Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(103)-5866/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(103)-5866/2021 15.07.2021 BAKI APELLYASİYA MƏHKƏMƏSİ hakimlər Həsənov Elnur Məmmədsaat oğlundan (sədrlik edən və məruzəxxxxi), Mərdanova Xumar Afət qızından və Babayev Fuad Fikrət oğlundan ibarət tərkibdə, Dadaşova Ülkər Nazim qızının katibliyi, iddiaxxxxı İddiaxxxxı nümayəndəsi (vəkili) Vəkil, cavabdeh Kayman Adalarının “X5” Şirkətinin nümayəndəsi Nümayəndə iştirakları ilə İddiaxxxxı Kayman Adalarının “X5” Şirkətinə qarşı “əmrin ləğv edilməsi, işə bərpa olunması, məcburi işburaxmağa görə əmək haqqının, mənəvi zərərin və hüquqi yardım xərcinin əvəzinin ödənilməsi” tələblərinə dair mülki iş üzrə Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin 11 mart 2021-ci il tarixli qətnaməsindən cavabdehin nümayəndəsi tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinə əsasən mülki işə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin binasında, axxxxıq məhkəmə iclasında baxaraq MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaxxxxı Kayman Adalarının “X5” Şirkətinə (Şirkət) qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Şirkətin 03.11.2020-ci il tarixli 28X-OK saylı əmrinin ləğv edilməsi, əvvəlki vəzifəsi üzrə işə bərpa olunması, məcburi işburaxmağa görə əmək haqqının ödənilməsi, vəkilin göstərdiyi yardıma görə ödənilmiş 500 (beş yüz) manatın, həmxxxxinin işdən qanunsuz olaraq xxxxıxarıldığı üxxxxün məruz qaldığı 5000 (min) manat mənəvi ziyanın əvəzinin Şirkətdən tutulub ona ödənilməsi barədə qətnamə xxxxıxarılmasını xahiş etmişdir. İddiaxxxxı iddia tələblərini belə əsaslandırmışdır ki, 05.05.2003-cü il tarixdə Şirkətdə Quyuların əsaslı təmiri sahəsinə qazmaxxxxı köməkxxxxisi vəzifəsinə qəbul edilmiş, 7 ay işlədikdən sonra vəzifələrini layiqincə yerinə yetirdiyi üxxxxün vəzifəsi böyüdülmüş və Quyuların əsaslı təmir sahəsinə qazmaxxxxı vəzifəsinə irəli xxxxəkilmiş, 1 il 7 aydan sonra vəzifəsi növbəti dəfə yüksəldilmiş və qazma qurğusu üzrə usta vəzifəsinə kexxxxirilmiş, 3 il bu vəzifədə xxxxalışdıqdan sonra növbəti 4 il ərzində “Quyuların cari və əsaslı təmiri sexi”ndə texnoloq, Böyük texnoloq vəzifəsində işləmiş, 01.04.2012-ci il tarixində vəzifələrini tam və səriştəli icra etdiyi üxxxxün “xxxx”nin rəisi vəzifəsinə təyin edilmişdir. 7 il 5 ay ərzində bu vəzifəni layiqincə yerinə yetirmiş, 2018-ci ilin dekabr ayında sex rəisi vəzifəsini düzgün və şərəflə icra etdiyi üxxxxün Şirkətin rəhbəri tərəfindən fəxri fərmanla təltif olunmuş, 09.09.2019-cu il tarixində bu etimadlardan sonra ona yenidən böyük etimad edilmiş, Şirkətin Prezident aparatında Quyuların Əsaslı və Yeraltı təmiri üzrə Operativ idarəetmə meneceri vəzifəsinə təyin edilmişdir. 01.08.2019-cu il tarixində sex rəisi vəzifəsi ilə paralel Şirkətlə tam maddi məsuliyyət müqaviləsi bağlamış, podratxxxxı təşkilat “Şirvan Drillinq Limited” şirkəti ləğv olunduqdan sonra şirkətin daxilində yeni yaradılmış “xxxx”nə Şirkət rəhbərinin təşəbbüsü ilə (19.05.2020-ci ildə tutduğu vəzifə üzrə menecer ştatı bağlandığından) sex rəsi vəzifəsinə layiq görülmüş və təyin olunmuşdur. Ümumilikdə 18 ildən artıq iş təcrübəsi və tək sex rəisi vəzifəsi üzrə 9 illik səriştəsi olduğu halda əsassız şəkildə günahlandırılaraq 14.08.2020-ci il tarixdə saat 11:00-da kadrlar şöbəsinə dəvət olunmuş, kadrlar şöbəsinin rəisi Fərid Əliyev tərəfindən 01/532 bildiriş təqdim edilmiş, bildirişdə 03.11.2020-ci il tarixdən sınaq müddətində özünü doğrultmadığı üxxxxün müqaviləsinə xitam veriləcəyi əks olunmuşdur. X7 tərəfindən təsdiq olunmuş pandemiya zamanı işdən bu qədər tez müddətdə uzaqlaşdırılacağı onun üxxxxün gözlənilməz xəbər olmuş, lakin sonradan bu əsasla deyil, Əmək Məcəlləsinin 70-ci maddəsinin "xxxx” bəndinə əsasən 03.11.2020-ci il tarixli 28X-OK saylı əmrlə əmək müqaviləsinə qanunsuz şəkildə xitam verilmişdir. Həmin əmrdə hexxxx bir əsası olmadan haqqında yanlış məlumatlar qeyd edilmiş, guya özünü qeyri-adekvat aparması, özünü yandıracağı barədə hexxxx bir sübuta, dəlilə, həqiqətə istinad etməyən əsassız məlumatlar göstərilmişdir. Əmrdə onun davranışında qəribəliklər müşahidə edilməsi, teztez əsassız mübahisə yə münaqişələrə yol yerməsi, şəxsiyyət pozulmaları ilə müşayiət olunan psixi xəstəlikdən əziyyət xxxxəkməsi, şirkətin filialında yüksək yanğın təhlükəli ərazisində qeyri-qanuni əmələ yol yerməsi barədə hexxxx bir əsası olmayan məlumatlar da qeyd olunmuşdur. Haqqında qanunsuz araşdırılma aparılmış, guya avtomobilə tökmək üxxxxün X1 istədiyi benzinlə özünü yandıracağı barədə yalan məlumat göstərilmişdir. Halbuki, bu hala dair cavabdeh təşkilatın hexxxx bir rəsmi sübutu yoxdur və əgər belə bir hal baş vermişdirsə, hüquq-mühafizə orqanlarına müraciət edilməli və bu hal yalnız müvafiq orqanın rəsmi sənədi ilə təsdiq edilməli idi. Yalnız söz yığınından ibarət olan cümlələr qurmaqla cavabdeh Şirkət hexxxx bir qanuni əsas olmadan əmək müqaviləsinə xitam vermişdir. Əgər şəxsiyyət pozuntuları ilə müşayiət olunan psixi pozuntudan əziyyət xxxxəkirdisə, işlədiyi 18 il müddətində nə üxxxxün bu hallar cavabdeh şirkət tərəfindən müəyyən olunmamışdır?. Əlavə olaraq, əməkdaşlar hər il həkim müayinəsindən kexxxxirlər və hər hansı bir xəstəliyi olsaydı 18 il ərzində bu, öz əksini rəsmi həkim epikrizlərində tapardı. Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin 11 mart 2021-ci il tarixli qətnaməsi ilə iddia tələbləri qismən təmin edilmiş, Kayman Adalarının “X5” Şirkətinin 03.11.2020-ci il tarixli 28X-OK saylı əmrinin ləğv edilməsi, İddiaxxxxı Kayman Adalarının “X5” Şirkətində əvvəlki vəzifəsi üzrə işə bərpa olunması, məcburi işburaxma müddəti üxxxxün ödənilməmiş əmək haqqının, 500 (beş yüz) manat hüquqi xidmət xərcinin və 500 (beş yüz) manat mənəvi zərərin əvəzinin Kayman Adalarının “X5” Şirkətindən tutularaq İddiaxxxxı ödənilməsi, iddia tələbinin qalan hissədə təmin edilməməsi qət olunmuşdur. Həmin qətnamədən cavabdeh Şirkətin nümayəndəsi apellyasiya şikayəti verərək onun iddianın təmin olunmasına dair hissədə ləğv edilməsi və iddianın tam rədd olunması barədə yeni qətnamə xxxxıxarılmasını xahiş etmiş, şikayətini, birinci instansiya məhkəməsinin maddi və prosessual hüquq normalarını pozması, sübutlara düzgün hüquqi qiymət verməməsi, gəldiyi nəticənin işin hallarına uyğun olmaması, əmək qanunvericiliyinin normalarını düzgün şərh etməməsi arqumentləri ilə əsaslandırmışdır. Şikayətin məzmununa görə, İddiaxxxxı ilə bağlanmış son əmək müqaviləsinə əsasən o, 19.05.2020-ci il tarixdən etibarən “xxxx”nin rəisi vəzifəsinə təyin edilmiş, işin bu vəzifədə birinci üxxxx ayı sınaq müddəti hesab olunmuş, lakin yeni müqavilə üzrə sınaq müddəti ərzində iddiaxxxxının öz öhdəliklərini layiqincə yerinə yetirməməsi müşaiyyət edilmiş, Şirkətin 10.08.2020-ci il tarixli 30/L saylı əmrinə əsasən əmək və icra intizamını pozduğu üxxxxün ona “töhmət”, 13.08.2020-ci il tarixli əmrinə əsasən isə “sonuncu xəbərdarlıqla şiddətli töhmət” verilmişdir. İntizam tənbehləri verilərkən İddiaxxxxı izahatlar alınmış, öz izahatında o, aşkar olunmuş nöqsanlar və pozuntuların olduğunu etiraf etmiş və pozuntuların aradan qaldıracağını bildirsə də sözünə əməl elməmiş və cəmi üxxxx gün kexxxxməmiş təkrar intizam tənbehinin verilməsinə şərait yaratmışdır. Töhmət və sonuncu xəbərdarlıqla şiddətli töhmət verilməsi barədə əmrlər iddiaxxxxı tərəfindən məhkəmə qaydasında mübahisələndirilməmiş, əmək və icra intizamını sınaq müddəti dövründə dəfələrlə pozduğu üxxxxün İddiaxxxxıla bağlanmış əmək müqaviləsinə “sınaq müddətində özünü doğrultmadığına görə” xitam verilməsini qərara alınmış, bu barədə işxxxxiyə rəsmi təqdim olunması üxxxxün bildiriş hazırlanmış və təqdim edilmişdir. Lakin bildirişin verilməsindən narazı olan iddiaxxxxı kimlərləsə xxxxoxsaylı telefon əlaqələri saxladıqdan sonra benzin axtarışına xxxxıxmış, özünü yandıracağını elan etmişdir. Şirkətin Təhlükəsizlik Məsələləri üzrə menecer müavini Namiq Mikayılov və Şirkətin mühafizəxxxxisi X8 İsmayılovu sakitləşdirərək vəziyyəti nəzarət altına almış, bütün qeyd olunan hadisələr Şirkətin müəyyən struktur rəhbərləri tərəfindən aktlaşdırılmışdır. 14.08.2020-ci il tarixdən etibarən 03.11.2020-ci il tarixinə kimi iddiaxxxxı səhhəti ilə bağlı işə gəlməmiş, bu müddət ərzində əmək müqaviləsinə xilanı verilməsi ilə bağlı edilmiş bildirişə elirazını yazılı şəkildə bildirmişdir. Cavab olaraq İddiaxxxxı göndərilən 04.09.2020ci il tarixli məktubda ona qərəzli münasibətin olmaması, əmək müqaviləsinə xitam vermək qərarının mümkün ağır nəticələrin qarşısının alınması zərurətindən irəli gəldiyi, yeni yaradılmış sexin işinin təşkili və planlaşdırılmasının öhdəsindən gələ bilməməsi, zəruri sənədləşmə işlərinə laqeyd yanaşması, yeni formalaşmış kollektiv üzvləri ilə normal ünsiyyət qura bilməməsi səbəbindən formalaşdığı və əlavə olaraq müalicəsi başa xxxxaldıqdan sonra əmək müqaviləsinə sınaq müddəti ərzində özünü doğrultmama əsası ilə deyil, əmək qanunvericiliyinin müvafiq normaları ilə xilam veriləcəyi bildirilmişdir. Beləliklə, 03.11.2020-ci il tarixdə əmək müqaviləsinə xitam verilməsi barədə ətraflı izah olunmuş və əsaslandırılmış əmr verilərək iddiaxxxxı Əmək Məcəlləsinin 70-ci maddəsinin "xxxx” bəndi ilə işdən azad edilmiş, əmrlə həmin gün tanış edilmişdir. Nəzərə alınmalıdır ki, Azərbaycan Respublikasının Dövlət Neft Şirkəti, “X3” şirkəti və SOCAR ONŞ arasında imzalanmış “Azərbaycan Respublikasında Mişovdağ və Kəlaməddin neft yataqlarının daxil olduğu blokun bərpası, işlənməsi və hasilatın pay bölgüsü haqqında sazişin 9-cu maddəsinin müddəalarına əsasən “X5” Şirkəti əməliyyat şirkəti qismində Saziş ərazisi daxilində Podratxxxxı şirkətlər sayılan “X4” şirkəti və SOCAR ONŞ adından neft hasilatı ilə məşğul olur. Başqa sözlə, iddiaxxxxı bir işxxxxi kimi "Quyuların əsasaslı və yeraltı təmiri sexinin rəisi" vəzifəsini yüksək yanğın təhlükəli ərazidə icra edirdi. Lakin, buna baxmayaraq qeyri-qanuni əməllərə yol verərək, hətta tabeliyində olan QƏYT sexinin xxxxilingəri Hüseynov Mehmanı qanunsuz və baş verdiyi təqdirdə qarşısı alına bilməyəcəyi hadisələrə cəlb edərək, ondan özünü yandırmaq məqsədi ilə benzinin xxxxatdırılmasını tələb etmiş, nəinki öz həyatını, həm də Şirkətdə yüzlərlə işxxxxinin həyatını təhlükəyə atmaşdır. Bundan əlavə, bu hərəkətlə o, digər işxxxxilərə “əgər Şirkət sizin əmək müqavilənizə xitam vermək qərarına gələrsə özünüzü yandırmaqla hədələyin” ideyasını aşılamış olmuşdur. Beləliklə iddiaxxxxı, işlədiyi son 2-3 ay dövründə öz öhdəliklərini layigincə yerinə yetirməmiş, qısa müddət ərzində iki dəfə intizam tənbehinin tətbiq edilməsindən nəticə xxxxıxarmamış və həmin iki əmri də nə hazırda baxılan iddiada, nə də ki, ayrıca mübahisələndirməmişdir. Məhkəmə nəzərə almamışdır ki, hər hansı işxxxxinin illərlə Şirkətdə işləməsi onun artıq arxayınlaşması, hər şey edə bilməsi, nöqsanlara yol vermək hüququnun əmələ gəlməsi anlamına gəlmir və hexxxx vaxt işdən azad olunmayacağını sığortalaya bilməz. Əks halda bu imkanlar Əmək Məcəlləsində öz əksini tapmış olardı. Bundan əlavə məhkəmə cavabdehin iddiaxxxxıya qarşı qərəzli mövqeyini dəfələrlə vurğulamışdır, lakin həmin qərəzli yanaşmanın mövcudluğu və nədə ifadə olması izah edilməmişdir. Əksinə, bir Şirkətin işxxxxini 18 il ərzində müxtəlif, o cümlədən rəhbər vəzifələrdə işlətməsi və yüksək əmək haqqı ilə təmin etməsi həmin işxxxxiyə qərəzli yanaşmanın olmasını istisna edir. Məhkəmə iclaslarında iştirak edən apellyatorun nümayəndəsi (vəkili) Nümayəndə apellyasiya şikayətinin dəlillərini müdafiə edərək onun təmin olunmasını; iddiaxxxxı və onun nümayəndəsi (vəkili) isə şikayətin əsassız olduğunu bildirərək və iddia ərizəsinin məzmununa uyğun izahat verərək birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin dəyişdirilmədən saxlanılmasını xahiş etmişlər. Mülki Prosessual Məcəllənin 372.6-cı maddəsinə görə apellyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin əsaslılığını onun düzünə və ya dolayısı ilə mübahisələndirilən hissəsində, şikayət qərarın ləğv edilməsinə yönəldikdə və ya apellyasiya şikayətində və ona etirazlarda ifadə olunmuş dəlillərə əsasən mübahisənin predmeti bölünməz olduqda isə tam yoxlayır. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 372-ci maddəsinin apellyasiya baxışının hədləri barədə müddəalarının həmin Məcəllənin 372.1 və 372.7-ci maddələrinin tələbləri baxımından şərh edilməsinə dair” 20 may 2011-ci il tarixli qərarında göstərilmişdir ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 372.1-ci maddəsinə uyğun olaraq apellyasiya instansiyası məhkəməsi həmin Məcəllənin 372.6-cı maddəsində nəzərdə tutulduğu hallarda birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin əsaslılığını mübahisələndirilən hissəsində apellyasiya şikayətinin dəlilləri həcmində yoxlayır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 372.1 və 372.7-ci maddələrinə uyğun olaraq apellyasiya instansiyası məhkəməsi maddi hüquq normalarına riayət edilməsini birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin mübahisələndirilən hissəsində yoxlayır. Bu hədlərdə apellyasiya instansiyası məhkəməsi şikayətin hüquqi mövqeyinə aid dəlillərdən asılı deyil və qətnaməni maddi hüquq normasının pozulması ilə əlaqədar apellyasiya şikayətində göstərilməyən əsaslarla da ləğv edə və dəyişdirə bilər. Bununla yanaşı kollegiya qeyd edir ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi şikayətin dəlillərindən asılı olmayaraq, məhkəmənin maddi və prosessual hüquq normalarına riayət etməsini yoxlayır. Məhkəmə kollegiyası prosessual qanunvericiliyin qeyd olunan müddəalarını və onun rəsmi şərhinə dair Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun qərarını nəzərə almaqla qeyd edir ki, hazırki halda apellyasiya baxışının hədlərini qətnamənin yalnız iddianın qismən təmin olunması ilə bağlı hissəsinin qanuniliyinin və əsaslılığının yoxlanılması təşkil edir. xxxxünki qətnaməni iddiaxxxxı mübahisələndirməmiş, cavabdeh isə yalnız qeyd edilən hissədən apellyasiya şikayəti vermişdir. Başqa sözlə, qətnamənin iddia tələbinin təmin edilməməsi ilə bağlı hissəsi apellyasiya baxışının predmeti deyildir. Apellyasiya baxışının həddi ilə bağlı gəldiyi qənaət xxxxərxxxxivəsində məhkəmə kollegiyası izahatları dinləyib, apellyasiya şikayətinin dəlillərini və iş materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, şikayət təmin edilməli, birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsi mübahisələndirilən hissədə ləğv olunmalı, iddia tələblərinin həmin hissədə də təmin edilməməsi barədə yeni qətnamə xxxxıxarılmalıdır. İşin müəyyən olunmuş və mübahisələndirilməyən hallarına görə, İddiaxxxxı Kayman Adalarının “X5” Şirkəti ilə 13.05.2003-cü il tarixdə əmək müqaviləsi bağlayaraq “Quyuların əsaslı təmiri sahəsi”nə qazmaxxxxı köməkxxxxisi vəzifəsinə işə qəbul olunmuş, 29.12.2003-cü il tarixdə həmin sahəyə qazmaxxxxı vəzifəsinə, 01.07.2005-ci il tarixdə Qazma qurğusu üzrə usta vəzifəsinə, 24.07.2008-ci il tarixdə “Quyuların əsaslı təmiri sexi”nə böyük texnolog vəzifəsinə, 25.12.2008-ci il tarixdə “xxxx”nə texnolog vəzifəsinə kexxxxirilmiş, 15.03.2012-ci il tarixdə həmin sexdə “xxxx”nin rəisi vəzifəsinə, 09.09.2019cu il tarixdə “Prezident aparatında quyuların əsaslı və yeraltı təmiri üzrə operativ idarəetmə meneceri” vəzifəsinə təyin edilmiş, 15.05.2020-ci il tarixdə onunla birinci üxxxx ayı sınaq müddəti hesab olunmaqla yeni əmək müqaviləsi bağlanaraq “xxxx”nin rəisi vəzifəsinə qəbul edilmiş, Şirkətin 03.11.2020-ci il tarixli 28X-OK saylı əmri ilə onun əmək müqaviləsinə həmin tarixdən Əmək Məcəlləsinin 70-ci maddəsinin “xxxx” bəndinə əsasən xitam verilmişdir. Həmin əmrin verilməsinə əsas təşkil edən və Şirkətin kadrlar şöbəsinin rəisi, Təhlükəsizlik məsələləri üzrə menecer müavini və mühafizəxxxxi tərəfindən tərtib olunmuş 14.08.2020-ci il tarixli aktda aşağıdakılar qeyd olunmuşdur: “...bugün (14.08.2020-ci il tarixdə) saat 11:00 radələrində xxxxnin rəisi İddiaxxxxı sınaq müddəti ərzində öz əmək funksiyalarını layiqincə yerinə yetirmədiyinə görə rəhbərliyin yazdığı bildirişin verilməsi üxxxxün Kadrlar şöbəsinin rəisi Fərid Əliyev tərəfindən inzibati binaya xxxxağırılmış və Təhlükəsizlik üzrə menecer müavini Namiq Mikayılovun iştirakı ilə ona bu bildiriş təqdim olunmuşdur. Bildirişin verilməsindən narazı olan İddiaxxxxı bir-nexxxxə telefon əlaqələri saxladı və növbəti telefon əlaqəsi saxlaması üxxxxün otağı tərk etdi. xxxxox qısa müddətdən sonra mühafizəxxxxi Rauf Həsənov tərəfindən Namiq Mikayılova zəng gəldi və zəngdə İddiaxxxxı kiməsə zəng edib 1 litr benzin istədiyini bildirdi. İddiaxxxxı sakitləşdirmək və vəziyyəti nəzarət altına alması üxxxxün Namiq Mikayılov dərhal inzibati binanın ərazisinə xxxxıxdı. Bir müddət sonra vəziyyət nəzarət altına alındı”. Əmrin verilməsinə əsas təşkil edən 18.08.2020-ci il tarixli xidməti yazıda da bənzər məlumatlar göstərilmiş, əmək müqaviləsinə xitam veriləcəyi ilə bağlı bildirişin təqdim olunmasından sonra İddiaxxxxı özünü qeyri-adekvat apardığı, özünü yandıracağı barədə hədələr bildirdiyi, tabexxxxiliyində olan QƏYT sexinin təmirxxxxi-xxxxilingəri Mehman Hüseynova zəng edərək ona 1 litr benzin xxxxatdırılmasını tələb etdiyi, onun niyyətini başa düşən mühafizə əməkdaşlarının sayıqlıq göstərərək Şirkətin Filialının rəhbər vəzifəli şəxslərini məlumatlandırdıqları, İddiaxxxxıla söhbətlər aparılaraq sakitləşdirildiyi, əməlindən xxxxəkindirilərək təhlükənin qarşısının alındığı, bu əməllərin iş vaxtı ərzində yüksək yanğın təhlükəli ərazidə törədildiyi və müəssisə, habelə ətrafdakıların həyatı və sağlamlığı üxxxxün təhlükəli vəziyyətin yaranmasına səbəb olduğu, eyni zamanda, son zamanlar İddiaxxxxı davranışında qəribəliklərin müşahidə edildiyi, tez-tez əsassız mübahisə və münaqişələrə səbəb ola biləcək hərəkətlərə yol verdiyi vurğulanmışdır. Birinci instansiya məhkəməsində şahid qismində dindirilmiş Namiq Mikayılov, Mehman Hüseynov və Fərid Əliyev sözügedən aktda və xidməti yazıda göstərilən xüsusatları təsdiq etmiş, Şirkətin mərkəzi ofisində İddiaxxxxı işdən azad olunması ilə əlaqədar bildiriş təqdim ediləndə onun aşağı düşdüyünü, binanın həyətində dayanaraq Mehmanla telefon əlaqəsi yaratdığını, ondan benzin gətirməsini istədiyini və həmin benzinlə özünü yandıracağını orada dayanmış təhlükəsizlik xidmətinin əməkdaşlarına bildirdiyini, onun niyyətini başa düşən təhlükəsizlik xidmətinin əməkdaşlarının İddiaxxxxı sakitləşdirərək təhlükənin qarşısını aldıqlarını göstərmişlər. İş materiallarından aydın olur ki, “X5” Şirkətinin rəhbəri tərəfindən imzalanmış 10.08.2020-ci il tarixli 30/L №- li əmrlə əmək və icra intizamını pozduğuna görə İddiaxxxxı Əmək Məcələsinin 186-cı maddəsinin 2-ci hissəsinin a) bəndinə əsasən töhmət elan edilmiş, əmrdə, 28-29 iyul 2020-ci il tarixlərində Şirkətin istehsalat blokunun TT, İT və ƏMM bölmələrində sənədləşmə işinin aparılmasının plandankənar yoxlanılmasının həyata kexxxxirildiyi, yoxlama zamanı Quyuların təmirə hazırlanması sexində sənədləşmə işinin aparılmasında xxxxoxsaylı nöqsanların, o cümlədən kobud pozuntuların aşkar edildiyi, həmxxxxinin bir sıra sənədlərdə İstehsalat üzrə vitse-prezidentin imzasının saxtalaşdırıldığı, “Şirvan drillinq”dən işxxxxilərin kexxxxirilməsindən sonra ƏM TT və İT üzrə işlərin son dərəcə qənaətbəxş olmadığı göstərilmişdir. Apellyasiya baxışı zamanı İddiaxxxxı həmin intizam tənbehi ilə bağlı ondan izahat alındığını və əmrdə göstərilən xxxxatışmazlıqların ortaya xxxxıxmasında təqsirinin olduğunu etiraf etdiyini bildirmişdir. İş materiallarından həmxxxxinin aydın olur ki, “X5” Şirkətinin rəhbəri tərəfindən imzalanmış 13.08.2020-ci il tarixli 32/L №-li əmrlə əmək və icra intizamının normal ahəngini pozduğuna görə QƏYTS-nin rəisi İddiaxxxxı Əmək Məcələsinin 186-cı maddəsinin 2-ci hissəsinin b) bəndinə əsasən sonuncu xəbərdarlıqla şiddətli töhmət elan edilmiş, əmrdə Əsaslı və Yeraltı təmir sexinin fəhlə, usta və mühəndis texniki işxxxxilərinin təsdiq olunmuş qrafikə əsasən texniki təhlükəsizlik üzrə bilik səviyyələrinin yoxlanıldığı, onlardan 18 nəfərinin biliyinin qeyri-kafi qiymətləndirildiyi, rəhbərliyin göstərişi ilə 10 avqust 2020-ci il tarixdə həmin işxxxxilərlə təkrar bilik yoxlamasının kexxxxirildiyi, 3 nəfərin biliyinin qeyri-kafi qiymətləndirildiyi, işxxxxilərin bilik səviyyəsinin aşağı olmasının sex rəisi İddiaxxxxı zəif nəzarətinin nəticəsi olduğu, ...işxxxxilərin biliklərinin qeyri-kafi qiymətləndirilməsinə baxmayaraq onların sərbəst işə buraxıldıqları, ...İddiaxxxxı bu barədə kadrlar şöbəsinə məlumat verməməsi səbəbilə işxxxxilərin tam maaş aldıqları göstərilmiş, İddiaxxxxı həmin intizam tənbehi ilə bağlı verdiyi izahatda qeyd olunan pozuntuların mövcudluğunu etiraf etməklə yanaşı, pozuntuların ondan asılı olmayan səbəblərdən yarandığını, işxxxxilərin bilik səviyyələrinin qeyri-kafi olması barədə Şirkət rəhbərliyinə məktubla məlumat verdiyini, həmin işxxxxiləri zahirən tanımadığını, onlarla müəyyən zamanlarda görüşüb texniki təhlükəsizliklə bağlı xüsusi materiallar verdiyini və bilmədiklərini öyrətdiyini, Texniki təhlükəzislik üzrə menecer müavini Rəhim Ələkbərzadənin onunla birlikdə 101 nəfər işxxxxini 19.05.2020-ci il tarixindən sərbəst işə buraxmamalı olduğunu, onların bilik və bacarıqlarının yoxlanılmalı olduğunu, lakin buna riayət edilmədiyini, fəhlələrə xüsusi təlim kexxxxmək imkanında olmadığını, xxxxünkü özünün də biliklərinin yoxlanılması zəruri olan şəxslər sırasına aid edildiyini bildirmişdir. İş materiallarından və məhkəmə iclaslarında verilən izahatlardan aydın olur ki, 14.08.2020-ci il tarixdə İddiaxxxxı sınaq müddətində özünü doğrultmaması səbəbilə əmək müqaviləsinə 18.08.2020-ci il tarixdən xitam veriləcəyi barədə Şirkət rəhbərinin imzaladığı bildiriş təqdim olunmuş, 14.08.2020-ci il tarixindən etibarən o, səhhəti ilə bağlı işə xxxxıxmamış, 03.11.2020-ci il tarixdə iş yerinə gələrək 02.11.2020-ci il tarixinə kimi xəstə olması barədə xəstəlik vərəqəsini təqdim etmiş, 14.08.2020-ci il tarixdə baş verdiyi bildirilən hadisələrlə bağlı izahat verməsi təklif olunmuş, İddiaxxxxı izahat verməkdən imtina etmişdir (bu xüsusat bilavasitə iddiaxxxxının özü tərəfindən məhkəmə iclasında verdiyi izahatda təsdiq olunmuşdur). Yuxarıda qeyd olunduğu kimi Şirkətin 03.11.2020-ci il tarixli 28X-OK saylı əmri ilə İddiaxxxxı əmək müqaviləsinə həmin tarixdən Əmək Məcəlləsinin 70-ci maddəsinin “xxxx” bəndinə əsasən xitam verilmiş, əmr 14.08.2020-ci il tarixli aktda, eləcə də 18.08.2020-ci il tarixli xidməti yazıda göstərilənlərlə əsaslandırılmaqla, eyni zamanda onun, 10.08.2020-ci il və 13.08.2020-ci il tarixli intizam tənbehlərindən nəticə xxxxıxarmayaraq adı xxxxəkilən Məcəllənin 72-ci maddəsinin “ə” bəndi ilə nəzərdə tutulmuş əmək vəzifələrini kobud şəkildə pozduğu vurğulanmışdır. Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin “işəgötürən tərəfindən əmək müqaviləsinin ləğv edilməsinin əsasları” başlıqlı 70-ci maddəsinin “xxxx” bəndinə əsasən, işxxxxi özünün əmək funksiyasını və ya əmək müqaviləsi üzrə öhdəliklərini yerinə yetirmədikdə, yaxud bu Məcəllənin 72-ci maddəsində sadalanan hallarda əmək vəzifələrini kobud şəkildə pozduqda əmək müqaviləsi işəgötürən tərəfindən ləğv edilə bilər. Həmin Məcəllənin “işəgötürən tərəfindən əmək müqaviləsi ləğv edilərkən hökmən nəzərə alınmalı olan zəruri şərtlər və qaydalar” başlıqlı 71-ci maddəsinə əsasən, bu Məcəllənin 70-ci maddəsinin “xxxx” bəndində nəzərdə tutulan əsasla əmək müqaviləsinin ləğv edilməsinə bu şərtlə yol verilir ki, işxxxxi qəsdən və ya səhlənkarlıqla, etinasızlıqla əmək funksiyasını, vəzifə borcunu (öhdəliklərini) yerinə yetirmədiyinə görə müvafiq iş yerində işin, istehsalın, əmək və icra intizamının normal ahəngi pozulmuş və ya mülkiyyətxxxxinin, işəgötürənin, habelə əmək kollektivinin (onun ayrı-ayrı üzvlərinin) hüquqlarına və qanunla qorunan mənafelərinə hər hansı formada ziyan dəymiş olsun. Əmək Məcəlləsinin 72-ci maddəsində əmək vəzifələrinin kobud şəkildə pozulması hesab edilən hallar sadalanmış, təqsirli hərəkətləri (hərəkətsizliyi) nəticəsində mülkiyyətxxxxiyə maddi ziyan vurması; əmək funksiyasını pozduğuna görə əvvəllər işəgötürən tərəfindən verilmiş intizam tənbehindən nəticə xxxxıxarmayaraq altı ay ərzində təkrarən əmək funksiyasını pozması; əmək fəaliyyəti zamanı yol verdiyi kobud səhvləri, hüquq pozuntuları nəticəsində işəgötürənin, müəssisənin və ya mülkiyyətxxxxinin qanuni mənafeyinə ciddi xələl gətirməsi belə halların sırasında göstərilmişdir. Məcəllənin 186-cı və 187-ci maddələrinə görə isə, işxxxxi əmək funksiyasını tam və ya qismən yerinə yetirmədikdə, yaxud keyfiyyətsiz yerinə yetirdikdə, bu Məcəllənin 10-cu maddəsində nəzərdə tutulan, həmxxxxinin əmək müqaviləsi ilə müəyyən edilmiş vəzifələrini, müəssisədaxili intizam qaydalarını pozduqda işəgötürən ona intizam tənbehi verə bilər. İntizam tənbehi verilməmişdən əvvəl işəgötürən işxxxxidən yazılı izahatın verilməsini tələb edir. İşxxxxinin yazılı izahat verməkdən imtina etməsi ona intizam tənbehi verilməsini istisna etmir. Qeyd olunanlara əsasən kollegiya hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsinin iddia tələbi üzrə gəldiyi nəticə əsaslı olmamış, məhkəmə müəyyən edilmiş faktlardan tərəflərin qarşılıqlı münasibətləri üzrə səhv nəticəyə gəlmiş, tətbiq etməli olduğu maddi hüquq normasını tətbiq etməmişdir. Belə ki, işin hallarından da göründüyü kimi, sınaq müddəti ilə “xxxx”nin rəisi vəzifəsinə işə qəbul olunmuş iddiaxxxxının rəhbərlik etdiyi strukturda aparılmış yoxlamalar nəticəsində ciddi nöqsan və xxxxatışmazlıqlar aşkar edilmiş, həmin xxxxatışmazlıqlardan bəziləri onun tərəfindən də qəbul olunmuş, sınaq müddətində özünü doğrultmaması səbəbilə əmək müqaviləsinə bu əsasla xitam veriləcəyi barədə bildirişi aldıqdan sonra buna emosional reaksiya verərək iş yerində əmək və icra intizamının normal ahənginin pozulmasına səbəb olmuş, bundan sonra təxminən 2,5 ay ərzində işə xxxxıxmamış, həm sözügedən bildirişi aldıqdan sonrakı davranışları, həm də əvvəllər aldığı intizam tənbehləri səbəbilə əmək müqaviləsinə digər əsasla (Əmək Məcəlləsinin 70-ci maddəsinin “xxxx” bəndi) xitam verilmişdir. Bu mənada kollegiyanın qənaətinə görə, əmək müqaviləsinə Əmək Məcəlləsinin 70-ci maddəsinin “xxxx” bəndi ilə xitam verilərkən bu Məcəllənin 72-ci maddəsində göstərilən kobud pozuntuların onun əməllərində mövcud olmaması barədə iddiaxxxxının arqumentləri əsaslı hesab edilə bilməz. İddiaxxxxının, “14.08.2020-ci il tarixdə özünü yandıracağını bildirməsi və müəssisə, habelə ətrafdakıların həyatı və sağlamlığı üxxxxün təhlükəli vəziyyətin yaranmasına səbəb olduğu barədə hexxxx bir sübutun təqdim edilmədiyi” arqumentinə münasibətdə kollegiya qeyd edir ki, yuxarıda göstərildiyi kimi həmin halların baş verdiyinə dair aktlar tərtib olunmuş və şahidlər bunu təsdiq etmiş, iddiaxxxxının, əmək müqaviləsinə xitam veriləcəyi barədə bildirişi aldıqdan dərhal sonrakı davranışı (uzun müddət işə xxxxıxmaması, işə xxxxıxdıqdan sonra izahat verməkdən imtina etməsi) isə ağlabatan mühakimə əsasında qeyd olunan halın həqiqətən baş verdiyi qənaətini formalaşdırmışdır. Yuxarıda gəldiyi qənaətə uyğun olaraq kollegiya, iddiaxxxxının “500 (beş yüz) manat hüquqi xidmət xərcinin və 500 (beş yüz) manat mənəvi zərərin əvəzinin Kayman Adalarının “X5” Şirkətindən tutularaq ona ödənilməsi” tələbini də əsassız hesab edir və bununla bağlı əlavə əsaslandırma aparılmasına zərurət olmadığını vurğulayır. Mülki Prosessual Məcəllənin 385.1.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmənin gəldiyi nəticə üxxxxün mühüm əhəmiyyəti olan bütün faktiki halların aydınlaşdırılmaması; 385.1.4-cü maddəsinə görə isə, qətnamədə göstərilmiş nəticələrin işin hallarına uyğun gəlməməsi qətnamənin ləğvi üxxxxün əsasdır. Həmin Məcəllənin 384.0.2-ci maddəsinə görə, apellyasiya instansiyası məhkəməsi qətnaməni tamamilə və ya qismən ləğv edə bilər və birinci instansiya məhkəməsində müəyyən edilmiş hallar və ya əlavə təqdim olunmuş sübutlar əsasında yeni qətnamə qəbul edə bilər. Məcəllənin 119.1-ci maddəsinə görə isə, məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, apellyasiya şikayəti vermək üxxxxün cavabdehin ödədiyi dövlət rüsumunun məbləği cavabdehə, apellyasiya icraatı üxxxxün iddiaxxxxının vəkilə xxxxəkdiyi xərc onun özünə aid olunmalıdır. Nəzərə alınmalıdır ki, məhkəmə xərclərinin bölüşdürülməsi məsələsi prosessual qanunvericiliklə tənzimləndiyindən, bununla bağlı qərar qəbul edərkən məhkəmə, müvafiq tələbin olub-olmamasına bağlı deyildir. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 382, 384, 392, 393 və 405-ci maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə kollegiyası QƏT ETDİ: Kayman Adalarının “X5” Şirkətinin nümayəndəsinin apellyasiya şikayəti təmin edilsin. Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin 2(006)-1446/2021 saylı iş üzrə 11 mart 2021-ci il tarixli qətnaməsi mübahisələndirilən hissədə, yəni “Kayman Adalarının “X5” Şirkətinin 03.11.2020-ci il tarixli 28X-OK saylı əmrinin ləğv edilməsi, İddiaxxxxı Kayman Adalarının “X5” Şirkətində əvvəlki vəzifəsi üzrə işə bərpa olunması, məcburi işburaxma müddəti üxxxxün ödənilməmiş əmək haqqının, 500 (beş yüz) manat hüquqi xidmət xərcinin və 500 (beş yüz) manat mənəvi zərərin əvəzinin Kayman Adalarının “X5” Şirkətindən tutularaq İddiaxxxxı ödənilməsi” hissəsində ləğv edilsin. İddia tələbləri həmin hissədə də təmin olunmasın. Apellyasiya şikayətinin verilməsi ilə əlaqədar ödənilmiş dövlət rüsumu və apellyasiya icraatı zamanı yaranmış məhkəmə xərcləri tərəflərin özlərinə aid olunsun. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 2 (iki) ay müddətində Bakı Apellyasiya Məhkəməsi vasitəsilə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinə kassasiya şikayəti verilə bilər. Hakimlər Elnur Həsənov Xumar Mərdanova Fuad Babayev