Ali Məhkəmə Qərar — İş №2(102)-5838/2019

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2(102)-5838/2019 08.10.2019 ALİ MƏHKƏMƏ Azərbaycan Respublikası adından Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının QƏRARİ Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyası hakimlər Əhmədov Əhməd Abbas oğlunun sədrliyi və məruzəsi ilə, İsgəndərov Akif Əsgər oğlu və Dəmirov İlqar Kamal oğlundan ibarət tərkibdə, məhkəmə iclas katibi X6, İddiaçı1, nümayəndəsi X14, vəkili X3, İddiaçı2 x qızı, cavabdeh “xxxx” MMC vəkili X4, Cavabdeh10 nümayəndəsi X7, cavabdeh X15, cavabdeh X10, Cavabdeh4 vəkili X8, Cavabdeh3, Cavabdeh7 nümayəndəsi X11, Cavabdeh8 iştirakları ilə açıq məhkəmə iclasında, Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının 12 mart 2019-cu il tarixli, 2(103)2525/2019 saylı qətnaməsindən İddiaçı1 və cavabde h “xxxx” MMC ayrı-arılıqda verdikləri kassasiya şikayətləri üzrə işə baxaraq MÜƏYYƏN ETDİ: Bakı şəhəri, Xətai rayon məhkəməsinin 14 iyun 2018-ci il tarixli, 2(011)-527/2018 saylı qətnaməsi ilə İddiaçı1 cavabdeh “xxxx” MMC və Cavabdeh2 qarşı “08 noyabr 2007-ci il tarixli alqı-satqı müqaviləsinin etibarsız hesab olunması, “xxxx” MMC ilə İddiaçı1 arasında 14 sentyabr 2007-ci il tarixdə bağlanmış 107, 108, 109, 111, 112, 116 saylı alqı-satqı müqavilələrinə əsasən “xxxx” MMC ünvan 1 ünvanda yerləşən yeni yaşayış binasında sahəsi 157,6 kv.metr olan 28 saylı, sahəsi 191,4 kv.metr olan 29 saylı, sahəsi 226,4 kv.metr olan 30 saylı, sahəsi 155,6 kv.metr olan 17 saylı, sahəsi 191,4 kv.metr olan 19 saylı, sahəsi 226,4 kv.metr olan 15 saylı mənzillərinin İddiaçı1 təhvil verilməsi öhdəliyinin “xxxx” MMC həvalə edilməsi, İddiaçı1 ünvan 1 ünvanda yerləşən yeni yaşayış binasında sahəsi 157,6 kv.metr olan 28 saylı, sahəsi 191,4 kv.metr olan 29 saylı, sahəsi 226,4 kv.metr olan 30 saylı, sahəsi 155,6 kv.metr olan 17 saylı, sahəsi 191,4 kv.metr olan 19 saylı, sahəsi 226,4 kv.metr olan 15 saylı mənzillərə köçürülməsi” barədə iddia tələbinin; İddiaçı4 “xxxx” MMC qarşı “03 dekabr 2008-ci il tarixli, 118/A saylı müqavilə əsasında aldığı ünvan 1 ünvanda tikilmiş 2 saylı binanın 9-cu mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 155,6 kv.metr olan 3 otaqlı mənzilin ona təhvil verilməsi və həmin mənzilə köçürülməsi” barədə iddia tələbinin; İddiaçı2 “xxxx” MMC qarşı “ünvan 1 ünvanda inşa edilən 2 saylı yaşayış binasının 6-cı mərtəbəsində ümumi sahəsi 101,5 kv.metr olan 2 otaqdan ibarət mənzilin ona təhvil verilmə si və mənzilin giriş qapısının yerinə yerləşdirilməsi vəzifəsinin “xxxx” MMC həvalə edilməsi” barədə ilk iddia tələbinin; İddiaçı3 “xxxx” MMC qarşı “14 sentyabr 2007-ci il tarixli, 114 saylı müqavilə əsasında aldığı ünvan 1 ünvanda tikilmiş 2 saylı binanın 5-ci mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 155,6 kv.metr olan 3 otaqlı mənzilin ona təhvil verilməsi və həmin mənzilə köçürülməsi” barədə ilk iddia tələbinin; İddiaçı1, İddiaçı3, İddiaçı4, Məlahət X1, Cavabdeh10, Cavabdeh6, Cavabdeh5, Cavabdeh4, Cavabdeh3, Cavabdeh7, Cavabdeh8, Cavabdeh9 və Mehmet Şimşekə qarşı “ünvan 1 ünvanda tikilmiş 2 saylı binanın 5-ci mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 155,6 kv.metr olan 3 otaqlı mənzilin xnın, 2 saylı binanın 6-cı mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 155,6 kv.metr olan 3 otaqlı mənzilin Cavabdeh10, 2 saylı binanın 8-ci mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 191,4 kv.metr olan 4 otaqlı mənzilin Cavabdeh6, 2 saylı binanın 8-ci mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 157,6 kv.metr olan 3 otaqlı mənzilin Cavabdeh5, 6-cı mərtəbədə yerləşən ümumi sahəsi 191,4 kv.metr olan 4 otaqlı mənzilin Cavabdeh4, 2 saylı binanın 5-ci mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 226,6 kv.metr olan 5 otaqlı mənzilin Cavabdeh3, 2 saylı binanın 8-ci mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 226,6 kv.metr olan 5 otaqlı mənzilin Cavabdeh7, 2 saylı binanın 6-cı mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 101,5 kv.metr olan 2 otaqlı mənzilin Cavabdeh8, 2 saylı binanın 9-cu mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 155,6 kv.metr olan 3 otaqlı mənzilin Cavabdeh9 adına sonradan verilmiş müqavilələrin etibarsız hesab edilməsi” barədə iddia tələblərinin təm in edilməməsi, “xxxx” MMC iddia və qarşılıqlı iddia ərizələrinin təmin edilməsi, “xxxx” MMC ilə İddiaçı1 və x arasında bağlanmış 14 sentyabr 2007-ci il tarixli, 07/A saylı müqavilənin; “xxxx” MMC ilə İddiaçı1 arasında bağlanmış 14 sentyabr 2007-ci il tarixli, 116 saylı müqavilənin etibarsız hesab edilməsi; “xxxx” MMC İddiaçı1 xeyrinə ödəniş vaxtı milli manata məzənnədə 226.600 ABŞ dollarının tutulması, “xxxx” MMC ilə İddiaçı1 arasında bağlanmış 14 sentyabr 2007-ci il tarixli, 111 saylı müqavilənin etibarsız hesab edilməsi, “xxxx” MMC İddiaçı1 xeyrinə ödəniş vaxtı milli manata məzənnədə 155.600 ABŞ dollarının tutulması, “xxxx” MMC ilə İddiaçı1 arasında bağlanmış 14 sentyabr 2007-ci il tarixli, 109 saylı müqavilənin etibarsız hesab edilməsi, “xxxx” MMC x xnın xeyrinə 226.600 ABŞ dollarının t utulması, “xxxx” MMC ilə İddiaçı1 arasında bağlanmış 14 sentyabr 2007-ci il tarixli, 107 saylı müqavilənin etibarsız hesab edilməsi, “xxxx” MMC İddiaçı1 xeyrinə ödəniş vaxtı milli manata məzənnədə 155.600 ABŞ dollarının tutulması, “xxxx” MMC ilə İddiaçı1 arasında bağlanmış 14 sentyabr 2007-ci il tarixli, 108 saylı müqavilənin etibarsız hesab edilməsi, “xxxx” MMC İddiaçı1 xeyrinə ödəniş vaxtı milli manata məzənnədə 191.400 ABŞ dollarının tutulması, “xxxx” MMC ilə İddiaçı1 arasında bağlanmış 14 sentyabr 2007-ci il tarixli, 112 saylı müqavilənin etibarsız hesab edilməsi, “xxxx” MMC İddiaçı1 xeyrinə ödəniş vaxtı milli manata məzənnədə 191.400 ABŞ dollarının tutulması, “xxxx” MMC ilə İddiaçı4 arasında bağlanmış 03 dekabr 2008-ci il tarixli, 118/A saylı müqavilənin etibarsız hesab edilməsi, “xxx x” MMC İddiaçı4 xeyrinə 155.600 ABŞ dollarının tutulması, “xxxx” MMC ilə İddiaçı2 arasında bağlanmış 22 yanvar 2008-ci il tarixli, 110 saylı müqavilənin etibarsız hesab edilməsi, “xxxx” MMC İddiaçı2 xeyrinə ödəniş vaxtı milli manata məzənnədə 101.500 ABŞ dollarının tutulması, “xxxx” MMC ilə İddiaçı3 arasında bağlanmış 14 sentyabr 2007-ci il tarixli, 114 saylı müqavilənin etibarsız hesab edilməsi, “xxxx” MMC İddiaçı3 xeyrinə ödəniş vaxtı milli manata məzənnədə 155.600 ABŞ dollarının tutulması qət edilib. İddiaçı1, İddiaçı2 və cavabdeh “xxxx” MMC ayrı-ayrılıqda qətnamədən apellyasiya şikayətləri vermişlər. İŞİN HALLARİ İşdən görünür ki, İddiaçı1 “xxxx” MMC və Cavabdeh2 qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, 08 noyabr 2007-ci il tarixli alqı-satqı müqaviləsinin etibarsız hesab olu nması, “xxxx” MMC ilə arasında 14 sentyabr 2007-ci il tarixdə bağlanmış 107, 108, 109, 111, 112, 116 saylı alqı-satqı müqavilələrinə əsasən “xxxx” MMC ünvan 1 ünvanda yerləşən yeni yaşayış binasında sahəsi 157,6 kv.metr olan 28 saylı, sahəsi 191,4 kv.metr olan 29 saylı, sahəsi 226,4 kv.metr olan 30 saylı, sahəsi 155,6 kv.metr olan 17 saylı, sahəsi 191,4 kv.metr olan 19 saylı, sahəsi 226,4 kv.metr olan 15 saylı mənzillərinin ona təhvil verilməsi öhdəliyinin “xxxx” MMC həvalə edilməsi, ünvan 1 ünvanda yerləşən yeni yaşayış binasında sahəsi 157,6 kv.metr olan 28 saylı, sahəsi 191,4 kv.metr olan 29 saylı, sahəsi 226,4 kv.metr olan 30 saylı, sahəsi 155,6 kv.metr olan 17 saylı, sahəsi 191,4 kv.metr olan 19 saylı, sahəsi 226,4 kv.metr olan 15 saylı mənzillərə köçürülməsi barədə qətnamə çıxarılmas ını xahiş etmişdir. İddiaçı4 “xxxx” MMC qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, 03 dekabr 2008-ci il tarixli, 118/A saylı müqavilə əsasında aldığı ünvan 1 ünvanda tikilmiş 2 saylı binanın 9-cu mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 155,6 kv.metr olan 3 otaqlı mənzilin ona təhvil verilməsi və həmin mənzilə köçürülməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş edib. “xxxx” MMC x qarşı qarşılıqlı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, onunla “xxxx” MMC arasında ünvan 1 ünvanda tikilmiş 2 saylı binanın 9-cu mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 155,6 kv.metr olan 3 otaqlı mənzilə dair bağlanmış 03 dekabr 2008-ci il tarixli, 118 A saylı müqavilənin bağlandığı andan etibarsız hesab olunması barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. x “xxxx” MMC qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, ünvan 1 ünvanda inşa edilən 2 saylı yaşayış binasının 6-cı mərtəbəsində imumi sahəsi 101,5 kv.metr olan 2 otaqdan ibarət mənzilin ona təhvil verilməsi və mənzilin giriş qapısının yerinə yerləşdirilməsi vəzifəsinin “xxxx” MMC həvalə edilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. “xxxx” MMC İddiaçı2 qarşı qarşılıqlı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, onunla “xxxx” MMC arasında ünvan 2 ünvanda inşa edilən 2 saylı yaşayış binasının 6-cı mərtəbəsində yerləşən sahəsi 101,5 kv.metr olan 2 otaqlı mənzilə dair bağlanmış 22 yanvar 2008-ci il tarixli, 110 saylı müqavilənin bağlandığı andan etibarsız hesab edilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddiaçı3 “xxxx” MMC qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, 14 sentyabr 2007-ci il tarixli, 114 saylı müqavi lə əsasında aldığı ünvan 1 ünvanda tikilmiş 2 saylı binanın 5-ci mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 155,6 kv.metr olan 3 otaqlı mənzilin ona təhvil verilməsi və həmin mənzilə köçürülməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. “xxxx” MMC İddiaçı3 qarşı qarşılıqlı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, onunla “xxxx” MMC arasında ünvan 1 ünvanda tikilmiş 2 saylı binanın 5-ci mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 155,6 kv.metr olan 3 otaqlı mənzilə dair bağlanmış 14 sentyabr 2007ci il tarixli, 114 saylı müqavilənin bağlandığı andan etibarsız hesab olunması barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. “xxxx” MMC İddiaçı1, x, İddiaçı3 və xya qarşı qarşılıqlı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, “xxxx” MMC ilə İddiaçı1 və x arasında bağlanmış 14 sentyabr 2007-ci il tarixli, 07/A saylı müqavilənin və həmin müqavilə əsasında cavabdehlərin adlarına sənədləşdirilmiş ünvan 3 məhəllədə yerləşən “xxxx” MMC məxsus yaşayış binalarında villaya görə verilən 11 (101,5 kv.metr), 12 (155,6 kv.metr), 14 (191,4 kv.metr), 15 (226,6 kv.metr), 16 (101,5 kv.metr), 17 (155,6 kv.metr), 19 (191,4 kv.metr), 28 (157,6 kv.metr), 30 (226,6 kv.metr), 31 (101,5 kv.metr) və 32 (155,6 kv.metr) saylı mənzillərə görə tərtib edilmiş 106 saylı, 107 saylı, 108 saylı, 109 saylı, 110 saylı, 111 saylı, 112 saylı, 114 saylı, 116 saylı, 117 saylı, 118 saylı müqavilələrin ləğv edilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Daha sonra İddiaçı1, İddiaçı3, İddiaçı4, x, xya və digərlərinə qarşı iddia tələbinin həcminin artırılmasına dair ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək ünvan 1 ünvanda tikilmiş 2 sa ylı binanın 5-ci mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 155,6 kv.metr olan 3 otaqlı mənzilin xnın, 2 saylı binanın 6-cı mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 155,6 kv.metr olan 3 otaqlı mənzilin Cavabdeh10, 2 saylı binanın 8-ci mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 191,4 kv.metr olan 4 otaqlı mənzilin Cavabdeh6, 2 saylı binanın 8-ci mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 157,6 kv.metr olan 3 otaqlı mənzilin Cavabdeh5, 6-cı mərtəbədə yerləşən ümumi sahəsi 191,4 kv.metr olan 4 otaqlı mənzilin Cavabdeh4, 2 saylı binanın 5-ci mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 226,6 kv.metr olan 5 otaqlı mənzilin Cavabdeh3, 2 saylı binanın 8-ci mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 226,6 kv.metr olan 5 otaqlı mənzilin Cavabdeh7, 2 saylı binanın 6-cı mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 101,5 kv.metr olan 2 otaqlı mənzilin Cavabd eh8, 2 saylı binanın 9-cu mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 155,6 kv.metr olan 3 otaqlı mənzilin Cavabdeh9 adına sonradan verilmiş müqavilələrin etibarsız hesab edilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Daha sonra “xxxx” MMC iddia tələbinin dəyişdirilməsinə dair ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, Cəmiyyətlə İddiaçı1 və x arasında bağlanmış 14 sentyabr 2007-ci il tarixli, 07/A saylı müqavilənin və həmin müqavilə əsasında cavabdehlərin adlarına sənədləşdirilmiş Bakı şəhəri, x küçəsi 1156-cı məhəllədə yerləşən, “xxxx” MMC məxsus yaşayış binalarında villaya görə verilən 2 saylı yaşayış binasının 5-ci mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 155,6 kv.metr, 6-cı mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 155,6 kv.metr, 8-ci mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 191,4 kv.metr, 8-ci mərtəbəsində y erləşən ümumi sahəsi 157,6 kv.metr, 6-cı mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 191,4 kv.metr, 5-ci mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 226,6 kv.metr, 8-ci mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 226,6 kv.metr, 6-cı mərtəbəsində yerləşən ümumisahəsi 101,5 kv.metr, 9-cu mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 155,6 kv.metr olan mənzillərə görə tərtib edilmiş müqavilələrin etibarsız hesab edilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Mübahisə üzrə yuxarıda göstərilən məhkəmə aktları qəbul edilib. KASSASİYA ŞİKAYƏTLƏRİNİN DƏLİLLƏRİ İddiaçı1 kassasiya şikayətini onunla əsaslandırıb ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi işə baxarkən maddi, prosessual hüquq normalarının tələblərini pozaraq, işin faktiki halları üzrə səhv nəticəyə gəlib, işə əlavə edilmiş sübutlara düzgün hüquqi qiymət verməyib. İddi açı1 kassasiya şikayətində iş üzrə apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin ləğv edilib, işin yenidən baxılması üçün apellyasiya instansiyası məhkəməsinə qaytarılması barədə qərar qəbul edilməsi xahiş olunub. Cavabdeh “xxxx” MMC kassasiya şikayətini onunla əsaslandırıb ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi işə baxarkən maddi, prosessual hüquq normalarının tələblərini pozaraq, “xxxx” MMC apellyasiya şikayətini təmin etməməklə səhv nəticəyə gəlib. Cavabdeh “xxxx” MMC kassasiya şikayətində iş üzrə apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin qismən, “xxxx” MMC apellyasiya şikayətinin təmin edilməməsi hissəsində ləğv edilib, “xxxx” MMC pulun tutulması barədə yeni qərar qəbul edilməsi xahiş olunub. Kassasiya şikayətlərinə dair etiraz ərizəsi daxil olmayıb. İŞDƏ İŞTİRAK EDƏN ŞƏX SLƏRİN İZAHATLARİ Məhkəmə iclasında İddiaçı1, nümayəndəsi x və vəkili x öz kassasiya şikayətində göstərilənlərə uyğun olaraq eyni məzmunlu izahatlar verdilər. Cavabdeh “xxxx” MMC vəkili x məhkəmə iclasında öz kassasiya şikayətində göstərilənlərə uyğun olaraq izahat verdi. Cavabdeh4 vəkili x məhkəmə iclasında kassasiya şikayətlərinin dəlilləri ilə razılaşmayıb izahatında iş üzrə apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin dəyişdirilmədən saxlanılmasını xahiş etdi. İddiaçı2, Cavabdeh10 nümayəndəsi x, cavabdeh x, cavabdeh x, Cavabdeh3, Cavabdeh7 nümayəndəsi x, Cavabdeh8 məhkəmə iclasında iştirak etsələr də vəkillə birgə təmsil olunmadıqları üçün kassasiya instansiyası məhkəməsi Azərbaycan Respublikası MPM-nin 67.1-ci maddəsinin tələblərini izah etməklə onları məhkəmə iclasında dinləməd i. İddiaçı4, iddiaçı x, iddiaçı x, Cavabdeh2, cavabdeh x, Cavabdeh9 və cavabdeh Mehmet Şimşək məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdar edilsələr də, üzrsüz səbəblərdən məhkəmə iclasına gəlmədikləri üçün kassasiya instansiyası məhkəməsi Azərbaycan Respublikası MPM-nin 415.3-cü maddəsinə əsasən onların iştirakları olmadan işə baxılmasını mümkün hesab etdi. HÜQUQİ MƏSƏLƏLƏR Kassasiya instansiyası məhkəməsi məruzəçini, işdə iştirak edən şəxslərin izahatlarını dinləyib, kassasiya şikayətinin dəlillərini müzakirə edib, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin maddi, prosessual hüquq normalarının tələblərini düzgün tətbiq etməsini yoxlayıb hesab edir ki, aşağıdakılara görə kassasiya şikayəti təmin edilmədən, iş üzrə apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsi dəyişdiril mədən saxlanılmalıdır. Belə ki, Azərbaycan Respublikası MPM-nin 416-cı maddəsinə əsasən kassasiya instansiyası məhkəməsi apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq edilməsini yoxlayır. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi mübahisələndirilən hissədə birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsini dəyişdirilmədən, apellyasiya şikayətlərini təmin edilmədən saxlayarkən, mübahisəli mənzillərə dair İddiaçı1 və x ilə “xxxx” MMC arasında müqailələrin sonradan bağlanmasına, həmin mənzillərə dair əvvəllər bağlanmış müqavilələrin qüvvədə olmaqla ləğv edilməməsinə, bu faktın cinayət işi üzrə qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmənin qərarı ilə müəyyən edilməsinə, bu səbəbdəndə də müqavilələri Cəmiyyətin adından imzalamış Məzahir Cəfərovun həmin mənzillər üzər ində sərəncam vermək, yəni həmin mənzillərə dair digər şəxslərlə müqavilə bağlamaq səlahiyyətinin olmamasına, sözügedən müqavilələrin Mülki Məcəllədə müəyyənləşdirilmiş şərtləri pozmaqla bağlanmasına, başqa sözlə, mübahisəsi gedən mənzillərlə bağlı öhdəlik cavabdehlərin xeyrinə daha əvvəl əmələ gəldiyindən, həm də mənzillər onlara təhvil verildiyindən, Mülki Məcəllənin 452.1-ci maddəsinin mənasına görə İddiaçı1 və x iddia tələblərinin əsassız olmaqla təmin edilməsinin yolverilməz olmasına və sair hallara istinad edib və hüquqi mövqeyini Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 337, 452.1-ci maddələrinin və digər maddi, prosessual hüquq normalarının tələbləri ilə əsaslandırıb. Kassasiya instansiyası məhkəməsi apellyasiya instansiyası məhkəməsinin gəldiyi bu nəticə ilə razılaşır və hesab e dir ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi işə baxarkən maddi, prosessual hüquq normalarının tələblərini düzgün tətbiq edib, maddi, prosessual hüquq normalarının tətbiqində və təfsirində səhvə yol verməyib və işdə, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin kassasiya qaydasında ləğv edilməsi və ya dəyişdirilməsi üçün prosessual əsaslar yoxdur. Belə ki, işin apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən müəyyən edilmiş həqiqi hallarından görünür ki, Bakı şəhər İHB- 12 oktyabr 2005-ci il tarixli, 267 saylı sərəncamı ilə Xətai rayonu, x küçəsi, 1156-cı məhəllədə Bakı şəhər İHB-nın 29 may 2004-cü il tarixli sərəncamı ilə “Azərşans” müəssisəsinə gənclər diskotekası və kinozal üçün ayrılmış 1,9 ha torpaq sahəsinin 0,63 ha sahəsində yaşayış binalarının tikintisinin layihələndirilməsinə “x xxx” Şirkətlər Qrupuna icazə verilib. “xxxx” MMC və “xxxx” MMC arasında bağlanmış 01 fevral 2007-ci il tarixli “birgə fəaliyyət haqqında” müqaviləyə əsasən “xxxx” MMC ayrılmış torpaq sahəsində yaşayış binalarının layihələndirilib tikintisini təmin etməkdən ötrü “xxxx” MMC malik olduğu vəsaitlər və maliyyə imkanlarından istifadə etməklə kompleksin tikintisini həyata keçirmək barədə razılığa gəlmişlər. İşin müəyyən olunan digər halı ondan ibarətdir ki, Bakı şəhəri, x rayonu xdöngəsi 14 saylı fərdi yaşayış evi 19 oktyabr 2007-ci il tarixdə hər biri ½ hissə olmaqla x və İddiaçı1 adına hüquqi qeydiyyata alınmış və “xxxx” MMC təsisçilərindən biri olan X16 x və İddiaçı1 ilə həmin evin alqı-satqısına dair razılaşaraq evin dəyərinin əvəzinə “xxxx” MMC ünvan 3 ünvanda inşa etdiyi 2 saylı yaşayış kom pleksində 2.111,9 kv.metr yaşayış sahəsini verməyi vəd etmiş, bu məqsədlə Cəmiyyətin direktoru X13 x və x arasında 14 sentyabr 2007-ci il tarixli müqavilə bağlanmışdır. Həmin müqaviləyə əsasən satıcı, ünvan 3 ünvanda inşa edilən 2 saylı yaşayış kompleksində 2.111,9 kv.metr yaşayış sahəsini alıcıların mülkiyyətinə, alıcılar isə həmin yaşayış sahəsinin əvəzinə x rayonu, xdöngəsi 14 saylı evi “xxxx” MMC mülkiyyətinə verməyi öhdələrinə götürmüş, sözügedən müqavilə əsasında İddiaçı1 ilə ünvan 3 ünvanında inşa edilən 2 saylı yaşayış binasının 5-ci mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 226,6 kv.metr olan 5 otaqlı mənzilə dair 14 sentyabr 2007-ci il tarixli 116 saylı, ümumi sahəsi 155,6 kv.metr olan 3 otaqlı mənzilə dair 14 sentyabr 2007-ci il tarixli 111 saylı, 8-ci mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəs i 226,6 kv.metr olan 5 otaqlı mənzilə dair 14 sentyabr 2007-ci il tarixli 109 saylı, 8-ci mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 157,6 kv.metr olan 3 otaqlı mənzilə dair 14 sentyabr 2007-ci il tarixli 107 saylı, 8-ci mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 191,4 kv.metr olan 4 otaqlı mənzilə dair 14 sentyabr 2007-ci il tarixli 108 saylı, 6-cı mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 191,4 kv.metr olan 4 otaqlı mənzilə dair 14 sentyabr 2007-ci il tarixli 112 saylı, İddiaçı4 ilə binanın 9-cu mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 155,6 kv.metr olan 3 otaqlı mənzilə dair 03 dekabr 2008-ci il tarixli 118/A saylı, İddiaçı2 ilə binanın 6-cı mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 101,5 kv.metr olan 2 otaqlı mənzilə dair 22 yanvar 2008-ci il tarixli 110 saylı, İddiaçı3 ilə binanın 5-ci mərtəbəsində yerləşən ümumi sahə si 155,6 kv.metr olan 3 otaqlı mənzilə dair 14 sentyabr 2007-ci il tarixli 114 saylı müqavilə bağlanmış, sadalanan müqavilələrdə mənzillərin nömrələri qeyd olunmamışdır. İşin müəyyən olunan və mübahisələndirilməyən digər halları həmçinin ondan ibarətdir ki, x və İddiaçı1 Sahib İbrahimovun arvadı Cavabdeh2 ilə 08 noyabr 2007-ci il tarixdə bağladıqları “daşınmaz əmlakın alqı-satqı müqaviləsi”nə əsasən Bakı şəhəri, x rayonu xdöngəsində, faktiki 0,03341 ha torpaq sahəsində yerləşən ümumi sahəsi 673,8 kv.metr, yaşayış sahəsi 261,5 kv.metr, köməkçi sahəsi 412,3 kv.metr olan 7 otaqlı fərdi yaşayış evini sonuncuya 300. 000 manata satmış, həmin ev Cavabdeh2 adına xüsusi mülkiyyət hüququ üzrə 13 noyabr 2007-ci il tarixdə qeydə alınmışdır. Eyni zamanda Bakı şəhəri, Yasamal rayon məhkəməsinin 24 noyab r 2009-cu il tarixli qətnaməsi ilə iddia təmin edilərək, “xxxx” MMC əsas borca görə 1.087.942,90 manat, faiz borcuna görə 131.380,03 manat olmaqla, cəmi 1.219.322,93 manat pulun tutulub “xxxx” KB ASC verilməsi, Cavabdeh2 ailə üzvləri ilə birlikdə Bakı şəhəri, x rayonu xdöngəsi, Pəhlivan Rüstəmov küçəsində yerləşən 3 mərtəbəli 7 otaqlı 14 saylı fərdi yaşayış evindən çıxarılmaları, “xxxx” MMC tutulmalı olan məbləğin borc öhdəliyinin təminatı kimi “xxxx” KB ASC qarşısında yüklü edilmiş Bakı şəhəri, x rayonu xdöngəsi, Pəhlivan Rüstəmov küçəsində yerləşən 3 mərtəbəli 7 otaqlı 14 saylı fərdi yaşayış evinə yönəldilməsi, yaşayış evinin açıq hərrac yolu ilə satılması, evin satışından əldə edilmiş vəsait hesabına borcun ödənilməsi, borc ödənildikdən sonra artıq qalan məbləğin Cavabdeh2 verilməsi qət olunmuşdur. İddiaçı1 ilə “xxxx” arasında bağlanmış 14 sentyabr 2007-ci il tarixli 116 saylı müqaviləyə görə İddiaçı1 Cəmiyyətə 226.600 ABŞ dolları; 14 sentyabr 2007-ci il tarixli 111 saylı müqaviləyə görə 155.600 ABŞ dolları; 14 sentyabr 2007-ci il tarixli 109 saylı müqaviləyə görə 226.600 ABŞ dolları; 14 sentyabr 2007-ci il tarixli 107 saylı müqaviləyə görə 155.600 ABŞ dolları; 14 sentyabr 2007-ci il tarixli 108 saylı müqaviləyə görə 191.400 ABŞ dolları; 14 sentyabr 2007-ci il tarixli 112 saylı müqaviləyə görə 191.400 ABŞ dolları ödəmiş olmasına dair Cəmiyyət tərəfindən ona kassa mədaxil orderləri verilmişdir. Eləcə də “xxxx” MMC ilə İddiaçı2 arasında 22 yanvar 2008-ci il tarixdə bağlanmış 110 saylı müqaviləyə görə, sonuncu tərəfindən 101.500 ABŞ dollarının Cəmiyyətə ödənilməsinə dair 23 noyabr 2007-ci il tarixli, İddiaçı3 bağladığı müqaviləyə görə 155.600 ABŞ dollarının Cəmiyyətə ödənilməsinə dair 14 sentyabr 2007-ci il tarixli kassa mədaxil orderləri, İddiaçı4 bağladığı müqaviləyə görə 155.600 ABŞ dollarının Cəmiyyətə ödənilməsinə dair 03 dekabr 2008-ci il tarixli maliyyə arayışı verilmişdir. Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin 06 avqust 2015-ci il tarixli qərarı ilə müəyyən olunmuşdur ki, Məzahir Cəfərov 2006-cı ildən “STS” şirkətinin və “xxxx” MMC direktoru vəzifəsində işləyərkən, öz qulluq mövqeyindən sui-stifadə edib vəzifə saxtakarlığı edərək, tamah niyyətilə rəsmi sənədlərə, müqavilələrə bilə-bilə yalan məlumatları daxil etməklə aldatma və etibardan sui-istifadə etmə yolu ilə özgənin əmlakını vahid qəsdlə ələ keçirmə məqsədilə, “xxxx” MMC tərəfindən ünvan 1 ünvanda 2006-cı ildən inşasına başlanılmış 4 ədəd 1 girişli 24 mərtəbəli binalardakı rəsmi sənədlər, müqavilələr əsasında satılmış və tam ödənişi aparılmış mənzilləri ona olan etibardan və inamdan istifadə edib saxta rəsmi sənədlər (alqı-satqı müqavilələri, ödənişlərin aparılmasına dair qəbzlər, maliyyə arayışları və s.) tərtib etməklə onların əsasında yenidən ayrı-ayrı şəxslərə, o cümlədən 2 saylı yaşayış binasında ümumi sahəsi 157,6 kv.metr olan 28 saylı mənzili 26 aprel 2007-ci il tarixdə “xxxx” MMC adından Mehmet Şimşəkə 63.040 manata satdığı halda həmin Cəmiyyət adından yenidən 14 sentyabr 2007-ci il tarixdə İddiaçı1 155.600 ABŞ dollarına, ümumi sahəsi 191,4 kv.metr olan 29 saylı mənzili 26 aprel 2007-ci il tarixdə “xxxx” MMC adından Mehmet Şimşəkə 76.560 manata satdığı halda həmin Cəmiyyət a dından yenidən 14 sentyabr 2007-ci il tarixdə İddiaçı1 191.400 ABŞ dollarına, ümumi sahəsi 226,6 kv.metr olan 30 saylı mənzili 26 aprel 2007-ci il tarixdə “xxxx” MMC adından Mehmet Şimşəkə 90.640 manata satdığı halda həmin cəmiyyət adından yenidən 14 sentyabr 2007-ci il tarixdə İddiaçı1 226.600 ABŞ dollarına, ümumi sahəsi 226,6 kv.metr olan 15 saylı mənzili 26 aprel 2007-ci il tarixdə “xxxx” MMC adından Mehmet Şimşəkə 90.640 manata satdığı halda həmin Cəmiyyət adından yenidən 14 sentyabr 2007-ci il tarixdə İddiaçı1 226.600 ABŞ dollarına, ümumi sahəsi 155,6 kv.metr olan 12 saylı mənzili 26 aprel 2007-ci il tarixdə “xxxx” MMC adından Mehmet Şimşəkə 62.240 manata satdığı halda həmin cəmiyyət adından yenidən 14 sentyabr 2007-ci il tarixdə İddiaçı3 155.600 ABŞ dollarına, ümumi sahəsi 155,6 kv.metr olan 17 saylı mənzili 26 aprel 2007-ci il tarixdə “xxxx” MMC adından Mehmet Şimşəkə 62.240 manata satdığı halda həmin Cəmiyyət adından yenidən 14 sentyabr 2007-ci il tarixdə İddiaçı1 155.600 ABŞ dollarına, ümumi sahəsi 191,4 kv.metr olan 19 saylı mənzili 26 aprel 2007-ci il tarixdə “xxxx” MMC adından Mehmet Şimşəkə 76.560 manata satdığı halda həmin Cəmiyyət adından yenidən 14 sentyabr 2007-ci il tarixdə İddiaçı1 191.400 ABŞ dollarına, ümumi sahəsi 155,6 kv.metr olan 27 saylı mənzili 26 aprel 2007-ci il tarixdə “xxxx” MMC adından Mehmet Şimşəkə 62.240 manata satdığı halda “STS” şirkəti adından yenidən 08 iyul 2009-cu il tarixdə Zöhrab Məmmədova 155.600 ABŞ dollarına, ümumi sahəsi 101,5 kv.metr olan 16 saylı mənzili 26 aprel 2007-ci il tarixdə “xxxx” MMC adından Mehmet Şimşəkə 40.600 m anata satdığı halda, həmin şirkət adından yenidən 22 yanvar 2008-ci il tarixdə İddiaçı2 101.500 ABŞ dollarına, ümumi sahəsi 155,6 kv.metr olan 32 saylı mənzili 26 aprel 2007-ci il tarixdə “xxxx” MMC adından Mehmet Şimşəkə 62.240 manata satdığı halda həmin Cəmiyyət adından yenidən 03 dekabr 2008-ci il tarixdə İddiaçı4 155.600 ABŞ dollarına sataraq əldə olunan cəmi 4.457.630,83 manat pul vəsaitini öz qulluq mövqeyindən istifadə edib etibardan sui-istifadə etmə və aldatma yolu ilə ələ keçirərək zərərçəkmiş şəxslərə külli miqdarda ziyan vurmaqla dələduzluq etmişdir. X23 Əliyevin adına verdiyi 24 avqust 2015-ci il tarixli etibarnamədən görünür ki, o, harada yerləşməsindən və nədən ibarət olmasından asılı olmayaraq Azərbaycan Respublikası ərasisində yerləşən bütün əmlakını idarə etməyi və onun ü zərində sərəncam verməyi Akif Əliyevə 24 avqust 2020-ci il tarixədək etibar etmişdir. “xxxx” MMC ilə Akif Əliyev arasında tərtib edilmiş mənzillərin təhvil-təsliminə dair 04 noyabr 2015-ci il tarixli protokola və 26 aprel 2007-ci il tarixli müqavilələrə əsasən 2 saylı binanın 5-ci mərtəbəsində yerləşən sahəsi 101,5 kv.metr olan 2 otaqlı 11 saylı mənzili 11/05 saylı müqaviləyə, 2 saylı binanın 8-ci mərtəbəsində sahəsi 155,6 kv.metr olan 3 otaq 27 saylı mənzili 11/01 saylı müqaviləyə, 2 saylı binanın 9-cu mərtəbəsində sahəsi 101,5 kv.metr olan 2 otaqlı 31 saylı mənzili 11/07 müqaviləyə, 2 saylı binanın 9-cu mərtəbəsində sahəsi 155,6 kv.metr olan 3 otaq 32 saylı mənzili 11/02 saylı müqaviləyə, 2 saylı binanın 6-cı mərtəbəsində sahəsi 101,5 kv.metr olan 2 otaqlı 16 saylı mənzili 11/06 saylı mü qaviləyə əsasən Mehmet Şimşeyə məxsus olduğu, 03 noyabr 2015-ci il tarixdə Akif Əliyev tərəfindən verilən ərizəyə əsasən 4 saylı binanın 5-ci mərtəbəsində yerləşən sahəsi 155,6 kv.metr olan 3 otaqlı 12 saylı mənzili 03 noyabr 2015-ci il tarixli 504/12 saylı müqaviləyə əsasən, 3 saylı binanın 17-ci mərtəbəsində yerləşən sahəsi 155,6 kv.metr olan 3 otaqlı 89 saylı mənzili 03 noyabr 2015-ci il tarixli 504/15 müqaviləyə əsasən, 3 saylı binanın 12-ci mərtəbəsində yerləşən sahəsi 101,5 kv.metr olan 2 otaqlı 55 saylı mənzili 03 noyabr 2015-ci il tarixli 504/8 saylı müqaviləyə əsasən, 3 saylı binanın 23-cü mərtəbəsində yerləşən sahəsi 101,5 kv.metr olan 2 otaqlı 121 saylı mənzili 03 noyabr 2015-ci il tarixli 504/10 saylı müqaviləyə əsasən, 3 saylı binanın 22-ci mərtəbəsində yerləşən sahəsi 101,5 k v.metr olan 2 otaqlı 115 saylı mənzili 03 noyabr 2015-ci il tarixli 504/11 saylı müqaviləyə əsasən, 1 saylı binanın 22-ci mərtəbəsində yerləşən sahəsi 101,5 kv.metr olan 2 otaqlı 96 saylı mənzili 03 noyabr 2015-ci il tarixli 504/13 saylı müqaviləyə əsasən, 1 saylı binanın 10-cu mərtəbəsində yerləşən sahəsi 101,5 kv.metr olan 2 otaqlı 36 saylı mənzili 03 noyabr 2015-ci il tarixli 504/14 saylı müqaviləyə əsasən, 1 saylı binanın 20-ci mərtəbəsində yerləşən sahəsi 101,5 kv.metr olan 2 otaqlı 89 saylı mənzili 03 noyabr 2015-ci il tarixli 504/16 saylı müqaviləyə əsasən, 4 saylı binanın 24-cü mərtəbəsində yerləşən sahəsi 101,5 kv.metr olan 2 otaqlı 106 saylı mənzili 03 noyabr 2015-ci il tarixli 504/17 saylı müqaviləyə əsasən Mehmet Şimşəyə verildiyi və onunla həmin mənzillərə dair müqavilələr imz alandığı, protokol qüvvəyə mindiyi gündən “xxxx” MMC ilə Mehmet Şimşek arasında 10 ədəd, 2 otaqlı hər birinin sahəsi 101,5 kv.metr və 4 ədəd 3 otaqlı hər birinin sahəsi 155,6 kv.metr olan mənzillər barədə imzalanan bütün müqavilələrin və maliyyə arayışlarının etibarsız sayıldığı razılaşdırılmışdır. “xxxx” MMC təsisçisi X17 Şimşeyin nümayəndəsi Akif Əliyev arasında tərtib edilmiş 26 avqust 2015-ci il tarixli aktın surətindən görünür ki, X17 Şimşek arasında əldə olunmuş razılığa əsasən Cəmiyyət tərəfindən ünvan 3 məhəllədə inşa olunan 4-giriş, 29 mərtəbəli yaşayış binasından ümumi sahəsi 1.793 kv.metr olan 15 ədəd mənzil Cəmiyyət tərəfindən Mehmet Şimşeyin nümayəndəsi Akif Əliyevə təhvil verilmiş və gələcəkdə Cəmiyyətə direktoru vəzifəsinə təyin olunacaq şəxs tərəfindən həmin akta əsasən t əhvil verilən mənzillərin rəsmiləşdirilməsi, müvafiq müqavilələrin bağlanması və maliyyə arayışlarının verilməsinin İlham Qasımov tərəfindən təmin ediləcəyi razılaşdırılmışdır. Akta əlavə olunmuş siyahıdan görünür ki, Mehmet Şimşekə təhvil verilməli mənzillər aşağıdakılardır: 4 saylı binanın 23-cü mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 101,5 kv.metr olan 101 saylı mənzil, 1 saylı binanın 10-cu mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 101,5 kv.metr olan 36 saylı mənzil, 2 saylı binanın 5-ci mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 101,5 kv.metr olan 11 saylı mənzil, 2 saylı binanın 6-cı mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 101,5 kv.metr olan 16 saylı mənzil, 2 saylı binanın 9-cu mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 101,5 kv.metr olan 31 saylı mənzil, 2 saylı binanın 5-ci mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 155, 6 kv.metr olan 12 saylı mənzil, 2 saylı binanın 6-cı mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 155,6 kv.metr olan 17 saylı mənzil, 2 saylı binanın 8-ci mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 155,6 kv.metr olan 27 saylı mənzil, 2 saylı binanın 9-cu mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 155,6 kv.metr olan 32 saylı mənzil, 4 saylı binanın 24-cü mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 101,5 kv.metr olan 106 saylı mənzil, 3 saylı binanın 12-ci mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 101,5 kv.metr olan 55 saylı mənzil, 3 saylı binanın 10-cu mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 101,5 kv.metr olan 46 saylı mənzil, 3 saylı binanın 23-cü mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 101,5 kv.metr olan 121 saylı mənzil, 3 saylı binanın 22-ci mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 101,5 kv.metr olan 115 saylı mənzil, 4 saylı binanın 5-ci mər təbəsində yerləşən ümumi sahəsi 155,6 kv.metr olan 12 saylı mənzil. Mehmet Şimşekin nümayəndəsi Akif Əliyevin “xxxx” MMC ünvanladığı ərizənin surətindən görünür ki, Akif Əliyev ünvan 4 ünvanda inşa edilən 2 saylı yaşayış binasının 9-cu mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 155,6 kv.metr olan 32 saylı mənzilə dair bağlanmış 27 aprel 2007-ci il tarixli müqavilənin ləğv edilərək mənzilin təmsil etdiyi şəxsin adından çıxarılmasını, mənzilin dəyərinin Cavabdeh9 tərəfindən ona ödənildiyini, mənzilin Cavabdeh9 satılmasını və mənzilin adına keçirilməsini xahiş edərək gələcəkdə “xxxx” MMC qarşı heç bir etiraz və tələbinin olmayacağını bildirmişdir. “xxxx” MMC ilə Cavabdeh9 arasında 03 oktyabr 2007-ci il tarixdə 11/02 saylı müqavilə bağlanaraq Mehmet Şimşəklə bağlanmış 26 aprel 2007-ci il tarixli müqav ilənin predmeti olan ünvan 3 ünvanda inşa edilən 2 saylı yaşayış binasının 9-cu mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 155,6 kv.metr olan 3 otaqlı 32 saylı mənzil Cavabdeh9 62.240 manata satılmış, mənzilin dəyəri Cavabdeh9 tərəfindən Mehmet Şimşəkə ödənilmiş, bu barədə Seadət İslamovaya müvafiq maliyyə arayışı verilmişdir. Mehmet Şimşəkin nümayəndəsi Akif Əliyevin “xxxx” MMC ünvanladığı digər ərizədən görünür ki, Akif Əliyev tımsil etdiyi şəxsə məxsus ünvan 3 ünvanda inşa edilən 2 saylı yaşayış binasının 6-cı mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 101,5 kv.metr olan 2 otaqlı 16 saylı mənzilə dair bağlanmış 11/06 saylı müqavilənin ləğv edilərək mənzilin onun adından çıxarılmasını, mənzilin dəyərinin Cavabdeh8 tərəfindən ona ödənildiyini, mənzilin Cavabdeh8 adına keçirilməsini və satılmasını xahiş e dərək gələcəkdə MMC qarşı heç bir etiraz və tələbinin olmayacağını bildirmişdir. “xxxx” MMC ilə Zümrüd Rzayev arasında 26 noyabr 2015ci il tarixdə 11/06 saylı müqavilə bağlanaraq sözügedən mənzil onun adına rəsmiləşdirilmiş, mənzilin dəyəri olan 40.600 manat Cavabdeh8 tərəfindən əvvəlki payçı Mehmet Şimşəkə ödənilmiş, bu barədə ona maliyyə arayışı verilmişdir. “xxxx” MMC 08 fevral 2016-cı il tarixli kassa mədaxil orderinin surətindən müəyyən olunur ki, Cavabdeh8 Cəmiyyətə məxsus ünvan 3 ünvanda inşa edilən 2 saylı yaşayış binasının 6-cı mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 101,5 kv.metr olan 2 otaqlı 16 saylı mənzilə dair işıq, qaz, su və siqnalizasiya sayğaclarına görə 1.200 manat ödəniş etmiş, 08 fevral 2016-cı il tarixli 169 saylı “qarşılıqlı münasibətləri tənzimləyən fərdi məsuliyyət bar ədə müqavilə”yə görə isə mənzil ona təhvil verilmişdir. Həmçinin, “xxxx” MMC ilə Nərgiz Sərkərova arasında 27 mart 2007-ci il tarixdə bağlanmış müqaviləyə görə Cəmiyyət, ünvan 3 ünvanda inşa edilən 2 saylı yaşayış binasının 5-ci mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 155,6 kv.metr olan 3 otaqlı 12 saylı mənzili Nərgiz Sərkarovaya təhvil verməyi öhdəsinə götürmüş, adı çəkilən şəxs mənzilin dəyərinə görə 108.920 manat ödəniş etmiş və Cəmiyyətə ünvanladığı 28 oktyabr 2015-ci il tarixli ərizəsində o, həmin mənzilə dair bağlanmış müqavilənin ləğv edilərək mənzilin onun adından çıxarılmasını, mənzilin dəyərinin x tərəfindən ona ödənildiyini, mənzilin xnın adına keçirilməsini xahiş etmiş, “xxxx” MMC ilə x arasında bağlanmış 28 oktyabr 2015-ci il tarixli 511 saylı müqavilə ilə isə, əvvəlki payçı Nər giz Sərkərovanın razılığı ilə ləğv olunan 27 mart 2007-ci il tarixli müqavilənin predmeti olan ünvan 3 ünvanda inşa edilən 2 saylı yaşayış binasının 5-ci mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 155,6 kv.metr olan 3 otaqlı 12 saylı mənzilin dəyəri olan 108.920 manatın yeni payçı x tərəfindən əvvəlki payçıya ödənildiyi göstərilməklə mənzil xnın adına rəsmiləşdirilmiş, mənzilin dəyərinin ödənildiyinə dair ona 28 oktyabr 2015-ci il tarixli maliyyə arayışı verilmişdir. Daha sonra “xxxx” MMC ilə Nigar Qurbanova arasında 25 mart 2007-ci il tarixdə müqavilə bağlanmış,Cəmiyyət, ünvan 3 ünvanda inşa edilən 2 saylı yaşayış binasının 5-ci mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 226,6 kv.metr olan 3 otaqlı 15 saylı mənzili ona təhvil verməyi öhdəsinə götürmüş, müqavilənin ümumi məbləği olan 158.620 manat Cəmiyyə tə ödənilmişdir. Nigar Qasımova Cəmiyyətə müraciət edərək bağlanmış müqavilənin ləğv edilərək mənzilin onun adından çıxarılmasını, mənzilin dəyərinin Cavabdeh3 tərəfindən ona ödənildiyini, mənzilin Cavabdeh3 adına keçirilməsini xahiş etmişdir. Bundan sonra Cəmiyyətlə Cavabdeh3 arasında 14 aprel 2017-ci il tarixli 68/1 saylı müqavilə bağlanmış, əvvəlki payçı Nigar Qasımovanın razılıq ərizəsinə əsasən ləğv olunan 25 mart 2007-ci il tarixli müqavilənin predmeti olan 15 saylı mənzil Cavabdeh3 adına rəsmiləşdirilmiş, mənzilin dəyəri olan 158.620 manat pul vəsaiti payçı Cavabdeh3 tərəfindən əvvəlki payçı Nigar Qasımovaya ödənilmişdir. “xxxx” MMC ilə alıcı Cavabdeh10 arasında bağlanmış 13 mart 2007-ci il tarixli müqavilədən müəyyən olunur ki, satıcı ünvan 3 ünvanda inşa edilən 2 saylı yaşayış bin asının 6-cı mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 155,6 kv.metr olan 3 otaqlı 17 saylı mənzili alıcıya təhvil verməyi, alıcı isə müqavilənin ümumi məbləği olan 46.680 manatı satıcıya ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. “xxxx” MMC ilə alıcı İsmayıl Aslanov arasında bağlanmış 12 fevral 2007-ci il tarixli müqavilənin surətindən müəyyən olunur ki, satıcı ünvan 3 ünvanda inşa edilən 2 saylı yaşayış binasının 6-cı mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 191,4 kv.metr olan 4 otaqlı 19 saylı mənzili alıcıya təhvil verməyi, alıcı isə müqavilənin ümumi məbləği olan 76.560 manatı satıcıya ödəməyi öhdəsinə götürmüş, eyni tarixli kassa mədaxil orderinə görə müqavilənin dəyəri alıcı tərəfindən ödənilmişdir. İsmayıl Aslanovun “xxxx” MMC ünvanladığı ərizədən aydın olur ki, İsmayıl Aslanov ona məxsus olan ünvan 3 ünvand a inşa edilən 2 saylı yaşayış binasının 6-cı mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 191,4 kv.metr olan 4 otaqlı 19 saylı mənzilə dair bağlanmış 12 fevral 2007-ci il tarixli müqavilənin ləğv edilərək mənzilin onun adından çıxarılmasını, mənzilin dəyərinin Cavabdeh4 tərəfindən ona ödənildiyini, mənzilin sonuncunun adına keçirilməsini və satılmasını xahiş edərək gələcəkdə Cəmiyyətə qarşı heç bir etiraz və tələbinin olmayacağını bildirmiş və arvadı da buna razılıq vermişdir. Mənzil 01 oktyabr 2013-cü il tarixli 328 saylı müqavilə əsasında Cavabdeh4 adına rəsmiləşdirilmiş, mənzilin dəyəri 76.560 manat payçı Cavabdeh4 tərəfindən əvvəlki payçı İsmayıl Aslanova ödənilmiş, bununla bağlı Cəmiyyət tərəfindən müvafiq maliyyə arayışı verilmişdir. “xxxx” MMC ilə alıcı İlqar Quliyev arasında bağlanmış 05 mar t 2007-ci il tarixli müqavilənin surətindən müəyyən olunur ki, satıcı ünvan 3 ünvanda inşa edilən 2 saylı yaşayış binasının 8-ci mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 157,6 kv.metr olan 3 otaqlı 28 saylı mənzili alıcıya təhvil verməyi, alıcı isə müqavilənin ümumi məbləği olan 118.200 manatı satıcıya ödəməyi öhdəsinə götürmüş, eyni tarixli kassa mədaxil orderinə görə mənzilin dəyəri ödənilmişdir. İlqar Quliyevin Cəmiyyətə ünvanladığı 12 sentyabr 2015-ci il tarixli ərizəsində həmin mənzilə dair bağlanmış 05 mart 2007-ci il tarixli müqavilənin ləğv edilərək mənzilin onun adından çıxarılmasını, mənzilin dəyərinin Cavabdeh5 tərəfindən ona ödənildiyini, mənzilin sonuncunun adına keçirilərək onunla müqavilə bağlanmasına etiraz etmədiyini, gələcəkdə mənzillə bağlı Cəmiyyətə qarşı heç bir etiraz və tə ləbinin olmayacağını bildirmiş və arvadı da buna razılıq vermişdir. Cəmiyyətlə alıcı Cavabdeh5 arasında 12 sentyabr 2015-ci il tarixdə müqavilə bağlanaraq mənzil onun adına rəsmiləşdirilmiş, mənzilin dəyərinin payçı Cavabdeh5 tərəfindən tam ödənildiyinə dair ona maliyyə arayışı verilmişdir. “xxxx” MMC ilə alıcı x arasında bağlanmış 02 aprel 2007-ci il tarixli müqavilənin surətindən müəyyən olunur ki, satıcı, ünvan 3 ünvanda inşa edilən 2 saylı yaşayış binasının 8-ci mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 191,4 kv.metr olan 4 otaqlı 29 saylı mənzili alıcıya təhvil verməyi, alıcı isə müqavilənin ümumi məbləği olan 133.980 manatı satıcıya ödəməyi öhdəsinə götürmüş və mənzilin dəyəri payçı x tərəfindən tam ödənilmişdir. x 01 avqust 2016cı il tarixli ərizə ilə mənzildən və pay hüququndan imtina e dərək həmin mənzilin və pay hüququnun Cavabdeh6 adına sənədləşdirilməsini xahiş etmiş və gələcəkdə heç bir iddiasının olmayacağını bildirmişdir. Cəmiyyətlə alıcı Cavabdeh6 arasında bağlanmış 01 avqust 2016-cı il tarixli 104/1 saylı müqavilə ilə mənzil sonuncunun adına rəsmiləşdirilmiş, mənzilin dəyəri olan 133.980 manat yeni payçı Cavabdeh6 tərəfindən əvvəlki payçı xa ödənilmiş və bununla bağlı Cəmiyyət tərəfindən ona 01 avqust 2016-cı il tarixli 017 saylı maliyyə arayışı verilmişdir. “xxxx” MMC 22 avqust 2016-cı il tarixli kassa mədaxil orderinin surətindən görünür ki, Cavabdeh6 Cəmiyyətə məxsus ünvan 3 ünvanda inşa edilən 2 saylı yaşayış binasında yerləşən 29 saylı mənzilə dair işıq, qaz, su və siqnalizasiya sayğaclarına görə 1.200 manat ödəniş etmişdir. “xxxx” MMC ilə alıcı x arasında b ağlanmış 17 mart 2007-ci il tarixli 109 saylı müqavilənin surətindən görünür ki, satıcı ünvan 3 ünvanda inşa edilən 2 saylı yaşayış binasının 8-ci mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 226,6 kv.metr olan 5 otaqlı 30 saylı mənzili alıcıya təhvil verməyi, alıcı isə müqavilənin ümumi məbləği olan 226.600 manatı satıcıya ödəməyi öhdəsinə götürmüş, mənzilin pay dəyəri x tərəfindən tam ödənilmiş və bununla bağlı maliyyə arayışı verilmişdir. x ərizə ilə Cəmiyyətə müraciət edərək, mənzilə dair bağlanmış 17 mart 2007-ci il tarixli müqavilənin ləğv edilərək mənzilin onun adından çıxarılmasını, mənzilin dəyərinin Cavabdeh7 tərəfindən ona ödənildiyini, mənzilin sonuncunun adına keçirilərək onunla müqavilə bağlanmasına etiraz etmədiyini, gələcəkdə mənzillə bağlı Cəmiyyətə qarşı heç bir etiraz və tələbinin olmayacağını bildirmişdir. Cəmiyyətlə Cavabdeh7 arasında 30 noyabr 2017-ci il tarixdə 109 saylı müqavilə bağlanaraq əvvəlki payçının razılıq ərizəsi əsasında ləğv olunan 17 mart 2007-ci il tarixli müqavilənin predmeti olan 30 saylı mənzil Cavabdeh7 adına rəsmiləşdirilmiş və mənzilin pay dəyərinin onun tərəfindən ödənildiyinə dair müvafiq maliyyə arayışı verilmişdir. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi mübahisələndirilən hissədə birinci instansiya məhkəməsinin gəldiyi nəticə və hüquqi əsaslandırma ilə razılaşıb, sadalanan sübutları araşıdırıb, kassasiya şikayətləri ilə eyni məzmunlu olan apellyasiya şikayətlərinin dəlillərini tədqiq edib, işin yuxarıda şərh olunan hallarını, xüsusilə də cinayət işinə baxan məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş qərarı ilə müəyyən olunmuş halları nəzərə alıb düzüg ün olaraq qeyd etmişdir ki, İddiaçı1 və xnın “xxxx” MMC ilə bağlamış olduqları müqavilələr onların hüquq iddia etdikləri mənzillərə dair əvvəlki müqavilələr ləğv edilmədən bağlanmışdır. Bu səbəbdən də müqavilələri Cəmiyyətin adından imzalamış Məzahir Cəfərovun həmin mənzillər üzərində sərəncam vermək, yəni mənzillərə dair digər şəxslərlə müqavilə bağlamaq səlahiyyəti olmamışdır. Nəzərə alınmalıdır ki, hər hansı əqdin etibarlılığı üçün, onun bağlanmasında lazımi subyektlərin (səlahiyyətli şəxslərin) iştirakı, onların arasında iradə və onun bildirilməsi vahidliyinin mövcudluğu, əqdin forma və məzmununun qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olması vacibdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 337-ci maddəsinə görə, “bu Məcəllədə müəyyənləşdirilmiş şərtləri pozmaqla bağlanmış əqd etibarsı zdır. Əqd barəsində mübahisə edildikdə əqd bağlandığı andan etibarsızdır. Əhəmiyyətsiz əqd məhkəmə tərəfindən etibarsız sayılıb-sayılmamasından asılı olmayaraq özlüyündə etibarsız olan əqddir. Etibarsız əqd onun etibarsızlığı ilə bağlı nəticələr istisna olmaqla, hüquqi nəticələrə səbəb olmur. Bu cür əqd bağlandığı andan etibarsızdır”. Kollegiyanın qənaətinə görə, qeyd edilənlər İddiaçı1 və İddiaçı2 iddia tələbləri üzrə irəli sürdükləri faktiki halların onların iddia tələbinin qanuni əsasının dispozisiya əlamətləri ilə uzlaşmadığını göstərir. Qeyd olunmalıdır ki, hər hansı iddia tələbi üzrə hüquqi dəyərləndirmə prosesi ilk addım kimi iddiaçının tələbinə uyğun gələn iddia tələbinin qanuni əsasının tapılmasından və məhkəməyə bildirdiyi faktiki halların həmin iddia tələbinin qanuni əsasının dispozisiya şərtlərinə uyğun olmasının yoxlanılmasından ibarətdir. Buna görə, əgər irəli sürülmüş iddia tələbinin qanuni əsası tapılmırsa və ya faktiki hallar tapılan iddia tələbinin qanuni əsasının şərtləri, yəni dispozisiya əlamətləri ilə uzlaşmırsa hüquqi dəyərləndirmə məhkəmə üçün artıq başa çatmalıdır. Əlavə olaraq irəli sürülən dəlillərin araşdırılmasına ehtiyac qalmır, çünki işin həlli üçün bunun əhəmiyyəti yoxdur. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi apellyasiya şikayətlərinin dəlilləri ilə razılaşmayıb haqlı olaraq qeyd etmişdir ki, birinci instansiya məhkəməsi İddiaçı1 və İddiaçı2 iddia tələbləri, eləcə də onlara qarşı yönəlmiş tələblər üzrə düzgün nəticəyə gəlib və adı çəkilən şəxslərin apellyasiya şikayətlərinin dəlilləri qətnamənin müvafiq hissələrdə ləğvi üçün əsas təşkil etmir. Bu qənaətə gələrkən apellyasiya instansiyası məhkəməsi həmçinin onu da nəzərə almışdır ki, birinci instansiya məhkəməsi mübahisəsi gedən mənzillərin- ünvan 3 ünvanda inşa edilən 2 saylı yaşayış binasının 5-ci mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 155,6 kv.metr olan 3 otaqlı 12 saylı mənzilin xnın istifadəsində olmaqla tam təmir olunduğunu və adı çəkilən şəxsin orada yaşadığını; 5-ci mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 226,6 kv.metr olan 5 otaqlı 15 saylı mənzilin Cavabdeh3 istifadəsində olmaqla tam təmir olunduğunu; 6-cı mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 101,5 kv.metr olan 2 otaqlı 16 saylı mənzilin Cavabdeh8 istifadəsində olmaqla tam təmir olunduğunu və onun orada yaşadığını; 6-cı mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 155,6 kv.metr olan 3 otaqlı 17 saylı mənzilin Cavabdeh10 istifadəsində olma qla tam təmir edildiyini və onun orada yaşadığını; 6-cı mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 191,4 kv.metr olan 4 otaqlı 19 saylı mənzilin Cavabdeh4 istifadəsində olmaqla mənzilə təmir-tikinti materialları yığıldığını; 8-ci mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 157,6 kv.metr olan 3 otaqlı 28 saylı mənzilin Cavabdeh5 istifadəsində olmaqla mənzildə təmir işlərinin tamamlandığını;8-ci mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 191,4 kv.metr olan 4 otaqlı 29 saylı mənzilin Cavabdeh6 istifadəsində olmaqla tam təmir edildiyini və mənzildə yaşayış olduğunu; 8-ci mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 226,6 kv.metr olan 5 otaqlı 30 saylı mənzilin Cavabdeh7 istifadəsində olmaqla mənzildə təmir işlərinin davam etdirildiyini; 9-cu mərtəbəsində yerləşən ümumi sahəsi 155,6 kv.metr olan 3 otaqlı 32 saylı mənzilin Cavabd eh9 istifadəsində olduğunu müəyyən etmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 452.1-ci maddəsinə əsasən, “fərdimüəyyən əşyanı kreditorun mülkiyyətinə və ya əvəzli istifadəsinə vermək öhdəliyi icra edilmədikdə kreditor həmin əmlakın borclunun əlindən alınmasını və öhdəlikdə nəzərdə tutulan şərtlərlə ona verilməsini tələb edə bilər. Bu hüquq əmlakın üçüncü şəxsə mülkiyyət hüququ ilə verildiyi halda aradan qalxır. Əgər əmlak hələ verilməmişsə, öhdəlik hansı kreditorun xeyrinə daha əvvəl əmələ gəlmişsə, üstünlük o kreditorundur, bunu müəyyənləşdirmək mümkün olmadıqda isə daha əvvəl iddia irəli sürənindir”. Başqa sözlə, mübahisəsi gedən mənzillərlə bağlı öhdəlik digər şəxslərin xeyrinə daha əvvəl əmələ gəldiyindən, həm də mənzillər onlara təhvil verildiyindən, Mülki Məcəllənin 452.1-c i maddəsinin mənasına görə İddiaçı1 və x tələbləri əsaslı hesab oluna bilməz. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi sadalanan maddələrin tələblərini hazırki mülki mübahisəyə tətbiq edib düzgün olaraq qeyd etmişdir ki, yuxarıda qeyd olunduğu kimi, İddiaçı1 Cəmiyyətlə bağladığı müqavilələrin qarşılığında Bakı şəhəri, x rayonu xdöngəsi 14 saylı fərdi yaşayış evini Cəmiyyətin mülkiyyətinə verməyi öhdəsinə götürmüş, lakin sözügedən fərdi yaşayış evi Cəmiyyətlə deyil, Cəmiyyətin təsisçilərindən biri olan Sahib İbrahimovun arvadı Cavabdeh2 adına alqı-satqı edilmişdir. “xxxx” MMC məhz bu hallara əsaslanaraq və İddiaçı1 mənzillərə görə Cəmiyyətə hər hansı pul vəsaiti ödəmədiyini vurğulayaraq onunla bağlanmış müqavilələrin etibarsızlığının hüquqi nəticəsi kimi müqavilələrdə nəzərdə tutulmuş məbləğlərin Cəmiyyətdən tutulmasının qanunsuz olduğunu irəli sürsə də, apellyasiya instansiyası məhkəməsi haqlı olaraq bununla razılaşmamışdır. Belə ki, həmin fərdi yaşayış evi Cəmiyyətin mülkiyyətinə keçirilməsə də, yuxarıda qeyd olunduğu kimi, onun kredit öhdəliyinin təminatı qismində “xxxx” KB ASC ipoteka qoyulmuş, kredit öhdəlikləri icra edilmədiyindən həmin evə məhkəmə qərarı əsasında tutma yönəldilmişdir. Bu isə o deməkdir ki, Cəmiyyət, evin özünün deyil, təsisçilərindən birinin arvadının adına rəsmiləşdirilmiş olmasını bəyənməklə yanaşı, həm də evdən dolayısıyla faydalanmışdır və İddiaçı1 ilə bağlanmış müqavilələrin etibarsızlığının hüquqi nəticəsi kimi Mülki Məcəllənin 337.5-ci maddəsinin tətbiqindən imtina etmək işin hallarına uyğun hesab oluna bilməz. Qətnamənin “xxxx” MMC ödəniş vaxtı mi lli manata məzənnədə İddiaçı4 xeyrinə 155.600 ABŞ dollarının, İddiaçı2 xeyrinə 101.500 ABŞ dollarının, İddiaçı3 xeyrinə 155.600 ABŞ dollarının tutulması” hissəsi üzrə isə apellyasiya instansiyası məhkəməsi haqlı olaraq qeyd etmişdir ki, adı çəkilən şəxslərin Cəmiyyətin direktoru olmuş Məzahir Cəfərova pul ödəmələri işin müəyyən olunan halıdır və bu səbəblə də restitusiyanın tətbiqinə maneə törədən hər hansı hal mövcud deyil. Bu baxımdan kassasiya instansiyası məhkəməsi apellyasiya instansiyası məhkəməsinin gəldiyi nəticə və hüquqi əsaslandırma ilə razılışır və kassasiya şikayətlərinin dəlillərini müzakirə edib hesab edir ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi işin yuxarıda müəyyən edilmiş faktiki halları, tərəflərin qarşılıqlı münasibətləri üzrə düzgün nəticəyə gəlib, işə əlavə edilmiş süb utlara sadalanan maddi, prosessual hüquq normalarının tələbləri baxımından düzgün hüquqi qiymət verib və gəldiyi nəticə üçün mühüm əhəmiyyətli olan bütün faktiki halları tam, hərtərəfli və obyektiv araşdırıb. Ona görə də kassasiya instansiyası məhkəməsi kassatorların kassasiya şikayətlərində apellyasiya instansiyası məhkəməsinin işə baxarkən maddi, prosessual hüquq normalarının tələblərini pozması və düzgün tətbiq etməməsi barədə göstərdikləri dəlilləri əsassız hesab edir və belə qənaətə gəlir ki, kassasiya şikayətlərinin dəlilləri öz təsdiqini tapmadığından, iş üzrə apellyasiya instansiya məhkəməsinin qətnaməsi dəyişdirilmədən, kassasiya şikayətləri təmin edilmədən saxlanılmalıdır. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 416-420-ci maddələrinin tələblərini rəhbər tutaraq kassasiya instansiyası məhkəməsi QƏRARA ALDİ: İddiaçı1 və cavabdeh “xxxx” MMC ayrı-arılıqda verdikləri kassasiya şikayətləri təmin edilməsin. İş üzrə Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının 12 mart 2019-cu il tarixli, 2(103)-2525/2019 saylı qətnaməsi onların kassasiya şikayətlərinə əsasən dəyişdirilmədən saxlanılsın. Qərar qəbul edildiyi andan qüvvəyə minir.