtəbədə və zirzəmi hissəsinə aid, ümumi bina üzrə 6 komplekt mətbəx mebeli, kassa otağı, seyf 1-ci mərtəbədə 2 ədəd, yanğından mühafizə sistemi həm daxili, həm xarici bütün bina üzrə 6 komplekt, mərkəzləşdirilmiş təhlükəsizlik görüntülü kamera sistemi 1 komplekt, kameraların sayı 46 ədəd, zirzəmidə bunker vəsait saxlama otağı, 01 ədəd seyf, 24 ədəd kondisioner, depozit vəsaiti saxlanc otağı daxilində 01 ədəd seyf, generator 01 ədəd, zirzəmi və ikinci mərtəbədə işıq tənzimləyici 02 ədəd, UPS sistemi akkumulyator 2 komplekt zirzəmi və ikinci mərtəbədə, sözügedən binanın zirzəmi və müəyyən mərtəbələrində qalan ofis mebelleri cavabdeh in mülkiyyətindədir (cavabdehə məxsusdur). Cavabdeh vaxtilə - 27 mart 2013-cü il tarixli təhvil-təslim aktına əsasən həmin əşyaları iddiaçının istifadəsinə vermişdir. Cavabdeh iddianı qismən etiraf edərək, digər əşyaların həqiqətən iddiaçıya məxsus olduğunu bildirir və iddianın qismən təmin edilməsini xahiş edir. İddiaçı yuxarıda qeyd olunan əşyalara münasibətdə mülkiyyət hüququnu təsdiq edən hər hansı sübutu məhkəməyə təqdim etməmiş, əksinə, cavabdeh həm özünə məxsus olan əşyaların dairəsini, həm də iddiaçıya məxsus əşyaların dairəsini dəqiq göstərmiş, özünə məxsus olan əşyalara dair müvafiq sübutları məhkəməyə təqdim etmişdir. Göründüyü kimi, iddiaçı 27 mart 2013-cü il tarixli təhvil-təslim aktında qeyd olunan əşyalar istisna edilməklə, iddia ərizəsində qeyd olunan digər əşyaları (cavabd ehin qanunsuz sahibliyində olan) geri tələb etməkdə haqlıdır.
16. Məhkəmə mövqeyini əsaslandırarkən Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 157.2-ci, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2, 77, 217.4-cü maddələrinə istinad etmişdir. b) Apellyasiya instansiyası məhkəməsindəki birinci icraat
17. İddiaçı apellyasiya şikayəti verərək, Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2022-ci il tarixli e-2(006)-2680/2022 saylı qətnaməsinin ləğv edilərək, iddia tələbinin tam təmin edilməsinə dair qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir.
18. Apellyasiya şikayəti belə əsaslandırılmışdır ki, icarə müqaviləsinə xitam verilməmişdən əvvəl Cavabdeh xx.xx.2020-ci il tarixli **********077 nömrəli məktubla, LPO İddiaçı ASC ilə bağlanan 25 yanvar 2017-ci il tarixli “İcarə müqaviləsi”nə və həmin icarə müqaviləsinə dəyişiklik edilməsi haqqında 14 aprel 2020-ci il tarixli “Razılaşma”ya 01 iyun 2020-ci il tarixdən etibarən xitam veriləcəyi bildirilmişdir. İcarə müqaviləsinə birtərəfli qaydada xitam verildikdən sonra Cavabdeh mülkiyyətində olan Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Azadlıq prospekti, 124 ünvanında yerləşən qeyri-yaşayış sahəsinin 1-ci, 2-ci, 3-cü, 4-cü və 5-ci mərtəbəsində yerləşən LPO İddiaçı ASC-yə məxsus 93 çeşiddə, 425 sayda, ümumilikdə qiymətləndirmə rəyinə əsasən 75.250 manat qiymətləndirilmiş inventarlar 30 iyun 2020-ci il tarixli akt əsasında icarəyə verən Cavabdeh gələcəkdə dəyərini ödəməklə almaq təklifi əsasında ayrı-ayrılıqda barkotlanmaqla Cavabdeh saxlancında qalmışdır. Dəfələrlə şifahi müraciət edilməsinə baxmayaraq, cavabdeh Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Aza dlıq prospekti, 124 ünvanında yerləşən qeyriyaşayış sahəsinin 1-ci, 2-ci, 3-cü, 4-cü və 5-ci mərtəbələrində yerləşən LPO İddiaçı ASC-yə məxsus 93 çeşiddə, 425 sayda inventarları geri təhvil verməmiş və yaxud onların dəyərini bu günə kimi Əmanətlərin Sığortalanması Fonduna ödəməmişdir. LPO İddiaçı ASCyə məxsus 93 çeşiddə, 425 sayda inventarlar bugünə kimi qanunsuz olaraq cavabdehin sahibliyində qalmaqdadır. İcarə Müqaviləsinin 6.2-ci bəndinə əsasən tərəflərdən biri digər tərəfin əmlakına, istehsal və kommersiya maraqlarına ziyan vurarsa, zərər vurmuş tərəf digər tərəf qarşısında tam həcmdə maddi məsuliyyət daşıyır. Mülki işin materiallarına nəzər yetirsək görərik ki, birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən tərəflər arasında yaranmış mübahisəyə düzgün hüquqi qiymət verilməmiş və məhkəmə tərə findən ədalətli məhkəmə araşdırılması hüququ təmin edilməmişdir. Belə ki, birinci instansiya məhkəməsinin sübut növü olaraq istinad etdiyi Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin 04 sentyabr 2020-ci il tarixli 2(006)-4167/2020 saylı qərardadından görünür ki, hazırkı iş üzrə cavabdeh Kərimov X2 Sığortalanması Fonduna qarşı “vurulmuş ziyanın ödənilməsi” tələbi ilə Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinə müraciət etmişdir. Cavabdeh iddia tələbi ilə yanaşı ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, işə mahiyyəti üzrə baxılıb həll edilənədək, qətnamənin gələcəkdə icrasının təmin edilməsi üçün aşağıdakı sadalanan və ona məxsus olan: 2 ədəd mətbəx otağı və orada olan mətbəx mebelləri, soyuducular 02 ədəd 1-ci mərtəbədə və zirzəmi hissəyə aid, ümumi bina üzrə 6 komplekt mətbəx mebeli, kassa otağı, seyf 1-ci mərtəbədə 2 ədəd, yanğından mühafizə sistemi həm daxili, həm xarici bütün bina üzrə 6 komplekt, mərkəzləşdirilmiş təhlükəsizlik görüntülü kamera sistemi 1 komplekt, kameraların sayı 46 ədəd, zirzəmidə bunker vəsait saxlama otağı, 1 ədəd seyf, 24 ədəd kondisioner, depozit vəsaiti saxlanc otağı daxilində 1 ədəd seyf, generator 1 ədəd, zirzəmi və ikinci mərtəbədə işıq tənziırıləyici 2 ədəd, UPS sistemi akumlyator 2 komplekt zirzəmi və ikinci mərtəbədə, sözügedən binanın zirzəmi və müəyyən mərtəbələrində qalan ofis mebellərinin üzərinə həbs qoyulmasını, eyni zamanda cavabdeh Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun əməkdaşlarının sözügedən Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Azadlıq prospekti ilə N.Vəzirov küçəsinin kəsişməsində yerləşən həmin qeyri-yaşayış sahəsinə girişçıxışının qadağan olunması barədə q ərar qəbul edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. Nəsimi Rayon Məhkəməsinin 04 sentyabr 2020-ci il tarixli 2(006)-4167/2020 saylı qərardadı ilə ərizə təmin edilmişdir. Bundan sonra qeyd edilən qərardaddan Əmanətlərin Sığortalanması Fondu tərəfindən şikayət verilmiş və Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin xx.xx.2020-ci il tarixli 2(103)-8342/2020 saylı qərardadı ilə Nəsimi Rayon Məhkəməsinin 04 sentyabr 2020-ci il tarixli 2(006)-4167/2020 saylı qərardadı ləğv edilmişdir. Bundan əlavə işin mübahisə edilən halı ondan ibarətdir ki, birinci instansiya məhkəməsi hazırkı iddia tələbi üzrə işə baxarkən məhkəmədə baxılmayan və yekun məhkəmə aktı çıxarılmayan tələb üzrə qərardadı sübut növü kimi qəbul etmişdir. Halbuki, sübutun mötəbərliyi baxımından yanaşsaq görərik ki, birinci instansiya məhkəməsinin sübu t növü kimi qəbul etdiyi Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin 04 sentyabr 2020-ci il tarixli 2(006)-4167/2020 saylı qərardadı ilə iş üzrə iddiaçı Cavabdeh Əmanətlərin Sığortalanması Fonduna qarşı “vurulmuş ziyanın ödənilməsi” tələbinə dair mülki iş Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin 13 dekabr 2021-ci il tarixli 2(006)513/2021 saylı qərardadı ilə iddiaçının iddia ərizəsi baxılmamış saxlanılmışdır. Halbuki məhkəmə qarşısında duran vacib məsələlərdən biri işin faktlarını və hallarını müəyyən etməkdir. Faktları müəyyən etmək üçün məhkəmə ona təqdim edilmiş sübutları qiymətləndirir və sübutetmə standartı məhkəmə prosesinin məqsədləri üçün müəyyən faktın olub-olmamasını müəyyən edən kriteriyadır (meyardır). Həqiqətə nail olmaq üçün ilk növbədə məhkəmə təqdim olunan sübutları, faktları və m übahisə ilə bağlı halları tam dəqiqliklə araşdırmalı, həqiqətə nail olmalıdır. Lakin birinci instansiya məhkəməsi bu hala qiymət verməmiş və mövcud olmayan sübut növlərinə istinad edərək düzgün olmayan nəticəyə gəlmişdir. Bundan əlavə birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən qətnamə qəbul edilərkən istinad etdiyi sübut növündən biri də ksero surət olmaqla əsaslığı şübhə doğuran cavabdehin təqdim etdiyi 27 mart 2013-cü il tarixli təhvil-təslim aktıdır. İlk öncə akta nəzər yetirsək görərik ki, akt kargüzarlığın aparılmasına dair təlimatın 77-ci bəndində nəzərdə tutulmuş qaydada tərtib edilməmişdir. Eyni zamanda aktda İddiaçı ASC-nin nümayəndəsi qrafasında aktı imzalayan şəxsin ad, soyadı və vəzifəsi göstərilməmişdir. Bu da onu deməyə əsas verir ki aktda qeyd edilən əşyaların İddiaçı ASC-yə tə hvil verilməsi həqiqəti əks etdirmir. Aktda adları sadalanan əmlaklara gəldikdə isə görərik ki, əmlakların bir qismi elektrik avadanlıqları olmaqla markası aydın şəkildə qeyd edilməmişdir. Halbuki məhkəməyə təqdim etdikləri 30 iyun 2020-ci il tarixli aktdan və eyni zamanda “İnventarların qiymətləndirilməsi barədə” xx.xx.2020-ci il tarixli qiymətləndirmə rəylərindən görünür ki, cavabdehdən tələb etdikləri əmlakların çeşidi və markası aydın şəkildə qeyd edilmişdir. Birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən iş materiallarında olan sübutlar obyektiv, qərəzsiz və hərtərəfli araşdırılmamış, mövcud olmayan sübut növünə istinad edilməklə düzgün olmayan nəticəyə gəlinmişdir.
19. Cavabdeh apellyasiya şikayəti verərək Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin e2(006)2680/2022 saylı, xx.xx.2022-ci il tarixl i qətnaməsinin iddia ərizəsində qeyd olunan digər əşyalar, həmin əşyalar mövcud olmadıqda isə dəyəri, Cavabdeh alınaraq LPO İddiaçı ASC-nin Ləğvedicisi Əmənətlərin Sığortalanması Fonduna verilməsi hissəsində qismən ləğv edilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
20. Apellyasiya şikayəti belə əsaslandırılmışdır ki, məhkəmə təqdim etdikləri sübutlara düzgün hüquqi qiymət verməmiş, məhkəmənin gəldiyi nəticə üçün mühüm əhəmiyyəti olan bütün faktiki hallar aydınlaşdırılmamışdır. Birinci instansiya məhkəməsinin qətnamədə göstərilmiş nəticələri işin hallarına uyğun gəlmir. Belə ki, o, məhkəmədə hansı inventarların ona məxsus olmasını 27 mart 2013-cü il tarixli təhvil-təslim aktına əsasən qeyd etmişdir. 2 ədəd mətbəx otağı və orada olan mətbəx mebelləri, soyuducular 2 ədəd 1-ci mərtə bədə və zirzəmi hissəsinə aid, ümumi bina üzrə 6 komplekt mətbəx mebeli, kassa otağı, seyf 1-ci mərtəbədə 2 ədəd, yanğından mühafizə sistemi həm daxili, həm xarici bütün bina üzrə 6 komplekt, mərkəzləşdirilmiş təhlükəsizlik görüntülü kamera sistemi 1 komplekt, kameraların sayı 46 ədəd, zirzəmidə bunker vəsait saxlama otağı, 1 ədəd seyf, 24 ədəd kondisioner, depozit vəsaiti saxlanc otağı daxilində 1 ədəd seyf, generator 1 ədəd, zirzəmi və ikinci mərtəbədə işıq tənzimləyici 2 ədəd, UPS sistemi akkumulyator 2 komplekt zirzəmi və ikinci mərtəbədə, sözügedən binanın zirzəmi və müəyyən mərtəbələrində qalan ofis mebelləri onun mülkiyyətindədir. İddiaçının tələb etdiyi digər inventarlar onun sahibliyində və istifadəsində deyil. İddiaçının ondan tələb etdiyi inventarlar onun saxlancında deyil, həmi n obyekti o sadəcə icarəyə vermişdir. Obyektin "xxxx" ASC-yə icarəyə vermişdir. Obyektin ona məxsus olması Əmanətlərin Sığortalanması Fonduna hüquq vermir ki, onun sahibliyində və istifadəsində olmayan əmlakları ondan tələb etsin. Bundan əlavə iddiaçı 61 ədəd pərdəni, su nasosunu, su çənini və şlaqbaumu da satmışdır. İddiaçı ASC-yə məxsus sözügedən inventarlar hazırda "xxxx" ASC-nin sahibliyində və istifadəsindədir. Əmanətlərin Sığortalanması Fondu həmin inventarları ondan yox, "xxxx" ASC-dən tələb etməlidir. Çünki yuxarıda qeyd etdiyi kimi həmin əmlaklar onun sahibliyində və istifadəsində deyil və eyni zamanda, həmin əmlaklar ona məxsus olmadığına görə onun sözügedən inventarları "xxxx" ASC-dən geri tələb etməyə hüququ da yoxdur. Həmin əmlakların "xxxx" ASC-nin istifadəsində olması xx.xx. 2022-ci il tarixli aktdan da görünür. Belə ki, Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin MTT (006)-120/2022 saylı, xx.xx.2022-ci il tarixli qərardadı ilə ümumilikdə 93 çeşiddə, 425 sayda inventarların istifadəsi cavabdehə və digər 3-cü şəxslərə qadağan edilmiş və həmin əmlakların üzərinə həbs qoyulmuşdur. Həmin qərardadı icra edən icra məmuru Azər Heydərovun tərtib etdiyi xx.xx.2022-ci il tarixli aktda qeyd edilmişdir ki, aşağıda qeyd olunan əmlaklar müəyyən edilərək siyahıya alındı və saxlanc üçün "xxxx" ASCyə təhvil verildi, eyni zamanda CM-in 303-cü maddəsinin tələbi və məsuliyyəti barədə xəbərdar olundu. Göründüyü kimi məhkəmənin gəldiyi nəticə işin hallarına uyğun gəlmir.
21. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki kollegiyasının 2(103)-3892/2024 nömrəli iş üzrə 15 iyul 2024-cü il tarixli q ətnaməsi ilə (hakimlər – Fuad Talışinski (sədrlik edən və məruzəçi), Azad İmanov və Məmməd Məmmədov) iddiaçı LPO İddiaçı ASC-nin şikayəti təmin edilməmiş, Cavabdeh şikayəti təmin edilmiş, Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin 2(006)-2680/2022 saylı işi üzrə xx.xx.2022-ci il tarixli qətnaməsi ləğv edilmiş, iddiaçı LPO İddiaçı ASC-nin Cavabdeh qarşı «özgəsinin qanunsuz sahibliyindən əmlakın geri tələb edilməsi» tələbinə dair iddiası rədd edilmişdir.
22. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi qeyd etmişdir ki, tərəflər arasında icarə üzrə müqavilə münasibətləri mövcud olsa da (iddia edilən əmlakları əks etdirən) icarə obyektinin təhvil-təslim aktı, habelə hüquqi şəxs olaraq əmlakların iddiaçıya məxsusluğunu, təsnifatını, dəyərini müəyyən edən balans-uçot (mühasibat) sənədləri məhkəməyə təqdim edi lməmişdir. Diqqətə çatdırılmalıdır ki, sübutetmə vəzifəsinə müvafiq iddiaçı tələb edilən əmlakların ona məxsusluğunu (hüquqi şəxsin balansında olmasını, icarə münasibətləri yaranan zaman müqavilənin tələblərinə əsasən təhvil-təslimin həyata keçirilməsini), icarə obyektində yerləşməsini və buna dair cavabdehin mülki məsuliyyətini müəyyən edən dayanıqlı (təkzibedilməz) sübutlar təqdim etməmişdir. Cavabdehin iştirakı olmadan, sonradan tərtib edilən akt isə cavabdehə münasibətdə onun mülki məsuliyyətini müəyyən edən sübut kimi qiymətləndirilə bilməz. Belə ki, hər hansı hüquqi şəxsin maliyyə təsərrüfat fəaliyyəti üzrə ciddi mühasibat-uçotu reqlamentinə uyğun qeydiyyata alınmalı, bu reqistrlərdə onların tarixlər üzrə hərəkəti və balans dəyəri müəyyən edilməlidir.
23. Apellyasiya instansiyası məh kəməsi gəldiyi nəticəni Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 157.2, 157.8, 164.2, 165.1, 165.2, 166.1, 166.2-ci maddələrinə, “Mühasibat uçotu haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 2.1.6, 2.1.10, 2.1.11, 2.1.12, 3.1, 16.2-ci maddələrini, “Maliyyə hesabatlarının beynəlxalq standartlarına əsasən mühasibat uçotunun aparılması Qaydaları”nın 2.1.13, 7.1, 7.2, 7.3, 7.4, 7.7, 7.13, 7.15-ci maddələrinə, MPM-nin 14.2, 77.1, 80, 81, 82.1, 97.5-ci maddələrinə istinad edərək əsaslandırmışdır. c) Kassasiya instansiyası məhkəməsindəki birinci icraat
24. İddiaçı LPO İddiaçı ASC kassasiya şikayəti verərək, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin ləğv olunmasını və işin yeni apellyasiya baxışına qaytarılması barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
25. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki kollegiyasının (məruzəçi hakim Zaur Əliyev, hakimlər Əhliman Xıdırov və ZəkiBabayev) xx.xx.2024-cü il tarixli, 2(102)3754/2024 nömrəli qərarı ilə kassasiya şikayəti təmin edilmiş, Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki kollegiyasının 2(103)-3892/2024 nömrəli iş üzrə 15 iyul 2024-cü il tarixli qətnaməsinin ləğv edilməsi və işin yeni apellyasiya baxışına göndərilməsi qərara alınmışdır.
26. İşi yeni apellyasiya baxışına qaytararkən kassasiya instansiyası məhkəməsi qeyd etmişdir ki, iddiaçı ərizəsində göstərdiyi əşyaların cavabdehin qanunsuz sahibliyində qaldığını iddia edərək onların geri qaytarılmasını tələb edir.
27. Cavabdeh isə iddiaya etiraz edərək bildirir ki, sadalanan bəzi əşyalar onun mülkiyyətindədir. İddiaçının tələb etdiyi digər inventarlar onun deyil, "xxxx" ASC- nin sahibliyində və istifadəsindədir.
28. Apellyasiya məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsini ləğv, iddianı rədd edərkən mövqeyini belə əsaslandırmışdır ki, iddia edilən əmlakları əks etdirən icarə obyektinin təhvil-təslim aktı, habelə hüquqi şəxs olaraq əmlakların iddiaçıya məxsusluğunu, təsnifatını, dəyərini müəyyən edən balans-uçot (mühasibat) sənədləri məhkəməyə təqdim edilməmişdir. Sübutetmə vəzifəsinə müvafiq iddiaçı tələb edilən əmlakların ona məxsusluğunu (hüquqi şəxsin balansında olmasını, icarə münasibətləri yaranan zaman müqavilənin tələblərinə əsasən təhvil-təslimin həyata keçirilməsini), icarə obyektində yerləşməsini və buna dair cavabdehin mülki məsuliyyətini müəyyən edən dayanıqlı (təkzibedilməz) sübutlar təqdim etməmişdir.
29. İddiaçı isə kassasiya şikayətin də qeyd etmişdir ki, məhkəmənin iddiaçıdan əşyaların balans-uçot (mühasibat) sənədlərini tələb etməsinə əsas yox idi, çünki həmin əşyaların banka məxsus olması mübahisə predmeti deyil. Bundan əlavə, iddiaçı tərəfindən müvəqqəti təminat tədbirinin tətbiqi ilə bağlı ərizə verərək mübahisəli - ümumilikdə 93 çeşiddə, 425 sayda inventarların istifadəsinin cavabdehə və digər üçüncü şəxslərə qadağan olunması və həmin əmlakların üzərinə həbs qoyulmasını xahiş etmiş, Nəsimi Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2022-ci il tarixli, e-MTT(006)120/2022 saylı qərardadı ilə ərizə təmin edilmişdir. İş materillarında olan, Nəsimi rayon İcra şöbəsinin xx.xx.2022-ci il tarixli “icraata xitam verilməsi haqqında” qərarının surətindən görünür ki, icra sənədində qeyd olunan tələb xx.xx.2022-ci il tarixli akta əsasən tam şək ildə təmin olunmuşdur. Beləliklə, qeyd olunan əşyaların Cavabdeh məxsus, Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Azadlıq prospekti 124 ünvanında yerləşən qeyri-yaşayış sahəsində saxlanıldığı icra məmurunun tərtib etdiyi aktla sübuta yetirilir.
30. Kassasiya məhkəməsi apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsini qanuni və əsaslı hesab etmir, ona görə ki, əvvəla, iddiaçının tələbinin apellyasiya məhkəməsi tərəfindən hansı qanun normasının (dispozisiya şərtləri) əsasında yoxlanıldığı və həll edildiyini müəyyənləşdirmək mümkün olmamışdır. Belə ki, qətnamənin “Tətbiq edilən hüquq və apelyasiya instansiyası məhkəməsinin mövqeyi” bölməsində Mülki Məcəllənin 157.2, 157.8, 164, 165, 166-cı maddələrinin sadəcə olaraq mətni qeyd edilmişdir.
31. Apellyasiya məhkəməsi iddianın sadalanan normalardan hansının d ispozisiya şərtləri əsasında yoxlanıldığını, həmin şərtlərə uyğun olaraq işin müəyyən edilməli faktiki hallarının nədən ibarət olduğunu, onlardan hansının mübahisə edilməyən, hansıların isə mübahisəli olmasını, mübahisəli hallar üzrə sübutetmə yükünün tərəflərdən hansının üzərinə düşməsini, həmin tərəfin bu məqsədlə verdiyi sübutların nədən ibarət olmasını, onların qiymətləndirilməsi ilə bütövlükdə iş üzrə gəlinən nəticəni və tətbiq edilən hüququ əsaslandırmamışdır.
32. Halbuki, hər hansı iddia tələbi üzrə hüquqi dəyərləndirmə prosesi ilk addım kimi iddiaçının tələbinə uyğun gələn qanuni əsasın tapılmasından və məhkəməyə bildirdiyi faktiki halların həmin əsasın dispozisiya şərtlərinə uyğun olmasının yoxlanılmasından ibarətdir. Əgər irəli sürülmüş iddia tələb(lər)inin qanuni əsası tapılırsa və faktiki hallar müvafiq maddi hüquq normasının dispozisiya şərtləri ilə uzlaşırsa iddia haqlı sayılır, uzlaşmırsa (habelə cavabdehin etiraz və müdafiə vasitələrinə görə təmin olunmalı deyilsə) iddia rədd edilir.
33. Mülki Məcəllənin 157.2-ci maddəsinə əsasən, mülkiyyətçi özgəsinin qanunsuz sahibliyindən öz əmlakını geri tələb edə bilər. Mülkiyyətin müdafiəsini təmin edən bu normanın mənasından aydın olur ki, iddiaçının həmin tələblə çıxış edə bilməsi üçün üç şərtin gerçəkləşməsi zəruridir: iddiaçının əşyanın mülkiyyətçisi olması, əşyanın cavabdehin sahibliyində olması, cavabdehin əşyaya sahibliyinin qanunsuz olması. Baxılan işdə iddiaçının tələbi bu normanın şərtlərinə uyğun gəlsə də, yuxarıda göstərilən qaydalara uyğun bir araşdırma və hüquqi dəyərləndirmə aparılmamışdır. Bundan əlavə, qətnamədə istinad olunan, Mülki Məcəllənin məhdud əşya hüquqlarının müdafiəsinə dair 157.8-ci, sahibliyin müdafiəsinə və sahibliklə bağlı prezupmsiyalara aid 164, 165 və 166-cı maddələrinin hansı əsaslarla hazırkı işə tətbiq olunduğu məlum deyil.
34. Təkrar apelyasiya baxışında tərəflərin izahatları və dəlilləri dinlənilməli, mübahisəli hallar, bu hallar üzrə sübutetmə yükü, eləcə də tələbin qanuni əsası düzgün müəyyən edilməklə işin hərtərəfli, tam və obyektiv tədqiqinə lazımi şərait yaradılmalı, təqdim olunmuş sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra onlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verilməli, tərəflərin dəlillərinin hansı səbəbdən qəbul edilib-edilməməsi əsaslandırılmalı, ədalətli məhkəmə araşdırması hüququ təmin olunmaqla mübahisəyə qanunvericiliyə uyğun qaydada yekun hüquqi qiymət verilməlidir. ç) Apellyasiya instansiyası məhkəməsindəki ikinci icraat
35. Təkrar apelyasiya baxışı zamanı "xxxx" ASC mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs qismində cəlb edilmişdir.
36. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki kollegiyasının 2(103)-1918/2025 saylı, 20 may 2025-ci il tarixli qətnaməsi ilə (sədrlik edən Səadət Səlimova, hakimlər Akif İsgəndərov və Məhəmməd Rüstəmli) iddiaçı Ləğv prosesində olan İddiaçı ASC tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti təmin edilməmiş, Cavabdeh tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti təmin edilmiş, Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin 2(006)-2680/2022 saylı xx.xx.2022-cü il tarixli qətnaməsi iddianın təmin edilən, “tərəflər arasında təsdiq edilmiş 27 mart 2013-cü il tarixli təhvil-təslim aktında qeyd edilən əşyalar çıxılmaq şərti ilə, iddia ərizəsində qeyd olunan digər əşyaların, həmin əşyalar mövcud olmadıqda isə dəyərinin, Cavabdeh alınaraq LPO İddiaçı ASC-nin Ləğvedicisi Əmanətlərin Sığortalanması Fonduna verilməsi”nə dair hissəsində ləğv edilmiş, həmin hissədə yeni qətnamə qəbul edilərək iddia tələbi həmin hissədə təmin edilməmiş, qətnamə qalan hissədə dəyişdirilmədən saxlanılmışdır.
37. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi gəldiyi nəticə ilə bağlı aşağıdakıları qeyd etmişdir:
38. İddiaçı - Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun İnformasiya Texnalogiyaları və Təhlükəsizlik Departamentinin təhlükəsizlik şöbəsinin müdiri X11, LPO İddiaçı ASC-in X3 şöbə rəisi X6, Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun Ümumi İşlər Departamentinin təsərrüfat şöbəsinin müdiri X 7, QSC Bank Standard KB-nin İnzibati Departamentinin təsərrüfat-təchizat şöbəsinin mütəxəssisi X8 və LPO Texnikabank ASC-in təhlükəsizlik şöbəsinin mühafizəçisi X10 tərəfindən tərtib olunmuş xx.xx.2020-ci il tarixli akta istinad edərək tələb etdiyi əşyaların cavabdehdə olmasını bildirsə də, məhkəmə araşdırması zamanı tədqiq olunan həmin aktın surətindən görünür ki, akt tərtib olunarkən cavabdehin iştirakı belə təmin edilməmiş, aktın surəti cavabdehə təqdim edilməmişdir.
39. Daha sonra, aktda Cavabdeh mülkiyyətində olan Bakı şəhəri Nəsimi rayonu Azadlıq prospekti 124 ünvanında yerləşən qeyri-yaşayış sahəsinin 1-ci, 2-ci, 3-cü, 4-cü və 5-ci mərtəbəsində yerləşən LPO İddiaçı ASC-yə məxsus 93 çeşiddə, 425 sayda, ümumilikdə qiymətləndirmə rəyinə əsasən 75.250 manat qiymətləndirilimiş inventarla rın icarəyə verən Cavabdeh gələcəkdə dəyərini ödəməklə almaq təklifi əsasında ayrı-ayrıqda barkotlanmaqla Cavabdeh saxlancında qalması qeyd olunsa da, həmin əşyaların cavabdeh tərəfindən iddiaçıdan təhvil alınmasına, cavabdehin iddiaçıya əmlakları almasına dair təklif verməsinə dair hər hansı bir sübut məhkəməyə təqdim edilməmişdir. Cavabdeh isə etirazında iddiaçıya əmlakları almaq barədə təklif vermədiyini, əmlakların ona təhvil verilmədiyini bildirmişdir.
40. Araşdırma zamanı həmçinin müəyyən olunmuşdur ki, Cavabdehla "xxxx" ASC arasında xx.xx.2020-ci il tarixdə icarə müqaviləsi bağlanaraq cavabdehin mülkiyyətində olan Bakı şəhəri, Azadlıq prospekti 124 ünvanında yerləşən qeyri-yaşayış sahəsi "xxxx" AS-in istifadəsinə verildikdən sonra iddiaçının əməkdaşları tərəfindən cavabdehin iştirak ı təmin edilmədən, faktiki olaraq "xxxx" ASC-nin sahibliyində və istifadəsində olan qeyri-yaşayış sahəsində yerləşən əmlaklara dair xx.xx.2020-ci il tarixdə akt tərtib etmişlər.
41. Araşdırma zamanı tədqiq olunan Cavabdeh ilə İddiaçı ASC arasında tərtib oluna 27 mart 2013-cü il tarixli təhvil-təslim aktından isə müəyyən olunur ki, iddiaçı qeyri-yaşayış sahəsini icarəyə götürərkən Cavabdeh xüsusi mülkiyyət hüququ əsasında məxsus olan Bakı şəhəri Nəsimi rayonu Azadlıq prospekti ilə N.Vəzirov küçəsinin kəsişməsində yerləşən ümumi sahəsi 200 kv.m. olan qeyri-yaşayış sahəsində və onun alt hissəsində yerləşən ümumi sahəsi 180 kv.m. olan zirzəmisində quraşdırılan cavabdehə məxsus əşyaların da sonuncudan alınaraq ona verilməsini tələb edir.
42. İddiaçı apellyasiya şikayətində Bakı şəhəri Nəsimi Ra yon Məhkəməsinin xx.xx.2022ci il tarixli, e-MTT(006)120/2022 saylı qərardadının icrası zamanı ümumilikdə 93 çeşiddə, 425 sayda inventarların Cavabdeh mülkiyyətində olan Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Azadlıq prospekti 124 ünvanında yerləşən qeyri-yaşayış sahəsində saxlanıldığı icra məmurunun tərtib elədiyi aktla sübuta yetirildiyini bildirsə də, mülki işdə olan "xxxx" ASC-in nümayəndəsi X12 tərəfindən verilmiş xx.xx.2022-ci il tarixli qəbzdən müəyyən olunur ki, icra sənədinin icrası zamanı tərtib olunan xx.xx.2022-ci il tarixli aktda Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin MTT(006)-120/2022 saylı xx.xx.2022-ci il tarixli icra vərəqində qeyd olunan əmlaklardan 67 sayda əşyanı o, saxlanca qəbul etmiş və buna görə ona CM-in 303-cü maddəsinin tələbi izah edilib xəbərdarlıq edilmişdir. xx.xx.2022- ci il tarixli akt tərtib olunarkən isə cavabdehin iştirakı təmin edilməmiş, akt cavabdeh tərəfindən imzalanmamışdır.
43. Təkrar apellyasiya baxışında iş üzrə mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs qismində cəlb edilən "xxxx" ASC-nin İdarə Heyətinin sədri S.Ə.Əliyev tərəfindən Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə ünvanlanan xx.xx.2025-ci il tarixli məktubla müəyyən edilmişdir ki, Cavabdehla "xxxx" ASC arasında xx.xx.2020-ci il tarixdə icarə müqaviləsi bağlanmış Bakı şəhəri, Azadlıq prospekti 124 ünvanında yerləşən qeyriyaşayış sahəsi Cəmiyyətin istifadəsinə verilmişdir. LPO “AtaBank'’ ASC-yə məxsus "xxxx" ASC-nin istifadəsində olan 27.900 manat dəyərində olan 22 ədəd müxtəlif əşya və avadanlıq "xxxx" MMC tərəfindən keçirilmiş açıq hərracın nəticələrinə dair protokola əsasən Cəmiyyət tərəfindən alınmış və mülkiyyətinə keçirilmişdir. İddiaçı ASC-dən aldıqları birja vasitəsi ilə mebel və digər avadanlıqlar kənardan gətirilməmiş, vaxtı ilə “CDP” Bank və İddiaçı ASC-nin bu binada istifadəsində olan mebel və avadanlıqlardır. İstifadə olunmuş otaqlarda yerləri dəyişdirilməmiş, bu gün də onların istifadəsindədir. İddiaçı ASC bağlanan zaman onlar dərhal "xxxx" ASC olaraq bu qeyri-yaşayış sahəsində yerləşmişlər. İstifadələrində müvvəqqəti olaraq İddiaçı ASC-dən qalan mebel və avadanlıqlar olmuşdur. Həmin əşyaların bir qismini onlar birja vasitəsi ilə almış, digər yerdə qalan bütün avadanlıqlar və əşyalar İddiaçı ASC-nin əməkdaşları tərəfindən təhvil alınaraq “166” Yükdaşıma Xidmətinə məxsus yükmaşınları vasitəsilə daşınmışdır. Cavabdeh İddiaçı ASC-yə və onlara m əxsus mebel və digər avadanlıqlara heç bir müdaxilə etməmiş və adı çəkilən qeyri-yaşayış sahəsindən Cavabdeh tərəfindən heç bir əşya (mebel və avadanlıq) aparılmamışdır.
44. Kollegiya tədqiq olunan sübutlara məcmu halında qiymət verib belə nəticəyə gəlir ki, iddia tələbində istinad etdiyi halları sübut etmək vəzifəsi daşıyan iddiaçı iddia ərizəsində qeyd olunan iddiaçıya məxsus əşyaların cavabdehin sahibliyində olmasını, cavabdehin bu əşyalara sahibliyinin qanunsuz olmasını, tərəflər arasında xx.xx.2013-cü il tarixli təhvil-təslim aktında qeyd olunan əşyaların isə ona məxsus olmasını sübuta yetirə bilməmişdir. Belə ki, araşdırma zamanı müəyyən olunmuşdur ki, cavabdehin mülkiyyətində olan qeyri-yaşayış sahəsi xx.xx.2020-ci il tarixli icarə müqaviləsinə əsasən, xx.xx.2020-ci il tarixdən halh azıradək "xxxx" ASC-nin istifadəsindədir. İddiaçı ASC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış icarə müqaviləsinə xitam verildikdən sonra iddiaçıya məxsus əşyaların bir qismi hərrac vasitəsi ilə iddiaçının özü tərəfindən "xxxx" ASC-yə satılmış, digər bir qismi isə iddiaçının əməkdaşları tərəfindən cavabdehin mülkiyyətində olan qeyri-yaşayış sahəsindən aparılmışdır. İddiaçının tələbində istinad etdiyi hallara dair təqdim etdiyi sübutlar isə qeyriyaşayış sahəsinin "xxxx" ASC-in icarə müqaviləsinə əsasən istifadəsində olan dövrü əhatə edir. xx.xx.2013-cü il aktda qeyd olunan əşyaların isə iddiaçıya deyil, cavabdehə məxsus olması iddiaçının özünün təsdiqi ilə müəyyən olunur.
45. Məhkəmə kollegiyası gəldiyi nəticəni Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 25, 60, Mülki Məcəlləsinin 157.1, 157.2, 157.4 -cü maddələrinə istinadla əsaslandırmışdır. Kassasiya şikayətinin və ona etirazın dəlilləri a)Kassasiya şikayətinin dəlilləri
46. İddiaçı ASC (vəkil-Nümayəndə1) kassasiya şikayəti verərək apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin ləğv edilərək, iddianın təmin edilməsi barədə yeni qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
47. Kassasiya şikayəti belə əsaslandırılmışdır ki, apellyasiya məhkəməsinin öz mövqeyini əsaslandırdığı sübutlardan biri məhkəmə araşdırması zamanı "xxxx" ASC tərəfindən Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə ünvanlanmış xx.xx.2025-ci il tarixli məktubdur ki, həmin məktubda qeyd olunanlar da tamamilə ziddiyyətlidir. Belə ki, məktubda LPO İddiaçı ASC-yə məxsus ümumi dəyəri 27.900 manat olan 22 ədəd müxtəlif əşya və avadanlıqların "xxxx" tərəfindən keçirilmiş hərracda "xxxx" ASC tərəfindən alındığı göstərilsə də, açıq hərracın nəticələrinə dair protokolun surəti məhkəməyə təqdim olunmamışdır. Bu ən azından ona görə lazımdır ki, qeyd olunan əşyaların iddia ərizəsində iddiaçının tələb etdiyi əşyalarla eyni olub-olmaması müəyyən edilsin. Lakin, göründüyü kimi, Elektron Məhkəmə Sistemindəki elektron kabinetə bu cür sübut əlavə edilməmişdir. Oxşar hal məktubda qeyd olunan digər məsələ - əşyaların qalan hissəsinin “166” Yükdaşıma xidməti vasitəsilə iddiaçının nümayəndələri tərəfindən aparılması məsələsində də mövcuddur. Eynilə birinci halda olduğu kimi, burada da əşyaların bir qisminin iddiaçının nümayəndələri tərəfindən aparılmasına dair heç bir sübut mövcud deyil. Əgər həqiqətən də elə bir hal baş versəydi həmin əşyalar iddiaçının nümayəndələrinə təhvil aktı olmada n verilməzdi, yaxud buna dair hər hansı kamera görüntüləri və ya digər sübut olardı. Nəticə etibarilə "xxxx" ASC-nin məktubunda qeyd olunanlar mülahizədən başqa bir şey deyil və heç bir sübutla təsdiq olunmur. Halbuki, həmin halları sübut etmək vəzifəsi cavabdehin üzərinə düşür. Apellyasiya məhkəməsinin əsaslandığı ikinci sənəd Cavabdeh ilə İddiaçı ASC arasında tərtib olunmuş 27 mart 2013-cü il tarixli təhvil-təslim aktıdır ki, həmin aktda da icarə obyektində quraşdırılmış cavabdehə məxsus əşyaların da sonuncudan alınaraq iddiaçıya verilməsi tələb olunur. Ümumiyyətlə həmin aktda qeyd olunan əşyalar iddia ərizəsində qeyd olunan əşyalar deyil. İşin mübahisəsiz halıdır ki, həmin icarə obyektində İddiaçı ASC yerləşməzdən öncə cavabdehə məxsus əşyalar da mövcud olmuşdur. Lakin, həmin əşyalar id dia ərizəsində qeyd edilmiş siyahıda mövcud deyil. İddiaçının iddia ərizəsində qeyd etdiyi əşyaların siyahısı dəqiqliklə göstərilmişdir. Məhkəmə iclasının gedişində bu hal dəfələrlə məhkəmə tərkibinin diqqətinə çatdırılsa da, heç bir araşdırılma aparılmamışdır. Bundan başqa, Nəsimi Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2022-ci il tarixli MTT(006)-120/2022 saylı icra vərəqəsinin icrası zamanı icra məmuru tərəfindən icarə obyektinə yerində baxış keçirilmiş, iddiaçıya məxsus əşyalar siyahıya alınmış və həmin əşyaların icarə obyektində olduğu müvafiq aktla təsdiqlənmişdir. Beləliklə, hazırki iş üzrə Ali Məhkəmənin Mülki Kollegiyasının xx.xx.2024-cü il tarixli 2(102)3754/2024 saylı Qərarında qeyd edildiyi kimi, Mülki Məcəllənin 157.2-ci maddəsində qeyd olunmuş hüququn mövcud olması üçün bütün şərtlər ödənil ir.
48. Bundan başqa, ümumiyyətlə "xxxx" ASC-nin hazırki iş üzrə verdiyi məlumatların sübut qismində nəzərə alınması Mülki Prosessual Məcəllənin 88-ci maddəsinin pozulması kimi qiymətləndirilir. Çünki hazırda cavabdehlə "xxxx" arasında kommersiya münasibətləri davam edir, yəni sözügedən sığorta şirkəti icarə obyektindən istifadə edir. Ona görə hazırki mülki mübahisədə "xxxx" ASC-nin həqiqəti təhrif etməsi ehtimalı mövcuddur. b) Kassasiya şikayətinə qarşı etirazın dəlilləri
49. Cavabdeh kassasiya şikayətinə qarşı yazılı etiraz göndərərək, kassasiya şikayətinin təmin edilməməsini və qətnamənin dəyişdirilmədən saxlanılmasını xahiş etmişdir. Tətbiq edilən hüquq Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəllləsi
50. Maddə 157.1. Mülkiyyətçinin mülkiyyət hüququnun tanınmasını tələb etmək ixtiyarı vardı r.
51. Maddə 157.2. Mülkiyyətçi özgəsinin qanunsuz sahibliyindən öz əmlakını geri tələb edə bilər.
52. Maddə 157.4. Əgər mülkiyyətə qəsd və ya başqa maneələr əşyanı götürmədən və ya ondan məhrum etmədən törədilirsə, mülkiyyətçi qəsd edəndən bu hərəkətlərə son qoymağı tələb edə bilər. Bu cür hərəkətlər davam etdirildikdə mülkiyyətçi həmin hərəkətlərə son qoyulmasını məhkəmə vasitəsilə tələb edə bilər. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsi
53. Maddə 14.2. Məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir.
54. Maddə 77.1. Hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir.
55. Maddə
88. Məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edil məli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur.
56. Maddə 217.4. Məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır.
57. Maddə 407.2. Kassasiya şikayətində işin hallarının sübut olunmamasına, məhkəmənin gəldiyi nəticə üçün əhəmiyyətli olan bütün faktiki halların aydınlaşdırılmamasına və yaxud qətnamə və qərardadda ifadə olunan nəticələrin işin faktiki hallarına uyğun olmamasına istinad etməyə yol verilmir.
58. Maddə 416.1. Kassasiya instansiyası məhkəməsi işə şikayət həddində baxır və kassasiya şikayətində irəli sürülmüş dəlillər üzrə apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq edilməsini yoxlayır. Kassasiya baxışının hədləri
59. Qanunun tələbinə görə kassasiya instansiyası məhkəməsi işin faktiki hallarını araşdırmır. Lakin apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq olunub-olunmamasını yoxlamaq zərurətindən irəli gələrək, iş materiallarında olan, aşağı instansiya məhkəmələri tərəfindən qəbul edilərək işə əlavə olunmuş, araşdırılmış və (və ya) müəyyən edilmiş sübutlara və hüquqi faktlara istinad edilməsi kassasiya instansiyası məhkəməsinin faktiki halları araşdırması kimi qiymətləndirilməməlidir.
60. Hazırkı iş üzrə apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsi iddiaçı tərəfindən tam mübahisələndirildiyindən məhkəmə aktı bütövlükdə yoxlanılır. Kassasiya instansiyası məhkəməsinin mövqeyi
61. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, apellyasiya instansiy ası məhkəməsi tərəfindən mübahisəli hüquq münasibətini tənzimləyən maddi hüquq normaları düzgün tətbiq olunmuşdur. İş üzrə düzgün olmayan qətnamənin qəbul edilməsi ilə nəticələnən prosessual hüquq normalarının pozulması və ya düzgün tətbiq olunmaması halları müəyyən edilmir. Bu baxımdan apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin ləğv olunması və ya dəyişdirilməsi üçün əsas yoxdur.
62. Belə ki, məhkəmə kollegiyasının qənaətinə görə işə mahiyyəti üzrə baxan apellyasiya instansiyası məhkəməsi işlə bağlı sübutetmə yükünü düzgün bölüşdürmüş və səlahiyyətləri çərçivəsində təqdim olunmuş sübutlara hüquqi qiymət vermişdir.
63. İşə baxmış apellyasiya məhkəməsi də işin hallarını Mülki Məcəllənini 157.2-ci maddəsi əsasında yoxlamış, iddianın təmin olunması üçün həmin maddədə müəyyən olunmuş d ispozisiya şərtlərinin olmadığı qənaətinə gəlmişdir.
64. Bu baxımdan kassasiya instansiyası məhkəməsi, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin gəldiyi nəticə və hüquqi əsaslandırma ilə razılaşır və yuxarıda qeyd olunanları nəzərə alıb hesab edir ki, iddiaçının kassasiya şikayətində qeyd olunan dəlillər apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən araşdırılaraq, işin hallarına düzgün hüquqi qiymət verilmişdir.
65. Belə ki, apellyasiya instansiya məhkəməsi haqlı olaraq qeyd etmişdir ki, iddiaçının tələb etdiyi əmlakın bir hissəsi hazırda icarəçi olan "xxxx" ASC tərəfindən hərrac vasitəsi ilə əldə edilmiş, digər qalan əşyalar isə mübahisəli qeyri-yaşayış sahəsindən iddiaçı tərəfindən aparılmışdır. Beləliklə məhkəmə belə qənaətə gəlmişdir ki, mübahisə edilən əmlakların cavabehin sahibliyində ol ması sübut olunmamışdır.
66. Məhkəmə kollegiyası onu da qeyd edir ki, kassasiya şikayətinin əksər dəlilləri işin faktiki halları ilə əlaqədardır ki, həmin hallar kassasiya instansiyası məhkəməsinin araşdırma predmetini təşkil etmir. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, apellyasiya məhkəməsi tərəfindən işin hallarının araşdırılması üçün tərəflərə lazımi şərait yaradıldığından və onların dəlillərinə hüquqi qiymət verildiyindən iş üzrə maddi və prosessual hüquq normaları düzgün tətbiq olunmuşdur.
67. Kassasiya şikayətinin dəlilləri ilə bağlı məhkəmə kollegiyası həmçinin qeyd edir ki, Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun müxtəlif qərarlarında formalaşmış hüquqi mövqeyinə görə, kassasiya məhkəməsi apellyasiya məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq edilməsini yoxl ayır (Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun Ə.Ə.İbrahimovun şikayəti üzrə 12 aprel 2004-cü il tarixli Qərarı). Kassasiya məhkəməsinin vəzifəsinin məhz bundan ibarət olması MPM-in 407.1.4, 408.1.5 və 416-cı maddələrindən aydın görünür. Həmin Məcəllənin 407.2-ci maddəsinə görə kassasiya şikayətində işin hallarının sübut olunmamasına, məhkəmənin gəldiyi nəticə üçün əhəmiyyətli olan bütün faktiki halların aydınlaşdırılmamasına və yaxud qətnamə və qərardadda ifadə olunan nəticələrin işin faktiki hallarına uyğun olmamasına istinad etməyə yol verilmir. Bu səbəbdən kassasiya şikayətinin dəlilləri əsassız olduğuna görə, həmin dəlillər apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin ləğv edilməsi üçün əsas ola bilməz.
68. Beləliklə, məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, apellyasiya instansiyası məhkəməs i hazırkı işin faktiki hallarını tam, hərtərəfli və obyektiv araşdırmış və tərəflər arasındakı mübahisənin həlli üçün tətbiq edilməli olan maddi və prosessual hüquq normalarını düzgün tətbiq etmiş, iş üzrə qanuni və əsaslı qətnamə qəbul etmişdir.
69. Bu səbəbdən, kassasiya şikayəti təmin edilməməli, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır.
70. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 416, 417 və 419-cu maddələrini rəhbər tutaraq, Məhkəmə kollegiyası Qərara aldı: Kassasiya şikayəti təmin edilməsin. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki kollegiyasının 2(103)-1918/2025 nömrəli, 20 may 2025-cü il tarixli qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlansın. Qərar qətidir və qəbul edildiyi andan qüvvəyə minir.