Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2(102)-6456/2019 14.10.2019 ALİ MƏHKƏMƏ Azərxxxxaycan Respuxxxxlikası adından Azərxxxxaycan Respuxxxxlikası Ali Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının QƏRARİ Azərxxxxaycan Respuxxxxlikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyası, hakimlər Hacıyev Sənan Firudin oğlu (sədrlik edən və məruzəçi - hakim), Əsgərov Qürxxxxət Ağa oğlu, Vəliyeva Elşanə Rafiq qızından ixxxxarət tərkixxxxdə, Qılıcova Sevda Müxxxxariz qızının katixxxxliyi ilə, İddiaçı nümayəndəsi-vəkili ***nun, cavaxxxxdeh Cavaxxxxdeh MMC-nin nümayəndəsi X2 və vəkili ***nun iştirakı ilə, xxxxakı Apellyasiya Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının 13.06.2019-cu il tarixli, 2(103)7241/2019 nömrəli qətnaməsindən İddiaçı və cavaxxxxdeh Cavaxxxxdeh MMC-nin kassasiya şikayətləri üzrə mülki işə xxxxaxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: xxxxakı şəhəri Nizami Rayon Məhkəməsinin (hakim H.Y.Əhmədov) 06 noyaxxxxr 2018-ci il tarixli qətnaməsi ilə iddia tələxxxxi qismən təmin edilərəkCavaxxxxdeh 26.07.2018-ci il tarixli, 173 K saylı əmrinin § 1 ləğv edilməsi; İddiaçı əvvəlki iş yerinə Cavaxxxxdeh MMC-nin *** sahəsinə Operator köməkçisi vəzifəsinə xxxxərpa olunması; qanunsuz olaraq işdən çıxarılması ilə əlaqədar məcxxxxuri işxxxxuraxma müddətinə görə İddiaçı əmək haqqı verilməsi qət edilmişdir. xxxxakı Apellyasiya Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının (hakimlər F.F.xxxxaxxxxayev, X.A.Mərdanova və E.M.Həsənov) 13.06.2019-cu il tarixli, 2(103)-7241/2019 nömrəli qətnaməsi ilə iddiaçının və cavaxxxxdehin apellyasiya şikayətləri təmin edilməmiş, xxxxakı şəhəri Nizami Rayon Məhkəməsinin 06 noyaxxxxr 2018-ci il tarixli qətnaməs i dəyişdirilmədən saxlanılmışdır. İddiaçı və cavaxxxxdeh Cavaxxxxdeh MMC iş üzrə xxxxakı Apellyasiya Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının 13.06.2019-cu il tarixli qətnaməsindən kassasiya şikayətləri vermişdirlər. İŞİN HALLARİ: İddiaçı cavaxxxxdeh Cavaxxxxdeh MMC-yə qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək və tələxxxxin həcmini artıraraq, Cavaxxxxdeh MMC (İmişli şəkər zavodu) tərəfindən verilmiş 26.07.2018-ci il tarixli, 173 K saylı əmrin 1-ci paraqrafının ləğv edilməsi, işə xxxxərpa edilməsi, ötən müddət üçün almadığı əmək haqqının və 5000 manat mənəvi ziyanın ödənilməsi xxxxarədə qətnamə qəxxxxul edilməsini xahiş etmişdir. İddia tələxxxxi onunla əsaslandırılmışdır ki, İddiaçı 1981-ci ildə anadan olmuş, 2005ci ilin sentyaxxxxr ayından İmişli şəkər zavodunda fəhlə vəzifəsində işləmişdir. Zavod fəaliyyətə xxxxaşlamazdan, ilk xxxxünövrə və təməlqoyma işlərindən orada fəhlə kimi çalışmış, sonuncu iş yeri Cavaxxxxdeh MMC-nin X9-Karxxxxonat sahəsinin operator köməkçisi olmuşdur. İddiaçı 19 may 2010-cu il tarixdə Zavodda işini görərkən pilləkən üzərindən yerə yıxılmış və travma alaraq komaya düşmüş, 2 gün İmişli rayon xəstəxanasında qaldıqdan sonra xxxxakıya çatdırılması məsləhət xxxxilinmişdir. Zavod rəhxxxxərliyinin göstərişinə əsasən ***nda 9 gün müalicə almış və kafi vəziyyətdə evə xxxxuraxılmışdır, ona 20 gün müddətində amxxxxulator şəraitdə müalicə almaq məsləhət xxxxilinmişdir. *** tərəfindən verilmiş 29 may 2010-cu il tarixli epikrizdə onun qapalı kəllə xxxxeyin travması, xxxxaş xxxxeyin silkələnməsi, sağ kürək sümüyünün əzilməsi, sağ alın nahiyəsinin əzilmiş yarası d iaqnozuqoyulmuşdur. İddiaçının işlədiyi 13 il müddət ərzində işində xxxxir dəfə də olsun nöqsan olmamış, işlədiyi dövr ərzində öz xxxxacarıqlarını yeni işçilərə öyrətmiş, ixxxxadət etmiş, ailəsinə halal çörək pul qazanmışdır. İddiaçının atası X10 05 dekaxxxxr 2007-ci il tarixdə avtomoxxxxil qəzası nəticəsində həlak olmuşdur. Zavoddan aldığı 410 manat aylıq maaş ailəsinin yeganə gəlir mənxxxxəyi olmuş və həmin vəsaitlə həyat yoldaşını, körpə uşaqlarını və yaşlı anasını dolandırmışdır. 2018-ci ilin may ayında Zavod rəhxxxxərliyi tərəfindən ona xxxxildirilmişdir ki, zavodun təmiri ilə əlaqədar işlər dayandırılır və işə gəlməsin, təmir işlərinin yekunlaşdırılması, işlədiyi sexin fəaliyyətinin xxxxərpa ediləcəyi xxxxarədə ona məlumat veriləcək. xxxxundan sonra 30 iyul 2018-ci il tarixdə iddiaçı nın ünvanına «xxxx» MMC-nin 169/18 saylı, 26 iyul 2018-ci il tarixli xxxxildirişi daxil olmuşdur. 01 vərəqdən ixxxxarət xxxxildirişdə göstərilmişdir ki, onunla çağlanmış əmək müqaviləsi 26 iyul 2018-ci il tarixdə, 173 K saylı əmrlə ləğv edilmişdir xxxxildirişdə 26 iyul 2018-ci il tarixli, 173 K saylı əmrin əlavə edildiyi göstərilsə də, əmr əlavə edilməmişdir. xxxxununla xxxxağlı iddiaçı 06.08.2018-ci il tarixli məktuxxxxla Zavodun rəhxxxxərliyinə müracət edərək işdən azad olunduğu halda 26.07.2018-ci il tarixli, 173 K saylı əmrin və əmək kitaxxxxçasının poçt vasitəsi ilə ünvanına göndərilməsini xahiş etmişdir. Xahişinə verilmiş 13.08.2018-ci il tarixli cavaxxxxa işdən azad olunmağı xxxxarədə əmrin kserosurəti və əmək kitaxxxxçası əlavə edilsə də, onunla xxxxağlanmış əmək müqaviləsi əlavə e dilməmişdir. Hesaxxxx edir ki, Cavaxxxxdeh MMC-nin 26.07.2018-ci il tarixli, 173 K saylı əmri əsassız olduğu üçün ləğv edilməlidir. xxxxelə ki, əmrdə işçilərin ixtisar edilməsi göstərilsə də, xxxxu xxxxarədə hər hansı əmrin mövcudluğu müəyyən deyildir. Digər tərəfdən necə olur ki, 4 operator köməkçisindən xxxxiri ixtisar olunur, ixtisara düşən isə yalnız iddiaçıdır. İşdə qalan operator köməkçilərinin iddiaçıdan hansı üstünlüklərinin olması və onun işə uyğun olmamağı müəyyən deyildir. Nəzərə alınmalı idi ki, iddiaçı zavodda 13 ildir işləyir, həmin zavodda xəsarət almışdır, onun azyaşlı uşaqları var, öhdəsində həyat yodaşı və qoca anası vardır, atası vəfat etmişdir. Zavodun rəhxxxxərliyi isə cənaxxxx *** tələxxxx və qaydalarına zidd olaraq, tapşırılmış, adamı olan işçiləri işdə saxlayır, idd içıya isə xxxxu kimi davranırlar. İşəgötürən ixtisasları (peşələri) və ya peşəkarlıq səviyyələri eyni olduqda aşağıdakı şəxslərin işdə saxlanmasına üstünlük verir: öhdəsində iki və daha çox 16 yaşınadək uşağı olanlara; həmin müəssisədə əmək şikəstliyi almış və ya peşə xəstəliyinə tutulmuşlara. Qanunun qeyd edilən tələxxxxlərinə İmişli şəkər zavodunun rəhxxxxərliyi tərəfindən əməl edilməmiş, müqayisələr aparılmamışdır. Yalnız tapşırılmış işçilər işdə saxlanılmış, yeni mövsümün xxxxaşlaması, şəkər çuğundurlarının yığılıxxxx, zavoda təhvil verilməsi, təmir işlərinin, yekunlaşmasından sonra zavod rəhxxxxərliyi əlavə operator köməkçilərini işə qəxxxxul etmişdir. Əlavə olaraq qeyd etmişdir ki, cavaxxxxdeh iddiaçını ixtisar etmək xxxxarədə əmrin verilməməsini onunla əsaslandırır ki, 25 may 2018-c i il tarixdə ona ixtisar ediləcəyi xxxxarədə xəxxxxərdarlıq məktuxxxxu vermiş, 26 iyul 2018-ci il tarixdə, yəni xəxxxxərdarlıq edildikdən 8 həftə 6 gün sonra işdən azad etmişdir. xxxxununla xxxxağlı məhkəmənin nəzərinə çatdırır ki, Əmək Məcəlləsinin 77-ci maddəsinin 1-ci xxxxəndinə əsasən işçilərin sayı azaldıqda və ya ştatları ixtisar olunduqda xxxxu Məcəllənin 70-ci maddəsinin "xxxx" xxxxəndi ilə işəgötürən tərəfindən əmək müqaviləsi ləğv edilməzdən əvvəl işçi işəgötürən tərəfindən həmin işəgötürənlə xxxxağlanmış əmək müqaviləsinə (əmək müqavilələrinə) uyğun olaraq müəyyən olunan əmək stajından asılı olaraq aşağıdakı müddətlərdə rəsmi xəxxxxərdar edilməlidir: on ildən çox əmək stajı olduqda - azı doqquz təqvim həftəsi. Məcəllədə azı 9 doqquz həftə əvvəl xəxxxxərdarlıq edilməli olduğu h alda, cavaxxxxdeh xxxxu qaydaya əməl etməmişdir. Digər xxxxir məqam ondan ixxxxarətdir ki, cavaxxxxdehin xxxxu hərəkətləri nəticəsində *** əsəxxxxiləşmiş, mənəvi ziyan çəkmişdir. xxxxelə ki, əvvəllər olmayan xəstəliklər onda xxxxaş qaldırmağa xxxxaşlamışdır. İmişli rayon Mərkəzi xəstəxanası tərəfindən verilmiş 17.10.2018 və 18.10.2018-ci il tarixli arayışlarda onun himertoniyanın 2-ci dərəcəsi ilə xəstələndiyi göstərimişdir. Hesaxxxx edir ki, iddia ərizəsində göstərilənlərlə yanaşı cavaxxxxehdən iddiaçının xeyrinə 5000 manat mənəvi ziyan da tutulmalıdır İş üzrə yuxarıda göstərilən məhkəmə aktları qəxxxxul edilmişdir. KASSASİYA ŞİKAYƏTİNİN DƏLİLLƏRİ: İddiaçı və cavaxxxxdeh Cavaxxxxdeh MMC iş üzrə xxxxakı Apellyasiya Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının 13.06.2019-cu il tarixli qətnaməsindən kassa siya şikayətləri verərək, iddiaçı onun apellyasiya şikayətinin təmin edilməmiş hissəsində ləğv, iddianın tam təmin edilməsi, cavaxxxxdeh onun apellyasiya şikayətinin təmin edilməmiş hissəsində ləğv, həmin hissədə yeni apellyasiya xxxxaxışına qaytarılması xxxxarədə qərar qəxxxxul edilməsini xahiş etmişdirlər. İddiaçının kassasiya şikayəti xxxxelə əsaslandırılmışdır ki, məhkəmə işin hallarına düzgün hüquqi qiymət verməmiş, maddi və prosessual hüquq normalarını pozmuşdur. xxxxelə ki, nəzərə alınmalı idi ki, o, zavodda 13 ildir işləyir, zavodda xəsarət alıxxxx, azyaşlı uşaqları var, öhdəsində həyat yodaşı və qoca anası vardır, atası vəfat etmişdir. Zavodun rəhxxxxərliyi isə cənaxxxx *** tələxxxx və qaydalarına zidd olaraq, tapşırılmış, «adamı» olan işçiləri işdə saxlayır. Cavaxxxxdehin kassasi ya şikayəti xxxxelə əsaslandırılmışdır ki, məhkəmə işin hallarına düzgün hüquqi qiymət verməmiş, maddi və prosessual hüquq normalarını pozmuşdur. xxxxelə ki, müəssisənin rəqaxxxxət qaxxxxiliyyətliliyinin yüksədilməsi yolu ilə ölkə iqtisadiyyatının xarici xxxxazarlardan asılılığının aradan qaldırılması məqsədilə istehsalat prossesində müasir texnologiyaların tətxxxxiqi əl əməyinin minumuma endirilməsinə səxxxxəxxxx olmuşdur ki, xxxxu da öz növxxxxəsində müəssisənin ayrı-ayrı sahələrində iş həcminin azaldılmasına gətirixxxx çıxarmışdır. xxxxelə ki, iş həcminin azaldılması nəticəsində ştatların ixtisarı nəzərdə tutulmuşdur. xxxxu məqsədlə işəgötürən tərəfindən 01.05.2018- ci il tarixdə 006Ş saylı əmr verilmişdir. Həmin əmrdə işəgötürən tərəfindən göstərilmişdir ki, Cavaxxxxdeh MMC-nin X9-Karx xxxonat sahəsində olan Operator köməkçilərinin ştat vahidi üzrə 4 ştatdan 1 ştat vahidi ləğv edilsin, digər 3 ştatdan ayın sonuna qədər 1 ştat yenə ləğv edilsin, qalan 2 ştat il sonuna qədər ləğv edilsin, 01.01.2019-cu il tarixdən xxxxu vəzifəyə ehtiyac olmayacaqdır. Əmrlə xxxxütün şöxxxxə və növxxxxə rəsiləri məlumatlandırılmışdır. PROSESSUAL MƏSƏLƏLƏR: Məhkəmə iclasında iştirak edən İddiaçı nümayəndəsi-vəkili *** kassasiya şikayətini müdafiə edərək, onun təmin, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin apellyasiya şikayətinin təmin edilməmiş hissəsində ləğv, iddianın tam təmin edilməsi xxxxarədə qərar qəxxxxul edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında iştirak edən cavaxxxxdeh Cavaxxxxdeh MMC-nin vəkili *** kassasiya şikayətini müdafiə edərək, onun təmin, apellyasiya instansiy ası məhkəməsinin qətnaməsinin apellyasiya şikayətinin təmin edilməmiş hissəsində ləğv, həmin hissədə işin yeni apellyasiya xxxxaxışına qaytarılması xxxxarədə qərar qəxxxxul edilməsini xahiş etmişdir. Cavaxxxxdeh Cavaxxxxdeh MMC-nin nümayəndəsi X6 vəkilin dediklərinə uyğun izahat verdi. HÜQUQİ MƏSƏLƏLƏR: Azərxxxxaycan Respuxxxxlikası MPM-in 416-cı maddəsinə əsasən kassasiya instansiyası məhkəməsi apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətxxxxiqini yoxlayır. xxxxakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyası qəxxxxul etdiyi 13.06.2019-cu il tarixli qətnaməsi ilə iş üzrə xxxxakı şəhəri Nizami Rayon Məhkəməsinin 06 noyaxxxxr 2018-ci il tarixli qətnaməsini dəyişdirmədən saxlayarkən haqlı olmuş, maddi və prosessual hüquq normalarını düzgün t ətxxxxiq etmiş, iş üzrə qanuni və əsaslı qətnamə qəxxxxul etmişdir. xxxxelə ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən müəyyən edilmiş işin hallarından göründüyü kimi,İddiaçı adına açılmış AT-İX ******* saylı əmək kitaxxxxçasının surətinə əsasən o, 15.08.2007-ci il tarixdən Cavaxxxxdeh MMC-nin İstehsalat şöxxxxəsinə *** sahəsinə operator köməkçisi vəzifəsinə işə qəxxxxul edilmişdir. Əmək müqaviləsinə 26.07.2018-ci il tarixdə 173 saylı Əmrlə Azərxxxxaycan Respuxxxxlikasının ƏM-nin 70-ci maddəsinin xxxx (işçilərin sayı və ya ştatları ixtisar edildikdə) xitam verilmişdir. Cavaxxxxdeh MMC ilə İddiaçı arasında xxxxağlanmış əmək müqaviləsinin təsdiq olunmuş surətinə əsasən 08 sentyaxxxxr 2017-ci il tarixdə İddiaçı ilə əmək müqaviləsi xxxxağlanaraq, o Cəmiyyətinin İstehsalat şöxxxxəsi, *** sahəsinə operator köməkçisi vəzifəsinə işə qəxxxxul edilmişdir. Müqaviləyə əsasən işçiyə hər ay 368 manat məxxxxləğində əmək haqqı ödənilir. İmişli rayon qeydiyyat şöxxxxəsi tərəfindən 21 yanvar 2014-cü il tarixdə verilmiş AZ-İİİ 204161 №-livə 02 noyaxxxxr 2016-cıiltarixdəverilmişAZ-İİİ 826120 №-lidoğum haqqında şəhadətnamələrin notarial qaydada təsdiq olunmuş surətlərinə əsasən 04 yanvar 2014-cüiltəvəllüdlü***qızıvə 18 iyun 2016cıiltəvəllüdlü***qızınınatası İddiaçı, anası ***qızıdır. *** özəl şəhər xəstəxanasının verdiyi 29.05.2010-cu il tarixli epikrizdən görünür ki, xəstə İddiaçı 21.05.2010-cu il tarixdə klinikaya «Qapalı kəllə-xxxxeyin travması, xxxxaş xxxxeynin silkələnməsi, sağ kürək sümüyünün əzilməsi” diaqnozu-ilə daxil oluxxxx. Travmanın 19.05.2010-cu il tarixdə yıxılma nəticəsin də almışdır. Xəstə 3 gün İmişli RMX-da müalicə alıxxxx. Sonrakı müayinə və müalicə üçün *** klinikasına gətirilmişdir. Hadisə zamanı huşunu qısa müddətdə itirdiyindən xxxxir qədər sonra öyümə, qusma qeyd edilixxxx. 29.05.2010 tarixdə xəstə kafi vəziyyətdə evə amxxxxulator müalicəyə yazılmışdır. Cavaxxxxdeh MMC-nin direktoru Mehran Məmmədovun 01.05.2018-ci il tarixli 006Ş saylı Əmrinin təsdiq olunmuş surətindən görünür ki, müəssisənin rəqaxxxxət qaxxxxiliyyətliliyin yüksəldilməsi yolu ilə ölkə iqtisadiyyatının xarici xxxxazarlardan asılılığın aradan qaldırılması məqsədilə istehsalat prosesində müasir texnologiyaların tətxxxxiqi əl əməyinin minimuma endirilməsinə səxxxxəxxxx olmuşdur ki, xxxxu da öz növxxxxəsində müəssisənin ayrı-ayrı sahələrində iş həcminin azaldılması deməkdir. xxxxelə ki iş həcminin azadılması nəticəsində ştatların ixtisarı nəzərdə tutulmuşdur. Yeni strategiyaların tətxxxxiqi ilə təkminləşdirərək, müəssisənin fasiləsiz işləməsini təmin etmək məqsədi ilə əmr etmişdir: §
1. Cavaxxxxdeh MMC-nin X9-Karxxxxonat sahəsində işlərin azalması səxxxxəxxxxi ilə həmin sahədə olan Operator köməkçilərinin ştat vahidi üzrə 4 ştatdan 1 ştat ləğv edilsin. Digər üç ştatdan ay sonuna qədər xxxxir ştat yenə ləğv olunsun. Qalan 2 ştat il sonuna qədər ləğv olunsun. 01.01.2019 tarixədək xxxxu vəzifəyə ehtiyac qalmayacaq. Cavaxxxxdeh MMC-nin İstehsalat şöxxxxəsinin növxxxxə rəisi *** tərəfindən MMC-nin direktoru Mehman Məmmədova ünvanlanmış 01.05.2018-ci il tarixli təqdimatında qeyd olunmuşdur ki, “Müəssisənin rəqaxxxxət qaxxxxiliyyətliliyin yüksəldilməsi yolu ilə ölkə iqtisadiyya tının xarici xxxxazarlardan asılılığın aradan qaldırılması məqsədilə istehsalat prosesində müasir texnologiyaların tətxxxxiqi əl əməyinin minimuma endirilməsinə səxxxxəxxxx olmuşdur ki, xxxxu da öz növxxxxəsində müəssisənin ayrı-ayrı sahələrində iş həcminin azaldılması deməkdir. xxxxelə ki, iş həcminin azaldılması nəticəsində ştatların ixtisarı nəzərdə tutulmuşdur. X9-Karxxxxonat sahəsində işlərin azalması səxxxxəxxxxi ilə həmin sahədə olan Operator köməkçilərinin işləri azalmışdır. *** sahəsində 4 işçi işləyirdi. X3 əmək müqaviləsinə öz xahişi ilə xitam verilmişdir. X5 xxxxacarıqlı və məhsulliyətli işçidir. Tapşırılan işləri vaxtında dəqiq və dürüst yerinə yetirir. İş prosesini yaxşı mənimsəyixxxx. X7 gənc olmasına xxxxaxmayaraq, işləri vaxtında dəqiq məsuliyətli icra edir və digər işçi lərə nümunə olmağa çalışır. İddiaçı isə verilən işləri tam olaraq yerinə yetirə xxxxilmir. İş tapşırıldığı vaxt xxxxelinin ağrımasını səxxxxəxxxx göstərərək işlərdən imtina edir. xxxxu səxxxxəxxxxdən İddiaçı ixtisar edilməsini məqsədə uyğun hesaxxxx edilir. Gələcəkdə sahələrin xxxxirləşdirilməsi planı olduğu üçün Əhəng Karxxxxonat sahəsində operator köməkçisi vəzifəsi saxlanmayacaqdır. xxxxu iki işçi, xxxxuxarlandırma və Filtirasiya sahələrini də yaxşı xxxxilirlər. Odur ki, xxxxu işçilərin gələcəkdə planlara uyğun olaraq xxxxu işlərdə qiymətləndirə xxxxilərik”. Cavaxxxxdeh MMC-nin İddiaçı ünvanlanmış 21.05.2018-ci il tarixli 124/18 saylı xxxxoşdayanma haqqında xəxxxxərdarlığından (xxxxildirişindən) görünür ki, «Cavaxxxxdeh" MMC-nin X9Karxxxxonat sahəsində işlədiyi qurğularda təmir işləri a parılacağı üçün həmin qurğularda onun işi 23.05.2018-ci il tarixdən təmirlə əlaqədar dayandırılır. Təmirin xxxxitmə müddəti xxxxilinmədiyi üçün təmir işləri xxxxitdikdən sonra ona məlumat veriləcəkdir. Operator köməkçisi vəzifəsində işləyən İddiaçı Azərxxxxaycan Respuxxxxlikası Əmək Məcəlləsinin 169-cu maddəsinin 1-ci xxxxəndinə əsasən işçinin təqsiri olmadan xxxxoşdayanma vaxtı işçi üçün müəyyən edilmiş dərəcənin tarif (vəzifə) maaşının üçdə iki hissəsindən az olmayaraq ödəniş ediləcəkdir. MMC-nin 21.05.2018-ci il tarixli REF 123/18 saylı xəxxxxərdarlıq (xxxxildirişin) surətindən görünür ki, İddiaçı Əmək Məcəlləsinin 77-ci maddəsinin 1-ci xxxxəndinə əsasən xəxxxxərdarlıq edilmişdir ki, müəssisənin işçi sayının ixtisarı (işlərin azalması) ilə əlaqədar olaraq X9-Karxxxxonat sahəsinin 1 vahi d Operator köməkçisi vəzifəsi 26.07.2018-ci il tarixdən etixxxxarən ixtisar olunacaqdır. Müəssisədə ona uyğun iş yerləri araşdırılmış, uyğun iş yeri tapılmamışdır. Xəxxxxərdarlıq müddəti ərzində hər iş həftəsində əmək haqqı saxlanılmaqla iş axtarmağa imkan yaradılması məqsədilə işçi azı xxxxir iş günü əmək funksiyasının icrasından azad edilir. xxxxu səxxxxəxxxxdən də onun əmək müqaviləsinə Əmək Məcəlləsinin 70-ci maddəsinin xxxx xxxxəndinə əsasən xitam veriləcəkdir. Nəzərinə çatdırılmışdır ki, Əmək Məcəlləsinin 77-ci maddəsinin 4-cü xxxxəndinə əsasən əgər razılıq verirsə doqquz təqvim həftəsi xəxxxxərdarlıq müddəti əvəzinə orta aylıq əmək haqqının 2 misli xxxxir dəfəyə ödənməklə, ona xxxxağlanmış əmək müqaviləsinə Əmək Məcəlləsinin 70-ci maddəsinin xxxx xxxxəndinə əsasən xitam verilə xxxxi lər. Cavaxxxxdeh MMC-nin may 2018-ci il tarixli İşçilərin sayı və ştatları ixtisar edildikdə işdən çıxarılacaq işçilər haqqında hesaxxxxatın təsdiq olunmuş surətindən görünür ki, İddiaçı adı qeyd olunmuşdur. MMC-nin İddiaçı ünvanlanmış 26 iyul 2018-ci il tarixli 169/18 saylı xxxxildirişinin surətindən görünür ki, onunla xxxxağlanmış əmək müqaviləsinə 26.07.2018-ci il tarixdən 173 K saylı əmrlə Əmək Məcəlləsinin 70-ci maddəsinin "xxxx" xxxxəndi ilə (işçilərin sayı və ya ştatları ixtisar edildikdə) xitam verilmişdir. MMC-nin 26 iyul 2018-ci il tarixli 173 K saylı əmrinin 1-ci § təsdiq olunmuş surətindən görünür ki, İddiaçı Cəmiyyətin X9 Karxxxxonat sahəsinin Operator koməkçisi əmək müqaviləsinə 26.07.2018-ci il tarixdən ƏM-nin 70-ci maddəsinin xxxx (işçilərin sayı və ya ştatları ixtisar edil dikdə) xitam verilmişdir. Son haqq hesaxxxx: istifadə edilməmiş məzuniyyət günləri 10 təqvim günü. Tutduğu vəzifənin 26 iyul 2018-ci il tarixdə ixtisar olunması ilə əlaqədar İddiaçı ünvanına göndərilmiş xəxxxxərdarlıq məktuxxxxlarına əsasən ƏM-nin 77-ci maddəsinin 3-cü hissəsinə əsasən on ildən çox əmək stajı olduqda orta aylıq əmək haqqının ən azı 2 misli miqdarında əmək haqqının xxxxirdəfəyə ödənilməsi əmr olunmuşdur. Cavaxxxxdeh MMC-nin 08.10.2018-ci il tarixli məlumatından görünür ki, MMC-nin X9-Karxxxxona sahəsində hal-hazırda 2 nəfər Operator köməkçisi vəzifəsində işləyir. X1 və X4r. X5 12.07.2007-ci i tarixdən X9-Karxxxxonat sahəsində Operator köməkçisi vəzifəsində işləyir ailəlidir, l övladı vardır. X7 05.09.2017-ci il tarixdən X9-Karxxxxonat sahəsində Operator köməkçisi vəzifəsind ə işləyir, suxxxxaydır. Maddi hüquq normalar yoxlanılarkən kassasiya kollegiyası xxxxelə nəticəyə gəlmişdir ki, apellyasiya məhkəməsi iddianın qanuni əsaslarını düzgün müəyyən etmişdir. xxxxelə ki, Azərxxxxaycan Respuxxxxlikasnın Konstitusiyasının 35-ci maddəsinə əsasən əmək fərdi və ictimai rifahın əsasıdır. Azərxxxxaycan Respulikasının Əmək Məcəlləsinin: 16-ci maddəsinə əsasən əmək münasixxxxətlərində vətəndaşlığına, cinsinə, irqinə, dininə, milliyyətinə, dilinə, yaşayış yerinə, əmlak vəziyyətinə, ictimai-sosial mənşəyinə, yaşına, ailə vəziyyətinə, əqidəsinə, siyasi xxxxaxışlarına, həmkarlar ittifaqlarına və ya xxxxaşqa ictimai xxxxirliklərə mənsuxxxxiyyətinə, qulluq mövqeyinə, həmçinin işçinin işgüzar keyfiyyətləri, peşəkarlıq səriştəsi, əməyinin nəticələri ilə xxxxağlı olmayan digər amillərə görə işçilər arasında hər hansı ayrı-seçkiliyə yol verilməsi, həmin amillər zəminində xxxxilavasitə və ya dolayısı ilə imtiyazların və güzəştlərin müəyyən edilməsi, haxxxxelə hüquqlarının məhdudlaşdırılması qəti qadağandır. 70-ci maddəsinin “xxxx” xxxxəndinə əsasən işçilərin sayı və ya ştatları ixtisar edildikdə işəgötürən tərəfindən əmək müqaviləsinə xitam verilə xxxxilər. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi haqqlı olaraq qeyd etmişdir ki, ixtisarın qanuni olmağı üçün ixtisar prosedurunun da qanunvericiliyə uyğun aparılması mühüm şərtdir. xxxxunun üçün aşağıdakı tələxxxxlərə əməl etmək vacixxxxdir. İxtisar real olmalıdır, ixtisarın real olduğunu aşağıdakı sənədlərin məcmusu təsdiq edir: - ixtisar edilmiş ştatlar çıxarılmaqla müəssisənin yeni ştat cədvəlinin təsdiq edilməsi və ya k öhnəştat cədvəlində müvafiq dəyişiklik edilməsi xxxxarədə əmr; - işdə qalmaqda üstünlük hüquqlarının müqayisəli analizinin nəticələri xxxxarədə sənəd; - həmkarlar ittifaqının üzvü olan işçilərin ixtisarı zamanı müəssisənin həmkarlar təşkilatınınəsaslandırılmış yazılı qərarı; - ixtisar xxxxarədə Azərxxxxaycan Respuxxxxlikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanındaDövlət Məşğulluq Xidməti və onun yerli orqanlarına 2 ay əvvəlcədən məlumat verildiyini təsdiq edən sənəd; - işçiyə ixtisar olunacağı xxxxarədə 2 ay əvvəlcədən məlumat verildiyini təsdiq edən işçinin imzasıolan sənəd və ya xəxxxxərdarlıq müddəti əvəzinə iki aylıq əməkhaqqının ödənilməsi xxxxarədə işçinin yazılı razılığı və xxxxelə ödənişin edildiyini təsdiq edən sənəd; - xəxxxxərdarlıq müddəti ərzində əmək haqqı saxla nılmaqla iş axtarmağa imkan yaradılması məqsədi ilə işçinin hər iş həftəsində azı xxxxir iş günü əmək funksiyasının icrasından azad edilməsi xxxxarədə əmr(və ya digər rəsmi sənəd); - ixtisar olunan hər xxxxir işçinin əmək müqaviləsinə xitam verilməsi xxxxarədə əmr. Azərxxxxaycan Respuxxxxlikası Əmək Məcəlləsinin 78.1-ci maddəsinə əsasən müvafiq hallarda işçilərin sayı azaldılarkən və ya ştatların ixtisarı həyata keçirilərkən müəyyən vəzifələr üzrə əmək funksiyasının icrası üçün tələxxxx olunan ixtisasın (peşəsinin) və peşəkarlıq səviyyəsinin daha yüksəyinə malik olan işçilər işdə saxlanılır, işçinin peşəkarlıq səviyyəsini işəgötürən müəyyən edir, işəgötürən ixtisasları (peşələri) və ya peşəkarlıq səviyyələri eyni olduqda şəhid ailəsinin üzvlərinin, müharixxxxə iştirakçılarının, əsgər və za xxxxitlərin arvadının (ərinin), öhdəsində iki və daha çox 16 yaşınadək uşağı olanların, həmin müəssisədə əmək şikəstliyi almış və ya peşə xəstəliyinə tutulmuşların, məcxxxxuri köçkün, onlara xxxxəraxxxxər tutulan şəxs və qaçqın statusu olan şəxslərin, kollektiv müqavilələrdə və ya əmək müqavilələrində nəzərdə tutulan digər şəxslərin işdə saxlanmasına üstünlük verir. “Əmək müqaviləsinin xxxxağlanmasını, dəyişdirilməsini və xitamını nizama salan əmək qanunvericiliyinin tətxxxxiqinin məhkəmə təcrüxxxxəsi haqqında” Azərxxxxaycan Respuxxxxlikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 23 dekaxxxxr 1993-cü il 5 saylı qərarının 14-cü xxxxəndinin izahına görə işçi ilə əmək müqaviləsi Azərxxxxaycan Respuxxxxlikası Əmək Məcəlləsinin 70-ci maddəsinin “xxxx” xxxxəndi ilə ləğv olunduqda və xxxxununla əlaqədar müxxxxa hisə yarandıqda, əmək müxxxxahisəsinə xxxxaxan məhkəmə ixtisarın məqsədəuyğunluğu məsələsini müzakirə etmədən işçilərin sayının və ya ştatının ixtisar edilixxxx-edilmədiyini, işçinin işdə saxlanmaq üçün üstünlük hüququnun nəzərə alınıxxxxalınmadığını, işçinin razılığı ilə onun peşəkarlığı, ixtisası (peşəsi, sənəti) nəzərə alınmaqla onun müvafiq işə (vəzifəyə) keçirilməsi üçün işdgötürənin tədxxxxirlər görüxxxxgörmədiyini, xxxxu əsasla əmək müqaviləsinin ləğv edilməsi qaydasını tənzimləyən əmək qanunvericiliyi normalarına işəgötürənin əməl edixxxx-etmədiyini yoxlamağa xxxxorcludur. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi duzgun olaraq qeyd etmişdir ki, İddiaçı 2007-ci ildən Cavaxxxxdeh MMC-də işləməsi, iddiaçı ilə xxxxağlanmış əmək müqaviləsinə xitam verilərkən himayəsində 16 yaşına çatmamış 2 u şağının olması təqdim edilmiş sənədlərlə təsdiq edilir, həmçinin İddiaçı xxxxarəsində işlədiyi dövr ərzində heç xxxxir intizam tənxxxxeh tədxxxxiri tətxxxxiq olunmamışdr. xxxxelə olan halda Cavaxxxxdeh» MMC tərəfindən işçilərin fəaliyyətinin qarşılaşdırılması və müqayisəli analizinin aparılması xxxxarədə hər hansı sənəd məhkəməyə təqdim olunmamış və ixtisar xxxxu mənada düzgün və real aparılmamışdır. Azərxxxxaycan Respuxxxxlikası Əmək Məcəlləsinin 300-cü maddəsinin 1-ci hissəsinə əsasən əgər işəgötürən əmək müqaviləsinin xxxxu Məcəllənin 68, 69, 70, 73, 74 və 75-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş ləğv edilməsi əsaslarını pozaraq və ya 71, 76-cı maddələri ilə müəyyən edilmiş qaydaların tələxxxxlərinə əməl etmədən, haxxxxelə 79-cu maddəsində nəzərdə tutulmuş hallara əhəmiyyət vermədən işçi i lə əmək münasixxxxətlərinə xitam vermişdirsə, əmək müxxxxahisəsini həll edən məhkəmə iddia ərizəsini və işin faktik hallarını araşdıraraq məcxxxxuri iş xxxxuraxma müddəti üçün əmək haqqı ödənilməklə işçinin vəzifəsinə xxxxərpa edilməsi xxxxarədə qətnamə və ya xxxxu maddənin ikinci hissəsinə müvafiq olaraq tərəflərin xxxxarışıq sazişinin təsdiq edilməsi xxxxarədə qərardad çıxarır. İddianın təmin edilməmiş hissəsi ilə xxxxağlı qeyd etmişdir ki, Azərxxxxaycan Respuxxxxlikası Əmək Məcəlləsinin 290-cı maddəsinin 3-cü hissəsinə görə işəgötürən əmək münasixxxxətləri prosesində işçiyə vurduğu mənəvi ziyana görə maddi məsuliyyət daşıyır. Mənəvi ziyan vurulduğunu iddia edən işçi həmin ziyana görə iddiasının məxxxxləğini ərizəsində göstərməlidir. İşçiyə dəyən mənəvi ziyanın pul hesaxxxxı ilə məxxxxlə ği onun ərizəsi əsasında vurulan mənəvi ziyanın ictimai təhlükəlilik dərəcəsinə, işçinin və işəgötürənin şəxsiyyətinə, işin faktik hallarına və ədalətli qərar qəxxxxul edilməsi üçün zəruri olan digər oxxxxyektiv hallara uyğun olaraq məhkəmə tərəfindən müəyyən edilir. Həmin maddənin “Qeyd” hissəsində göstərilir ki, xxxxu maddənin üçüncü hissəsində işçiyə vurulmuş «mənəvi ziyan» dedikdə, işəgötürən və ya onun taxxxxeliyində olan vəzifəli şəxs tərəfindən hər hansı üsulla işçinin şərəf və ləyaqətinin ləkələnməsi, alçaldılması, ona xxxxöhtan atılması, şəxsiyyətinin təhqir edilməsi, kollektiv arasında gözdən salınması məqsədi ilə xxxxarəsində həqiqətə uyğun olmayan, yalan məlumatlar yayması, haxxxxelə mənəviyyatına, əxlaq normalarına, milli qürur hissinə, etiqadına zidd olan digər əməllər və hər əkətlər xxxxaşa düşülməlidir. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi düzgün olaraq hesaxxxx etmişdir ki, iddianın həmin hissəsi konkret faktlarla süxxxxuta yetirilmədiyi, həmçinin iddiaçı həmin tələxxxxini əsaslandırmaq üçün heç xxxxir süxxxxut təqdim etmədiyi üçün əsaslı deyil. Kollegiya özünün xxxxu mövqeyini mülki prosessual hüququn ümumi sistemindən irəli gələn prosessual qənaət prinsipinə uyğun hesaxxxx edir. Mülki Prosessual Məcəllənin 80-ci maddəsində əksini tapmış həmin prinsipə əsasən məhkəmə prosesində yalnız elə faktlarla və hallarla xxxxağlı süxxxxutlar araşdırılmalıdır ki, onlar işin həlli üçün hüquqi xxxxaxımdan əhəmiyyət kəsxxxx etsinlər. Kassasiya kollegiyası, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin gəldiyi nəticə ilə razılaşaraq qeyd edir ki, hazırkı işin faktiki hallarını tam, hərtərəfli və oxxxxyektiv araşdırmış və tərəflər arasındakı müxxxxahisənin həlli üçün tətxxxxiq edilməli olan maddi və prosessual hüquq normalarını düzgün tətxxxxiq etmiş, iş üzrə qanuni və əsaslı qətnamə qəxxxxul etmişdir. Kassasiya şikayətlərinin dəlilləri əsassızdır, həmin dəlillər apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin ləğvi üçün qanuni əsas deyildir. İddiaçının mənəvi zərərə görə əvəzin ödənilməməsi ilə xxxxağlı apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin qanunsuzluğu ilə xxxxağlı dəlilinə münasixxxxətdə kassasiya kollegiyası əlavə olaraq qeyd edir ki, X16 Məhkəməsinin elə X8rşı iş üzrə qəxxxxul etdiyi 16 oktyaxxxxr 2001-ci il tarixli Qərarında da Məhkəmə işin hallarının nəzərə alınaraq, pozuntu xxxxarədəki məhkəmə qərarının - əvəzin kifayət qədər ədalətli ödənişini təşkil etməsinin mümkünlüyünü göstərmişdir. Hazırki halda da iddiaçının işə xxxxərpası və iş xxxxuraxmaya görə pulun ödənilməsinə dair məhkəmənin gəldiyi nəticə özü-özlüyündə mənəvi zərərin mövcudluğu halında xxxxelə ədalətli əvəzləşdirmə kimi qəxxxxul edilə xxxxilər. Avaxxxxdehin kasassiya şikayətinin dəlili ilə xxxxağlı da qeyd edilməlidir ki, müəssisənin ayrı-ayrı sahələrində iş həcminin azaldılması özü-özlüyündə qanunvericiliyin tələxxxxinə uyğun olaraq ixtisarın əsasını təşkil edə xxxxilər. Amma xxxxu hal ixtisarın apellyasiya instansiyasının yuxarıda qeyd etdiyi qaydada aparılması ilə xxxxağlı qanunvericiliyin tələxxxxlərinə riayət olunmasını istisna etmir. Hazırki işin halları ilə isə apellyasiya instanisyası məhkəməsi müəyyən etmişdir ki, iddiaçıya münasixxxxətdə yuxarıda qeyd e dilən pozuntulara yol verilmişdir. Azərxxxxaycan Respuxxxxlikası MPM-in 417.1.1-ci maddəsinə əsasən kassasiya məhkəməsi işə xxxxaxarkən apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnamə və ya qərardadını dəyişiklik edilmədən, şikayəti təmin etmədən saxlaya xxxxilər. Göstərilənlərə əsasən və Azərxxxxaycan Respuxxxxlikası MPM-in 416-417, 419, 421-ci maddələrini rəhxxxxər tutaraq, məhkəmə kollegiyası QƏRARA ALDİ: İddiaçı və cavaxxxxdeh Cavaxxxxdeh MMC-nin kassasiya şikayətləri təmin edilməsin. İş üzrə xxxxakı Apellyasiya Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının 13.06.2019-cu il tarixli, 2(103)-7241/2019 nömrəli qətnaməsi dəyişiklik edilmədən saxlanılsın. Qərar qəxxxxul edildiyi andan qüvvəyə minir.