AzərbaycaņRespublikası̧adından Qətnamə Bakı̧şəhəri İş̧№̧2(103)-5844/2025 14.04.2026 BAKI̧APELLYASIYA̧MƏHKƏMƏSI iddiaçı iddiaçı2 cavabdeh Cavabdeh Mənzil-Tikinti Kooperativinə qarşı “mənzilin təhvil verilməsi, mənəvi zərərin əvəzinin və kirayə haqqının ödənilməsi tələbi barədə” iddiasına, iddiaçı Cavabdeh Mənzil-Tikinti Kooperativinin cavabdeh iddiaçı2 qarşı “mənzillərin bazar dəyəri ödənilməklə müqavilələrin ləğv edilməsi tələbi barədə” iddiasına dair mülki iş üzrə Hakimlər Məmmədov Məmməd Allahverdi oğlu (sədrlik edən və məruzəçi), Abbasova Günel Məhərrəm qızı və X1 ibarət tərkibdə, məhkəmə iclas katibi İbrahimova Pərvin Adil qızının katibliyi ilə, hazırkı mülki iş üzrə Bakı Şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsi tərəfindən qəbul edilmiş ## #### 2024-cü il tarixli qətnamədən iddiaçı2 və Cavabdeh Mənzil-Tikinti Kooperativinin ayrı-ayrılıqda verdikləri apellyasiya şikayətlərinə əsasən mülki işə, Cavabdeh Mənzil-Tikinti Kooperativinin nümayəndəsi Nümayəndə Adil oğlunuņvə̧iddiaçı2̧özünüņiştirakı̧ilə̧açıq̧məhkəmə̧iclasında̧baxaraq MÜƏYYƏŅ̧̧ETDİ: a) iddia tələbləri haqqında məlumat
1. iddiaçı2 Cavabdeh Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinə (hazırda - Cavabdeh Mənzil- Tikinti Kooperativi) qarşı iddia ərizəsi və “iddia tələbinin dəqiqləşdirilməsi haqqında” ərizə ilə Rayon Məhkəməsinə müraciət edərək, cavabdeh ilə onun arasında ##.##.2021-ci il tarixdə bağlanmış “Qəzalı vəziyyətdə olan binanın mülkiyyətçisinin mənzilinin sökülməsi və çoxmənzilli yaşayış binasında mənzil tikintisi haqqında” müqavilənin şərtlərinə müvafiq olaraq ünvan 1 ünvanında yerləşən ** nömrəli mənzilin ona məxsus 1/2 hissəsinin əvəzində, həmin binanın yerində inşa ediləcək yeni * saylı binadan, binanın Həsənoğlu küçəsinə baxan tərəfindən ona verilməsi nəzərdə tutulmuş 48,7 kv.metr sahəyə malik olan mənzilin cavabdeh tərəfindən ona təhvil verilməsi, ##.##.2021-ci il tarixdən ##.##.2023-cü il tarixə kimi ödənilməmiş kirayə haqqının əvəzi olaraq (500 manat x 24 ay=) 12.000 manat məbləğində pulun, müqavilənin müddətinin bitdiyi ##.##.2023-cü il tarixdən ##.##.2024-cü il tarixə müddət üçün ödənilməmiş kirayə haqqının əvəzi olaraq (600 manat x 9 ay=) 5.400 manat, ##.##.2024-cü il tarixdən mənzil ona təhvil verilən tarixədək ayda 600 manat hesablanmaqla kirayə haqqının, cavabdeh tərəfindən ona vurulmuş mənəvi zərərin əvəzi olaraq 15.000 manat, iddia ərizəsinin məhkəməyə verilməsi üçün ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi olaraq 187,20 manat məbləğində pulun cavabdehdəņtutularaq̧ona̧ödənilməsi̧barədə̧qətnamə̧qəbuļedilməsini̧xahiş̧etmişdir.
2. iddiaçı2 keçmiş əri Cəfərov İlqar Vidadi oğlu həmin cavabdeh Müəssisəyə qarşı iddia ərizəsi və “iddia tələbinin dəqiqləşdirilməsi haqqında” ərizə ilə Rayon Məhkəməsinə müraciət edərək, cavabdeh ilə onun arasında ##.##.2022-ci il tarixdə bağlanmış “Qəzalı vəziyyətdə olan binanın mülkiyyətçisinin mənzilinin sökülməsi və çoxmənzilli yaşayış binasında mənzil tikintisi haqqında” müqavilənin şərtlərinə müvafiq olaraq ünvan 1 ünvanında yerləşən ** nömrəli mənzilin ona məxsus 1/2 hissəsinin əvəzində, həmin binanın yerində inşa ediləcək yeni * saylı binadan, binanın Həsənoğlu küçəsinə baxan tərəfindən ona verilməsi nəzərdə tutulmuş 3 pəncərəli, ümumi sahəsi içdən-içə 65,8 kv.metr olan 1 ədəd təmirsiz (sol qapısı, bütün pəncərələri olmaqla) mənzilin cavabdeh tərəfindən ona təhvil verilməsi, 10 ay üçün ödənilməmiş kirayə haqqının ödənilməsi məqsədi ilə (500 manat x 10 ay) 5.000 manat, iddia ərizəsinin məhkəməyə verilməsi üçün ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi olaraq 40 manat, iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmək üçün aldığı hüququ yardıma görə vəkilə çəkdiyi xərcin əvəzi olaraq 360 manat məbləğində pulun cavabdehdən tutularaq ona ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini̧xahiş̧etmişdir.
3. Cavabdeh Müəssisənin buna səlahiyyəti olan nümayəndəsi Müəssisənin adından iddiaçı2 və İlqar Cəfərova qarşı iddia ərizəsi ilə Rayon Məhkəməsinə müraciət edərək, MMC ilə iddiaçı2 və İlqar Cəfərov arasında ayrı-ayrılıqda bağlanmış ##.##.2021ci il və ##.##.2022-ci il tarixli müqavilələrin ləğv edilməsi, yaşayış üçün təhlükəli vəziyyətdə olan və istismar müddəti keçmiş iddiaçıların razılığına əsasən sökülmüş sahəsi 49,36 kv.m olan Həsənoğlu küçəsi, ev 14, ** saylı mənzilin bazar qiymətinə əsasən dəyərinin iddiaçı2 və İlqar Cəfərovun paylarına mütənasib (1/2 hissədə hər birinə) şəkildə Müəssisə tərəfindən onlara ödənilməsi, bu iddia ərizəsinin məhkəməyə verilməsi üçün ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi olaraq 100 manat məbləğində pulun iddiaçı2 və İlqar Cəfərovdan tutularaq Müəssisəyə ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş̧etmişdir.̧ b) iş üzrə qəbul edilmiş qərarlar haqqında məlumat
4. Yuxarıda qeyd edilə iddialara dair mülki işlə bir icraatda birləşdirmiş Rayon Məhkəməsi və işə 2(005)-564/2024 nömrə altında baxmış Rayon Məhkəməsi iş üzrə qəbuļetdiyi̧##.##.2024-cü̧iļtarixli̧qətnamə̧ilə̧aşağıdakıları̧qəţetmişdir: 4.1. iddiaçı2̧iddiası̧qisməņtəmiņedilsin. iddiaçı2 ilə cavabdeh Müəssisə arasında bağlanmış ##.##.2021-ci il tarixli müqaviləyə müvafiq olaraq iddiaçı2 tərəfindən 18.231 manat məbləğində pul Müəssisəyə ödənilməklə, yuxarıda qeyd edilən ünvanda Müəssisə tərəfindən inşa edilmiş çoxmənzilli binada yerləşən və ümumi sahəsi 48,7 kv.m sahəyə malik olan 1 ədəd təmirsiz mənzilin iddiaçı2̧təhviļverilməsi̧öhdəliyi̧Müəssisəniņüzərinə̧qoyulsun. ##.##.2021-ci il tarixdən ##.##.2024-cü il tarixə kimi ödənilməmiş kirayə haqqının əvəzi, ayda 250 manat hesablanmaqla, cəmi 8.250 manat cavabdeh Müəssisə tərəfindən iddiaçı2̧ödənilsin. ##.##.2024-cü il tarixdən mənzil iddiaçı2 təhvil verilən tarixədək, hər ay üçün 250 manaţməbləğində̧kirayə̧haqqı̧Müəssisə̧tərəfindəņiddiaçı2̧ödənilsin. İddia ərizəsinin məhkəməyə verilməsi üçün iddiaçı2 ödədiyi dövlət rüsumunun bir hissəsi̧–̧47̧manaţMüəssisə̧tərəfindəņiddiaçı2̧ödənilsin. iddiaçı2̧iddiasınıņqalaņhissəsi̧təmiņedilməsin. 4.2.̧İlqaŗCəfərovuņiddiası̧tam̧həcmdə̧təmiņedilsin. 4.3. Cavabdeh QSC (MTK) tərəfindən iddiaçı2 və İlqar Cəfərova qarşı irəli sürülmüş̧qarşılıqlı̧iddia̧təmiņedilməsin.
5. iddiaçı2 və Cavabdeh QSC-nin həmin qətnamədən ayrı-ayrılıqda verdikləri apellyasiya şikayətlərinə əsasən işə baxmış Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyası iş üzrə qəbul etdiyi ##.##.2025-ci il tarixli qətnamə (iş № *(103)-409/2025) ilə QSC-nin apellyasiya şikayətinin təmin edilməməsini, iddiaçı2 apellyasiya şikayətinin qismən təmin edilməsini, Rayon Məhkəməsinin ##.##.2024-cü il tarixli, qətnaməsinin xüsusi qərardad çıxarılmasına dair tələbin rədd edilməsi hissəsində ləğv edilməsini, Rayon Məhkəməsinin qətnaməsinin qalan hissədə dəyişdirilmədən saxlanılması qət edilmişdir.
6. iddiaçı2 və QSC-nin həmin qətnamədən ayrı-ayrılıqda verdikləri kassasiya şikayətlərinə baxmış Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyası iş üzrə qəbul etdiyi ##.##.2025-ci il tarixli qərarla (iş № *(102)-1990/2025) aşağıdakıları qərara̧almışdır: 6.1.̧iddiaçı2̧kassasiya̧şikayətiniņtəmiņedilməsin. 6.2. QSC-niņkassasiya̧şikayəti̧qisməņtəmiņedilsin. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının iş üzrə qəbul etdiyi qətnamənin qismən, yəni iddiaçı2 QSC-yə qarşı irəli sürdüyü iddia tələbinin bir qisminin təmin edilməsi hissəsinin və QSC-nin iddiaçı2 qarşı irəli sürdüyü qarşılıqlı iddia tələbinin rədḑedildiyi̧hissədə̧ləğv̧edilsin. Həmin hissələrdə işə apellyasiya qaydasında yenidən baxılması üçün işin Bakı Apellyasiya̧Məhkəməsinə̧göndərilsin. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının iş üzrə qəbul etdiyi qətnamənin qalan hissəsi, yəni iddiaçı2 QSC-yə qarşı irəli sürdüyü iddia tələbinin bir qisminin təmin edilməməsi, İlqar Cəfərovun QSC-yə qarşı irəli sürdüyü iddia tələbinin təmin edilməsi, QSC-nin İlqar Cəfərova qarşı irəli sürdüyü qarşılıqlı iddianın təmin edilməməsi̧hissəsi̧dəyişdirilmədəņsaxlanılsın. c) hazırkı apellyasiya baxışının həddi və predmeti haqqında məlumat
7. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının hazırkı iş üzrə qəbul etdiyi ##.##.2025-ci il tarixli qərarında göstərilənləri nəzərə alan Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyası (bundan sonra – Məhkəmə) bildirir ki, iddiaçı2 cavabdeh Müəssisəyə qarşı irəli sürdüyü iddia tələbinin bir qisminin rədd edilməsi, İlqar Cəfərovun cavabdeh Müəssisəyə qarşı irəli sürdüyü iddia tələbinin təmin edilməsi, Müəssisənin İlqar Cəfərova qarşı irəli sürdüyü qarşılıqlı iddianın rədd edilməsi haqqında Rayon Məhkəməsinin hazırkı iş üzrə gəldiyi nəticə hazırkı apellyasiya baxışının predmetini təşkil etmir. Hazırkı apellyasiya baxışının predmetini iddiaçı2 cavabdeh Müəssisəyə qarşı irəli sürdüyü iddia tələbinin bir qisminin təmin edilməsi və Müəssisənin iddiaçı2 qarşı irəli sürdüyü qarşılıqlı iddianın rədd edilməsi hissəsi, habelə Müəssisənin Rayon Məhkəməsiniņqətnaməsindəņverdiyi̧apellyasiya̧şikayəti̧təşkiļedir.
8. Apellyasiya baxışının predmeti olan hissədə iddiaçı2 iddia tələbi (qeyd: hazırkı apellyasiya baxışının predmetinə daxil olmayan tələblər iddia ərizəsində göstərildiyi həcmdə deyil, apellyasiya baxışının predmetinə daxil olan həcmdə göstərilir) onunla əsaslandırılmışdır ki, iddiaçı2 ilə İlqar Cəfərov ər-arvad olmuş və onların nikahları Bakı Şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsinin *(***)-***/**** saylı, ##.##.2020-ci̧iļtarixli̧qətnaməsi̧ilə̧pozulmuşdur. Bakı Şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsi tərəfindən qəbul edilmiş və qüvvəyə minmiş *(***)-***/**** saylı, ##.##.2021-ci il tarixli qətnamə ilə onların birgə nikahları dövründə əldə olunmuş və ünvan 1 ünvanında yerləşən ** nömrəli mənzil onların birgə əmlakı hesab edilmiş və mənzil üzərində onların hər birinin payı 1/2 hissədə müəyyən edilmişdir.̧ Həmin mənzilin yerləşdiyi yaşayış binasının istismar müddəti bitdiyi üçün bina, müvafiq dövlət qurumları tərəfindən yaşayış üçün təhlükəli hesab edilmiş və müvafiq sərəncam ilə binanın sökülməsi və binanın yerində yeni çoxmənzilli binanın inşa edilməsi cavabdeḩMüəssisəyə̧tapşırılmışdır. Bununla bağlı olaraq iddiaçı2 və İlqar Cəfərov ilə cavabdeh arasında ayrı-ayrılıqda “Qəzalı vəziyyətdə olan binanın mülkiyyətçisinin mənzilinin sökülməsi və çoxmənzilli yaşayış̧binasında̧mənziļtikintisi̧haqqında”̧müqavilələŗbağlanmışdır. iddiaçı2 və cavabdeh Müəssisə arasında ##.##.2021-ci il tarixdə bağlanmış müqavilədə nəzərdə tutulmuşdur ki, iddiaçı2 mənzilin ona məxsus 1/2 hissəsini Müəssisəyə təhvil verir, əlavə olaraq 18.231 manat məbləğində pulu Müəssisəyə ödəməlidir. Müəssisə binanı sökür və binanın yerində yeni inşa ediləcək yaşayış kompleksinin * saylı binasından, binanın Həsənoğlu küçəsinə baxan tərəfindən iddiaçı2, mənzilin iddiaçı2 məxsus 1/2 hissəsinin sahəsinə 25 % və daha artıq əlavə sahə əlavə edilməklə̧sahəsi̧48,7̧kv.metŗolaņ1̧ədəḑtəmirsiz̧mənzili̧təhviļverməlidir.̧ Müqavilə ilə həmçinin şərtləşdirilmişdir ki, iddiaçı2 18.231 manat məbləğində pulun 50 % hissəsini müqavilə bağlandığı gün, qalan 50% hissəsini müqavilə bağlandiqdan sonra 6 ay ərzində notariusun depozit hesabı vasitəsi ilə Müəssisəyə ödəməlidir. Mənzil iddiaçı2 təhvil verilən tarixə kimi isə Müəssisə tərəfindən iddiaçı2 hər ay 250 manat məbləğində̧kirayə̧haqqı̧ödənilməlidir. Müqavilə şərtlərinə uyğun olaraq iddiaçı2 mülkiyyətində olan yaşayış sahəsini cavabdeh Müəssisəyə təhvil vermiş, həmin yaşayış sahəsi yerləşən bina Müəssisə tərəfindən sökülərək yerində çoxmənzilli bina inşa edilmişdir Buna baxmayaraq Müəssisə müqavilə şərtlərini yerinə yetirmir, müqavilədə qeyd edilən yeni mənzilin iddiaçı2 təhvil vermir və bu səbəbdən də, iddiaçı2 müqavilə üzrə ödəməli olan 18.231 manat məbləğində̧pulu̧Müəssisəyə̧ödəyə̧bilmir.̧ iddiaçı2 mənzilin ona təhvil verilməsi və pul məbləğinin ondan qəbul edilməsi ilə bağlı Müəssisəyə dəfələrlə müraciət etsə də, Müəssisə və pulu ondan qəbul edir, nə də ki,̧mənzili̧ona̧təhviļvermir. Bundan başqa, Müəssisə, müqavilə ilə ödənilməsi nəzərdə tutulmuş kirayə haqqını da̧iddiaçı2̧ödəmir.̧ Cavabdeh Müəssisənin hərəkətləri nəticəsində iddiaçı2 və məhkəmə qətnaməsi ilə̧nikahıņpozulmasındaņsonra̧onuņyanında̧saxlanılmış̧uşaqlaŗmənzilsiz̧qalmışlar. Göstərilənlərə əsasən iddiaçı2 iddiası əsaslı, cavabdeh Müəssisənin qarşılıqlı iddiası̧isə̧əsassız̧hesab̧edilməlidir.
9. Apellyasiya baxışının predmeti olan hissədə cavabdeh Müəssisənin iddia tələbi (qeyd: hazırkı apellyasiya baxışının predmetinə daxil olmayan tələblər iddia ərizəsində göstərildiyi həcmdə deyil, apellyasiya baxışının predmetinə daxil olan həcmdə göstərilir) onunla əsaslandırılmışdır ki, Müəssisə ilə iddiaçı2 arasında ##.##.2021-ci il tarixdə bağlanmış müqavilənin şərtləri həqiqətən də, iddiaçı2 iddia ərizəsində qeyd edilən şərtlə ilə bağlanmışdır və bu, işin mübahisəsiz halını təşkil edir. Lakin nəzərə alınmalıdır ki, müqavilənin şərtlərini Müəssisə deyil, iddiaçı2 pozmuş və bu səbəbdən də, müqavilə üzrə Müəssisənin öz üzərinə götürdüyü öhdəliklərin yerinə yetirilməsi̧qeyri-mümküņolmuşdur. Belə ki, Müqaviləyə görə, iddiaçı2 ona məxsus yaşayış sahəsini sökülməsi üçün Müəssisəyə təhvil verməklə yanaşı əlavə olaraq 18.231 manat məbləğində pulun 50 % hissəsini müqavilə bağlandığı gün, qalan 50% hissəsini müqavilə bağlandiqdan sonra 6 ay ərzində notariusun depozit hesabı vasitəsi ilə Müəssisəyə ödəməli idi. Amma iddiaçı2 həmin pul məbləğini Müəssisəyə ödəməmişdir, baxmayaraq ki, Müəssisənin əməkdaşları iddiaçı2 ilə telefon vasitəsi ilə dəfələrlə əlaqə saxlayaraq bunu iddiaçı2 diqqətinə dəfələrlə çatdırmışlar. Qeyd edilən məsələ ilə bağlı iddiaçı2 Müəssisə tərəfindən xəbərdarlıq məktubu̧da̧göndərilmişdir.̧Buna̧baxmayaraq̧iddiaçı2̧həmiņməbləği̧ödəməmişdir. Göstərilənlərə əsasən Müəssisə hesab edir ki, iddiaçı2, onunla Müəssisə arasında bağlanmış Müqavilənin şərtlərini əhəmiyyətli dərəcədə pozduğuna görə həmin müqavilə ləğv̧edilməlidir. Müqavilə şərtinin iddiaçı2 tərəfindən pozulması isə ona görə əhəmiyyətli sayılmalıdır ki, köhnə binanın sakinlərinin, o cümlədən iddiaçı2 Müəssisəyə ödəməli olduqları pul vəsaiti yeni binanın inşasına yönəlməli idi. Həmin vəsaitlər ödənilmədiyi halda binanın inşası üçün tələb olunan tikinti materiallarının əldə olunmasında problemlər yaranmış,̧binanıņinşası̧gecikmişdir. Bundan başqa nəzərə alınmalıdır ki, iddiaçı2 ilə İlqar Cəfərovun münasibətləri pozulmuş, onların arasındakı nikaha Nərimanov Rayon Məhkəməsinin ##.##.2020-ci il tarixli qətnaməsi ilə xitam verilmişdir. Nikahın pozulması ərəfəsində və nikah pozulduqdan sonra iddiaçı2 həmin mənzildə artıq yaşamırdı. Bundan sonra isə qəbul edilmiş məhkəmə qətnaməsinə əsasən həmin mənzil üzərində onların hər birinin payı 1/2 hissədə müəyyən edilmiş və bu barədə “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən” ##.##.2023-cü il tarixdə “xxxx” verilmişdir. Göründüyü kimi, Müəssisə ilə iddiaçı2 arasında ##.##.2021-ci il tarixli müqavilə bağlanan zaman mənzilin tək mülkiyyətçisi kimi “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində” yalnız İlqar Cəfərovun adı qeyd olmuşdur və bu hal həmin mənzilə dair “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən” verilmiş “xxxxlarda” aşkar surətdə̧da̧öz̧əksini̧tapır. Göstərilənlərə əsasən iddiaçı2 iddiası əsassız, cavabdeh Müəssisənin qarşılıqlı iddiası̧isə̧əsaslı̧hesab̧edilməlidir.
10. Apellyasiya baxışının predmeti olan hissədə Rayon Məhkəməsi iş üzrə gəldiyi nəticəni onunla əsaslandırmışdır ki, iddiaçı iddiaçı2 ilə cavabdeh Müəssisə arasında ##.##.2021-ci il tarixdə müqavilə bağlanan zaman Müəssisəyə məlum idi ki, iddiaçı2 ilə İlqar Cəfərovun nikahları dövründə əldə olunmuş mənzil üzərində onların hər birinin payı 1/2̧hissədə̧müəyyəņedilmiş̧və̧həmiņqətnamə̧qanuni̧qüvvəyə̧minmişdir.̧ Həmin qətnamə qanuni qüvvəyə mindiyi üçün “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən”̧müvafiq̧“xxxxın”̧verilməsiniņgözlənilməsinə̧heç̧biŗzərurəţyox̧idi.̧ Buna görə də, iddiaçı2 ilə cavabdeh Müəssisə arasında ##.##.2021-ci il tarixdə bağlanmış müqavilə, müqavilə bağlanan zaman iddiaçı2 adına “Reyestrdən xxxxın” olmaması̧əsası̧ilə̧ləğv̧edilə̧bilməz. Cavabdeh Müəssisəsinin sonrakı hərəkətləri (davranışı) də onu göstərir ki, Müəssisə həmin müqaviləni bəyənmiş və müqavilənin şərtlərinin həyata keçirilməsinə çalışmışdır.̧ Müəssisə, onunla iddiaçı2 arasında bağlanmış müqavilənin ləğvinin müqavilə bağlanan zaman iddiaçı2 həmin mənzildə yaşamaması ilə əsaslandırsa da, bu halı sübuta̧yetirə̧bilməmişdir.̧ Buna̧görə̧də,̧Müəssisəsiniņbu̧dəlili̧də̧əsaslı̧hesab̧edilə̧bilməz. Cavabdeh Müəssisə qarşılıqlı iddiada bildirir ki, iddiaçı iddiaçı2 həmin müqavilə üzrə üzərinə götürdüyü öhdəliyi yerinə yetirməmiş, müqavilədə qeyd edilən pul məbləğini onlarıņaralarında̧razılaşdırılmış̧qaydada̧Müəssisəyə̧ödəməmişdir.̧̧ Bununla bağlı məhkəmə qeyd edir ki, bu hal mövcud olsa da, məhkəmə araşdırılması müəyyən edilmişdir ki, Müəssisə də üzərinə götürdüyü öhdəliyi yerinə yetirməmiş, yeni mənzili iddiaçı2 təhvil verməmiş, ümumiyyətlə bu istiqamətdə heç bir hərəkət, yəni mənzilin yerləşdiyi mərtəbənin və mənzilin nömrəsinin müəyyən edilməsi ilə bağlı iddiaçı2 püşkatmaya dəvət etməsindən ibarət hərəkətləri etməmişdir. Halbuki, Müəssisə ilə iddiaçı2 arasında bağlanmış müqavilədə bu hərəkətlərin Müəssisə tərəfindəņhəyata̧keçirilməsi̧nəzərdə̧tutulmuşdur. Həmçinin nəzərə alınmalıdır ki, qeyd edilən müqavilədə iddiaçı2 tərəfindən cavabdeh Müəssisəyə 18.231 manat məbləğində pulun 50% hissəsinin müqavilə notarial qaydada bağlandığı gün, qalan 50% hissəsini isə müqavilə bağlandıqdan sonra 6 ay ərzində notariat ofisinin depozit hesabı vasitəsi ilə cavabdeh Müəssisəyə ödənilməsi nəzərdə tutulsa da, işin hallarından müəyyən edilir ki, həmin hesabın rekvizitləri Müəssisə tərəfindəņiddiaçı2̧verilməmişdir. Bunlar və cavabdeh Müəssisə tərəfindən iddiaçı iddiaçı2 qarşı “xxxx” qarşılıqlı iddianın, yalnız iddiaçı2 tərəfindən Müəssisəyə qarşı “mənzilin təhvil verilməsi və sair tələbi barədə” ilk iddianın irəli sürülməsindən sonra verilməsi nəzərə alındıqda müəyyən ediliŗki,̧qarşılıqlı̧iddianıņformaļolaraq̧verilmişdir.̧ Hər bir halda, Müəssisə, bu halın əksini, habelə onunla iddiaçı2 arasında bağlanmış müqavilənin formal əsasla bağlanmasını təsdiq edə biləcək sübutları təqdim etməmişdir. iddiaçı2, onunla Müəssisə arasında bağlanmış müqavilə üzrə üzərinə götürdüyü öhdəliklərin qəsdən (bilərəkdən) yerinə yetirməməsi faktı müəyyən edilmir. Müqavilə şərtlərindən də göründüyü kimi, müqavilə tərəfləri öhdəliklərini qarşılıqlı surətdə həyata keçirməli idilər. Lakin onların hər biri üzərinə düşən öhdəlikləri vaxtında və ya ağlabatan müddətdə̧icra̧etməmiş,̧bununla̧da̧müqaviləniņşərtlərini̧pozmuşlar.̧ Buna görə də, cavabdeh Müəssisənin “onunla iddiaçı iddiaçı2 arasında bağlanmış müqavilənin ləğv edilməsi haqqında” qarşılıqlı iddiası təmin edilməməli, iddiaçı2 ilk iddiasının “ondan cavabdeh Müəssisənin xeyrinə 18.231 manat məbləğində pul vəsaitinin tutularaq Müəssisə tərəfindən inşa edilmiş yeni çoxmənzilli binada yerləşən və ümumi sahəsi 48,7 kv.m sahəyə malik olan 1 ədəd təmirsiz mənzilin Müəssisədən alınaraq ona təhvil verilməsi öhdəliyi Müəssisənin üzərinə qoyulması haqqında” hissəsi təmin edilməlidir. iddiaçı2 ilk iddiasının “müqavilədə nəzərdə tutulmuş kirayə haqqının Müəssisədən tutularaq ona ödənilməsi haqqında” hissəsi ilə bağlı qeyd edilməlidir ki, iddiaçı2 ilə Müəssisə arasında bağlanmış ##.##.2021-ci il tarixli “Qəzalı vəziyyətdə olan binanın mülkiyyətçisinin mənzilinin sökülməsi və çoxmənzilli yaşayış binasında mənzil tikintisi haqqında” müqavilədə nəzərdə tutulmuşdur ki, yeni mənzil iddiaçı2 təhvil verilən tarixə kimi̧Müəssisə̧tərəfindəņona̧həŗay̧250̧manaţməbləğində̧kirayə̧haqqı̧ödənilməlidir. Məhkəmənin mövqeyi ondan ibarətdir ki, Müəssisə, müqavilə şərtlərini pozduğu üçün mənzili iddiaçı2 təhvil verməlidir. Buna görə də, ilk iddianın kirayə haqqı tələbi ilə bağlı hissəsi qismən təmin edilməli, ##.##.2021-ci il tarixdən ##.##.2024-cü il tarixə kimi ödənilməmiş kirayə haqqının əvəzi, ayda 250 manat hesablanmaqla, cəmi 8.250 manat və ##.##.2024-cü il tarixdən mənzil iddiaçı2 təhvil verilən tarixədək, hər ay üçün 250 manaţməbləğində̧kirayə̧haqqı̧Müəssisə̧tərəfindəņiddiaçı2̧ödənilməlidir.
11. İddiaçı iddiaçı2 və cavabdeh Müəssisə həmin qətnamədən Bakı Apellyasiya MəhkəməsiniņMülki̧Kollegiyasına̧ayrı-ayrılıqda̧apellyasiya̧şikayətləri̧vermişlər.
12. Yuxarıda artıq qeyd edildiyi kimi iddiaçı2 apellyasiya şıkayəti hazırkı apellyasiya baxışının predmetinə daxil deyil. Buna görə də, Məhkəmə, iddiaçı2 apellyasiya̧şikayətiniņdəlillərini̧hazırkı̧qətnamədə̧təsviŗetmir.
13. Əsasları Müəssisəsinin qarşılıqlı iddiasının əsasları ilə eynilik təşkil edən Müəssisənin apellyasiya şikayətində (apellyasiya baxışının predmeti olan hissədə) göstərilmişdir ki, ilk iddianın bir qisminin təmin edilməsi və qarşılıqlı iddianın təmin edilməməsi haqqında Rayon Məhkəməsinin iş üzrə gəldiyi nəticə əsassızdır və işin hallarına uyğun gəlmir. Çünki Rayon Məhkəməsi nəzərə almamışdır ki, iddiaçı2 onunla Müəssisə arasında bağlanmış müqavilənin şərtinə əməl etməmiş, yeni mənzilin ona təhvil verilməsi üçün ödənilməsi tələb olunan 18.231 manat məbləğində pulu Müəssisəyə ödəməmiş, bu səbəbdən də, həmin müqavilənin Müəssisə tərəfindən icrası qeyrimümküņolmuşdur. Buna görə də, Rayon Məhkəməsinin qətnaməsi (apellyasiya baxışının predmeti olan hissədə) ləğv edilməli, iddiaçı2 iddiası rədd, Müəssisənin qarşılıqlı iddiası ilə təmin edilməlidir.
14. Yuxarıda artıq qeyd edildiyi kimi, Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyası hazırkı iş üzrə qəbul etdiyi ##.##.2025-ci il tarixli qətnamə ilə QSC-nin apellyasiya şikayətinin təmin edilməməsini, iddiaçı2 apellyasiya şikayətinin qismən təmin edilməsini, Rayon Məhkəməsinin ##.##.2024-cü il tarixli, qətnaməsinin xüsusi qərardad çıxarılmasına dair tələbin rədd edilməsi hissəsində ləğv edilməsini, Rayon Məhkəməsiniņqətnaməsiniņqalaņhissədə̧dəyişdirilmədəņsaxlanılması̧qəţedilmişdir.
15. Hazırkı apellyasiya baxışının predmeti olan hissədə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin mövqeyi onunla əsaslandırılmışdır, cavabdeh Müəssisə, onunla iddiaçı2 arasında bağlanmış ##.##.2021-ci il tarixli müqavilənin ləğv edilməsi barədə qarşılıqlı iddia tələbini irəli sürsə də, bu tələb əsassızdır və Rayon Məhkəməsi bu tələbi təmin etməməkdə̧haqlı̧olmuşdur. iddiaçı2 ilk iddiasında ifadə edilmiş “xüsusi qərardadın qəbul edilməsi haqqında” tələbin təmin edilməməsi haqqında Rayon Məhkəməsinin nəticəsi (hazırkı apellyasiya baxışının predmetinə daxil deyil) səhv olsa da, ilk iddianın qismən təmin edilməsi haqqında̧nəticəsi̧əsaslıdır.̧ Belə ki, Rayon Məhkəməsinin iş üzrə müəyyən etdiyi hallar apellyasiya baxışında da̧öz̧təsdiqini̧tapmışdır.
16. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının hazırkı iş üzrə qəbul etdiyi ##.##.2025-ci il tarixli qərarı hazırkı apellyasiya baxışının predmeti olan hissədə (bax: hazırkı qətnamənin 6-cı bəndinə) onunla əsaslandırılmışdır ki, iddiaçı iddiaçı2 ilə cavabdeh Müəssisə arasında mövcud mülki mübahisəsinin yaranmasına səbəb onlar arasında ##.##.2021-ci il tarixdə notarial qaydada bağlanmış “Podrat müqaviləsindəņirəli̧gəlir.̧ İşin müəyyən edilmiş hallarından göründüyü kimi, həmin “Podrat müqaviləsi” üzrə tərəflərin öhdəlikləri ikitərəfli və qarşılıqlı öhdəliklərdir. iddiaçı2 müqavilə üzrə üzərinə götürdüyü öhdəliklər paylı mülkiyyətində olan mənzili görüləcək işin dəyərinin bir hissəsi olaraq cavabdeh Müəssisəyə təhvil vermək və 6 ay ərzində 18.231 manat pulun Müəssisəyə̧ödənilməsi̧olmuşdur. Müqavilənin şərtinə görə həmin məbləğin 50 faiz hissəsi notarial qaydada müqavilə bağlanan gün, qalan 50 faiz hissəsi isə müqavilə bağlandıqdan sonra 6 ay ərzində̧notariusuņdepoziţhesabı̧vasitəsi̧ilə̧Müəssisəniņxeyrinə̧ödənilməli̧idi.̧ İcraçı olan Müəssisənin öhdəlikləri isə sifarişçi olan iddiaçı2 tərəfindən mülkiyyətində olan mənzil təhvil verildikdən sonra yeni tikiləcək binada mənzil verilənədək iddiaçı2 hər ay 250 manat məbləğində kirayə haqqı ödəmək və yeni tikiləcək binada razılaşdırılmış ölçüdə təmirsiz mənzili təhvil vermək olmuşdur. Yeni tikilmiş binadakı mənzilin təhvil verilməsi ilə bağlı icraçının - Müəssisənin tələb hüququnun yaranması üçün sifarişçi – iddiaçı2 ilk növbədə müqavilə ilə öz üzərinə düşən öhdəlikllərin icrasını sübuţetməli̧idi.̧ Müəssisənin qarşılıqlı iddia ərizəsinin dəlillərindən biri bu olmuşdur ki, iddiaçı2 müqavilənin 2.1.4-cü bəndinə əsasən 18.231 manat ödənişin həyata keçirilməsi dəfələrlə tələb edilsə də, tərəf bu məbləği ödəməmiş, müqavilə şərti pozulduğundan QSC-nin müqaviləniņləğv̧etməķhüququ̧yaranmışdır.̧ Kollegiya hesab edir ki, apellyasiya məhkəməsi tərəfindən qarşılıqlı iddia ərizəsinin bu dəlili ilə bağlı tətbiq edilməli olan maddi hüquq normalarının tələblərinə uyğun araşdırma aparılmamış, sübutetmə yükü düzgün müəyyən edilməmiş, sübutların qiymətləndiriləməsi ilə bağlı MPM-nin 14.2, 77.1, 88-ci maddələrinin tələbləri pozulmuşdur.̧ Belə ki, Mülki Məcəllənin 760.2-ci maddəsinin məzmunundan görünür ki, sifarişçi öz̧öhdəliyini̧icra̧etmədikdə̧podratçınıņpodraţmüqaviləsini̧ləğv̧etməķhüququ̧vardır.̧ Mülki Məcəllənin 421.2-ci maddəsində nəzərdə tutulur ki, tərəflərin birinin tələbi ilə müqavilə yalnız digər tərəf müqaviləni əhəmiyyətli dərəcədə pozduqda, yəni pozuntu nəticəsində tərəf müqavilə bağlanarkən ümid etməyə haqqı çatanlardan xeyli dərəcədə məhrum̧olduqda̧ləğv̧edilə̧bilər.̧ Eyni zamanda Mülki Məcəllənin 447.3.1 və 447.3.2-ci maddələrində qeyd edilir ki, ikitərəfli müqavilənin tərəfi öhdəliyin pozuntusu cüzi olduqda və öhdəliyin pozulması üçün tamamilə və ya əsasən kreditorun özü məsuliyyət daşıdıqda müqaviləni ləğv edə bilməz. Apellyasiya məhkəməsi qətnamədə qeyd edir ki, iş materialları ilə iddiaçıların müqavilə ilə üzərilərinə götürdükləri öhdəliklərin pozulması müəyyən edilməmişdir. Halbuki işin mübahisəsiz halıdır ki, müqavilənin 2.1.4-cü bəndində nəzərdə tutulmuş 18.231 manat pul iddiaçı2 tərəfindən ödənilməmişdir. Nəzərə alınmalıdır ki, hazırkı halda podratçı mənzil tikinti kooperativi olmuşdur. Mülki Məcəllənin 110-cu maddəsinə əsasən kooperativin əmlakının formalaşdırılması mənbələrindən biri də cəlb edilmiş vəsaitlər olduğundan tikintinin başa çatdırılması ilə bağlı kooperativin öz üzərinə düşən öhdəlikləri icra edə bilməsi üçün sifarişçilər tərəfindən ödənişlərin müqavilə ilə razılaşdırılmış müddətlərdə həyata keçirilməsi zəruridir. Əks halda Mülki Məcəllənin 441.3-cü maddəsinə əsasən kooperativin mənzilin təhvil verilməsi ilə bağlı öz öhdəliyinin icrasını dayandırmaq (şərtləşdirilmiş öhdəliyin icrası tam həcmdə həyata keçirilməzsə, qarşılıqlı icra öhdəsinə düşən tərəfin öz öhdəliyinin icrasını dayandırmaq hüququ) və ya qanunla nəzərdə̧tutulmuş̧halda̧müqavilədəņimtina̧etməķhüququ̧yaranır.̧ Eyni zamanda qətnamədə apellyasiya instansiya məhkəməsi qeyd etmişdir ki, iddiaçı2 tərəfindən öhdəliyin icra edilməməsinin səbəbkarı Müəssisə özü olmuş, iddiaçı2 18.231 manat məbləğində pulun notarial qaydada alınması üçün cavabdeh Müəssisə tərəfindən heç̧ bir rəsmi tədbir görülməmiş, Müəssisənin notariat ofisinin depozit hesabı barədə̧məlumaţverilməmişdir.̧ İlk növbədə qeyd edilməlidir ki, apellyasiya instansiya məhkəməsinin qətnamədə qeyd etdiyi “cavabdeh Müəssisənin notariat ofisinin depozit hesabı” ifadəsi anlaşılan deyil. Belə ki, notariat idarələri hər hansı müəssisələrə məxsus olmur və hər bir notariusun depoziţhesabı̧həmiņnotariusuņözünə̧məxsusdur.̧ MPM-in 220.1-ci maddəsinə əsasən qətnamə anlaşılan ifadələrdən istifadə edilməklə̧tərtib̧olunmalıdır.̧ Bundan əlavə mülki qanunvericilikdə podrat müqaviləsinin notarial qaydada təsdiq edilməli olduğuna dair məcburi şərt müəyyən edilmədiyindən və iddiaçı2 cavabdeh Müəssisənin qarşısında pul öhdəliyi podrat müqaviləsi əsasında yarandığından hazırkı halda tərəflər arasında bağlanmış müqavilənin notarial qaydada təsdiq edilməməsi sifarişçini müqavilənin 2.1.9-cu bəndində nəzərdə tutulmuş öhdəliyin icrasından, yəni tikiləcək binada təhvil verilməli olan mənzilin dəyərini podratçıya tam ödəmək vəzifəsindən azad etməmişdir. Ödənişin MTK-ya nağd şəkildə, hüquqi şəxsin bank hesabına və ya Mülki Məcəllənin 532-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş qaydada müvafiq ərazidə yerləşən notariusun depozit hesabına ödənilməsi ilə həyata keçirilməsi mümkün olduğundan hazırkı halda sifarişçi sübut etməli idi ki, o öz öhdəliyinin icra edilməsi üçün zəruri̧hərəkətləri̧həyata̧keçirmiş,̧lakiņkreditoŗicranı̧qəbuļetməmişdir.̧ Əgər bu iddiaçı iddiaçı2 izahatından başqa işdəki hər hansı sübutla təsdiq edilmirsə məhkəmə podratçının müqaviləni ləğv etmək hüququ yaranıb-yaranmadığını, öhdəliyin sifarişçi tərəfindən pozuntusunun əhəmiyyətli olub-olmadığını araşdırılmalı, bunun üçün isə Mülki Məcəllənin 540.1, 543-cü maddələrinin tələbləri nəzərə alınaraq tərəflərin öhdəlikləri qarşılıqlı şəkildə əvəzləşdirilərək (podratçı tərəfindən qarşılıqlı iddia qaldırılanadək ödənilməli olan kirayə haqqı sifarişçi tərəfindən ödənilməli olan 18.231 manatdan çıxılaraq) iddiaçı2 borcunun təqdim edilmiş daşınmaz əmlakın 1/2 hissəsinin bazar dəyərinə nisbəti müəyyənləşdirilməli, bundan sonra pozuntunun cüzi olubolmadığına̧hüquqi̧qiyməţverilməlidir. Kollegiya eyni zamanda qeyd etməyi zəruri hesab edir ki, hazırkı halda məhkəmə tərəfindən cavabdeh Müəssisənin müqavilənin 2.1.9-cu bəndinə əsasən ayda 250 manat kirayə haqqı ödəmək öhdəliyinin hansı tarixdən yarandığı da düzgün müəyyən edilməmiş, bu ödənişin müqavilə bağlanan tarixdən həyata keçirilməli olduğu qət edilmişdir. Müqavilədə sözügedən ödənişin hansı tarixdən həyata keçirilməli olduğu qeyd edilməsə də 2.1.9-ci bənddə ödənişin məqsədi qeyd edilmişdir. Müqavilənin qeyd edilən bəndi məhkəmə tərəfindən Mülki Məcəllənin 404-cü maddəsinin tələblərinə uyğun təfsir edilərək Müəssisənin kirayə haqqı ödənilməsi ilə bağlı öhdəliyinin hansı tarixdən yarandığı̧müəyyəņedilməlidir.̧ Göründüyü kimi qeyd edilən hissədə apellyasiya instansiyası məhkəməsi işin hallarına tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verməmiş, qətnaməni iş üzrə müəyyən edilmiş hallara, tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə və qanunvericiliyə uyğuņəsaslandırmamışdıŗ Müəssisənin qarşılıqlı iddia ərizəsinin əsaslı olduğuna dair kassasiya şikayətində qeyd edilmiş digər dəlillər (iddiaçı iddiaçı2 müqavilə bağlayarkən səlahiyyətli olmamasa və s.) kollegiya tərəfindən əsassız hesab edilir və məhkəmə həmin dəlillərə apellyasiya instansiyası̧məhkəməsi̧tərəfindəņverilmiş̧hüquqi̧qiymətlə̧razılaşır.̧ d) iş üzrə tərəflərin apellyasiya baxışı iclasında verdikləri izahatlar haqqında məlumat
17. İlk iddia üzrə iddiaçı (qarşılıqlı iddia üzrə cavabdeh) iddiaçı2 apellyasiya baxışı iclasında iştirak edərək, ilk iddia üzrə cavabdeh (qarşılıqlı iddia üzrə iddiaçı) Müəssisənin qətnamədən verdiyi apellyasiya şikayətinə etiraz etdi və ilk iddia ərizəsinin məzmununa uyğun izahat verərək, əlavə olaraq bildirdi ki, Müəssisə, qarşılıqlı iddiada ona xəbərdarlıq məktubunun göndərilməsini qeyd etsə də, xəbərdarlıq məktubu ona verilməmişdir. Buna baxmayaraq o, onunla Müəssisə arasında bağlanmış müqaviləyə əsasən Müəssisəyə ödəməli olduğu 18.231 manat məbləğində pulu ödəmək istəyir, lakin Müəssisə pulu qəbul etmir.
18. İlk iddia üzrə cavabdeh (qarşılıqlı iddia üzrə iddiaçı) Müəssisənin nümayəndəsi Nümayəndə apellyasiya baxışı iclasında iştirak edərək, Müəssisənin qətnamədən verdiyi apellyasiya şikayətinin dəlillərini müdafiə etdi və qarşılıqlı iddia ərizəsinin məzmununa uyğun izahat verərək, əlavə olaraq bildirdi ki, iddiaçı2, onunla Müəssisə arasında bağlanmış müqavilə üzrə üzərinə götürdüyü öhdəliyi icra etmədiyi, pulu ödəmədiyi üçün Müəssisə tərəfindən iddiaçı2 xəbərdarlıq məktubu göndərilmiş, Müəssisənin əməkdaşları telefon vasitəsi ilə də onunla dəfələrlə əlaqə saxlayaraq pulun ödənilməsini xahiş etmişlər. Əslində isə iddiaçı2 xəbərdarlıq məktubu ümumiyyətlə göndərilməli deyildi, çünki pulun ödənilməsi və ödəniş qaydası müqavilədə qeyd edilmiş və iddiaçı2 müqaviləniņşərtlərini̧qəbuļetmişdir. iddiaçı2 sonradan isə pulu Müəssisəyə ödəmək istəyi isə vəziyyəti dəyişmir. Çünki köhnə binanın sakinlərinin, o cümlədən iddiaçı2 Müəssisəyə ödəməli olduqları pul vəsaiti yeni binanın inşasına yönəlməli idi. Həmin vəsaitlər ödənilmədiyi halda binanın inşası üçün tələb olunan tikinti materiallarının əldə olunmasında problemlər yaranmış və binanın inşası gecikirdi. Buna görə də, Müəssisə, müqavilə şərtinin iddiaçı2 tərəfindən pozulmasını əhəmiyyətli dərəcədə olan pozuntu kimi qəbul etmiş, pulun ödənilməsi üçün müqavilədə nəzərdə tutulmuş (6 ay + 6 ay) müddət bitdikdən sonrada kifayət qədər gözləyərək,̧iddiaçı2̧təhviļverilməsi̧nəzərdə̧tutulmuş̧mənzili̧başqa̧şəxsə̧satmışdır. Hazırda̧binada̧boş̧mənziļsahəsi̧mövcuḑdeyil. e) apellyasiya şikayətinin dəlillərinin qiymətləndirilməsi və mülki mübahisənin həlli
19. Məhkəmə, ilk iddia üzrə cavabdeh – qarşılıqlı iddia üzrə iddiaçı Müəssisəsinin apellyasiya şikayətinin dəlillərini və iş materiallarını araşdıraraq, hesab edir ki, Müəssisəsinin apellyasiya şikayəti təmin edilməli, Rayon Məhkəməsinin qətnaməsi apellyasiya baxışının predmeti olan hissədə ləğv edilməli, həmin hissədə iş üzrə yeni qətnamə qəbul edilməli, apellyasiya baxışının predmeti olan hissədə ilk iddia rədd, qarşılıqlı̧iddia̧apellyasiya̧baxışınıņpredmeti̧olaņhissədə̧təmiņedilməlidir.
20. Belə ki, işdə olan sənədlərdən görünür ki, iddiaçı2 ilə İlqar Cəfərov ər-arvad olmuş və onların nikahları Bakı Şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsinin *(***)-***/**** saylı̧iş̧üzrə̧qəbuļetdiyi̧##.##.2020-ci̧iļtarixli̧qətnaməsi̧ilə̧pozulmuşdur.
21. Bakı Şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsi tərəfindən qəbul edilmiş və qüvvəyə minmiş *(***)-***/**** saylı, ##.##.2021-ci il tarixli qətnamə ilə onların birgə nikahları dövründə əldə olunmuş və ünvan 1 ünvanında yerləşən ** nömrəli mənzil onların birgə əmlakı hesab edilmiş və mənzil üzərində onların hər birinin payı 1/2 hissədə müəyyən edilmişdir.̧
22. Bundan sonra isə qəbul edilmiş məhkəmə qətnaməsinə əsasən həmin mənzil üzərində onların hər birinin payı 1/2 hissədə müəyyən edilmiş və bu barədə “Daşınmaz əmlakıņdövləţreyestrindən”̧##.##.2023-cü̧iļtarixdə̧“xxxx”̧verilmişdir.
23. İşdə olan sənədlərdən görünür ki, həmin mənzilin yerləşdiyi yaşayış binasının istismar müddəti bitdiyi üçün bina, müvafiq dövlət qurumları tərəfindən yaşayış üçün təhlükəli hesab edilmiş və müvafiq sərəncam ilə binanın sökülməsi və binanın yerində yeni̧çoxmənzilli̧binanıņinşa̧edilməsi̧cavabdeḩMüəssisəyə̧tapşırılmışdır.̧
24. Bununla bağlı olaraq iddiaçı2 ilə cavabdeh Müəssisə arasında ##.##.2021-ci il tarixdə “Qəzalı vəziyyətdə olan binanın mülkiyyətçisinin mənzilinin sökülməsi və çoxmənzilli yaşayış binasında mənzil tikintisi haqqında” bağlanmış müqavilədə nəzərdə tutulmuşdur ki, iddiaçı2 mənzilin ona məxsus 1/2 hissəsini Müəssisəyə təhvil verir, əlavə olaraq 18.231 manat məbləğində pulun 50 % hissəsini müqavilə bağlandığı gün, qalan 50% hissəsini müqavilə bağlandiqdan sonra 6 ay ərzində notariusun depozit hesabı vasitəsi ilə Müəssisəyə ödəməli idi. Müəssisə binanı sökməli və binanın yerində yeni inşa ediləcək yaşayış kompleksinin * saylı binasından, binanın Həsənoğlu küçəsinə baxan tərəfindən iddiaçı2, mənzilin iddiaçı2 məxsus 1/2 hissəsinin sahəsinə 25 % və daha artıq əlavə sahə əlavə edilməklə sahəsi 48,7 kv.metr olan 1 ədəd təmirsiz mənzili təhvil verməlidir.̧
25. İş materiallarından və iş üzrə tərəflərin məhkəmələrə verdikləri məlumatlardan müəyyən edilir ki, iddiaçı2 qeyd edilən müqavilədə nəzərdə tutulmuş 18.231 manat məbləğində pulu cavabdeh Müəssisəyə ödəməmiş, Müəssisə isə həmin müqavilədə təhviļverilməsi̧nəzərdə̧tutulmuş̧yeni̧mənzili̧iddiaçı2̧təhviļverməmişdir. 26.̧Qeyḑedilənləŗişiņmübahisəsiz̧halını̧təşkiļedir.
27. İşin mübahisəli halı isə ondan ibarətdir ki, sifarişçi olan iddiaçı2 ilə podratçı olan Müəssisə arasında bağlanmış müqavilə üzrə öhdəliklər müqavilə üzrə tərəflərin hansı̧tərəfindəņilķolaraq̧pozulmuşdur.̧
28. Belə ki, iddiaçı2 bildirir ki, o, qeyd edilən pulu Müəssisəyə ödəmək istəsə də, Müəssisə həmin pul vəsaitini qəbul etməmiş, Müəssisə isə bildirir ki, iddiaçı2 qeyd edilən pul məbləğini nəinki müqavilədə nəzərdə tutulmuş müddətdə, hətta, ona dəfələrlə edilmiş xəbərdarlıqlara baxmayaraq sonrakı müddətdə də ödəməmiş, buna görə də, Müəssisə məcburiyyəţqarşısında̧qalaraq̧mənzili̧satmışdır.
29. Bunları nəzərə alan Məhkəmə bildirir ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin tələblərinə görə, mülki hüquq və vəzifələrin müəyyənləşdirilməsi, dəyişdirilməsi və ya xitamı haqqında iki və ya bir neçə şəxsin razılaşması müqavilə sayılır (maddə 389.1.). Fiziki və hüquqi şəxslər azad surətdə müqavilələr bağlaya və bu müqavilələrin məzmununu müəyyənləşdirə bilərlər. Onlar bu Məcəllədə nəzərdə tutulmayan, lakin ona zidd olmayan müqavilələr də bağlaya bilərlər (maddə 390.1.). Müqavilə bağlamaq vəzifəsinin bu Məcəllədə və ya könüllü götürülmüş öhdəlikdə nəzərdə tutulduğu hallar istisna olmaqla, müqavilə bağlamağa məcburetməyə yol verilmir (maddə 390.3.). Tərəflər bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş müxtəlif müqavilələrin ünsürlərini əhatə edən müqavilə (qarışıq müqavilə) bağlaya bilərlər. Tərəflərin razılaşmasından və ya qarışıq müqavilənin mahiyyətindən ayrı hal irəli gəlmirsə, qarışıq müqavilə üzrə tərəflərin münasibətlərinə qarışıq müqavilədə ünsürləri olan müqavilələrə dair qaydalar müvafiq hissələrdə tətbiq edilir (maddə 390.4.). Müqavilə şərti tərəflərin razılaşması ilə ayrı qaydanın müəyyənləşdirilmədiyi halda tətbiq edilən normada (dispozitiv norma) nəzərdə tutulubsa, tərəflər razılaşma əsasında bu normanın tətbiqini istisna edə bilər və ya onun nəzərdə tutduğundan fərqli şərt müəyyənləşdirə bilərlər. Bu cür razılaşma olmadıqda müqavilə şərti dispozitiv norma ilə müəyyənləşdirilir (maddə 390.6.). Əgər müqavilə şərti onun iştirakçıları tərəfindən və ya dispozitiv norma ilə müəyyənləşdirilməyibsə, müvafiq şərtlər tərəflərin münasibətlərinə tətbiq edilə bilən işgüzar adətlərlə müəyyənləşdirilir (maddə 390.7.). Müqavilə şərtlərini təfsir edərkən məhkəmə təkcə müqavilədəki söz və ifadələrin hərfi mənasını deyil, həm də tərəflərin iradə ifadəsinin həqiqi mənasını, bütövlükdə müqavilənin hərfi mənasının onun digər şərtləri və mənası ilə müqayisəsini nəzərə alır (maddə 404.1.). Bu zaman bütün müvafiq hallar, o cümlədən müqaviləyə qədərki danışıqlar və yazışmalar, tərəflərin qarşılıqlı münasibətlərində yaranmış praktika, işgüzar adətlər, tərəflərin sonrakı hərəkətləri nəzərə alınır (maddə 404.2.). Müqavilədə bir-birini istisna edən və ya çoxmənalı ifadələr olduqda, müqavilənin məzmununa digərlərindən daha çox uyğun gələn mənaya üstünlük verilməlidir (maddə 404.4.). Qarışıq müqavilələr təfsir edilərkən, icranın mahiyyətinə daha yaxın olan və ona uyğun gələn müqavilələŗhaqqında̧normalaŗtətbiq̧ediliŗ(maddə̧404.5.).
30. Mülki Məcəllənin tələblərindən həmçinin görünür ki, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır (maddə 385.1.). Öz məzmunundan və xarakterindən asılı olaraq, öhdəlik tərəflərdən hər birinin üzərinə istər müqavilə münasibətləri zamanı, istərsə də belə münasibətlərdən sonra digər tərəfin hüquqlarına və əmlakına xüsusi qayğı göstərmək vəzifəsini qoya bilər (maddə 385.2.). Öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olmaqla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır (maddə 386.1.). Bu Məcəllənin 385-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş öhdəliklər müqavilənin hazırlanması əsasında da əmələ gələ bilər (maddə 386.2.). Öhdəlikdə onun tərəflərindən hər biri kreditor və ya borclu kimi bir şəxs və ya eyni zamanda bir neçə şəxs iştirak edə bilər. Öhdəlikdə borclunun tərəfində iştirak edən şəxslərdən birinə qarşı kreditorun tələblərinin etibarsızlığı, eləcə də bu cür şəxsə qarşı tələb üzrə iddia müddətinin keçməsi özlüyündə kreditorun belə şəxslərin qalanlarına qarşı tələblərinə toxunmur (maddə 387.1.). Əgər müqavilə üzrə tərəflərdən hər biri digər tərəfin xeyrinə vəzifə daşıyırsa, o, digər tərəfin xeyrinə etməli olduqları barəsində həmin tərəfin borclusu və eyni zamanda ondan tələb etməyə hüququ çatanlar barəsində onun kreditoru sayılır (maddə 387.2.). Öhdəlikləri icra edərkən tərəflər müqavilənin yerinə yetirilməsinə zəmin yaratmaq üçün birgə hərəkət etməli və müqavilənin məqsədinə çatmağa maneçilik törədə biləcək və ya öhdəliklərin icrasını təhlükəyə məruz qoya biləcək hər cür hərəkətlərdən çəkinməlidirlər (maddə 425.2.). Əgər öhdəliyin icrası müddəti təyin edilibsə, kreditor müddət çatanadək onun icrasını tələb edə bilməz, lakin borclu onu vaxtından əvvəl icra edə bilər (maddə 427.1.). Əgər kreditor razıdırsa, borclu öhdəliyi hissə-hissə icra edə bilər (öhdəliyin hissəhissə icrası) (maddə 432.1.). Tərəflərdən birinin öhdəliyi icra etməsi müqaviləyə uyğun olaraq digər tərəfin öz öhdəliklərini icra etməsi ilə şərtləndirildikdə qarşılıqlı icra sayılır (maddə 441.1.). Mükəlləfiyyətli tərəf müqavilədə şərtləşdirilmiş öhdəliyin icrasını həyata keçirmədikdə və ya həmin icranın müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirilməyəcəyini aşkar edən hallar olduqda qarşılıqlı icra öhdəsinə düşən tərəf öz öhdəliyinin icrasını dayandıra bilər və ya öhdəliyin icrasından imtina edib zərərin əvəzinin ödənilməsini tələb edə bilər (maddə 441.2.). Əgər müqavilədə şərtləşdirilmiş öhdəliyin icrası tam həcmdə həyata keçirilməzsə, qarşılıqlı icra öhdəsinə düşən tərəf öz öhdəliyinin icrasını dayandıra bilər və ya həyata keçirilməmiş icraya müvafiq hissədə icradan imtina edə bilər (maddə 441.3.). Əgər digər tərəf müqavilədə şərtləşdirilmiş öhdəliyinin icrasını həyata keçirmədiyinə baxmayaraq öhdəliyin qarşılıqlı icrası həyata keçirilərsə, digər tərəf öz öhdəliyini icra etməlidir (maddə 441.4.). Öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür (maddə 442.). Aşağıdakı hallar borclunun icranı gecikdirməsi sayılır (maddə 445.2.): öhdəliyin onun icrası üçün müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi (maddə 445.2.1.); icra müddəti çatanadək kreditorun etdiyi xəbərdarlıqdan sonra da öhdəliyin icra edilməməsi (maddə 445.2.2.). Əgər borclu icra müddəti çatdıqdan sonra kreditorun xatırlatmasına baxmayaraq öhdəliyi icra etməzsə, o, icranı xatırlatma üzrə gecikdirmiş sayılır. Öhdəliyin icrası barədə iddia irəli sürülməsi, habelə icraya dair yazılı tələbin çatdırılması xatırlatmaya bərabər tutulur (maddə 445.3.). Əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir (maddə 448.1.).
31. Podrat münasibətləri ilə bağlı isə Mülki Məcəllənin tələblərin ondan ibarətdir ki, podrat müqaviləsinə görə podratçı müqavilədə nəzərdə tutulan işi icra etməyi, sifarişçi isə podratçıya razılaşdırılmış muzd ödəməyi öhdəsinə götürür (maddə 752.1.). Əgər podratda hər hansı məmulatın hazırlanması nəzərdə tutularsa və podratçı onu özünün əldə etdiyi materiallardan hazırlayarsa, hazırlanmış məmulata mülkiyyəti sifarişçiyə verir. Əgər əvəz edilən əşya hazırlanmışdırsa, alğı-satqı qaydaları tətbiq edilir (maddə 752.2.). Podratla bağlı smetanın tərtibi, əgər razılaşmada ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, ödənilmir (maddə 752.3.). Sifarişçi işlər qurtaranadək istənilən vaxt müqavilədən imtina edə bilər, lakin podratçıya yerinə yetirilmiş işin haqqını verməli və müqavilənin ləğvi ilə vurulan zərərin əvəzini ödəməlidir (maddə 759.1.). Əgər sifarişçi tərəfindən müqaviləyə bilavasitə podratçının hərəkətləri (hərəkətsizliyi) nəticəsində baş verən və ya həmin hərəkətlərlə bağlı olan səbəbə görə xitam verilərsə, podratçı yalnız yerinə yetirilmiş işin haqqını tələb edə bilər, bu şərtlə ki, sifarişçinin həmin işlərə hansısa marağı olsun (maddə 759.2.). Əgər podratçı tərəfindən müqaviləyə bilavasitə sifarişçinin hərəkətləri nəticəsində baş verməyən və ya həmin hərəkətlərlə bağlı olmayan səbəbə görə xitam verilirsə, podratçı işlər qurtaranadək müqaviləyə elə tərzdə xitam verməlidir ki, sifarişçi işləri başqa şəkildə və bərabər və ya daha əlverişli şərtlərlə ala bilsin. Bu zaman podratçı yerinə yetirilmiş işin haqqının ödənilməsini tələb edə bilər, bu şərtlə ki, sifarişçinin əvvəl görülmüş işlərə hansısa marağı olsun (maddə 760.1.). Əgər podratçı tərəfindən müqaviləyə bilavasitə sifarişçinin hərəkətləri (hərəkətsizliyi) nəticəsində baş verən və ya həmin hərəkətlərlə bağlı olan səbəbə görə xitam verilirsə, podratçı yerinə yetirilmiş işin haqqını və müqavilənin ləğvi ilə vurulan zərərin əvəzinin ödənilməsini tələb edə bilər (maddə̧760.2.).̧
32. İddiaçı iddiaçı2 ilə cavabdeh Müəssisə arasında bağlanmış müqavilənin şərtlərini təfsir edən Məhkəmə bildirir ki, həmin müqavilənin şərtlərindən aşkar surətdə görünür ki, Müəssisə tərəfindən yeni mənzilin alınması üçün iddiaçı2 2 hərəkəti – özünə məxsus köhnə yaşayış sahəni Müəssisəyə təhvil verməli və bundan başqa 18.231 manat məbləğində pulu Müəssisəyə ödəməli idi. Lakin o, özünə məxsus köhnə yaşayış sahəni Müəssisəyə təhvil versə də, qeyd edilən pul məbləğini müqavilədə nəzərdə tutulmuş qaydada̧və̧müddətdə̧Müəssisəyə̧̧ödəməmişdir.
33. Podratçı olan Müəssisənin fəaliyyəti binaların tikintisi ilə bağlı olduğundan və Müəssisə ilə iddiaçı2 arasında ##.##.2021-ci il tarixdə bağlanmış müqavilədə 18.231 manat məbləğində pulun 50 % hissəsini müqavilə bağlandığı gün, qalan 50% hissəsini müqavilə bağlandiqdan sonra 6 ay ərzində notariusun depozit hesabı vasitəsi ilə Müəssisəyə ödəməsi şərtinin müəyyənləşdirilməsini nəzərə alan Məhkəmə hesab edir ki, iddiaçı2 müqavilə üzrə üzərinə götürdüyü həmin öhdəliyi yerinə yetirməli idi ki, Müəssisə də, ona yeni mənzili versin. Çünki, iddiaçı2 verilməli olan mənzil həmçinin qeyd edilən pul vəsaiti hesabına Müəssisə tərəfindən inşa edilməli idi. Lakin iddiaçı2 həmin məbləği̧Müəssisəyə̧ödəməmişdir.
34. Odur ki, bunu və yuxarıda qeyd edilən maddi hüquq normalarının tələblərini nəzərə alan Məhkəmə hesab edir ki, podratçı olan Müəssisə sifarişçi olan iddiaçı2 yeni mənzili verməməkdə və onunla iddiaçı2 arasında bağlanmış ##.##.2021-ci il tarixli müqavilənin ləğv edilməsini tələb etməkdə haqlıdır. Çünki iddiaçı2 müqavilə şərtini əhəmiyyətli̧dərəcədə̧pozmuşdur.
35. Məhkəmə iddiaçı2 müqavilə üzrə üzərinə götürdüyü öhdəliyin icra edilməməsini “müqavilə şərtinin əhəmiyyətli dərəcədə pozmulması” kimi ona görə də qiymətləndirir ki, qeyd edilən pul məbləği iddiaçı2 tərəfindən Müəssisəyə ödənilmədiyi üçün Müəssisə, onun tərəfindən yeni inşa edilən binanın sakinləri qarşısında üzərinə götürdüyü öhdəlikləri pozmamaq üçün iddiaçı2 təhvil verilməli olan mənzili öz vəsaiti hesabına inşa etmək məcburiyyətində qalmış, başqa sözlə, iddiaçı iddiaçı2 cavabdeh Müəssisəyə zərər vurmuş və bunun nəticəsində, Müəssisə, müqavilə bağlanarkən ümid etməyə̧haqqı̧çatanlardaņxeyli̧dərəcədə̧məhrum̧olmuşdur.
36. Mülki Məcəllənin 421.2-ci maddəsinə görə, tərəflərdən birinin tələbi ilə müqavilə yalnız digər tərəf müqaviləni əhəmiyyətli dərəcədə pozduqda və ya bu Məcəllədə və ya müqavilədə nəzərdə tutulan digər hallarda dəyişdirilə və ya ləğv edilə bilər. Tərəflərdən birinin müqaviləni pozması o zaman əhəmiyyətli pozuntu sayılır ki, bunun digər tərəfə vurduğu zərər nəticəsində o, müqavilə bağlanarkən ümid etməyə haqqı̧çatanlardaņxeyli̧dərəcədə̧məhrum̧olur. 37.̧Göründüyü̧apellyasiya̧baxışı̧ilə̧aşağıdakılaŗmüəyyəņedilir: 37.1. apellyasiya baxışının predmeti olan hissədə iddiaçı2 iddiasının “##.##.2021ci il tarixli müqaviləyə müvafiq olaraq iddiaçı2 tərəfindən 18.231 manat məbləğində pul Müəssisəyə ödənilməklə, inşa edilmiş çoxmənzilli binada yerləşən və ümumi sahəsi 48,7 kv.m sahəyə malik olan 1 ədəd təmirsiz mənzilin iddiaçı2 təhvil verilməsi öhdəliyinin Müəssisəniņüzərinə̧qoyulması̧barədə”̧hissəsi̧əsassızdır; 37.2. apellyasiya baxışının predmeti olan hissədə cavabdeh Müəssisinin qarşılıqlı iddiasının “Müəssisə ilə iddiaçı2 arasında bağlanmış ##.##.2021-ci il tarixli müqavilələrin ləğv̧edilməsi̧barədə”̧hissəsi̧əsaslıdır;̧ 37.3. iddiaçı2 qeyd edilən tələbi əsassız, Müəssisənin isə qeyd edilən tələbi əsaslı olsa da, işə baxmış Rayon Məhkəməsi iddiaçı2 qeyd edilən tələbini təmin, Müəssisənin isə tələbini rədd etmişdir ki, Rayon Məhkəməsini bu kimi nəticəsi səhv və işin halına uyğuņdeyil; 37.4. Müəssisə tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinin Rayon Məhkəməsinin bu̧nəticəsinə̧daiŗdəlili̧əsaslıdır.
38. Rayon Məhkəməsi iş üzrə qəbul etdiyi qətnamə ilə həmçinin qət etmişdir ki, ##.##.2021-ci il tarixdən ##.##.2024-cü il tarixə kimi ödənilməmiş kirayə haqqının əvəzi, ayda 250 manat hesablanmaqla, cəmi 8.250 manat cavabdeh Müəssisə tərəfindən iddiaçı2̧ödənilsin.̧ ##.##.2024-cü il tarixdən mənzil iddiaçı2 təhvil verilən tarixədək, hər ay üçün 250 manaţməbləğində̧kirayə̧haqqı̧Müəssisə̧tərəfindəņiddiaçı2̧ödənilsin.
39. Müəssisə qətnamədən verdiyi apellyasiya şikayətində Rayon Məhkəməsinin bu nəticəsini də mübahisələndirərək, qətnamənin həmin hissəsinin ləğv edilməsini və iddiaçı2̧qeyḑediləņtələbiniņdə̧rədḑedilməsini̧xahiş̧etmişdir.
40. Rayon Məhkəməsinin bu tələbinin əsaslılığı ilə bağlı Məhkəmə bildirir ki, yuxarıda qeyd edildiyi kimi, ##.##.2021-ci il tarixli müqavilənin şərti cavabdeh (podratçı) Müəssisə tərəfindən deyil iddiaçı (sifarişçi) iddiaçı2 tərəfindən pozulmuşdur. Belə olan halda̧iddiaçı2̧hərəkətinə̧görə̧Müəssisə̧deyil,̧iddiaçı2̧özü̧məsuliyyəţdaşımalıdır. 41.̧Göründüyü̧kimi̧apellyasiya̧baxışınıņnəticəsi̧ilə̧aşağıdakılaŗmüəyyəņedilir: 41.1. apellyasiya baxışının predmeti olan hissədə iddiaçı2 iddiasının “kirayə haqqının ödənilməsi öhdəliyin Müəssisənin üzərinə qoyulması barədə” hissəsi əsassızdır; 41.2. bu tələb əsassız olsa da, işə baxmış Rayon Məhkəməsi bu tələbi qismən də olsa təmin etmişdir ki, Rayon Məhkəməsini bu kimi nəticəsi səhv və işin halına uyğun deyil; 41.3. Müəssisə tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinin Rayon Məhkəməsinin bu̧nəticəsinə̧aiḑdəlili̧əsaslıdır.
42. Cavabdeh Müəssisə tərəfindən iddiaçı iddiaçı2 qarşı irəli sürdüyü qarşılıqlı iddiasında ifadə edilmiş digər tələb “iddiaçı2 sökülməsi üçün Müəssisəyə təhvil verdiyi mənzilin 1/2 hissəsinin bazar qiymətinin Müəssisə tərəfindən iddiaçı2 ödənilməsi” barədədir.
43. Rayon Məhkəməsi Müəssisənin bu tələbini əsassız hesab edərək, rədd etmiş, Müəssisə də qətnamədən verdiyi apellyasiya şikayətində Rayon Məhkəməsinin bu nəticəsini mübahisələndirərək, qətnamənin həmin hissəsinin ləğv edilməsini və qeyd ediləņtələbiņtəmiņedilməsini̧xahiş̧etmişdir.
44. Göstərilənləri nəzərə alan Məhkəmə Rayon Məhkəməsinin qəbul etdiyi qətnamənin qeyd edilən hissəsinin əsaslılığı və həmin qətnamədən Müəssisənin verdiyi apellyasiya şikayətinin dəlillərinin qiymətləndirilməsi ilə bağlı bildirir ki, yuxarıda qeyd edilən mənzilin 1/2 hissəsinin iddiaçı2 tərəfindən Müəssisəyə təhvil verilməsi və mənzilin Müəssisə̧tərəfindəņartıq̧söküldüyü̧işiņmübahisəsiz̧halını̧təşkiļedir.
45. Göründüyü kimi, iddiaçı2 məxsus olmuş yaşayış sahəsinin naturada qaytarılması̧mümküņdeyil.
46. Həmçinin Müəssisənin verdiyi məlumatlardan müəyyən edilir ki, yeni inşa edilmiş binada hazırda boş və iddiaçı2 məxsus sahənin ölçüsünə uyğun olan mənzil yoxdur.
47. Bunları nəzərə almış Məhkəmə iddiaçı2 məxsus olmuş sahəsinin dəyərinin müəyyən edilməsi üçün iş üzrə qəbul etdiyi qərardadla əmlakın qiymətləndirirlməsinin həyata keçirilməsini qərara almış və qərardadın icrasını Azərbaycan Respublikası Qiymətləndiricilər Palatasına həvalə etmiş, Azərbaycan Respublikası Qiymətləndiricilər Palatası tərəfindən müəyyən edilmiş qiymətləndirici – “xxxx” MMC əmlakın qiymətləndirməsini həyata keçirmiş və bununla bağlı ##.##.2026-cı il tarixli “Qiymətləndirmə̧hesabatını”̧Məhkəməyə̧təqdim̧etmişdir.
48. Həmin “Qiymətləndirmə hesabatında” göstərilmişdir ki, hazırda artıq sökülmüş, lakin vaxtikən Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, Həsənoğlu küçəsində yerləşən ** saylı binanın ** saylı mənzilin 2024-2025-ci illərdə bazar dəyəri 139.000 manat olmuşdur. Mənzilin hazırki (hesabat verilən tarixə olan) bazar dəyəri 168.000 manat, mənzilin 1/2 hissəsiniņisə̧hazırkı̧bazaŗdəyəri̧84.000̧manaţtəşkiļedir.
49. İş üzrə tərəflər “Mütəxəssis rəyində” göstərilənləri şübhə altına ala biləcək sübutları (məsələn: başqa qiymətləndirici tərəfindən verilmiş “mütəxəssis rəyi” və s.) Məhkəməyə təqdim etmədikləri üçün Məhkəmə “Mütəxəssis rəyini” etibarlı sübut kimi qəbuļetmişdir.
50. Buna görə də göstərilənləri nəzərə alan Məhkəmə hesab edir ki, Rayon Məhkəməsinin qəbul etdiyi qətnamənin əsaslılığı müzakirə edilən bu hissəsi də ləğv edilməli və cavabdeh Müəssisə tərəfindən iddiaçı iddiaçı2 qarşı irəli sürülmüş qarşılıqlı iddiada ifadə edilmiş tələb – “iddiaçı2 sökülməsi üçün Müəssisəyə təhvil verdiyi mənzilin 1/2 hissəsinin bazar qiymətinin Müəssisə tərəfindən iddiaçı2 ödənilməsi” barədə tələb təmin edilməli və Müəssisədən iddiaçı2 xeyrinə 84.000 manat məbləğində pulun tutulması̧qəţedilməlidir. f) apellyasiya baxışının nəticəsi
51. Beləliklə də yuxarıda göstərilənlərə əsaslanan, MPM-in 384-cü maddəsində təsbit olunmuş səlahiyyətlərindən çıxış edən və MPM-in 119, 392, 393, 405-ci maddələriniņtələblərini̧rəhbəŗtutaņMəhkəmə
QƏŢ̧ETDİ:
iddiaçı2̧apellyasiya şikayəti̧təmiņedilməsin. Cavabdeh Mənzil-Tikinti Kooperativiniņapellyasiya̧şikayəti̧qisməņtəmiņedilsin. Hazırkı iş üzrə Bakı Şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsi tərəfindən qəbul edilmiş ## #### 2024-cü il tarixli qətnamə apellyasiya baxışının predmeti olan hissədə qismən, yəni iddiaçı2 iddiasının bir qisminin təmin edilməsi hissəsində və Cavabdeh MTK-nın iddiasının tam rədd edilməsi hissəsində ləğv edilsin və qeyd edilən hissələr üzrə yeni qətnamə̧qəbuļedilsin. iddiaçı2 iddiası hazırkı apellyasiya baxışının predmetini təşkil edən hissədə də təmiņedilməsin. Cavabdeh Mənzil-Tikinti Kooperativiniņiddiası̧qisməņtəmiņedilsin. Cavabdeh Mənzil-Tikinti Kooperativi ilə iddiaçı2 arasında bağlanmış “Qəzalı vəziyyətdə olan binanın mülkiyyətçisinin mənzilinin sökülməsi və çoxmənzilli yaşayış binasında̧mənziļtikintisi̧haqqında”̧##̧#######̧2021-ci̧iļtarixli̧müqavilə̧ləğv̧edilsin. Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, Həsənoğlu küçəsi, ** saylı binada əvvəllər yerləşən ** saylı mənzilin iddiaçı2 məxsus 1/2 hissədən (26,68 kv.m.) ibarət payına 84.000 (səksən dörd min) manat məbləğində kompensasiya Cavabdeh Mənzil-Tikinti Kooperativindəņtutularaq̧iddiaçı2̧ödənilsin. Bakı Şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsinin hazırkı iş üzrə qəbul etdiyi ## #### 2024-cü il tarixli qətnamənin apellyasiya baxışının predmetini təşkil edən qalan hissəsi dəyişdirilmədəņsaxlanılsın. İş üzrə keçirilmiş qiymətləndirmənin xərcinin (500 manat) ödənilməsi məqsədi ilə iddiaçı2 və Cavabdeh Mənzil-Tikinti Kooperativindən hər birindən 250 (iki yüz əlli) manat məbləğində̧puļtutularaq̧“xxxx”̧MəhduḑMəsuliyyətli̧Cəmiyyətinə̧ödənilsin. Qətnamədən, qətnamə işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən etibarən 2 ay müddətində Bakı Apellyasiya Məhkəməsi vasitəsilə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına MPM-in tələblərinə, “MPM-ə əlavə 3də” müəyyən edilmiş forma və məzmuna uyğun tərtib edilmiş qaydada kassasiya şikayəti verilə̧bilər.