Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Gəncə şəhəri İş № 2(104)-1185/2024 03.07.2024 GƏNCƏ APELLYASİYA MƏHKƏMƏSİ İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyi N nömrəli hərbi hissəyə qarşı iş üzrə QƏTNAMƏSİ Açar sözlər: əmrin ləğv edilməsi, işə bərpa və məcburi iş buraxma müddəti üçün əmək haqqının ödənilməsi Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyası, Hakimlər - Mehtiyev Fikrət Ədilşah oğlu (sədrlik edən və məruzəçi), Muradov Rəhman Şaban oğlu və X8 ibarət tərkibdə, Məmmədov Xəzər Natiq oğlunun katibliyi, İddiaçı və cavabdeh Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyi N nömrəli hərbi hissənin nümayəndəsi Nümayəndə iştirakı ilə, İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyi N nömrəli hərbi hissəyə qarşı əmrin ləğv edilməsi, işə bərpa və məcburi iş buraxma müddəti üçün əmək haqqının ödənilməsi tələbinə dair mülki iş üzrə Gəncə Şəhər Məhkəməsinin xx.xx.N0N4-cü il tarixli, N(1N5)-NN1/N0N4 nömrəli qətnaməsindən cavabdeh Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyi N nömrəli hərbi hissənin nümayəndəsi Nümayəndə tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinə 03 iyul N0N4-cü il tarixdə Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, aşağıdakı qətnaməni qəbul etdi. İşin halları
1. Azərbaycan Respublikası Kəlbəcər Rayon İcra Hakimiyyəti Başçısının İstisu qəsəbə İnzibati Ərazi Dairəsi Üzrə Nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş 19 iyun N0N3-cü il tarixli, 85 nömrəli arayışdan görünür ki, İddiaçı İstisu qəsəbə sakini olmaqla, nümayəndəliyin daimi qeydiyyatındadır. Hal-hazırda Gəncə şəhəri ADAU-6 ətrafında məcburi köçkün kimi məskunlaşıb yaşayır.
2. N nömrəli hərbi hissə komandirinin N fevral N0N3-cü il tarixli, N nömrəli əmrindən görünür ki, hərbi hissənin hərbiləşdirilmiş mühafizə bölməsinin atıcımühafizəçisi mülki işçi İddiaçı xx.xx.N0N3-cü il tarixdə saat N0:30 radələrində 4 nömrəli postda xidmətdə olduğu müddətdə postda ayıq-sayıq olmaması səbəbindən N nömrəli hərbi hissənin müddətli hərbi qulluqçusu, XN 4 nömrəli postun hasarından aşaraq qaçması faktı aşkar olunmuşdur. Faktla bağlı xidməti araşdırma aparılmış və araşdırma nəticəsində müəyyən edilmişdir ki, xx.xx.N0N3-cü il tarixdə saat N0:30 radələrində hərbi hissənin hərbiləşdirilmiş mühafizə bölməsinin atıcı-mühafizəçisi vəzifəsində xidmət aparmış sabiq mülki işçi İddiaçı 4 nömrəli postda ayıq-sayıq xidmət aparmalı olduğu halda xidməti düzgün təşkil eməmiş və N nömrəli hərbi hissənin müddətli hərbi qulluqçusu, əsgər X54 bundan istifadə edərək 4-cü postun ərazisindən qaçaraq hasardan aşmış və nəticədə hərbi hissəni özbaşına tərk etmişdir. Əsgər A.Fərəcovun saat N0:30 radələrində hərbi hissəni tərk etməsinə baxmayaraq onun hərbi hissəni tərk etməsi yalnız saat NN:00-dan sonra məyyən edilmişdir. Ümumiyyətlə əsgər A.Fərəcovun 4-cü postdan saat N0:30 radələrində tərk etməsini yalnız özünün hərbi hissəyə xx.xx.N0N3-cü il tarixdə gəldikdən sonra müəyyən edilmişdir. İzahatı alınmış hərbi hissənin hərbiləşdirilmiş mühafizə bölməsinin atıcımühafizəçisi vəzifəsində xidmət aparmış sabiq mülki işçi İddiaçı 4 nömrəli postda ayıqsayıq xidmət aparmalı olduğu halda N nömrəli hərbi hissənin müddətli hərbi qulluqçusu, XN xx.xx.N0N3-cü il tarixdə saat N0:30 radələrində 4 nömrəli postdan qaçmasını və hasarı aşaraq hərbi hissəni özbaşına tərk etməsinin görməməsini bildirmişdir. Bununla da o, Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələrinin Qarnizon və Qarovul Nizamnaməsinin 1N0-ci maddənin tələblərini pozmasını etiraf etmişdir. Araşdırma materialı ilə bağlı izahatı alınmış hərbiləşdirilmiş mühafizə bölməsinin rəisi X10, hərbiləşdirilmiş mühafizə bölməsinin 4-cü növbə rəisi X55, hərbiləşdirilmiş mühafizə bölməsinin atıcı-mühafizəçisi X45 və N nömrəli hərbi hissənin 1-ci divizionun 3-cü batareyasının müddətli hərbi qulluqçusu, əsgər X54 oxşar izahatlar vermişdirlər. Araşdırma materialına əlavə olunmuş xx.xx.N0N3-cü il tarixli post cədvəlinin surəti, əmrdən çıxarışlardan və digər sənədlərdən görünür ki, hadisə zamanı 4 nömrəli postda İddiaçı döyüş növbəsi üzrə silahlı xidmət aparmışdır. Hərbi hissənin hərbiləşdirilmiş mühafizə bölməsinin atıcı-mühafizəçisi vəzifəsində xidmət aparmış sabiq mülki işçi İddiaçı məxsus şəxsi vərəqəsindən müəyyən edilmişdir ki, o, növbəni düzgün təşkil etmədiyinə görə xx.xx.N0NN-ci il tarixində “töhmət”, Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələrinin Qarnizon və Qarovul Nizamnaməsinin 1NN-ci maddənin tələblərini pozmasına görə xx.xx.N0NN-ci il tarixdə isə “töhmət” cəzası almasına baxmayaraq xidmətində dönüş yaratmamış, üzərinə düşən vəzifələri düzgün icra etməmiş, postda olduğu zaman ayıq-sayıq xidmət aparmalı olduğu halda xidmətini düzgün təşkil edə bilməmişdir. Yuxarıda göstərilənləri nəzərə alaraq gələcəkdə bir daha belə halların təkrar baş verməsinin qarşısının alınması məqsədi ilə, 1. bölmə komandirləri tabeçiliklərində olan hərbi qulluqçuların nizamnamənin tələblərini mükəmməl öyrənilməsi və qanunun tələblərinə əməl olunmasına nəzarəti gücləndirilmələri, N. Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələrinin Qarnizon və Qarovul Nizamnaməsinin 1N0-ci maddəsinin tələblərinin kobud şəkildə pozulması nəticəsində N nömrəli hərbi hissənin müddətli hərbi qulluqçusu, XN xx.xx.N0N3-cü il tarixdə saat N0:30 radələrində 4 nömrəli postdan qaçaraq hasarı aşmış və hərbi hissəni özbaşına tərk etmişdir. Baş vermiş hadisə ilə bağlı aşağıdakı şəxslər cəzalandırılsın: 3. Hərbi hissənin hərbiləşdirilmiş mühafizə bölməsinin rəisi X5 “məzəmmət” elan olunması, 4. Hərbi hissənin hərbiləşdirilmiş mühafizə bölməsinin 4-cü növbə rəisi X39 “töhmət” elan edilməsi 5. Hərbi hissənin hərbiləşdirilmiş mühafizə bölməsinin atıcı-mühafizəçisi mülki işçi İddiaçı xx.xx.N0N3-cü il tarixində 4 nömrəli postda xidməti düzgün təşkil etmədiyinə görə Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Qarnizon və Qaravul Nizamnaməsinin 1N0- ci maddəsinin tələblərini kobud şəkildə pozmasını və əvvəllər ona verilmiş cəzalardan düzgün nəticə çıxartmadığına görə onun əmək müqaviləsinə əmək məcəlləsinin N0-ci maddənin “ç” bəndinə əsasən xitam verilməsi, 6. Nizami bölmə rəisi irəli gələn qanunamüvafiq tədbirləri həyata keçirməsi, N. Əmrin icrasına nəzarət hərbi hissənin qərargah rəisi-hərbi hissə komandirinin müavininə tapşırılması, 8. Əmrin aidiyyatı üzrə şəxsi heyətə çatdırılması əmr edilmişdir.
3. Mediasiya üçün müraciət məktubundan görünür ki, İddiaçı N4 fevral N0N3-cü il tarixdə N88 saylı hərbi hissəyə qarşı işə bərpa tələbi ilə mediasiya təşkilatına müraciət etmişdir.
4. Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında X43 Xidməti Gəncə-Daşkəsən regional şöbəsinin N8 fevral N0N3-cü il tarixli, 3-1N-5/N- 631N/N0N3 nömrəli N nömrəli hərbi hissəyə ünvanlanmış məktubunda bildirilmişdir ki, İddiaçı tərəfindən N88 saylı hərbi hissədən işdən qanunsuz azad olunması barədə Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında X43 Xidmətinin elektron ünvanına daxil olmuş şikayət xarakterli müraciətə Xidmətin Gəncə- Daşkəsən şöbəsində baxılır. Odur ki, müraciətə baxılması üçün “Vətəndaşların müraciəti haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun N.9-cu maddəsinin tələbinə əsasən qeyd olunan zəruri sənədlərin surətlərini və müraciətlə bağlı cavab məktubunu N (yeddi) iş günündən gec olmayaraq, şöbəyə təqdim edilməsi xahiş edilmişdir.
5. Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında X43 Xidməti Gəncə-Daşkəsən regional şöbəsinin 16 may N0N3-cü il tarixli, MN ******* nömrəli inzibati tənbeh vermə haqqında qərarından görünür ki, AR Əmək Məcəlləsinin 1NN.4-cü maddəsinin tələbi pozularaq, İddiaçı işdən çıxarkən ona düşən bütün ödənclər tam məbləğdə işdən çıxdığı gün verilməmişdir. Əmək Məcəlləsinin 89.N-ci bəndinin tələbi pozularaq, İddiaçı N4 saatlıq iş rejimi ilə işləmişdir. X1 tərəfindən Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 19N.4 və 198.1.5-ci maddələrində nəzərdə tutulan inzibati xətalar törədilmişdir. X6 Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 19N.4-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş inzibati xətanı törətdiyinə görə barəsində N00 (yeddi yüz) manat məbləğində inzibati cərimə tənbeh növü tətbiq edilməsi qərara alınmışdır.
6. N4 may N0N3-cü il tarixli, MŞG/MT00N/N0N3-01N63 nömrəli “X36ndan sonra prosesin davam etdirilə bilməməsi” barədə arayışdan görünür ki, bu arayış İddiaçı və N88 saylı hərbi hissənin komandir-polkovnik Zülfiqar Abdullayev tərəfindən həmin N nömrəli hərbi hissənin hüquqi işlər üzrə nümayəndəsi qismində hərbi hissə komandirinin hüquqi işlər üzrə köməkçisi - ədliyyə mayoru Nümayəndə N4 may N0N3-cü il tarixində, saat 11:00 saatlarında “işə bərpa” tələbi barədə mübahisəsi üzrə keçirilən X36nda işirak etdiyini təsdiq etmək üçün verilir. Lakin, tərəflər X36ndan sonra prosesi davam etdirmək barədə qərar qəbul etmədilər. İddiaçı X36nın keçirilməsi üçün 55 (əlli beş) manat məbləğində mediasiyaya dair xərci ödəmişdir.
7. Gəncə Şəhər Məhkəməsinin N(1N5)-4991/N0N3 nömrəli, N4 iyun N0N3-cü il tarixli qərardadından görünür ki, İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyi N nömrəli Hərbi Hissəyə qarşı “əmrin ləğv edilməsi, işə bərpa və məcburi iş buraxma müddəti üçün əmək haqqının ödənilməsi” tələbinə dair iddia ərizəsi iddianın yolverilməzliyinə, yəni ərizəyə mülki məhkəmə icraatı qaydasında baxılmalı olmadığına görə icraata qəbul edilməsindən imtina edilməsi və iddiaçıya aidiyyatı üzrə Gəncə İnzibati Məhkəməsinə müraciət etmək hüququnun izah edilməsi qərara alınmışdır.
8. Gəncə İnzibati Məhkəməsinin N-1(114)-35N4/N0N3 nömrəli, 13 iyul N0N3-cü il tarixli qərardadından görünür ki, İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyi N nömrəli Hərbi Hissəyə qarşı “əmrin ləğv edilməsi, işə bərpa və məcburi iş buraxma müddəti üçün əmək haqqının ödənilməsi” tələbinə dair iddiasının mümkün sayılmaması qərara alınmışdır.
9. Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasının N-1(104)-641/N0N3 nömrəli, 10 avqust N0N3-cü il tarixli qərardadından görünür ki, Gəncə İnzibati Məhkəməsinin xx.xx.N0N3-cü il tarixli, N-1(114)-35N4/N0N3 nömrəli qərardadının dəyişdirilmədən saxlanılması qərara alınmışdır.
10. AZ-İ seriyalı, N8169N nömrəli nikah haqqında şəhadətnamənin notarial qaydada təsdiq edilmiş surətindən görünür ki, İddiaçı ilə X11 arasında nikah 13 dekabr N01N-ci il tarixdə Kəlbəcər rayon Qeydiyyat şöbəsində bağlanmışdır. Bu barədə nikahın bağlanması haqqında akt qeydləri kitabında 13 dekabr N01N-ci il tarixdə N11 nömrə ilə qeyd edilmişdir. Nikah bağlandıqdan sonra ərə “Xanlarov”, arvada “Xanlarova” soyadı verilmişdir.
11. AZ-İİİ seriyalı, 50N586 nömrəli doğum haqqında şəhadətnamənin notarial qaydada təsdiq edilmiş surətindən görünür ki, X40 31 mart N015-ci il tarixdə doğulmuşdur. Atası – İddiaçı, anası – X3r.
12. AZ-İİİ seriyalı, 8NN003 nömrəli doğum haqqında şəhadətnamənin notarial qaydada təsdiq edilmiş surətindən görünür ki, XN1 08 dekabr N016-cı il tarixdə doğulmuşdur. Atası – İddiaçı, anası – X3r
13. İddiaçı ilə N nömrəli hərbi hissə komandiri arasında bağlanmış N nömrəli əmək müqaviləsinin əsli ilə üzləşdirilmiş surətindən görünür ki, əmək müqaviləsi müddətsiz bağlanmışdır. İşçi N iyul N019-cu il tarixdən işə başlayır. İşçi hərbiləşdirilmiş mühafizə bölməsində mühafizəçi vəzifəsinə (peşəsinə) işə qəbul edilir. İşçi gündə 8 saatdan, həftə ərzində isə 40 saatdan çox olmayaraq işləyir. İş saat 09:00-da başlayır, 09:00-da qurtarır.
14. Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında X43 Xidməti Gəncə-Daşkəsən regional şöbəsinin N aprel N0N3-cü il tarixli, 3-1N-5/N-X- 115N0/N0N3 nömrəli məktubunda İddiaçı bildirilmişdir ki, müraciətə baxılması üçün zəruri sənədlərin təqdim olunması məqsədilə Hərbi Hissənin ünvanına rəsmi məktub göndərilmişdir. Hərbi Hissənin xx.xx.N0N3-cü il tarixli, N96 nömrəli məktubu ilə şöbəyə daxil olan sənədlər natamam olduğundan müraciətinə baxılması mümkün olmamışdır. Bununla əlaqədar sənədlərin tam təqdim olunması məqsədi ilə Hərbi Hissəyə təkrar məktub göndərilmiş, həmçinin, ona aid olan əmək qanunvericiliyi üzrə sənədlərin surətlərinin təqdim edilməsinə köməklik göstərilməsi üçün X43 Xidməti tərəfindən Azərbaycan Respublikasının Müdafiə Nazirliyinə məktub göndərilmişdir. Hərbi Hissənin rəhbərliyi tərəfindən müvafiq sənədlər tam şəkildə şöbəyə təqdim olunduğu təqdirdə müraciətinə baxılacağı və əlavə məlumat veriləcəyi bildirilmişdir. Müraciətində qeyd olunan məsələlərlə əlaqədar aidiyyatı üzrə məhkəməyə müraciət etmək hüququnun olması izah edilmişdir.
15. Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında X43 Xidməti Gəncə-Daşkəsən regional şöbəsinin N5 may N0N3-cü il tarixli, 3-1N-5/N-X- 1886N/N0N3 nömrəli məktubunda İddiaçı bildirilmişdir ki, Hərbi Hissədən sonradan daxil olmuş sənədlərdən məlum olmuşdur ki, əmək funksiyasını pozduğuna görə Hərbi Hissənin xx.xx.N0NN-ci il tarixli, 496 nömrəli əmri ilə ona töhmət verilmiş və əmək funksiyasını pozduğuna görə əvvəllər işə götürən tərəfindən verilmiş intizam tənbehindən nəticə çıxarmayaraq 6 ay ərzində təkrar əmək funksiyasını pozduğuna görə Hərbi Hissənin xx.xx.N0N3-cü il tarixli, 69 nömrə ilə əmri onunla bağlanmış xx.xx.N019-cu il tarixli əmək müqaviləsi Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin N0-ci maddəsinin “ç” bəndi (işçi özünün əmək funksiyası və ya əmək müqaviləsi üzrə öhdəliklərini yerinə yetirmədikdə, yaxud bu Məcəllənin NN-ci maddəsində sadalanan hallarda əmək vəzifələrini kobud şəkildə pozduqda) ilə xx.xx.N0N3-cü il tarixdən ləğv edilmişdir. Həmçinin, məlum olmuşdur ki, Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 1NN-ci maddəsinin 4-cü hissəsinin (işçi işdən çıxarkən ona düşən bütün ödənclər tam məbləğdə işdən çıxdığı gün verilir) tələbi pozularaq işdən çıxarkən ona düşən bütün ödənclər tam məbləğdə işdən çıxdığı gün verilməmiş, belə ki, ona N0N3-cü ilin yanvar ayı üçün hesablanmış 434,03 (dörd yüz otuz dörd manat üç qəpik) manat xx.xx.N0N3-cü il tarixdə, istifadə etmədiyi əmək məzuniyyətində görə pul əvəzi N48,N9 (iki yüz qırx səkkiz manat iyirmi doqquz qəpik) manat xx.xx.N0N3-cü il tarixdə plastik kart hesabına köçürülmüşdür. Habelə, müraciətinə baxılan zaman məlum olmuşdur ki, Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 89-cu maddəsinin N-ci hissəsinin (gündəlik normal iş vaxtı müddəti səkkiz saatdan artıq ola bilməz) və həmin məcəllənin 96-cı maddəsinin 1-ci hissəsinin (qeydiyyat (uçot) dövründə iş vaxtının müddəti qanunvericiliklə müəyyən olunmuş iş saatlarının sayından çox olmamaq şərti ilə iş vaxtının cəmlənmiş uçotu tətbiq edilə bilər. Bu halda qeydiyyat (uçot) dövrü bir ildən artıq, gündəlik işin (növbənin) müddəti isə 1N saatdan çox ola bilməz) tələbləri pozularaq, N4 saatlıq iş rejimi ilə işləmişdir. Bununla da Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 19N.4-cü (əmək və məzuniyyət haqlarının hesablanmasında və ödənilməsində qanun pozuntularına yol verilmişdir) və 198.1.5-ci (normal əmək və istirahət rejiminə riayət edilməmişdir) maddələrində nəzərdə tutulan inzibati xəta törədilmişdir. Tərəflərindən inzibati xətanı törədən Hərbi Hissənin vəzifəli şəxsi X6 barəsində inzibati xəta haqqında iş üzrə icraata başlanılmış və İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 19N.4-cü maddəsinə əsasən inzibati tənbeh vermə haqqında qərar qəbul olunmuşdur. Yenidən şöbəyə təqdim etdiyi xx.xx.N0N3-cü il tarixli yazılı izahatında xx.xx.N019-cu il tarixdən Hərbi Hissədə atıcı-mühafizəçi vəzifəsində işlədiyi, işə qəbul olarkən təlim keçdiyini, əmək funksiyasının ona izah olunduğunu, həmçinin hər dəfə növbəyə çıxarkən mühafizə rəisi tərəfindən təlimat keçirildiyini, işdən azad olunma səbəbinin xx.xx.N0N3-cü il tarixdə 4 nömrəli postda ayıqsayıq olmamağınının bildirildiyi və həmin səbəbdən ondan asılı olmayan səbəblərdən olduğunu bildirmisiniz. Müraciətdə qeyd etdiyi məsələlərlə əlaqədar aidiyyatı üzrə məhkəməyə müraciət etmək hüququnun olması izah edilmişdir.
16. İddiaçı NN avqust N011-ci il tarixli, 14619N nömrəli əmək kitabçasının notarial qaydada təsdiq edilmiş surətindən görünür ki, İddiaçı 01 avqust N005-ci il tarixdə N8 nömrəli əmr ilə Naftalan 6N saylı Yol-İstismar MMC-də avtomobil yolları İİ dərəcəli fəhlə işinə təyin edilmiş, NN oktyabr N010-cu il tarixli, 130 nömrəli əmr ilə Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 69-cu maddəsinə əsasən işdən azad edilmiş, 01 avqust N011-ci il tarixli, 116 nömrəli əmr ilə "xxxx" MMC-yə mühafizəçi vəzifəsinə işə qəbul edilmiş, 30 yanvar N018-ci il tarixli, 0N0 nömrəli əmr ilə AR Əmək Məcəlləsinin 68-ci maddəsinin İİ hissəsinin “a” bəndinə əsasən (öz təşəbbüsü ilə) işdən azad edilmiş, N fevral N018-ci il tarixli, iR84/18 nömrəli əmr ilə “X34” MMC-yə təhlükəsizlik əməkdaşı vəzifəsinə işə qəbul edilmiş, iR-5N5/18 nömrəli, 09 iyul N018-ci il tarixli əmr ilə AR Əmək Məcəlləsinin 68.N-ci maddəsinin “a” bəndinə əsasən öz xahişi ilə tutduğu vəzifədən azad edilmiş, 06 avqust N018-ci il tarixli, 351-k nömrəli əmr ilə "xxxx" MMC Cəmiyyətin satış Departamentinin Satış 3 bölməsinə satıcı-kassir vəzifəsinə işə qəbul edilmiş, 1N iyul N019-cu il tarixli, 803-k nömrəli əmr ilə AR Əmək Məcəlləsinin 68-ci maddəsinin İİ hissəsinin “a” bəndinə əsasən (öz təşəbbüsü ilə) xitam verilmiş, N iyul N019-cu il tarixli, N0N nömrəli əmr ilə N nömrəli hərbi hissədə hərbiləşdirilmiş mühafizə bölməsində mühafizəçi vəzifəsinə işə qəbul edilmiş, 10 avqust N0NN-ci il tarixli, NN4 nömrəli əmr ilə ştat dəyişikliyi ilə əlaqədar olaraq hərbiləşdirilmiş mühafizə bölməsinin atıcı-mühafizəçi vəzifəsinə keçirilmiş, N fevral N0N3-cü il tarixli, 30 nömrəli əmr ilə Əmək Məcəlləsinin N0ci maddəsinin “ç” bəndinə (işçi özünün əmək funksiyası və ya əmək müqaviləsi üzrə öhdəliklərini yerinə yetirmədikdə, yaxud bu Məcəllənin NN-ci maddəsində sadalanan hallarda əmək vəzifələrini kobud şəkildə pozduqda) əsasən xitam verilmişdir.
17. N nömrəli hərbi hissə komandirinin N iyul N019-cu il tarixli, N0N nömrəli əmrindən çıxarışdan görünür ki, İddiaçı N iyul N019-cu il tarixdən hərbiləşdirilmiş mühafizə bölməsinin N-ci dərəcəli mühafizəçisi vəzifəsinə N (iki) ay sınaq müddəti ilə işə qəbul edilmiş, əmək haqqı ştat cədvəlinə əsasən ödənilmişdir. Əsas: İddiaçı ərizəsi və əmək müqaviləsi bildirişinin qeydiyyata alınmasına dair xx.xx.N019-cu il tarixli, N nömrəli məlumat.
18. Əmək müqaviləsinin bağlanması haqqında əmək müqaviləsi bildirişindən görünür ki, İddiaçı müddətsiz olaraq həbiləşdirilmiş mühafizə bölməsində mühafizəçi vəzifəsinə işə qəbul edilmişdir.
19. N nömrəli hərbi hissə komandirinin N9-NR nömrəli, N6 yanvar N0N3-cü il tarixli əmrindən çıxarışdan görünür ki, (sutkalıq naryad üzrə) NN yanvar N0N3-cü il tarixində sutkalıq növbəyə təyin edilmişlər: 1. hərbi hissə üzrə məsul zabitlər: mayor XN6 – səfərlik bölməsinin baş köməkçisi, N. kapitan X46 – 1-ci artilleriya divizionunun 3-cü artilleriya batareyasının komandiri, 3. hərbi hissə növbətçisi: mayor X16, N-ci artilleriya divizionunun 4-cü artilleriya batareyasının komandiri, 4. hərbi hissə növbətçisinin köməkçisi: gizir X56 tank bölüyünün N-ci tank heyətinin komandiri, hərbiləşdirilmiş mühafizə bölməsi: növbə rəisi – X55, növbə rəisinin köməkçisi – X4N, atıcı-mühafizəçi – X5N 1-ci post, atıcımühafizəçi – X41 1-ci post, atıcı-mühafizəçi – X58 N-ci post, atıcı-mühafizəçi – XNN N-ci post, atıcı-mühafizəçi – X9 3-cü post, atıcı-mühafizəçi – X49 3-cü post, atıcı-mühafizəçi – X45 4-cü post, atıcı-mühafizəçi – İddiaçı 4-cü post.
20. N nömrəli hərbi hissənin hərbiləşdirilmiş mühafizəçi bölməsinin rəisi X4 hərbi hissə komandirinə ünvanlanmış 30 yanvar N0N3-cü il tarixli ərizəsindən görünür ki, xx.xx.N0N3-cü il tarixdə növbədə olan hərbiləşdirilmiş mühafizə bölməsinin atıcımühafizəçisi mülki işçi İddiaçı saat N0:00-dan NN:00-dək 4 nömrəli postda xidmətdə olduğu müddətdə postunda ayıq-sayıq olmadığı üçün N nömrəli hərbi hissənin 1-ci divizionun 3-cü batareyasının gənc əsgəri X54 4 nömrəli postun hasarından aşaraq qaçmışdır. Bu faktın araşdırılması üçün göstəriş verilməsini xahiş etmişdir.
21. N nömrəli hərbi hissənin hərbiləşdirilmiş mühafizə bölməsinin postlar cədvəlindən görünür ki, 1-ci post üzrə 1-ci növbə mühafizəçisi - X5N, 1-ci post üzrə N-ci növbə mühafizəçisi - X41, N-ci post üzrə 1-ci növbə mühafizəçisi – X58, N-ci post üzrə N-ci növbə mühafizəçisi – XNN, 3-cü post üzrə 1-ci növbə mühafizəçisi – X48, 3-cü post üzrə N-ci növbə mühafizəçisi – X50, 4-cü post üzrə 1-ci növbə mühafizəçisi – X45, 4-cü post üzrə N-ci növbə mühafizəçisi – İddiaçıdur. İlk növbəlilər 1000:1N00: 00 00 00 00 00 00 00 14 :16 :18 :N0 :NN :00 :0N :04 :06 :08 00 00 00
22. İddiaçı şəxsi vərəqəsindən görünür ki, hərbi hissə komandiri tərəfindən N6 mart N0NN-ci il tarixdə növbəni düzgün təşkil etmədiyinə görə “töhmət”, xx.xx.N0NN-ci il tarixdə isə Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Qarnizon və Qaravul Xidmətləri Nizamnaməsinin 1NN-ci maddəsinin tələblərini pozduğuna görə “töhmət” almışdır.
23. 30 yanvar N0N3-cü il tarixli İddiaçı izahatından görünür ki, 0N avqust N019-cu il tarixdən hazırki iş yerində mühafizəçi vəzifəsində işləyir. NN yanvar N0N3-cü il tarixdə səhər saat 09:00-da xidmətə gəlmiş, N8 yanvar N0N3-cü il tarixdə səhər 10:00-da xidmətdən çıxmışdır. Xidmətdə olduğu müddətdə NN yanvar N0N3-cü il tarixdə tarixdə saat NN:15 radələrində Hərbiləşdirilmiş Mühafizə Bölməsinin İV bölmə rəisi Cəfərov Nail növbəyə bildirmişdir ki, N nömrəli hərbi hissənin gənc əsgəri naməlum istiqamətdə hərbi hissəni özbaşına tərk etmişdir. Onlar da əsgərin hansı istiqamətdən və saat neçə radələrində qaçmasını öyrənmək üçün bir-birlərini sorğulamağa başlamışlar. Heç bir nəticə əldə edə bilməyərək əsgərin hansı şəraitdə və hansı zamanda hərbi hissəni özbaşına tərk etməsini öyrənə bilməmişlər. Qısa müddət keçdikdən sonra N nömrəli hərbi hissənin çavuş və əsgər heyəti ərazidə itən əsgəri axtarmağa başlamışlar. Lakin, axtarışlar heç bir müsbət nəticə verməmişdir. Səhəri günü o, eşitmişdir ki, əsgər X54 yaşadığı Şirvan şəhərindəki evindədir. N9 dekabr N0N3-cü il tarixdə isə o, istirahətdə yaşadığı evdə olan zaman mobil telefon vasitəsi ilə ona bildirmişlər ki, Əsgər Fərəcov İV postun ərazisindən hərbi hissəni özbaşına tərk etmişdir. Lakin, saat neçədə əsgərin tərk etməsini o, bugün bilmişdir. O, bu gün bilmişdir ki, X54 NN yanvar N0N3-cü il tarixdə saat N0:30 radələrində xidmət apardığı İV postun ərazisindən qaçaraq hərbi hissəni özbaşına tərk etmişdir. Saat N0:N5 radələrində İV postun ərazisindən N nömrəli hərbi hissənin 1NNOQ markalı avtomobili hərbi hissəyə daxil olmağa qəbul etmiş və bu səbəbdən əsgər Fərəcovun postdan qaçmasını görməmişdir. O, Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Qarnizon və Qaravul Nizamnaməsinin 1N0- ci maddəsinin tələblərini kobud şəkildə pozduğunu və buna görə də məsuliyyət daşıdığını bilir. Özündən asılı olmayan səbəblərdən o, əsgər Fərəcovun hərbi hissəni özbaşına tərk etməsini görməmişdir. Səhvini etiraf edir gələcəkdə daha da diqqətli olacağına və bir daha bu cür səhvlərə yol verməyəcəyinə söz verir.
24. 30 yanvar N0N3-cü il tarixli XN izahatından görünür ki, N5 yanvar N0N3-cü il tarixdən N nömrəli hərbi hissənin ərazisində yerləşən N nömrəli hərbi hissəsində xidmət edir. Gəldiyi gündən hərarəti çox olduğundan o, hərbi hissənin tibb məntəqəsində müalicə alır. NN yanvar N0N3-cü il tarixdə saat N0:30 radələrində, yəni axşam yeməyindən sonra o, N nömrəli hərbi hissənin tibb məntəqəsində xidmət edən gizir, feldşer olan Qasım adlı şəxsə müraciət edərək bildirmişdir ki, onun ayağındakı çəkələk əsgər yataqxanasında qalmışdır və onu gətirmək üçün icazə verməsini xahiş etmişdir. O da icazə vermiş, o dərhal tibb məntəqəsindən çıxmış və arxasından turniklər olan tərəfdən bərk qaçaraq hasarın yanındakı ağaca dırmaşmış və sonra hasarı tullanmışdır. Hasarı keçəndən sonra yolu keçmiş, birinci qarşısına çıxan taksi avtomobilini saxlatmış, sürücü ilə N5 (iyirmi beş) manat məbləğində onu Şirvan şəhərinə yaşadığı aparmış, o da evə çatmışdır. Sonra səhəri günü saat 13:00 radələrində nənəsi, əmisi və anası onu əmisinin maşını ilə gətirmişlər. N nömrəli hərbi hissədə onu incidən, söyən, təhqir edən, ona qarşı qanuna zidd hərəkət edən olmamışdır. Ailəsi üçün, anası üçün darıxdığına görə qaçmışdır. Hərbi hissəni özbaşına tərk edən zaman qara paltarlı mühafizə xidmətinin əməkdaşını görməmişdir. Ona hərbi hissəni özbaşına tərk etməsinin qadağan olması və məsuliyyət yaradacağı barədə ona məlumat vermişlər.
25. 30 yanvar N0N3-cü il tarixli atıcı-mühafizəçi XN3 izahatından görünür ki, 04 iyun N0NN-ci ildən hazırki iş yerində mühafizəçi vəzifəsində işləyir. NN yanvar N0N3-cü il tarixdə səhər saat 09:00-da xidmətə gəlmiş və N8 yanvar N0N3-cü il tarixində səhər saat 10:00-da xidmətdən çıxmışdır. Xidmətdə olduğu müddətdə NN yanvar N0N3-cü il tarixdə saat NN:15 radələrində Hərbiləşdirilmiş Mühafizə Bölməsinin İV bölmə rəisi Cəfərov Nail növbəyə bildirmişdir ki, N nömrəli hərbi hissənin gənc əsgəri naməlum istiqamətdə hərbi hissəni özbaşına tərk etmişdir. Onlarda əsgərin hansı istiqamətdən və saat neçə radələrində qaçmasını öyrənmək üçün bir-birlərini sorğulamağa başlamışlar. Heç bir nəticə əldə edə bilməyərək əsgərin hansı şəraitdə və hansı zamanda hərbi hissəni özbaşına tərk etməsini öyrənə bilməmişlər. Qısa müddət keçdikdən sonra N nömrəli hərbi hissənin çavuş və əsgər heyəti ərazidə itən əsgəri axtarmağa başlamışlar. Lakin, axtarışlar heç bir müsbət nəticə verməmişdir. Səhəri günü o, eşitmişdir ki, əsgər X54 yaşadığı Şirvan şəhərindəki evindədir. N9 dekabr N0N3- cü il tarixdə isə o, istirahətdə yaşadığı evdə olan zaman mobil telefon vasitəsi ilə ona bildirmişlər ki, Əsgər Fərəcov İV postun ərazisindən hərbi hissəni özbaşına tərk etmişdir. O, bugün bilmişdir ki, əsgər X54 NN yanvar N0N3-cü il tarixində saat N0:30 radələrində İV postun ərazisindən hərbi hissəni özbaşına tərk etmişdir. Həmin İV postda N0:00-dan NN:00-dək atıcı-mühafizəçi İddiaçı növbədə olmuşdur. O, isə həmin vaxtı istirahətdə olmuş və həmin postu İddiaçı NN:00- da təhvil almışdır. İzahatda göründüyü kimi X85 İV postu İddiaçı növbəsində olan zaman hərbi hissəni özbaşına tərk etmişdir. X69 hərbi hissəni özbaşına tərk etməsi nəticəsində atıcımühafizəçi mülki işçi İddiaçı Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Qarnizon və Qaravul Nizamnaməsinin 1N0-ci maddəsinin tələblərini pozmuşdur.
26. 30 yanvar N0N3-cü il tarixli hərbiləşdirilmiş mühafizə bölməsinin İV növbə rəisi XNN izahatından görünür ki, 03 may N0NN-ci il tarixdən N nömrəli hərbi hissədə hərbiləşdirilmiş mühafizə bölməsində mühafizəçi kimi işə başlamışdır. xx.xx.N0NN-ci ildən isə İV növbənin növbə rəisi olaraq işləyir. xx.xx.N0N3-cü il tarixdə saat 09:00-da işə gəlmişdir. xx.xx.N0N3-cü il tarixdə saat 10:00-da xidmətdən çıxmışdır. Xidmətdə olduğu müddətdə xx.xx.N0N3-cü il tarixində gecə saat NN:15 radələrində hərbi hissənin köməkçisi vasitəsi ilə ona xəbər verilmişdir ki, N nömrəli hərbi hissənin gənc əsgəri hərbi hissəni özbaşına tərk etmişdir. Bu barədə o, dərhal digər postlarla əlaqə saxlayaraq, onlara tam diqqətli olmağı və N nömrəli hərbi hissənin gənc əsgərinin qaçmasını bildirmişdir. NN:30-da o, mühafizə rəisi Xanis Adıgözəlova zəng edərək gənc əsgərin özbaşına hərbi hissəni naməlum istiqamətdə tərk etdiyini bildirmişdir. Daha sonra mühafizə rəisi Xanis Adıgözəlov ona ilkin araşdırma aparmağı və bu barədə ona məlumat verməyi tələb etmişdir. O, dərhal postlara gedərək hasarları, tikanlı məftilləri yoxlamışdır. Yoxlanış zamanı heç bir nöqsan aşkar edilməmişdir. Səhəri günü növbəni təhvil verən zaman eşitmişdir ki, əsgər öz evinə Şirvan şəhərinə getmişdir. Lakin, hardan getdiyi, necə getdiyi barədə məlumat eştməmişdir. Bir gün sonra ona telefon zəngi ilə əsgərin hərbi hissəyə gətirildiyi və saat N0:30 radələrində 4 nömrəli postdan qaçdığı bildirilmişdir. Əsgərin qaçdığı istiqamət naməlum olduğu üçün ilkin araşdırma nəticəsində N nömrəli hərbi hissənin baş leytenantı ona bildirmişdir ki, əsgər onlarında araşdırmalarına əsaslanaraq tibb məntəqəsinin ərazisindən getdiyini bildirmişlər. Onlar postlarda, hasarlarda və tikanlı məftillərdən heç birində nasazlıq aşkar etmədikləri üçün ilkin araşdırmanın cavabı onları inanmağa qane etmişdir. Həmin vaxt həmin baş leytenantı birinci səfər görmüşdür. Ona görə də ad və soyadı yadında qalmamışdır. xx.xx.N0N3-cü il tarixində saat N0:00-dan NN:00-dək 4 nömrəli postda İddiaçı olmuşdur. O, Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Qarnizon və Qaravul Nizamnaməsinin1N0-ci maddəsinin tələblərini pozmuşdur.
27. 30 yanvar N0N3-cü il tarixli hərbiləşdirilmiş mühafizə bölməsinin rəisi X4 izahatından görünür ki, 01 iyun N0NN-ci il tarixdən N nömrəli hərbi hissədə hərbiləşdirilmiş mühafizə bölməsinin rəisi vəzifəsində işləyir. Faktla bağlı onu bildirir ki, xx.xx.N0N3-cü il tarixdə növbədə olan növbə rəisi X14 NN:30 radələrində ona zəng edərək bildirmişdir ki, N nömrəli hərbi hissənin əsgəri naməlum istiqamətdən hərbi hissəni özbaşına tərk etmişdir. O, isə növbə rəisinə hasarların üstündə olan tikanlı məftillərin yoxlamalarını bildirmişdir. Saat N3:45 radələrində növbə rəisi Cəfərov Nail zəng edərək bildirmişdir ki, hasarları yoxlamışdır. Heç bir tikanlı məftillərin aşmadığını və yerində olduğunu bildirmişdir. Cəfərov Nail ona məruzə edərək bildirmişdir ki, hasarları yoxlamışdır və heç biz iz yoxdur. İlkin məlumata görə əsgər qospital tərəfdən hərbi hissəni özbaşına tərk etmişdir. Sonra o, özüdə ərazini gəzmiş və heç bir iz aşkar olunmamışdır. Çünki hasarın üzərində olan tikanlı məftillər yerində olmuşdur. xx.xx.N0N3-cü il tarixdə saat N0:00-dan NN:00-dək 4-cü postda İddiaçı xidmətdə olmuşdur və Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Qarnizon və Qaravul Nizamnaməsinin 1N0-ci maddəsinin tələblərini pozmuşdur.
28. N nömrəli hərbi hissə komandirinin N1 dekabr N0NN-ci il tarixli 496 nömrəli əmrindən görünür ki, hərbiləşdirilmiş mühafizə bölməsində atıcı mühafizəçi vəzifəsində işləyən İddiaçı Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Qarnizon və Qaravul xidmətlərinin 1NN-ci maddəsinin tələblərini pozduğuna görə “töhmət” elan olunmuşdur.
29. N nömrəli hərbi hissə komandirinin N fevral N0N3-cü il tarixli 30 nömrəli əmrindən görünür ki, işçi İddiaçı, hərbiləşdirilmiş mühafizə bölməsində atıcı-mühafizəçi, Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin N0-ci maddəsinin “ç” bəndinə (işçi özünün əmək funksiyası və ya əmək müqaviləsi üzrə öhdəliklərini yerinə yetirmədikdə və əmək vəzifələrini kobud şəkildə pozduqda) əsasən xx.xx.N0N3-cü il tarixdən əmək müqaviləsinə xitam verilməsi. Əsas: Hərbi hissə komandirinin xx.xx.N0N3-cü il tarixli N1 nömrəli əmri.
30. Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyi N nömrəli hərbi hissənin N aprel N0N3-cü il tarixli, 11 nömrəli arayışından görünür ki, N nömrəli hərbi hissənin sabiq mülki işçisi İddiaçı xx.xx.N0NN-ci il tarixində növbəni düzgün təşkil etmədiyinə görə hərbi hissə komandirinin şifahi əmri ilə “töhmət” cəzası almışdır.
31. Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyi N nömrəli hərbi hissənin N aprel N0N3-cü il tarixli, 1N nömrəli arayışından görünür ki, N nömrəli hərbi hissənin sabiq mülki işçisi İddiaçı işlədiyi müddət ərzində həmkarlar ittifaqının üzvü olmamışdır.
32. N nömrəli hərbi hissənin sabiq mülki işçisi İddiaçı hərbi hissə komandirinin xx.xx.N0N3-cü il tarixli, N nömrəli əmri ilə tanış olması və əmrin N nüsxəsini götürməsi haqqında N6 oktyabr N0N3-cü il tarixli aktdan görünür ki, imza edən N nömrəli hərbi hissənin hərbi qulluqçuları: nizami bölmə rəisi vəzifəsində xidmət edən kapitan XN8, nizami bölmə rəsinin köməkçisi vəzifəsində xidmət edən baş gizir X4N və nizami bölməsinin kargüzar-operatoru vəzifəsində xidmət edən MAHHXHQ kiçik-çavuş X18 bu aktı tərtib edərək öz imzaları ilə təsdiq etmişlər ondan ötrü ki, N fevral N0N3-cü il tarixində səhər saat 09:00 radələrində N nömrəli hərbi hissənin hərbiləşdirilmiş mühafizə bölməsinin atıcı-mühafizəçi vəzifəsində işləmiş sabiq mülki işçi İddiaçı müqaviləsinə N nömrəli hərbi hissə komandirinin xx.xx.N0N3-cü il tarixli, N nömrəli əmrinə əsasən Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin N0 “ç” (işçi özünün əmək funksiyası və ya əmək müqaviləsi üzrə öhdəliklərini yerinə yetirmədikdə, yaxud bu Məcəllənin NN-ci maddəsində sadalanan hallarda əmək vəzifələrini kobud şəkildə pozduqda) maddəsi ilə xitam verilmişdir. Həmin tarixdə göstərilən əmrlə özü şəxsən tanış olmuş, əmrin arxa vərəqəsində tanış olmasına dair öz xətti ilə yazaraq şəxsi imzasını çəkmiş, qanunla ona bütün hüquqlar izah edilmiş, əmək müqaviləsini və göstərilən əmrin N nüsxəsini götürərək hərbi hissəni tərk etmişdir.
33. N nömrəli hərbi hissə komandirinin N5 nömrəli, N4 yanvar N0N3-cü il tarixli əmrindən çıxarışdan görünür ki, X54 “Hərbi vəzifə və hərbi xidmət haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunu ilə müəyyən edilmiş qaydada müddətli həqiqi hərbi xidmət keçmək üçün Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin yerli idarə, şöbə və idarələrindən gəldiyinə görə N4 yanvar N0N3-cü il tarixdən hərbi hissənin şəxsi heyətinin siyahısına, bütün növ təminatlara qoyulması və “əsgər” hərbi rütbəsi verilməklə qeyd olunan vəzifələrə təyin olunması. X54 1-ci təlim artilleriya divizionunun 3-cü təlim artilleriya batareyasının (D-30 hazırlığı üzrə) 1- ci təlim artilleriya taqımının 1-ci təlim artilleriya manqasının dəyişən heyəti.
34. N nömrəli hərbi hissə komandirinin N nömrəli, N1 aprel N0N3-cü il tarixli əmrindən çıxarışdan görünür ki, N01 nömrəli hərbi hissə komandirinin xx.xx.N0N3-cü il tarixli 018 nömrəli sərəncamına əsasən xidmətlərini davam etdirmək üçün digər hərbi hissələrə köçürülmüş adları göstərilən N0N3-cü ilin yanvar çağırışlı müddətli həqiqi hərbi xidmət qulluqçuları N1 aprel N0N3-cü il tarixdən hərbi hissənin şəxsi heyətinin siyahısından və bütün növ təminatlardan çıxarılmaları, xidmətlərini davam etdirmək üçün qeyd olunan hərbi hissə komandirlərinin sərəncamına göndərilmiş hesab edilmələri. N01 nömrəli hərbi hissəyə: X54 1-ci təlim artilleriya divizionunun 3-cü təlim artilleriya batareyasının (D-30 hazırlığı üzrə) 1-ci təlim artilleriya taqımının 1-ci təlim artilleriya manqasının dəyişən heyəti. Əsas: N01 nömrəli hərbi hissə komandirinin xx.xx.N0N3-cü il tarixli 018 nömrəli sərəncamı.
35. N nömrəli hərbi hissə komandirinin N9 nömrəli, N8 yanvar N0N3-cü il tarixli əmrindən çıxarışdan görünür ki, 1-ci təlim artilleriya divizionunun 3-cü təlim artilleriya batareyasının (D-30 hazırlığı üzrə) 1-ci təlim artilleriya taqımının 1-ci təlim artilleriya manqasının dəyişən heyəti müddətli həqiqi hərbi xidmət hərbi qulluqçusu əsgər X54, NN yanvar N0N3-cü il tarixdə saat N1:50 radələrində xidmət yerindən özbaşına getdiyi üçün xidmət yerini özbaşına tərk etmiş hesab edilməsi, bütün növ təminatları dayandırılması.
36. N nömrəli hərbi hissənin sabiq mülki işçisi İddiaçı hərbi hissə komandirinin xx.xx.N0NN-ci il tarixli, 496 nömrəli əmri ilə tanış olması haqqında 15 yanvar N0N3-cü il tarixli aktdan görünür ki, imza edənlər N nömrəli hərbi hissənin hərbiləşdirilmiş mühafizə bölməsinin mülki işçiləri: bölmə rəisi vəzifəsində işləyən X10, nizami bölmə rəisinin köməkçisi vəzifəsində xidmət edən baş gizir X4N və nizami bölməsinin kargüzar-operatoru vəzifəsində xidmət edən MAHHXHQ kiçik-çavuş X18 bu aktı tərtib edərək öz imzaları ilə təsdiq etmişlər ki, xx.xx.N0NN-ci il tarixində səhər saat 10:00 radələrində N nömrəli hərbi hissənin hərbiləşdirilmiş mühafizə bölməsinin atıcımühafizəçisi vəzifəsində işləmiş sabiq mülki işçi İddiaçı müqaviləsinə N nömrəli hərbi hissə komandirinin xx.xx.N0NN-ci il tarixli 496 nömrəli əmrinə əsasən Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Qarnizon və Qaravul Nizamnaməsinin 1NN-ci maddəsinin (saatdara yatmaq, oturmaq, nəyə isə söykənmək, yazmaq, kitab oxumaq, mahnı oxumaq, danışmaq, yemək, içmək, tütün çəkmək, təbii ehtiyaclarını yerinə yetirmək, kimdənsə şey almaq və kiməsə şey vermək, zərurət olmadıqda patronu yuvasına yeritmək qadağandır. Saatdar ancaq qarovul rəisinin, onun köməkçisinin, öz dəyişdiricisinin və yoxlamağa gəlmiş şəxslərin suallarına cavab verməlidir.) tələblərini pozduğuna görə ona “töhmət” elan edilmişdir. Həmin tarixdə yuxarıda göstərilən əmrlə özü şəxsən tanış olmuş, lakin, əmrlə yazılı surətdə tanış olmaqdan imtina etmişdir.
İş üzrə qəbul edilmiş məhkəmə aktı Birinci instansiya məhkəməsində icraat
37. İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyi N nömrəli hərbi hissəyə qarşı “əmrin ləğv edilməsi, işə bərpa və məcburi iş buraxma müddəti üçün əmək haqqının ödənilməsi” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinin N nömrəli hərbi hissəsinin komandirinin onun işdən azad olunması barədə N fevral N0N3-cü il tarixli, N nömrəli əmrinin ləğv edilməsi, onun Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinin N nömrəli hərbi hissəsində hərbiləşdirilmiş mühafizə bölməsində mühafizəçi vəzifəsinə müddətsiz işə bərpa olunması və məcburi iş buraxdığı günlər üçün əmək haqqının hesablanıb ona ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir.
38. İddiaçı tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, o, xx xxxxxx 1984-cü ildə Kəlbəcər rayonunun İstisu qəsəbəsində anadan olmuşdur. Erməni daşnaqlarının siyasəti nəticəsində ailə üzvləri ilə birlikdə Kəlbəcər rayonundan məcburi köçkün kimi gələrək əvvəl Naftalan, daha sonra isə Gəncə şəhərində məskunlaşıb yaşayır. Ailəlidir və N azyaşlı övladı var. Əmək fəaliyyətinə xx.xx.N005-ci ildə başlamışdır. Bu müddət ərzində müxtəlif işlərdə işləmişdir. N iyul N019-cu ildə isə Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinin N nömrəli hərbi hissəsində “hərbiləşdirilmiş mühafizə bölməsində mühafizəçi kimi” müddətsiz olaraq işə qəbul olunmuşdur. N nömrəli hərbi hissənin komandiri ilə onun arasında bağlanmış 189 saylı əmək müqaviləsinə (kontraktı) əsasən iş saatı 1N saat müəyyən olmuşdur. Lakin, buna baxmayaraq cavabdeh onu sutkalıq, yəni N4 saat müddətinə işə çıxarmışdır. N nömrəli hərbi hissə komandirinin N fevral N0N3-cü il tarixli, N nömrəli əmri ilə onunla bağlanmış əmək müqaviləsinə xitam verilmişdir. Bundan sonra o, cavabdehin məsul şəxslərinə yaxınlaşaraq hansı səbəbə görə onun işdən azad olunduğunu soruşmuşdur. Lakin, həmin vaxt ona heç bir məlumat verilməmişdir. Bundan sonra o, qeyd olunan əmrin surətini cavabdehdən tələb etmişdir. Lakin əmrin surəti ona təqdim olunmamışdır. O, dəfələrlə hərbi hissənin komandirinin qəbuluna girərək hansı səbəbə görə onun işdən azad olunduğunu öyrənmək istəmişdir. Ancaq hərbi hissənin komandiri onu qəbul etməmiş və digər bir məsul şəxsdən NN yanvar N0N3-cü il tarixdə 4 saylı postda ayıq-sayıq olmadığı üçün əmək funksiyalarını lazımi qaydada yerinə yetirmədiyinə görə işdən azad olduğunu öyrənmişdir. Ancaq o, bununla qəti olaraq razı deyildir. Belə ki, o, əmək müqaviləsi üzrə üzərinə düşən vəzifələri layiqincə yerinə yetirmişdir. Lakin, cavabdeh Qanunvericiliyin tələblərini kobud şəkildə pozaraq onu sutkalıq işlətmişdir. Halbuki, əmək müqaviləsində onun iş saatı 1N saat göstərilmişdir. Elə ən böyük qanunsuzluğu cavabdeh etmiş və onun Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası ilə qorunan hüquqlarını kobud şəkildə pozmuşdur. Bununla əlaqədar o, X43 Xidməti Gəncə- Daşkəsən regional şöbəsinə müraciət etmişdir. Şikayəti əsasında araşdırma aparılmış və araşdırma zamanı onun Qanunvericiliyin tələblərinə zidd olaraq N4 saatlıq iş rejimində işlədiyi öz təsdiqini tapmışdır. Bundan başqa araşdırma zamanı N nömrəli hərbi hissənin vəzifəli şəxsi XN barəsində Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 19N.4cü maddəsi ilə inzibati tənbeh vermə haqqında qərar qəbul olunmuşdur. Ümumiyyətlə, Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinin N nömrəli hərbi hissəsinin komandirinin onun işdən azad olunmağı barədə qəbul etdiyi N fevral N0N3-cü il tarixli əmr tam qanunsuzdur. Onunla müddətsiz əmək müqaviləsi bağlanmışdır. Göründüyü kimi cavabdeh onu ən çoxu 1N saatlıq iş rejimində işlətməli olduğu halda, qanunvericiliyin tələblərinə riayət etmədən onu N4 saatlıq iş rejimində işlətmişdir. Digər tərəfdən isə cavabdeh onun işdən azad olunmağı barədə əmrin surətini də ona verməkdən imtina edir. O, əmək müqaviləsi üzrə üzərinə düşən vəzifələri tam və vaxtında yerinə yetirmişdir. Hesab edir ki, cavabdeh tərəfindən onun barəsində Əmək Məcəlləsinin N0 maddəsinin “ç” bəndi ilə işdən azad olunmağı barədə əmri tam qanunsuz və əsassızdır. Bundan başqa onu da qeyd edir ki, o, hazırki iddia tələbi ilə bağlı ilk əvvəl iddia ərizəsi ilə Gəncə Şəhər Məhkəməsinə müraciət etmişdir. Lakin, Gəncə Şəhər Məhkəməsinin xx.xx.N0N3-cü il tarixli, N(1N5)-4991/N0N3 saylı qərardadına əsasən iddia ərizəsinin icraata qəbul olunmasından imtina edilmiş və ona aidiyyatı üzrə Gəncə İnzibati Məhkəməsinə müraciət etmək hüquqlarının olması izah olunmuşdur. Bundan sonra o, iddia ərizəsi ilə Gəncə İnzibati Məhkəməsinə müraciət etmişdir. Lakin, Gəncə İnzibati Məhkəməsinin 13 iyul N0N3-cü il tarixli, N-1(114)- 35N4/N0N3 saylı qərardadına əsasən onun cavabdeh Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinin N nömrəli hərbi hissəsinə qarşı “əmrin ləğvi, işə bərpa və məcburi işburaxma müddəti üçün əmək haqqının ödənilməsi vəzifəsinin cavabdehin üzərinə qoyulması” tələbinə dair iddiası mümkün sayılmamışdır. Qeyd edilən qərardaddan verdiyi şikayət Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasının xx.xx.N0N3-cü il tarixli, N-1(104)-641/N0N3 saylı qərardadına əsasən təmin edilməmişdir. Belə olan halda hesab edir ki, iddia tələbi tam qanuni və əsaslıdır və məhkəmənin icraatına qəbul edilib baxılmalıdır.
39. Bundan sonra Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyi N nömrəli hərbi hissənin komandiri polkovnik X1N məhkəməyə vəsatət verərək bildirmişdir ki, iddiaçı Hərbi hissənin hərbiləşdirilmiş mühafizə bölməsinin atıcı-mühafizəçisi vəzifəsində işləmiş sabiq mülki işçi İddiaçı xx.xx.N0N3-cü il tarixli (iddiaçıya aid hissədə) əmrin ləğv edilməsi, işə bərpa və məcburi iş buraxma müddəti üçün əmək haqqının ödənilməsi tələbi barədə iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. Hərbi hissənin hərbiləşdirilmiş mühafizə bölməsinin atıcı-mühafizəçisi vəzifəsində işləmiş sabiq mülki işçi İddiaçı xx.xx.N0N3-cü il tarixdə saat N0:30 radələrində 4 nömrəli postda xidmətdə olduğu müddətdə postda ayıqsayıq olmaması səbəbindən hərbi hissənin dislokasiya ərazisində yerləşən N nömrəli hərbi hissənin müddətli hərbi qulluqçusu, XN 4 nömrəli postun hasarından aşaraq qaçması faktı aşkar olunmuşdur. Faktla bağlı xidməti araşdırma aparılmış və araşdırma nəticəsində müəyyən edilmişdir ki, xx.xx.N0N3-cü il tarixdə saat N0:30 radələrində hərbi hissənin hərbiləşdirilmiş mühafizə bölməsinin atıcı-mühafizəçisi vəzifəsində xidmət aparmış sabiq mülki işçi İddiaçı 4 nömrəli postda ayıq-sayıq xidmət aparmalı olduğu halda xidməti düzgün təşkil eməmiş və N nömrəli hərbi hissənin müddətli hərbi qulluqçusu, əsgər X54 bundan istifadə edərək 4-cü postun ərazisindən qaçaraq hasardaş aşmış və nəticədə hərbi hissəni özbaşına tərk etmişdir. XN1 saat N0:30 radələrində hərbi hissəni tərk etməsinə baxmayaraq onun hərbi hissəni tərk etməsi yalnız saat NN:00-dan sonra məyyən edilmişdir. Ümumiyyətlə əsgər A.Fərəcovun 4-cü postdan saat N0:30 radələrində tərk etməsini yalnız özünün hərbi hissəyə xx.xx.N0N3-cü il tarixdə gəldikdən sonra müəyyən edilmişdir. İzahatı alınmış hərbi hissənin hərbiləşdirilmiş mühafizə bölməsinin atıcı-mühafizəçisi vəzifəsində xidmət aparmış sabiq mülki işçi İddiaçı 4 nömrəli postda ayıq-sayıq xidmət aparmalı olduğu halda N nömrəli hərbi hissənin müddətli hərbi qulluqçusu, XN xx.xx.N0N3-cü il tarixdə saat N0:30 radələrində 4 nömrəli postdan qaçmasını və hasarı aşaraq hərbi hissəni özbaşına tərk etməsinin görməməsini bildirmişdir. Bununlada o, Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələrinin Qarnizon və Qarovul Nizamnaməsinin 1N0-ci maddənin tələblərini pozmasını etiraf etmişdir. Araşdırma materialı ilə bağlı izahatı alınmış hərbiləşdirilmiş mühafizə bölməsinin rəisi X10, hərbiləşdirilmiş mühafizə bölməsinin 4-cü növbə rəisi X55, hərbiləşdirilmiş mühafizə bölməsinin atıcı-mühafizəçisi X45 və N nömrəli hərbi hissənin 1-ci divizionun 3-cü batareyasının müddətli hərbi qulluqçusu, əsgər X54 oxşar izahatlar vermişdirlər. Araşdırma materialına əlavə olunmuş xx.xx.N0N3-cü il tarixli post cədvəlinin surəti, əmrdən çıxarışlardan və digər sənədlərdən görünür ki, hadisə zamanı 4 nömrəli postda İddiaçı döyüş növbəsi üzrə silahlı xidmət aparmışdır. Hərbi hissənin hərbiləşdirilmiş mühafizə bölməsinin atıcı-mühafizəçisi vəzifəsində xidmət aparmış sabiq mülki işçi İddiaçı məxsus şəxsi vərəqəsindən müəyyən edilmişdir ki, o, növbəni düzgün təşkil etmədiyinə görə xx.xx.N0NN-ci il tarixində “töhmət”, Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələrinin Qarnizon və Qarovul Nizamnaməsinin 1NN-ci maddənin tələblərini pozmasına görə xx.xx.N0NN-ci il tarixdə isə “töhmət” cəzası almasına baxmayaraq xidmətində dönüş yaratmamış, üzərinə düşən vəzifələri düzgün icra etməmiş, postda olduğu zaman ayıqsayıq xidmət aparmalı olduğu halda xidmətini düzgün təşkil etməmişdir. Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələrinin Qarnizon və Qarovul Nizamnaməsinin 1N0-ci maddənin tələblərini kobud şəkildə pozmasını və əvvəllər ona verilmiş cəzalardan düzgün nəticə çıxartmadığına görə N nömrəli hərbi hissə komandirinin xx.xx.N0N3-cü il tarixli, N nömrəli əmrinə əsasən onun müqaviləsinə Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinin N0 “ç” (işçi özünün əmək funksiyasını və ya əmək müqaviləsi üzrə öhdəliklərini yerinə yetirmədikdə, yaxud bu Məcəllənin NN-ci “ə” bəndinə əsasən əmək funksiyasını pozduğuna görə əvvəllər işəgötürən tərəfindən verilmiş intizam tənbehindən nəticə çıxarmayaraq altı ay ərzində təkrarən əmək funksiyasını pozması) maddəsində sadalanan hallarda əmək vəzifələrini kobud şəkildə pozduqda;) maddəsi ilə müqaviləsinə xitam verilmişdir. Həmin tarixdə yuxarıda göstərilən əmrlə tanış olunmuş, qanunla ona bütün hüquqlar izah edilmiş və əmək müqaviləsini götürərək hərbi hissəni tərk etmişdir. Sabiq mülki işçi İddiaçı xx.xx.N0N3-cü il tarixdə N nömrəli əmrlə Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinin N0 “ç” maddəsi ilə müqaviləsinə xitam verilmiş həmin tarixdə müvafiq əmrlə tanış olunmuş, əmrin 1 nüsxəsi ona verilmiş və ona bütün hüquqlar izah edilmişdir. O, “işə bərpa tələbi”nin baxılmasına dair Gəncə 1 saylı Mediasiya təşkilatına müraciət etmiş, oradanda göndərilən MŞG/1- 00N5N nömrəli, xx.xx.N0N3-cü il tarixli “X36 (İMS) barədə” bildiriş üzrə “Mediasiya haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunun N9.N-ci maddəsinə əsasən onun “işə bərpa tələbi”nin baxılmasına dair xx.xx.N0N3-cü il tarixdə Gəncə 1 saylı Mediasiya Təşkilatında saat 11:00-da mediator X13 iştirakı ilə Mediasiya prosesi təşkil edilmişdir, N nömrəli hərbi hissə tərəfindən lazımi zəruri sənədlər təqdim edilmişdir, mediator sabiq mülki işçi İddiaçı onların iştirakı ilə mobil telefon vasitəsilə əlaqə saxladıqda o, prosesə gəlməyəcəyini bildirmiş və proses onun iştirakı olmadan davam etmiş, 1 saat gözləmişlər və N nömrəli hərbi hissənin mövqeyinin “işə bərpa tələbi” təklifinin qəbul etmədiklərini bildirmişlər. N ay keçdikdən sonra, “işə bərpa tələbi”nin baxılmasına dair Gəncə 1 saylı Mediasiya təşkilatına müraciət etmiş, oradanda göndərilən MŞG-1-MT00/N0N3-01N63 nömrəli, xx.xx.N0N3-cü il tarixli “X36 (İMS) barədə” bildiriş üzrə “Mediasiya haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunun N9.N-ci maddəsinə əsasən onun “işə bərpa tələbi”nin baxılmasına dair xx.xx.N0N3-cü il tarixdə Gəncə 1 saylı Mediasiya Təşkilatında saat 11:00-da mediator X19 iştirakı ilə Mediasiya prosesi təşkil edilmişdir, hər iki tərəf mediatorun iştirakı ilə öz fikirlərini və sübutları təqdim etmiş, nəticədə N nömrəli hərbi hissənin mövqeyinin “işə bərpa tələbi” təklifinin qəbul etmədiklərini bildirmişlər və sabiq mülki işçi İddiaçı “işə bərpa tələbi”nin olmamasını və hər hansı iddiasının olmamasını bildirmişdir. “Mediasiya haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 4.6-cı maddəsinə əsasən Mediasiya prosesinin ümumi müddəti 30 gündən artıq olmayaraq davam edə bilər. Mübahisənin mürəkkəbliyi nəzərə alınaraq, tərəflərin razılaşması ilə mediasiya prosesinin müddəti daha 30 gün müddətinədək uzadıla bilər. Mediasiya prosesinin keçirilməsinin konkret müddəti ümumi müddət nəzərə alınmaqla, “mediasiya prosesinin tətbiqi barədə müqavilə” ilə müəyyən olunur. N9.1-ci maddəsinə əsasən mediator İMS-də iştirak etmək üçün müraciət edən tərəflərə mediasiya prosesinin mahiyyəti, üstünlüklərini və qaydalarını izah edir, tərəflərlə birgə və ayrılıqda görüşlər keçirir. Həmin gün və ya tərəflərin müraciəti ilə mediatorun təyin etdiyi başqa gün tərəflər sonrakı mediasiya sessiyalarında iştirak etmək istəyib-istəmədiklərinə dair qərar verməlidirlər. Tərəflərdən biri və ya hər ikisi mediasiya prosesini davam etdirməyə razılıq vermədikdə X38 verilir. Yuxarıda yazılanlardan göründüyü kimi Mediasiya prosesinin təkrarən eyni mahiyyətli tələb üzrə baxıla bilməməsinə baxmayaraq, mediasiya prosesi təşkil edilmiş və örtmüş müddət pozuntusu ilə baxılmışdır. Bundan əlavə olaraq, İddiaçı hüquqlarının pozulması ilə bağlı xx.xx.N0N3-cü il tarixdə Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında X3N elektron ünvanına müraciət etmiş, xx.xx.N0N3-cü il tarixdən isə Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında X43 Xidmətinin Gəncə-Daşkəsən regional şöbəsinə baxılması üçün göndərilmişdir. Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında X43 Xidmətinin Gəncə-Daşkəsən regional şöbəsi xx.xx.N0N3-cü il tarixdə İddiaçıla bağlı müvafiq sənədləri tələb etmiş (xx.xx.N0N3cü il və təkrarən xx.xx.N0N3- cü il tarixdə N nömrəli hərbi hissəyə daxil olmuşdur) və xx.xx.N0N3-cü il tarixdə göstərilən bütün sənədlər N nömrəli hərbi hissə tərəfindən poçt vasitəsilə rəsmi qaydada təqdim edilmişdir. Bundan əlavə Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında X43 Xidmətinin Gəncə-Daşkəsən regional şöbəsi tərəfindən xx.xx.N0N3-cü il tarixdə İddiaçıla bağlı müvafiq sənədləri yenidən tələb etmiş (xx.xx.N0N3cü il tarixdə N nömrəli hərbi hissəyə daxil olmuşdur) və xx.xx.N0N3-cü il tarixdə göstərilən bütün sənədlər N nömrəli hərbi hissə tərəfindən poçt vasitəsilə rəsmi qaydada təqdim edilmişdir. Bütün sənədləri araşdırandan sonra Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında X43 Xidmətinin Gəncə-Daşkəsən regional şöbəsi tərəfindən xx.xx.N0N3cü il tarixdə MN № ******* nömrəli “İnzibati xəta haqqında” protokol tərtib edilmişdir. Protokol üzrə ona İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 19N.4-cü (İşçinin əmək və məzuniyyət haqlarının hesablanmasında və ödənilməsində, riyazi hesablamalar nəticəsində yol verilən nöqsanlar istisna olmaqla, qanun pozuntularına yol verilməsinə görə-vəzifəli şəxslər yeddi yüz manatdan min beş yüz manatadək məbləğdə cərimə edilir) və 198.1.5-ci (normal əmək və istirahət rejiminə riayət edilməməsinə görə beş yüz manatdan min manatadək məbləğdə cərimə edilir) maddələri ilə inzibati xəta haqqında iş başlanılmış və işə baxılması xx.xx.N0N3-cü il tarixdə saat 15:00 təyin olunmuşdur. Göstərilən tarixdə və saatda o, orada iştirak etmiş, qanunun tələblərinə riayət olunmasını, bütün normativ hüquqi aktlara uyğun olaraq İddiaçı müqaviləsinə xitam verilməsini və inzibati xəta işi ilə razı olmamasını, cərimə tədbiq olunacağı halda müvafiq məhkəmə instansiyasına mübahisələndirəcəyini bildirmiş və xidmət yerinə getmişdir. Bir neçə gün keçdikdən sonra X43 Xidmətinin Gəncə-Daşkəsən regional şöbəsinin 01 may N0N3-cü il tarixli MN № ******* nömrəli inzibati xəta protokolu üzrə inzibati xəta haqqında işə baxılması xx.xx.N0N3-cü il tarixinə təyin edilmişdir. X43 Xidmətinin Gəncə-Daşkəsən regional şöbəsinin xx.xx.N0N3-cü il tarixli xx.xx.N0N3-cü il tarixdə N nömrəli hərbi hissəyə daxil olub) MN № ******* nömrəli inzibati tənbeh vermə haqqında qərarı ilə İXM-nin 19N.4-cü maddəsi ilə o, N00 (yeddi yüz) manat cərimə edilmişdir. Həmçinin bildirir ki, o, hərbi hissə komandiri olduğu üçün xidməti vəzifələrinin icrası və işlərinin çox olmasına baxmayaraq inzibati xəta haqqında işə baxılması ilə bağlı xx.xx.N0N3-cü il tarixində saat 15:00-da təyin edilmiş baxışda şəxsən iştirak etmişdir. Gəncə Şəhər Məhkəməsinə şikayət ərizəsi aşağıdakı kimi göstərilmişdir: (Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 19N.4-cü maddəsinə əsasən: İşçinin əmək və məzuniyyət haqlarının hesablanmasında və ödənilməsində, riyazi hesablamalar nəticəsində yol verilən nöqsanlar istisna olmaqla, qanun pozuntularına yol verilməsinə görə - vəzifəli şəxslər yeddi yüz manatdan min beş yüz manatadək məbləğdə cərimə edilir. Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 3-cü maddəsinə əsasən, İşəgötürən - tam fəaliyyət qabiliyyəti olub işçilərlə əmək müqaviləsi (kontrakt) bağlamaq, ona xitam vermək, yaxud onun şərtlərini dəyişdirmək hüququna malik mülkiyyətçi və ya onun təyin (müvəkkil) etdiyi müəssisənin rəhbəri, səlahiyyətli orqanı, habelə fiziki şəxs hesab olunur. Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 5-ci maddəsinə əsasən, Əmək müqaviləsi (kontrakt) (bundan sonra ismin müvafiq halında “əmək müqaviləsi”) - işəgötürənlə işçi arasında fərdi qaydada bağlanan əmək münasibətlərinin əsas şərtlərini, tərəflərin hüquq və vəzifələrini əks etdirən yazılı müqavilədir. O, xx.xx.N0N1-ci il tarixində vəzifəyə təyin olunmuşdur. İddiaçı əmək müqaviləsinə N fevral N0N3-cü il tarixində xitam verilmişdir. Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 1NN.4-cü maddəsinə əsasən, İşçi işdən çıxarkən ona düşən bütün ödənclər tam məbləğdə işdən çıxdığı gün verilir. Qeyd: Bu maddədə «işəgötürənin təqsiri üzündən gecikdirildikdə» dedikdə, əmək haqqının müəyyən edilmiş vaxt ərzində hesablanmaması, onun müvəkkil bankdan alınmaması, maliyyə və mühasibat uçotu əməliyyatlarının vaxtında aparılmaması nəticəsində, habelə bilavasitə işəgötürənin iradəsindən və imkanlarından asılı olan hallarda müəyyən edilən müddətdə işçilərə əmək haqqının ödənilməsi başa düşülməlidir. Bu qayda müştərisi olduğu bank tərəfindən qanunvericiliyin tələblərinə zidd olaraq maliyyə vəsaitləri ilə bağlı əməliyyatların düzgün aparılmaması, bankın müflisləşməsi, həmçinin görülmüş işin və ya yerinə yetirilmiş xidmətin haqqının başqa işəgötürən tərəfindən ödənilməməsi nəticəsində işçilərin əmək haqqını vaxtında verməyə işəgötürənin özündən asılı olmayan səbəblərə görə imkanı olmadığı hallara şamil edilmir. “Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinin hərbi və mülki işçilərinin aylıq vəzifə (tarif) maaşlarının və hərbi qulluqçularının hərbi rütbəyə görə maaşlarının məbləğlərinin təsdiq edilməsi, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin” “Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinin hərbi qulluqçularının və mülki işçilərinin vəzifə (tarif) maaşlarının artırılması haqqında” “Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin N004-cü il N1 avqust tarixli 115- 1N nömrəli qərarına əlavə edilməsi haqqında” “Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti N006-cı il 14 mart tarixli N3-3 nömrəli qərarına” və “Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinin hərbi qulluqçuların (müddətli həqiqi hərbi xidmət hərbi qulluqçuları istisna olmaqla) və mülki işçilərin aylıq vəzifə (tarif) maaşlarının məbləğinin təsdiq edilməsi haqqında” “N008-ci il N6 yanvar tarixli 16-N nömrəli”, “Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinin hərbi qulluqçularının və dövlət qulluqçusu olmayan mülki işçilərinin aylıq vəzifə (tarif) maaşlarının məbləğlərinin təsdiq edilməsi” və “Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinin hərbi qulluqçularının və dövlət qulluqçusu olmayan mülki işçilərinin aylıq vəzifə (tarif) maaşlarının məbləğlərinin təsdiq edilməsi” haqqında “Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin N016-cı il 4 mart tarixli 115-5 nömrəli qərarında dəyişikliklər edilməsi haqqında” N018-ci il 13 aprel tarixli 148-10 nömrəli qərarlarında dəyişikliklər edilməsi və “Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinin hərbi qulluqçularının və dövlət qulluqçusu olmayan mülki işçilərinin aylıq vəzifə (tarif) maaşlarının məbləğlərinin təsdiq edilməsi” və Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinin hərbi qulluqçularının və dövlət qulluqçusu olmayan mülki işçilərinin aylıq vəzifə (tarif) maaşlarının məbləğlərinin təsdiq edilməsi haqqında” “Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin N016-cı il 4 mart tarixli 115-5 nömrəli qərarında dəyişikliklər edilməsi haqqında N018-ci il 13 aprel tarixli 148-10 nömrəli Qərarında dəyişiklik edilməsi barədə” “Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin N019-cu il 11 aprel tarixli 154-4 nömrəli qərarın ləğv edilməsi haqqında” “Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin N019-cu il 6 sentyabr tarixli 394 nömrəli qərarında dəyişikliklər edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin “Əhalinin sosial rifahının yaxşılaşdırılması sahəsində əlavə tədbirlər” haqqında 5 yanvar N0N3-cü il tarixli 3N08 nömrəli sərəncamının icrası Azərbaycan Respublikası Baş nazirinin N0 fevral N0N3- cü il tarixli 60 nömrəli qərarı ilə N0N3-cü il yanvar ayının 1-dən tətbiq edilir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin N4 avqust N00N-ci il tarixli NNN nömrəli fərmanı ilə “İcra hakimiyyəti orqanlarının normativ hüquqi aktlarının hazırlanması və qəbul edilməsi qaydası haqqında Əsasnamə”ni rəhbər tutaraq Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirinin N9 may N0N1-ci il tarixli 10 nömrəli qərarı ilə “Azərbaycan Ordusunda maliyyə təsərrüfatının aparılması Qaydaları” təsdiq edilmişdir. Həmin qərarın NN-ci “Şəxsi heyətə pul vəsaitlərinin ödənilməsi” maddəsinin NN.1.N-ci maddəsi ilə - mülki işçilərə cari ay üçün növbəti ayın 1-dən 5-dək ödənilməsi tələbi qoyulmuşdur. Bu tələbə uyğun olaraq mülki işçilərin əmək haqları cari ay üçün növbəti ayın 1-dən 5-dək hesablanıb işçilərin hesabına köçürülür. N nömrəli hərbi hissənin vahid xəzinədarlıq hesabı və bank hesabı olmadığı üçün N nömrəli hərbi hissə N01 nömrəli hərbi hissənin maliyyə təminatında durur. Yanvar ayında mülki işçilərin davamiyyəti kitabına əsasən tabel yanvar ayının 1-31 dək olduğundan tabeldə işdən çıxmaqla bağlı heç bir qeyd olunmamasına görə və həmin ay İddiaçı işdən çıxmadığına görə yanvar ayının maaşını tabelə uyğun fevral ayının 5-dək (3 fevral N0N3-cü il tarixdə) hesablanıb və onun hesabına köçürülmüşdür. İddiaçı xx.xx.N0N3-cü il tarixində, yəni fevral ayında işdən azad olunduğu üçün onun son haqq-hesaba görə maaşı (istifadə etmədiyi məzuniyyət günlərinə görə) 189,19 manat və N0N3-cü il yanvar ayının 1-dən minimum əmək haqqının artırılması ilə bağlı Azərbaycan Respublikası Prezidentinin “Əhalinin sosial rifahının yaxşılaşdırılması sahəsində əlavə tədbirlər” haqqında 5 yanvar N0N3-cü il tarixli 3N08 nömrəli sərəncamının icrası Azərbaycan Respublikası Baş nazirinin N0 fevral N0N3- cü il tarixli 60 nömrəli qərarı ilə icrası fevral ayında başlanmasından yanvar ayının əlavəsi 59,10 manat, cəmi N48,N9 manat qanunvericiliyinin tələblərinə (Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirinin xx.xx.N0N1-ci il tarixli 10 nömrəli “Azərbaycan Ordusunda maliyyə təsərrüfatının aparılması Qaydaları”nın qərarının NN-ci “Şəxsi heyətə pul vəsaitlərinin ödənilməsi” maddəsinin NN.1.N-ci maddəsi ilə - mülki işçilərə cari ay üçün növbəti ayın 1- dən 5-dək ödənilməsi) növbəti ayda yəni mart ayının 5-dək (3 mart N0N3-cü il tarixdə) onun hesabına köçürülmüşdür. Yuxarıda göstərilənləri nəzərə alaraq, Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 19N-ci maddəsi üzrə “Əmək qanunvericiliyinin pozulması” na dair 19N.4-cü maddənin - “İşçinin əmək və məzuniyyət haqlarının hesablanmasında və ödənilməsində, riyazi hesablamalar nəticəsində yol verilən nöqsanlar istisna olmaqla, qanun pozuntularına yol verilməsinə görə” dair tərtib edilmiş inzibati xəta haqqında iş üzrə tələblərin pozulmasına yol verilməmişdir. İddiaçı işlədiyi müddət ərzində maaşının vaxtında verilməməsindən, gec verilməsindən, digər əmək pozuntularının olmasından rəhbərliyə (komandanlığa) rəsmi qaydada şikayət, müraciət və tələb etməmişdir. Bütün göstərilənləri nəzərə alaraq, Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 19N-ci maddəsi üzrə “Əmək qanunvericiliyinin pozulması” na dair 19N.4-cü maddənin - “İşçinin əmək və məzuniyyət haqlarının hesablanmasında və ödənilməsində riyazi hesablamalar nəticəsində yol verilən nöqsanlar istisna olmaqla qanun pozuntularına yol verilməsinə görə” ona dair Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında X43 Xidmətinin Gəncə- Daşkəsən regional şöbəsinin xx.xx.N0N3-cü il tarixli MN ******* nömrəli İddiaçı ilə əlaqədar olan inzibati xəta haqqında iş üzrə tərtib edilmiş protokol və xx.xx.N0N3-cü il tarixli MN № ******* nömrəli inzibati tənbeh vermə haqqında qərarı ilə ona tətbiq olunan N00 (yeddi yüz) manat cərimə əsassız hesab olunur. Protokolun əsassız olunmasına dair yuxarıda kifayət qədər dəlillər, sübutlar, normativ aktlar göstərilmişdir. O, qanunvericiliyin tələblərinə tam riayət edərək əməl etmişdir, onun barəsində protokolun tərtib olunması və məsuliyyətə cəlb olunması qanunsuz olmuşdur. Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 95-ci maddəsi, İş vaxtının rejimi: 1. İş vaxtının rejimi qaydaları — gündəlik iş vaxtının müddəti, onun başlanması və qurtarması, işdə fasilələrin vaxtı və müddəti, sutkadakı növbələrin sayı, növbə sənədləri və onların tərtibi, bir növbədən digər növbəyə keçirilmə, iş vaxtının cəmlənmiş uçotu, işlənmiş iş günlərinin istirahət günləri ilə əvəz edilməsi (əvəzgünün verilməsi) qaydaları, habelə həftəlik iş günlərinin sayı müəssisədaxili intizam qaydaları və ya əmək müqaviləsi, kollektiv müqavilə ilə müəyyən edilir. Maddə 96. İş vaxtının cəmlənmiş uçotu: Qeydiyyat (uçot) dövründə iş vaxtının müddəti qanunvericiliklə müəyyən o lunmuş iş saatlarının sayından çox olmamaq şərti ilə iş vaxtının cəmlənmiş uçotu tətbiq edilə bilər. Bu halda qeydiyyat (uçot) dövrü bir ildən artıq, gündəlik işin (növbənin) müddəti isə 1N saatdan çox ola bilməz. İş vaxtının cəmlənmiş uçotunun tətbiqi qaydası kollektiv müqavilə ilə, müəssisədə iş vaxtının rejimini müəyyən edən qaydalarla və ya əmək müqaviləsi ilə tənzim edilir. Hər il dekabr ayının sonunadək növbəti il üçün normal iş vaxtı üzrə istehsalat təqvimi və iş vaxtının normasını müvafiq icra hakimiyyəti orqanı müəyyən edir. İş vaxtının rejimi və onu müəyyən edən qaydalar bu Məcəllə və digər normativ hüquqi aktlarla müəyyən edilmiş iş vaxtı müddətinə əməl olunmaqla işəgötürənin əmri (sərəncamı, qərarı) ilə təsdiq edilir. Bu qaydalarla işçilər hökmən tanış edilməlidirlər. Həmin qaydaların iş rejimini tənzimləyən əsas bölmələri böyüdülmüş şəkildə bütün işçilərin hər gün görə biləcəyi yerdən asılmalıdır. İşçilərin ümumi sayı 50 nəfərədək olan sənaye, nəqliyyat, tikinti, ticarət və digər xidmət müəssisələrində işçilərin bu Məcəllə ilə müəyyən edilmiş əmək, sosial və iqtisadi hüquqlarını məhdudlaşdırmamaq şərti ilə işəgötürən bu maddədə nəzərdə tutulmuş qaydadan fərqli olan iş vaxtının rejimi qaydalarını müəyyən edə bilər.) əsasən təyin edilir. Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrində Hərbiləşdirilmiş mühafizə işinin təşkili və aparılması qaydaları haqqında - Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirinin N6 fevral N013-cü il tarixli 59 nömrəli əmri: 1.N “AR SQndə Hərbiləşdirilmiş mühafizə işinin təşkili və aparılması qaydaları haqqında” təlimat, “Qeyri-dövlət (özəl) mühafizə fəaliyyəti haqqında” AR qanunu, AR Əmək Məcəlləsi, Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrin Qarnizon və Qarovul Xidmətləri Nizamnaməsi və Müdafiə Nazirliyinin müvafiq normativ hüquqi aktları əsas götürərək işlənilib hazırlanmışdır. N.N.3 sıravi heyət - atıcı-mühafizəçisi (İddiaçı işlədiyi vəzifəsi) N.3.3 Qarovul xidməti 1N və ya N4 saat ərzində aparılır. Qarovul nəfərlərinin iş saatı neçə vaxt bilavasitə postda və ya neçə vaxt qarovul otağında olmasından asılı olmayaraq, 1N və ya N4 saatdan çox olmamaq şərti ilə qarovulda olduğu vaxtdan hesablanır. N.4 Qarovulun tərkibinə təyin edilir: N.4.5 atıcı mühafizəçilər. İş vaxtının rejimi AR Əmək Məcəlləsinin 95ci və 96-cı maddəsinə əsasən təyin edilir. N.N İş vaxtının rejimi iş qrafiki ilə müəyyənləşdirilir. İş qrafik elə tərtib olunur ki, hər işçinin iş vaxtının saatlarının cəmi və qrafikə əsasən istirahət günlərinin sayı, hesablanma dövründə iş vaxtının qəbul edilmiş normasına və bu dövrdə 6 günlük iş həftəsi üçün təyin olunmuş istirahət günlərinin sayına bərabər olsun. Qarovul hərbi hissə komandirinə, hərbi hissənin növbətçisinə, onun köməkçisinə və Hərbiləşdirilmiş mühafizə bölməsinin rəisinə tabedir. Obyektlərin bilavasitə mühafizəsi və müdafiəsi üçün qarovulun tərkibindən saatdarlar təyin olunurlar. Saatdarın xidməti Silahlı Qüvvələrin Qarnizon və Qarovul Xidmətləri Nizamnaməsinin 100, 10N və 103-cü maddələrinin tələblərinə uyğun təşkil olunur. Növbələrin postlara hərəkəti ən azı iki marşrutla, işıqlandırılmayan və basırıq yerlərdən, binaların və tikililərin tinlərinin yaxınlığından keçməmək şərtilə həyata keçiriİməlidir. Saatdarlar hər iki saatdan bir cüt yaxud tək saatların başlanğıcında dəyişdirilirlər. Saatdarın postda xidmət aparma vaxtının müddətini hərbi hissə komandiri, ilin fəslindən, iqlim şəraitindən və havanın temperaturundan asılı olaraq təyin edir. Bu zaman saatdarın növbəni dəyişmədən postda fasiləsiz xidmət aparma müddəti 4 saatdan artıq ola bilməz. Hərbi hissədə 4 növbə üzrə mühafizənin işi təşkil olunur, hər növbə N4 saat üzrə sutkalıq işə gəlir, iş postdarda mühafizənin təşkilindən ibarət olduğundan fasiləsiz xidmət aparma qaydaları qanunvericiliyin normalarına uyğun qaydada N saat müddətinə aparılır, sonra isə N saat müddətinə istirahət verilir. Postların təhvil-təslimi 5-10 dəqiqə aralarında aparılır. Sutkanın 1N saat müddəti üzrə əmək funksiyası həyata keçirilir. Sutka tamam olandan sonra 3 gün, yəni NN saat istirahət verilir, beləliklə də həftə (N gün) ərzində iş müddəti 1-N sutka təşkil edir. İddiaçı faydalı iş üzrə 1 həftə ərzində 1N-N4 saat, ay ərzində N-8 sutka işlədiyindən faydalı iş üzrə 84-96 saat işləmişdir. Lakin maaş hesablanan zaman 84-96 saat üçün yox, hər sutka üçün yəni istirahət vaxtları da daxil olaraq 168-19N saat üçün hesablanaraq verilmişdir. Ay ərzində NN-N3 sutkasını istirahət edirdi. İddiaçı N4 saat yəni sutkalıq iş rejimində işdə olmasına razılıq verməsinə dair onunla birgə imzalanmış xx.xx.N019-cu il tarixli, N nömrəli əmək müqaviləsi ilə hər iki tərəfin razılığı ilə bağlanmışdır. İşlədiyi müddətdə iş rejimi ilə bağlı hər hansı iradı, şikayəti və ya təklifi olmamışdır. Yuxarıda göstərilənləri nəzərə alaraq, Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 198-ci maddə üzrə “Əməyin mühafizəsi qaydalarının pozulması”na dair 198.1.5- ci maddənin - normal əmək və istirahət rejiminə riayət edilməməsinə dair tərtib edilmiş inzibati xəta haqqında iş üzrə tələblərin pozulmasına yol verilməmişdir. İddiaçı işlədiyi müddət ərzində iş rejiminin ağır olmasından və ya hər-hansı formada digər əmək pozuntularının olmasından rəhbərliyə (komandanlığa) rəsmi qaydada şikayət və tələb etməmişdir. Gəncə-Daşkəsən regional şöbəsinin xx.xx.N0N3-cü il tarixli (xx.xx.N0N3-cü il tarixdə N nömrəli hərbi hissəyə daxil olub) MN № ******* nömrəli inzibati tənbeh vermə haqqında qərarı ilə İXM-nin 19N.4-cü maddəsi ilə o, N00 (yeddi yüz) manat cəriməsinin qanunsuz və əsassız olmasına dair yuxarıda göstərilən qərarın ləğvi ilə bağlı xx.xx.N0N3cü il tarixdə Gəncə Şəhər Məhkəməsinə şikayət ərizəsilə müraciət etmişdir. xx.xx.N0N3-cü il tarixdə Gəncə Şəhər Məhkəməsinin 3(1N5)-1N5N/N0N3 iş nömrəli qərarla Gəncə- Daşkəsən regional şöbəsinin xx.xx.N0N3-cü il tarixli (xx.xx.N0N3-cü il tarixdə N nömrəli hərbi hissəyə daxil olub) MN № ******* nömrəli inzibati tənbeh vermə haqqında qərarı ilə İXMnin 19N.4-cü maddəsi ilə o, N00 (yeddi yüz) manat cərimə ilə bağlı inzibati tənbeh vermə haqqında qərar ləğv edilmiş və inzibati xəta haqqında iş yenidən baxılması üçün göstərilən ünvana göndərilmişdir. Qarşı tərəf qərardan razı olmaması səbəbindən iş üzrə Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinə müraciət etmişdir. Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin xx.xx.N0N3-cü il tarixli 3(104)-480/N0N3 nömrəli qərarına əsasən Gəncə Şəhər Məhkəməsinin xx.xx.N0N3-cü il tarixli 3(1N5)- 1N5N/N0N3 nömrəli qərarı dəyişdirilmədən qəti olaraq qüvvədə saxlanılmışdır, qərardan şikayət və ya ya protestin verilməsinə yol verilməməsidə qərarda öz əksini tapmışdır. 5 - İddiaçı qismində “Əmrin ləğvi, işə bərpa və məcburi iş buraxma müddəti üçün əmək haqqının ödənilməsi vəzifəsinin cavabdehin üzərinə qoyulması” tələbinə dair iş üzrə N nömrəli hərbi hissəyə qarşı iddia ərizəsilə Gəncə Şəhər Məhkəməsinə müraciət etmiş və xx.xx.N0N3-cü il tarixli N(1N5)-4991/N0N3 saylı qərardadına əsasən iddia ərizəsinin icraata qəbul olunmasından imtina edilmişdir, İddiaçı qərardaddan etiraz, şikayət etməli olduğu halda Gəncə İnzibati Məhkəməsinə müraciət etmişdir. Gəncə İnzibati Məhkəməsinin xx.xx.N0N3-cü il tarixli N-(114)- 35N4/N0N3 nömrəli qərardadına əsasən “Əmrin ləğvi, işə bərpa və məcburi iş buraxma müddəti üçün əmək haqqının ödənilməsi vəzifəsinin cavabdehin üzərinə qoyulması” tələbinə dair iddiası İnzibati-Prosessual Məcəlləsinin 35.3-cü maddəsinin tələblərinə əsasən iddiası mümkün sayılmamışdır. V.X53 Məhkəməsinin xx.xx.N0N3-cü il tarixli N- 1(114)-35N4/N0N3 nömrəli qərardadından razı olmaması səbəbindən Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinə müraciət etmişdir. Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin xx.xx.N0N3-cü il tarixli N-1(104)- 641/N0N3 nömrəli qərardadına əsasən Gəncə İnzibati Məhkəməsin xx.xx.N0N3-cü il tarixli N-1(114)-35N4/N0N3 nömrəli qərardadı dəyişdirilmədən qəti olaraq qüvvədə saxlanılmışdır. İnzibati Prosessual Məcəlləsinin N.N.1-ci maddəsinə əsasən şəxsin hüquq və vəzifələri ilə bağlı inzibati orqan tərəfindən qəbul edilmiş inzibati aktın mübahisələndirilməsinə (ləğv olunmasına və ya dəyişdirilməsinə) dair iddialara (mübahisələndirmə haqqında iddia) inzibati icraat qaydasında baxılır. Hazırki iddia mübahisələndirmə iddia növünə aiddir. İPM-in 38.1-ci maddəsinə əsasən “Mübahisələndirmə haqqında iddia inzibati aktın təqdim (elan) olunduğu vaxtdan, şikayət instansiyasına şikayət verildiyi hallarda isə şikayətə dair qəbul olunan inzibati aktın təqdim olunduğu vaxtdan 30 (otuz) gün müddətində qaldırıla bilər”. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumunun “T.İdrisovun şikayəti üzrə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin İnzibati-İqtisadi Kollegiyasının 9 dekabr N014-cü il tarixli qərarının Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasına və qanunlarına uyğunluğunun yoxlanılmasına dair” N8 dekabr N015-ci il tarixli Qərarında qeyd edilmişdir: “Mübahisələndirmə haqqında iddia onunla xarakterizə olunur ki, hüquqi əhatəsinə müdaxilə edilməklə şəxsi əlverişsiz vəziyyətə salan inzibati aktın ləğv edilməsi və ya dəyişdirilməsi məhkəmədən tələb olunur. Mübahisələndirmə haqqında iddia ümumi mümkünlük şərtləri (iddianın lazımı qaydada qaldırılması, iddiaçının prosessual fəaliyyət qabiliyyətinə malik olması, iddianın ərazi və predmet aidiyyəti və s.) ilə yanaşı, xüsusi mümkünlük şərtlərinə də cavab verməlidir. Bu növ iddia üçün xüsusi mümkünlük şərtlərinə - iddia qaldırmaq səlahiyyətlərinə (İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 35-ci maddəsi) və iddia qaldırmaq müddətinə (İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 38.1-ci maddəsi) əməl olunmalıdır. İddia qaldırmaq səlahiyyəti onu nəzərdə tutur ki, iddiaçı iddia ərizəsində inzibati aktın qəbulu nəticəsində subyektiv hüquqlarının pozulduğu irəli sürür. İddiaçının hüququnun həqiqətən pozulub-pozulmaması iddianın mümkünlüyü ilə deyil, əsaslılığı ilə bağlı məsələdir və ikinci mərhələdə (əsaslılıq mərhələsində) yoxlanılmalıdır. Qeyd olunmalıdır ki, bu zaman işə baxan məhkəmələr mübahisələndirmə haqqında iddia növü üçün ikinci xüsusi mümkünlük şərtinə, yəni müddətə əməl edilib-edilməməsinə hüquqi qiymət verməmişlər. İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 38.1-ci maddəsinə görə mübahisələndirmə haqqında iddia inzibati aktın təqdim (elan) olunduğu vaxtdan, şikayət instansiyasına şikayət verildiyi hallarda isə şikayətə dair qəbul olunan inzibati aktın təqdim olunduğu vaxtdan 30 (otuz) gün müddətində qaldırıla bilər. Bununla bağlı, T.İdrisov birinci instansiya məhkəməsinə ərizəsində və kassasiya şikayətində iddiaçı N.Quliyev tərəfindən iddia qaldırmaq üçün tələb edilən müddət şərtinə əməl olunmaması qeyd etmişdir. Lakin işə baxan apellyasiya və kassasiya instansiyası məhkəmələri tərəfindən bu hala lazımi hüquqi qiymət verilməmişdir. Həmin məhkəmələrin bu cür yanaşması da Konstitusiyasının 60-cı maddəsinin l-ci hissəsinin, habelə “İnsan hüquqlarının və əsas azadlıqların müdafiəsi haqqında” Konvensiyasının 6-cı maddəsinin 1-ci bəndinin tələblərinə cavab verən hesab edilə bilməz.” Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinin N96.N-ci maddəsini əsasən “Fərdi əmək mübahisəsinin həll edilməsi üçün işçi hüququnun pozulduğu aşkar etdiyi gündən etibarən 1 (bir) təqvim ayı ərzində məhkəməyə müraciət edə bilər.” Mübahisələndirilən əmr xx.xx.N0N3-cü il tarixdə N nömrəli hərbi hissə komandirinin N nömrəli əmri ilə Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin N0 “Ç” bəndi ilə əmək müqaviləsinə xitam verilmiş və İddiaçı, həmin tarixdə əmrlə tanış olunmuş, əmrin arxasında həmin tarixdə əmrlə tanış olmasına dair öz xətti ilə imzalamış, əmrin N nüsxəsini götürmüş və ona bütün hüquqlar izah edilmişdir. İddiaçının iddia ərizəsindən görünür ki, iddiaçıya xx.xx.N0N3-cü il tarixdə N nömrəli hərbi hissə komandirinin N nömrəli əmri ilə Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin N0 “Ç” bəndi ilə əmək müqaviləsinə xitam verilmiş və o, həmin tarixdə əmrlə tanış olunmuşdur (elan edilmişdir), yəni xx.xx.N0N3-cü il tarixli əmr barədə o, məlumatlı olmuşdur. Belə olan halda iddiaçı Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin N96.N-ci maddəsinə əsasən fərdi əmək mübahisəsinin həll edilməsi üçün işçi hüququnun pozulduğu aşkar etdiyi gündən etibarən 1 (bir) təqvim ayı ərzində məhkəməyə müraciət etməli idi. Mübahisələndirilən əmr xx.xx.N0N3-cü il tarixli olduğu halda iddiaçı hazır ki, iddiası ilə N0N3-cü ilin sentyabr ayında məhkəməyə müraciət etmişdir, bununla da qanunla müəyyən edilmiş iddia müddətini buraxmışdır.
40. Gəncə Şəhər Məhkəməsinin xx.xx.N0N4-cü il tarixli, N(1N5)-NN1/N0N4 nömrəli qətnaməsi (hakim Zaman İmanov) ilə, iddianın təmin edilməsi, İddiaçı barəsində əmək müqaviləsinə xitam verilməsinə dair Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinin N nömrəli hərbi hissəsinin komandirinin N fevral N0N3-cü il tarixli, N nömrəli əmri İddiaçı münasibətdə ləğv edilməsi, İddiaçı Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinin N nömrəli hərbi hissəsində hərbiləşdirilmiş mühafizə bölməsində mühafizəçi vəzifəsinə müddətsiz bərpa edilməsi və ona məcburi iş buraxma dövrü üçün əmək haqqı hesablanıb ödənilməsi qət edilmişdir.
41. Birinci instansiya məhkəməsi qeyd etmişdir ki, İddiaçı aid hissədə N nömrəli hərbi hissə komandirinin N fevral N0N3-cü il tarixli, N nömrəli əmri qanuni və əsaslı sayıla bilməz. Belə ki, iş materiallarına əlavə edilmiş N nömrəli hərbi hissə komandirinin N9-NR nömrəli, N6 yanvar N0N3-cü il tarixli əmrindən çıxarışdan və postlar cədvəlindən görünür ki, NN yanvar N0N3-cü il tarixində 4 növbə üzrə mühafizə təşkil edilmiş və İddiaçı İV postda həmin gün saat N0:00-dan NN:00-dək olan müddətdə xidmətdə olmuşdur. Bu fakt həm də işin mübahisəsiz halıdır. Lakin, XN1 İddiaçı xidmətdə olduğu saatda və xidmətdə olduğu İV postun hasarından aşaraq hərbi hissəni özbaşına tərk etməsi heç bir mötəbər sübutla öz təsdiqini tapmamışdır. Buna baxmayaraq, N nömrəli hərbi hissə komandirinin N fevral N0N3-cü il tarixli, N nömrəli əmrində XN1 İV postun ərazisindən NN yanvar N0N3-cü il tarixdə saat N0:30 radələrində hərbi hissəni tərk etməsini yalnız özünün hərbi hissəyə xx.xx.N0N3-cü il tarixdə gəldikdən sonra müəyyən edilməsi qeyd edilmişdir. Lakin məhkəmə iclasında tədqiq edilmiş sübutlardan görünür ki, XN1 hərbi hissəni özbaşına tərk etdiyi müddət və N88 saylı hərbi hissənin məhz hansı hissəsindən qaçması sonuncunun izahatında dəqiq əks olunmamış, nə də bu fakt aydınlaşdırılmamışdır. Belə olan təqdirdə məhkəmə iclasında isə XN1 hansı saatda və hansı postdan, yəni məhz iddiaçının xidmət apardığı saatda və xidmət apardığı postdan hərbi hissəni tərk etməsini cavabdeh tərəf sübuta yetirə bilməmişdir. Başqa sözlə, cavabdehin XN1 İddiaçı xidmətdə olduğu saat ərzində xidmətdə olduğu N88 saylı hərbi hissənin ərazisi olan İV postun ərazisindən istifadə edərək hərbi hissəni özbaşına tərk etməsi faktını təsdiq edən sübutları (müşahidə kameraları tərəfindən qeydə alınmış videogörüntü və ya hər hansı bir əsaslı sübut) mövcud deyildir. Halbuki, hazırki əmək mübahisəsi üzrə iddiaçının iddiasının əsassız olduğunu sübut etmək bilavasitə cavabdehin üzərinə düşmüşdür. Bu baxımdan məhkəmə hesab edir ki, iddiaçı tərəfindən əmək müqaviləsi üzrə üzərinə düşən öhdəlikləri kobud şəkildə pozulması faktı sübut olunmadan onun barəsində əmək müqaviləsinə xitam verilməsi haqqında əmr verilmişdir.
42. Məhkəmə onu da qeyd edir ki, iş materiallarına əlavə edilmiş İddiaçı 30 yanvar N0N3-cü il tarixli izahatında və N nömrəli hərbi hissə komandirinin N fevral N0N3-cü il tarixli, N nömrəli əmrində izahatı alınmış hərbi hissənin hərbiləşdirilmiş mühafizə bölməsinin atıcı-mühafizəçisi vəzifəsində xidmət aparan mülki işçi İddiaçı 4 nömrəli postda ayıq-sayıq xidmət aparmalı olduğu halda N nömrəli hərbi hissənin müddətli hərbi qulluqçusu, XN xx.xx.N0N3-cü il tarixdə saat N0:30 radələrində 4 nömrəli postdan qaçmasını və hasarı aşaraq hərbi hissəni özbaşına tərk etməsini görməməsini bildirdiyini və bununla da o, Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Qarnizon və Qaravul Nizamnaməsinin 1N0-ci maddəsinin tələblərini pozmasını etiraf etdiyini qeyd etsə də, məhkəmə həmin izahatı tabeçilik münasibətlərini nəzərə alıb işçinin əleyhinə alınmış izahat kimi qəbul edərək sübut növü kimi qəbul etmir.
43. İddiaçı hazırki məhkəmə iclasında verdiyi izahatında 30 yanvar N0N3-cü il tarixli izahatı təzyiq altında verdiyini, məhz işini itirməmək üçün özündən asılı olmayan səbəblərdən onun XN1 hərbi hissəni özbaşına tərk etməsini görmədiyini və səhvini etiraf etdiyini bildirmişdir.
44. Məhkəmə İddiaçı 30 yanvar N0N3-cü il tarixli izahatı verən zaman psixoloji vəziyyətini, müəyyən sarsıntı və həyəcan keçirməsini, mövcud şəraiti, hansı ki, tabe olduğu komandir heyətinin qarşısında izahat verməsini nəzərə alır və təqsiri olmadığı halda onun işini itirməmək üçün belə bir izahat verməsini təbii hal kimi qiymətləndirir, həmçinin, mümkün və ağlabatan hesab edir. Ona görə də məhkəmə sözügedən izahatı iddia tələbinin təmin edilməməsi üçün əsas və sübut kimi qəbul etmir.
45. Məhkəmə həmçinin cavabdeh tərəfin hazırki iddia ilə bağlı iddia müddətinin tətbiq edilməsi barədə xahişini də əsassız hesab edir.
46. Belə ki, iş materiallarından görünür ki, iddiaçı işdən çıxarıldığı həmin ay mübahisənin məhkəmədən kənar həlli ilə bağlı əvvəlcə mediasiya təşkilatına müraciət etmişdir. N4 may N0N3-cü ilədək tərəflər arasında olan mübahisə mediasiya təşkilatında olmuş, bundan sonra mediasiya sesiyasının davam etdirilə bilməməsi barədə iddiaçıya arayış verilmişdir. İddiaçı həmin arayışı aldıqdan sonra 1 ay müddətində hazırkı mübahisə ilə Gəncə Şəhər Məhkəməsində iddia qaldırmışdır. Gəncə Şəhər Məhkəməsinin N(1N5)- 4991/N0N3 nömrəli, N4 iyun N0N3-cü il tarixli qərardadı ilə, İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyi N nömrəli Hərbi Hissəyə qarşı “əmrin ləğv edilməsi, işə bərpa və məcburi iş buraxma müddəti üçün əmək haqqının ödənilməsi” tələbinə dair iddia ərizəsi iddianın yolverilməzliyinə, yəni ərizəyə mülki məhkəmə icraatı qaydasında baxılmalı olmadığına görə icraata qəbul edilməsindən imtina edilməsi və iddiaçıya aidiyyatı üzrə Gəncə İnzibati Məhkəməsinə müraciət etmək hüququnun izah edilməsi qərara alınmışdır. Bundan sonra o, Gəncə İnzibati Məhkəməsinə müraciət etmiş, Gəncə İnzibati Məhkəməsinin N-1(114)-35N4/N0N3 nömrəli, 13 iyul N0N3-cü il tarixli qərardadın ilə İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyi N nömrəli Hərbi Hissəyə qarşı “əmrin ləğv edilməsi, işə bərpa və məcburi iş buraxma müddəti üçün əmək haqqının ödənilməsi” tələbinə dair iddiasının mümkün sayılmaması qərara alınmışdır. Daha sonra Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasının N-1(104)-641/N0N3 nömrəli, 10 avqust N0N3-cü il tarixli qərardadından görünür ki, Gəncə İnzibati Məhkəməsinin xx.xx.N0N3-cü il tarixli, N-1(114)-35N4/N0N3 nömrəli qərardadının dəyişdirilmədən saxlanılması qərara alınmışdır. Göründüyü kimi iddiaçı hazırkı iddianı qaldırmaq üçün qanunla nəzərdə tutulan iddia müddətini ötürməmişdir.
47. Beləliklə məhkəmə hesab edir ki, İddiaçı aid hissədə N nömrəli hərbi hissəsinin komandirinin N fevral N0N3-cü il tarixli, N nömrəli əmri qanuni və əsaslı sayıla bilməz. Ona görə də cavabdeh tərəfindən iddiaçı ilə bağlanmış əmək müqaviləsi Əmək Məcələsinin N0-ci maddəsinin “ç” bəndi ilə ləğv edilərkən, bu barədə lazımi araşdırma aparılmadığından, əmək müqaviləsinin bu Məcəllənin N0-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş ləğv edilməsi əsasları pozulduğundan verilmiş iddia təmin edilməli, İddiaçı barəsində əmək müqaviləsinə xitam verilməsinə dair Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinin N nömrəli hərbi hissəsi komandirinin N fevral N0N3-cü il tarixli, N nömrəli əmri İddiaçı münasibətdə ləğv edilməli, İddiaçı Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinin N nömrəli hərbi hissəsində hərbiləşdirilmiş mühafizə bölməsində mühafizəçi vəzifəsinə müddətsiz bərpa edilməli və ona məcburi iş buraxma dövrü üçün əmək haqqı hesablanıb ödənilməlidir.
48. Məhkəmə həmin nəticəyə gələrkən maddi hüquq norması kimi Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinin 9, 11, 1N, 45, 68, N0, N1, NN, N96 və 300-cü maddələrinə istinad etmiş, prosessual hüquq norması kimi isə Azərbaycan Respublikasının Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 9.3, 14.N, NN.1, 88, N16-NN0, NNN və 360-cı maddələrinə istinad etmişdir.
Apellyasiya şikayətinin və ona etirazın dəlilləri a) Apellyasiya şikayətinin dəlilləri
49. Cavabdeh Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyi N nömrəli hərbi hissənin nümayəndəsi Nümayəndə apellyasiya şikayəti verərək, Gəncə Şəhər Məhkəməsinin 16 yanvar N0N4-cü il tarixli N(1N5)-NN1/N0N4 saylı qətnaməsinin tamamilə ləğv edilməsini, apellyasiya şikayətinin təmin edilməsini və iddia tələbinin rədd olunması barədə yeni qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir.
50. Apellyasiya şikayəti onunla əsaslandırılmışdır ki, o, xx.xx.N019-cu il tarixdən N nömrəli hərbi hissənin “Hərbiləşdirilmiş mühafizə bölməsində mühafizəçi” kimi müddətsiz olaraq işə qəbul olunmuşdur. İddiaçı ərizəsində göstərmişdir ki, o, N nömrəli hərbi hissə komandiri ilə N nömrəli əmək müqaviləsi (kontrakt) bağlamışdır, və onun deməsinə görə əmək müqaviləsinə əsasən onun iş saatı 1N saat müəyyən edilmiş lakin o, güyə N4 saat müddətinə işə çıxırdı və bununla da cavabdeh qanunvericiliyinin tələblərini kobud şəkildə pozurdu. Bununla da İddiaçı hüquqlarının pozulması ilə bağlı xx.xx.N0N3-cü il tarixdə Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında X3N elektron ünvanına müraciət etmiş, xx.xx.N0N3-cü il tarixdən isə Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında X43 Xidmətinin GəncəDaşkəsən regional şöbəsinə baxılması üçün göndərilmiş. Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında X43 Xidmətinin Gəncə-Daşkəsən regional şöbəsi xx.xx.N0N3-cü il tarixdə İddiaçıla bağlı müvafiq sənədləri tələb etmiş (xx.xx.N0N3-cü il və təkrarən xx.xx.N0N3-cü il tarixdə N nömrəli hərbi hissəyə daxil olmuşdur) və xx.xx.N0N3-cü il tarixdə göstərilən bütün sənədlər N nömrəli hərbi hissə tərəfindən poçt vasitəsilə rəsmi qaydada təqdim edilmişdir. Bundan əlavə Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında X43 Xidmətinin Gəncə- Daşkəsən regional şöbəsi tərəfindən xx.xx.N0N3-cü il tarixdə İddiaçıla bağlı müvafiq sənədləri yenidən tələb etmiş (xx.xx.N0N3-cü il tarixdə N nömrəli hərbi hissəyə daxil olmuşdur) və xx.xx.N0N3-cü il tarixdə göstərilən bütün sənədlər N nömrəli hərbi hissə tərəfindən poçt vasitəsilə rəsmi qaydada təqdim edilmişdir. Bütün sənədləri araşdırandan sonra Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında X43 Xidmətinin Gəncə- Daşkəsən regional şöbəsi tərəfindən xx.xx.N0N3-cü il tarixdə MN №149N636 nömrəli “İnzibati xəta haqqında” protokol tərtib edilmişdir. Protokol üzrə hərbi hissənin komandirinə İnzibati Xətalar Məcəlləsinin19N.4-cü (İşçinin əmək və məzuniyyət haqlarının hesablanmasında və ödənilməsində, riyazi hesablamalar nəticəsində yol verilən nöqsanlar istisna olmaqla, qanun pozuntularına yol verilməsinə görə-vəzifəli şəxslər yeddi yüz manatdan min beş yüz manatadək məbləğdə cərimə edilir) və 198.1.5-ci (normal əmək və istirahət rejiminə riayət edilməməsinə görə beş yüz manatdan min manatadək məbləğdə cərimə edilir) maddələri ilə inzibati xəta haqqında iş başlanılmış və işə baxılması xx.xx.N0N3-cü il tarixdə saat 15:00 təyin olunmuşdur. Göstərilən tarixdə və saatda hərbi hissənin komandiri orada iştirak etmiş, qanunun tələblərinə riayət olunmasını, bütün normativ hüquqi aktlara uyğun olaraq İddiaçı müqaviləsinə xitam verilməsini və inzibati xəta işi ilə razı olmamağını, cərimə tədbiq olunacağı halda müvafiq məhkəmə instansiyasına mübahisələndirəcəyini bildirmiş və xidmət yerimə getmişdir. Bir neçə gün keçdikdən sonra X43 Xidmətinin Gəncə-Daşkəsən regional şöbəsinin01 may N0N3-cü il tarixli MN № ******* nömrəli inzibati xəta protokoluüzrə inzibati xəta haqqında işə baxılması xx.xx.N0N3-cü il tarixinə təyin edilmişdir. X43 Xidmətinin Gəncə-Daşkəsən regional şöbəsininxx.xx.N0N3-cü il tarixli (xx.xx.N0N3-cü il tarixdə N nömrəli hərbi hissəyə daxil olub) MN № ******* nömrəli inzibati tənbeh vermə haqqında qərarı ilə İXM-nin19N.4cü maddəsi ilə hərbi hissənin komandiri N00 (yeddi yüz) manat cərimə edilmişdir. Hərbi hissənin komandiri tərtib olunmuş protokoldan və qərardan razı olmadığına görə ərizə ilə Gəncə Şəhər Məhkəməsinə müraciət etmişdir.xx.xx.N0N3-cü il tarixdə Gəncə Şəhər Məhkəməsinin 3(1N5)-1N5N/N0N3 iş nömrəli qərarla Gəncə-Daşkəsən regional şöbəsinin xx.xx.N0N3-cü il tarixli (xx.xx.N0N3-cü il tarixdə N nömrəli hərbi hissəyə daxil olub) MN № ******* nömrəli inzibati tənbeh vermə haqqında qərarı ilə İXM-nin 19N.4-cü və 198.1.5-ci maddələri ilə N00 (yeddi yüz) manat cərimə ilə bağlı inzibati tənbeh vermə haqqında qərar ləğv edildi və inzibati xəta haqqında iş yenidən baxılması üçün göstərilən ünvana göndərilmişdir. Qarşı tərəf qərardan razı olması səbəbindən iş üzrə Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinə müraciət etmişdir. Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin xx.xx.N0N3-cü il tarixli 3(104)-480/N0N3 nömrəli qərarına əsasən Gəncə Şəhər Məhkəməsin xx.xx.N0N3-cü il tarixli 3(1N5)-1N5N/N0N3 nömrəli qərarı dəyişdirilmədən qəti olaraq qüvvədə saxlanılmışdır, qərardan şikayət və ya ya protestin verilməsinə yol verilməməsidə qərarda öz əksini tapmışdır. Məhkəmə qərarlarından göründüyü kimi iddiaçının etirazı üzrə Gəncə- Daşkəsən regional şöbəsinin müvafiq protokolu və qərarı ilə mənim tərəfimdən xətanın olunması və qanunvericiliyin tələblərinin pozulması faktı öz əksini tapmamışdır. Yəni iddiaçının ərizəsində göstərildiyi kimi Qanunvericiliyinin tələbləri və Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası ilə qorunan hüquqları pozulmamışdır. X15 N0N1-ci ildən N nömrəli hərbi hissənin komandiri vəzifəsində xidmət edir, İddiaçı isə ondan əvvəl yəni N019-cu ildən N nömrəli hərbi hissədə ondan əvvəlki hərbi hissə komandiri ilə əmək müqaviləsi bağlamış, şərtlərlə qarşılıqlı razılaşıblar və X15 N0N1-ci ilin yanvar ayından hərbi hissə komandiri təyin olunandan o, müqavilə üzrə və qanunvericiliyinin tələblərinin eləcə də onun hüquqlarının pozulması ilə bağlı heç vaxt müraciət etməmişdir. Bundan əlavə olaraq iddiaçı, sabiq mülki işçi İddiaçı xx.xx.N0N3-cü il tarixdə N nömrəli əmrlə Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinin N0 “Ç” maddəsi ilə müqaviləsinə xitam verilməsilə əlaqədar olaraq o, “İşə bərpa tələbi”nin baxılmasına dair Gəncə 1 saylı Mediasiya təşkilatına müraciət etmiş, oradan da göndərilən MŞG/1-00N5N nömrəlixx.xx.N0N3-cü il tarixli “X36 (İMS) barədə” bildiriş üzrə “Mediasiya haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunun N9.N-ci maddəsinə əsasən sizin “İşə bərpa tələbi”nin baxılmasına dair xx.xx.N0N3-cü il tarixdə Gəncə 1 saylı Mediasiya Təşkilatında saat 11:00-da mediator X13 iştirakı ilə Mediasiya prosesi təşkil edilmişdir, N nömrəli hərbi hissə tərəfindən lazımı zəruri sənədlər təqdim edilmişdir, mediator sabiq mülki işçi İddiaçı bizim iştirakımızla mobil telefon vasitəsilə əlaqə saxladıqda o, prosesə gəlməyəcəyinizi bildirdi və proses onun iştirakınız olmadan davam etdi, 1 saat gözlədik və N nömrəli hərbi hissənin mövqeyinin “İşə bərpa tələbi” təklifinin qəbul etmədiyimizi bildirmişik. Materiallardan göründüyü kimi İddiaçı üzürsüz səbəbdən həmin sessiyada iştirak etmədiyi və dövlət rüsumunu ödəmədiyi üçün Mediasiya haqqında qanuna əsasən “X38 Verilməsi Haqqında” protokol tərtib edilmişdir. N ay keçdikdən sonra, “İşə bərpa tələbi”nin baxılmasına dair Gəncə 1 saylı Mediasiya təşkilatına müraciət etmiş, oradanda göndərilən MŞG-1-MT00/N0N3-01N63 nömrəli xx.xx.N0N3-cü il tarixli “X36 (İMS) barədə” bildiriş üzrə “Mediasiya haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunun N9.N-ci maddəsinə əsasən sizin “İşə bərpa tələbi”nin baxılmasına dairxx.xx.N0N3-cü il tarixdə Gəncə 1 saylı Mediasiya Təşkilatında saat 11:00-da mediator X19 iştirakı ilə Mediasiya prosesi təşkil edilmişdir, hər iki tərəf mediatorun iştirakı ilə öz fikirlərini və sübutları təqdim etdi, nəticədə N nömrəli hərbi hissənin mövqeyinin “İşə bərpa tələbi” təklifinin qəbul etmədiyimizi bildirmişik və sabiq mülki işçi İddiaçı “İşə bərpa tələbi”nin olmamasını və hər hansı iddiasının olmamasını bildirmişdir. Mediator prosesin davam etdirə bilməməsi barədə arayış tərtib etmişdir. Göründüyü kimi Mediasiya prosesinin təkrarən eyni mahiyyətli tələb üzrə baxılması mümkün olmamasına baxmayaraq, mediasiya prosesi təşkil edilmiş və örtmüş müddət pozuntusu ilə baxılmışdır. Gəncə Şəhər Məhkəməsi prosesə baxarkən Mediasiya Haqqında qanunun tələblərinin kobud şəkildə pozulmasına baxmayaraq məhkəmə prosesi təyin etmişdir, materiallardan göründüyü kimi iş üzrə N dəfə mediasiya prosesinin keçirilməsi qanuna ziddir, 1-ci mediasiya prosesinə müraciət vaxtında olunsa da iddiaçı tərəfindən üzürsüz səbəbdən iştirak etməməsi və dövlət rüsumunun ödənilməməsi səbəbindən verilən arayışa görə həmin mediasiya prosesinin arayışı məhkəmə baxışı üçün əsas kimi götürülə bilməz, N-ci mediasiya prosesi isə təkrarən ümumiyyətlə baxıla bilməməsinə baxmayaraq baxılmasının özü qanunaziddir və prosesə N0N3-cü ilin may ayında baxılması artıq Mediasiyaya müraciət üçün qanunvericilklə müəyyən edilmiş müddətin örtməsilə nəticələnmişdir, bununla da Mediasiya haqqında qanunun tələbləri kobud şəkildə pozulmuşdur. Bununla da sübut olundu ki, iddiaçının bu tələbi tamamilə əsassızdır. 1-N. İddiaçı vətəndaş İddiaçı əmək müqaviləsinə N fevral N0N3-cü il tarixində N nömrəli hərbi hissə komandirinin xx.xx.N0N3-cü il tarixli N nömrəli əmrilə o, xx.xx.N0N3-cü il tarixində 4 nömrəli postda xidməti düzgün təşkil etmədiyinə görə Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələrinin Qarnizon və Qarovul Nizamnaməsinin 1N0-ci maddənin tələblərini kobud şəkildə pozmasını və əvvəllər ona verilmiş cəzalardan düzgün nəticə çıxartmadığına görə onun müqaviləsinə Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinin N0 “Ç” maddəsi (işçi özünün əmək funksiyası və ya əmək müqaviləsi üzrə öhdəliklərini yerinə yetirmədikdə, yaxud bu Məcəllənin NN-ci maddəsində sadalanan hallarda əmək vəzifələrini kobud şəkildə pozduqda) ilə müqaviləsinə xitam verilmişdir, güya o, hərbi hissənin məsul şəxslərinə yaxınlaşaraq hansı səbəbə görə işdən çıxmasından xəbərsiz olmasını, əmrin sürətinin ona verilməməsindən, güyə dəfələrlə hərbi hissə komandirinin qəbuluna gələrək hansı səbəbdən işdən azad olunmasının səbəbini öyrənmək istədiyini, ancaq hərbi hissə komandirinin onu qəbul etməməsini və digər məsul şəxs tərəfindən ona bildirmişdir ki, xx.xx.N0N3-cü il tarixdə silahlı xidmətdə olduğu 4 saylı postda ayıq-sayıq olmaması səbəbindən əmək funksiyalarınnı lazımı qaydada yetirmədiyinə görə işdən azad olduğunu bildirdi. O, iddia ərizəsində bununla razı olmamasını əmək müqaviləsi üzrə üzərinə düşən vəzifələri layiqincə yerinə yetirməsini bildirmişdir. Bununla da o, xx.xx.N0N3-cü il tarixli əmrlə razı olmamasını və qanunsub hesab etdiyini ərizəsində göstərmişdir. İddiaçının ərizədə yazdıqları həqiqətə uyğun deyil, belə ki, göstərilən əmr hərbi hissədə aparılmış xidməti araşdırmanın nəticəsi olaraq tərtib edilmişdir, iddiaçı araşdırma üzrə təqsirini etiraf etmişdir və öz xəttilə buna dair izahat yazmışdır, izahatı tək yazmışdır, onunla izahatı alan şəxs və özü olmuşdur, izahat alınan zaman hər-hansı mənəvi, psixoloji və ya fiziki zor-təziq və digər qanunazidd hərəkətlər olmamışdır. Araşdırma materiallarından və Gəncə Şəhər Məhkəməsinə təqdim edilmiş sübutlardan görünür ki, İddiaçı təqsiri tam sübuta yetirilmişdir (özünün etiraf izahatı, şahidlərin izahatları, əmrdən çıxarışlar, post cədvəlləri və sair sənədlər), o, xx.xx.N0N3-cü il tarixli əmrlə hərbi hissədə tanış olmuş, öz xətti ilə həmin tarixdə əmrlə tanış olmasını imzalamışdır, əmrin 1 (bir) nüsxəsini almışdır, əmək kitabçasını və digər sənədləri götürərək çıxıb getmişdir. Bundan əlavə olaraq qeyd edirəm ki, o, etdiyi pozuntulara görə 1(bir) ay əvvəlcədəndə Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələrinin Qarnizon və Qarovul Nizamnaməsinin 1NN-ci maddənin tələblərini pozmasına görə xx.xx.N0NN-ci il tarixdə “töhmət” cəzası almışdır, həmin araşdırma materialı üzrə şifahi olaraq təqsirini etiraf etsədə izahatında təqsirinin olmamasını göstərmişdir, lakin cəza veriləndən sonra ona hərbi hissədə elan olunmasına baxmayaraq o, hər-hansı şikayət və etiraz etməmişdir, əvəzində hərbi hissə komandirindən qarşıdan gələn yeni il bayramı ilə əlaqədar ona nümunəvi xidmətinə görə N5% həcmində pul mükafatının verilməsini və bir daha xətalara və pozuntulara yol verməyəcəyinə dair söz vermişdir. Hərbi hissə komandirinin səlahiyyəti çərçivəsində mülki işçilərə hər ay nümunəvi xidmətinə görə N5% həcmində pul mükafatının verilməsini mövcüddur, komandirdə hümanistlik göstərərək cəzanın verilməsinə baxmayaraq qarşıdan gələn bayramlara görə İddiaçı N5% həcmində pul mükafatının vermişdir. Göründüyü kimi, İddiaçı güclü iradəyə malik olduğundan ona hərhansı psixoloji və mənəvi təziqin göstərilməsi mümkün deyil. Yuxarıda yazılanlara dair bütün sübutlar Gəncə Şəhər Məhkəməsinə təqdim olunmuşdur. Bununla da iddiaçının bu tələbi tamamilə əsassızdır. N. Gəncə Şəhər Məhkəməsinə - aid hissə. N-1. Gəncə Şəhər Məhkəməsinə təqdim olunmuş araşdırma materiallarından görünür ki, İddiaçı qismində “Əmrin ləğvi, işə bərpa və məcburi iş buraxma müddəti üçün əmək haqqının ödənilməsi vəzifəsinin cavabdehin üzərinə qoyulması” tələbinə dair iş üzrə N nömrəli hərbi hissəyə qarşı iddia ərizəsilə Gəncə Şəhər Məhkəməsinə müraciət etmiş və xx.xx.N0N3-cü il tarixli N(1N5)-4991/N0N3 saylı qərardadına əsasən iddia ərizəsinin icraata qəbul olunmasından imtina edilmişdir, İddiaçı qərardaddan rəsmi qaydada verildiyi gündən 10 (on) gün müddətində Gəncə Şəhər Məhkəməsinə yazılı şikayət verməli olduğu halda, o, eyni iddia ilə Gəncə İnzibati Məhkəməsinə müraciət etmiş. Gəncə İnzibati Məhkəməsin xx.xx.N0N3cü il tarixli N-1(114)-35N4/N0N3 nömrəli qərardadına əsasən “Əmrin ləğvi, işə bərpa və məcburi iş buraxma müddəti üçün əmək haqqının ödənilməsi vəzifəsinin cavabdehin üzərinə qoyulması” tələbinə dair iddiası İnzibati-Prosessual Məcəlləsinin 35.3-cü maddəsinin tələblərinə əsasən iddiası mümkün sayılmamışdır. V.X53 Məhkəməsin xx.xx.N0N3-cü il tarixli N-1(114)-35N4/N0N3 nömrəli qərardadından razı olmaması səbəbindən Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinə müraciət etmişdir. Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin xx.xx.N0N3-cü il tarixli N-1(104)-641/N0N3 nömrəli qərardadına əsasən Gəncə İnzibati Məhkəməsin xx.xx.N0N3-cü il tarixli N-1(114)-35N4/N0N3 nömrəli qərardadı dəyişdirilmədən qəti olaraq qüvvədə saxlanılmışdır. Bununla da Gəncə Şəhər Məhkəməsinin xx.xx.N0N3-cü il tarixli N(1N5)-4991/N0N3 saylı qərardadı artıq qanuni qüvvəyə minmişdir, yenidən eyni iddia ilə müraciət üzrə işə baxılması və iddia müddətin bitməsinə görə hazırki, iddia məhkəmələrtərəfindən mübahisələndirilə bilməz, yenidən baxılması kobud prosessual pozuntudur. Beləliklə məhkəməyə təqdim olunmuş sübutlardan görünür ki, məhkəmə baxışının baxılmasının özü belə qanunsuzdur, artıq əvvəllər hazır ki, prosesə baxılmış və qərarı qanuni qüvvəyə minmişdir, 1-ci dəfə baxılmış məhkəmə prosesindən iddiaçı 10 gün ərzində şikayət və ya etiraz verməli olduğu halda bunu etməmişdir, əvəzində 3 aydan sonra yenidən eyni iddia ilə təkrarən müraciət etmişdir bununla da qanunvericiliyinin tələblərini pozulmuşdur. Bütün bu əsaslara görə iddiaçının təkrarən tələbin baxılması tamamilə əsassız və qanunsuzdur. N-N. Məhkəmə iddia tələbinin təmin edilməsi ilə bağlı mövqeyini onunla əsaslandırır ki, iş üzrə İddiaçı N nömrəli hərbi hissədə xx.xx.N0N3-cü il tarixdə postlar cədvəlinə əsasən saat N0:00-dan saat NN:00 dək olan müddətdə hərbi hissənin 4-cü postunda mühafizəni təşkil etmişdir, həmin müddətdə XN postdan aşaraq hərbi hissəni tərk etməsini onun xidməti zamanı olmamasını və xidmət etdiyi postdan olmamasına dair mötəbər sübutlarının olmamasını, yalnız əsgər A.Fərəcovun xx.xx.N0N3-cü il tarixdə gəldikdən sonra xx.xx.N0N3-cü il tarixdə saat N0:30-da hərbi hissəni 4-cü postun ərazisindən tərk etməsini müəyyən edilmişdir, bundan əlavə müşahidə kameraları tərəfindən qeydə alınmış videogörüntü və ya hər-hansı bir əsaslı sübutun mövcüd olmamasını və cavabdehin sübut etməməsinə görə məhkəmənin qətnaməsinə əsasən iddiaçının tələbi təmin edimişdir. Məhkəmənin bu mövqeyi tamamilə əsassızdır. Belə ki, toplanımış sübutlardan görünür ki, İddiaçı faktla bağlı özü etirafedici izahatını yazmışdır, əsgər A.Fərəcovun onun xidmət etdiyi vaxtda və postdan qaçmasının bildiyini və bunla da qanunvericiliyinin tələblərinin pozulmasına görə məsuliyyət daşımağa hazır olmasını göstərmişdir, izahatı tam öz iradəsindən özü yazmış, izahat yazan zaman otaqda tək özü və izahat alan şəxsin olması zamanı ona hərhansı zor və təziqin olması mümkün deyildir, İddiaçı iradəsindən çox güclü əməkdaş olduğundan ona qarşı hər-hansı təziqin və zorun olunması mümkün deyil, ümumiyyətlə izahat alınan zaman heç kimə iradəsindən asılı olmayaraq təziq göstərilmiş, qanunsuz əməllər edilmir. İddiaçı izahatında da yalan ifadənin verilməsinə görə CM-nin müvafiq maddələrinin tələblərilə tanış olmasını və məsuliyyəti dərk etməsinə dair öz imzası ilə imzalamışdır. Bundan əlavə əsgər A.Fərəcovun iddiaçının xidmətdə olduğu müddətdə və postdan qaçmasına dair hərbi hissədən bir neçə şəxsdən izahatları alınmış, N nömrəli hərbi hissə komandirinin N9 nömrəli xx.xx.N0N3-cü il tarixli əmrin çıxarışından əsgər A.Fərəcovun xx.xx.N0N3-cü il tarixdə saat N1:50 radələrində xidmət yerindən özbaşına getməsi və təsdiq olunub N nömrəli hərbi hissə komandirinin N9 nömrəli xx.xx.N0N3-cü il tarixli əmrin çıxarışından görünür ki o, xx.xx.N0N3-cü il tarixdə saat 13:30 radələrində xidmət yerinə qayıtmışdır. Əsgər A.Fərəcovun xx.xx.N0N3-cü il tarixdə saat N1:50 radələrində xidmət yerini tərk etməsinə dair N nömrəli hərbi hissəsində araşdırma aparılmış və əmələ hüquqi qiymətin verilməsi üçün aidiyyəti üzrə Müdafiə Nazirliyinin 6-cı Təhqiqat Bölməsinə göndərilmiş, orada araşdırma aparıldıqdan sonra “cinayət işinin başlanmasının rədd edilməsi haqqında” qərar qəbul edilərək sürəti və toplanılmış N69mt/N3 nömrəli material öyrənilməsi üçün Gəncə Hərbi Prokuroruna xx.xx.N0N3-cü il tarixdə 13N3 nömrəli xaric olma məktubu ilə göndərilmişdir. Bundan əlavə əsgər A.Fərəcovun xidməti yeri 4-cü postun ərazisinə düşdüyündən və oradan başqa yerlə sərhəd və çıxışın olmamasına eləcə də ən yaxın məsafə ilə yalnız 4-cü postdan qaçmasının mümkünlüyünə görə o, həmin yerdən İddiaçı xidmət etdiyi ərazidən qanunsuz olaraq daxil olmuş və heç bir müdaxilə olmadan postun ərazisindən qaçmışdır. Hərbi hissənin ərazisində müşahidə kameralarının olması normativ aktlarla olmaması səbəbindən onların məhkəməyə təqdim edilməsi N nömrəli hərbi hissənin iradəsindən asılı olmayan səbəbdir və məhkəmə tərəfindən sübütun olmaması üçün əsas kimi götürülə bilməz. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən Məhkəmənin bu iddiası da tamamilə əsassızdır. N-3. Həmçinin Məhkəmə iddia tələbinin təmin edilməsi ilə bağlı mövqeyini onunla əsaslandırır ki, İddiaçı xx.xx.N0N3-cü il tarixli izahatında və N nömrəli hərbi hissə komandirinin xx.xx.N0N3-cü il tarixli, N nömrəli əmrində izahatı alınmış hərbi hissənin hərbiləşdirilmiş mühafizə bölməsinin atıcı-mühafizəçisi vəzifəsində xidmət aparan zaman mülki işçi İddiaçı 4 nömrəli postda ayıqsayıq xidmət aparmalı olduğu halda N nömrəli hərbi hissənin müddətli hərbi qulluqçusu, XN xx.xx.N0N3-cü il tarixdə saat N0:30 radələrində 4 nömrəli postdan qaçmasını və hasarı aşaraq hərbi hissəni özbaşına tərk etməsini görməməsini bildirdiyini və bununlada o, Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Qarnizon və Qarovul Nizamnaməsinin 1N0-ci maddəsinin tələblərini pozmasını etiraf etdiyini qeyd etsə də, məhkəmə həmin izahatı tabeçilik münasibətlərini nəzərə alıb işçinin əleyhinə alınmış izahat kimi qəbul edərək sübut növü kimi qəbul etməmişdir. Məhkəmənin bu iddiası da tamamilə əsassızdır. Belə ki, İddiaçı iddia ərizəsində onun izahatının alınması zamanı hər-hansı qanun pozuntusuna rast gəlməsinə dair tələbi qoymamışdır, bundan əlavə mediasiya proseslərində, X43 Xidmətinin Gəncə- Daşkəsən regional şöbəsinə ünvanladığı müraciətlərində, hazır ki, proseslə bağlı əvvəllər baxılmış Gəncə Şəhər Məhkəməsində, Gəncə İnzibati Məhkəməsində və Gəncə Apellyasiya Məhkəməsində iş üzrə ondan alınan izahatın onun əleyhinə alınmasına, ona qarşı hər-hansı qanunsuz əməlin olmasına dair heç vaxt müraciət etməyib. Bununla da qənaətə gəlmək olar ki, məhkəmənin bu iddiası tamamilə əsassızdır və heç bir sübutlarla əhatə olunmur. Əlavə olaraq nümunə kimi göstərmək olar ki, İddiaçı hazır ki, faktdan təxminən 1 (bir) ay əvvəl olan hadisəyə görə şifahi olaraq etiraf etsə də izahatında əməlini etiraf etməmişdir, şahidlərin izahatlarına əsasən ona intizam cəzası tədbiq edilmişdir və o, həmin cəzadan təqsirli olması bildiyinə görə verilən əmrdən şikayət etməmişdir. Beləliklə də sübut olunur ki, İddiaçı güclü iradəyə malik olan bir şəxsdir və onun izahatının əleyhinə alınması mümkün deyil, fakt üzrə olan izahatı özü sərbəst şəkildə öz iradəsindən yazıb, təqsirini etiraf edib və məsuliyyətə cəlb olunmasını dərk edib. Əgər iddiaçının izahatının alınması zamanı hər-hansı qanunsuzluq olsaydı o, bu günədək bununla bağlı öz şikayətini yuxarıda göstərilən müəssisələrə müraciət edərdi. Görsənən odur ki, iddiaçı sonuncu məhkəmə prosesində təqsirindən yayınmaq məqsədilə izahatı alınan zaman güyə təziq altında izahatı verdiyini, işini itirməmək üçün güyə özündən asılı olmayan səbəblərdən səhvini etiraf etmişdir. İddiaçıdan izahatı alan zaman hansı təziqin olmasından, kimin tərəfindən təziq olmasından, təziqin formasından, növündən və bununla bağlı sonra onun tərəfindən hər-hansı şikayət, tələbin olmasından heç bir qeydlər göstərməmişdir. Məhkəmə tərəfindən sonuncu prosesdə iddiaçının deməsinə görə onun xx.xx.N0N3-cü ol tarixli izahatı verən zaman psixoloji vəziyyətini, müəyyən sarsıntı və həyacan keçirməsini, mövcud şəraiti, hansı ki, tabe olduğu komandir heyətinin qarşısında izahat verməsini nəzərə alıb və təqsirin olmadığı halda onun işini itirməmək üçün belə bir izahatın verməsinin təbii hal kimi qiymətləndirib, həmçinin mümkün və ağlabatan kimi hesab etmişdir. Yuxarıda göstərilənləri nəzərə alaraq iddiaçının N (iki) ay ərzində N dəfə etdiyi pozuntulara görə alınmış izahatları müqaisə etdikdə görmək olar ki, o, izahatları iradəsinə uyğun yazır, hər-hansı təziqə məruz qalan şəxs deyil, bundan əlavə onun hər-hansı psixoloji sarsıntı və həyacan keçirməsi, mövcüd olan pozuntudan güyə təqsirinin olmamasına baxmayaraq işini itirməmək üçün etirafedici izahatın yazılmasına dair məhkəmədə heç bir dəlil, sübutun olmamasına baxmayaraq əsassız olaraq izahatı sübut kimi qəbul etməmişdir. Bununla da İddiaçı özü tərəfindən pozuntunun olmasının və buna dair etiraf etməsinin və məsuliyyət daşımasına dair yazmış olduğu izahatının əsas sübut kimi qəbul etməmişdir. Baxmayaraq ki, iddiaçı bu gunədək araşdırma zamanı verdiyi izahatdan heç vaxt narazı olmuyub, şikayət və hər-hansı tələb qoymayıb. Məhkəmənin hansı əsaslara görə izahatın əsassız olması qeyri-məlumdur. İddiaçının araşdırma zamanı verdiyi izahatı öz iradəsindən heç bir qanunazidd əməl olmamasına görə yazıldığından tamamilə əsaslı sübut kimi iş üzrə materiallarda tanınmalıdır. Bununla da yuxarıda göstərilənlərə əsasən Məhkəmənin bu iddiası da tamamilə əsassızdır. N-4. Həmçinin Məhkəmə iddia tələbinin təmin edilməsi ilə bağlı mövqeyini onunla əsaslandırır ki, hazırki iddia ilə bağlı iddia müddətinin tətbiq edilməsi barədə xahişini əsassız hesab edir. Məhkəmə qənaətə gəlib ki: “İş materiallarında görünür ki, iddiaçı işdən çıxarıldığı həmin ay mübahisənin məhkəmədən kənar həlli ilə bağlı əvvəlcə mediasiya təşkilatına müraciət etmişdir. xx.xx.N0N3-cü ilədək tərəflər arasında olan mübahisə mediasiya təşkilatında olmuş, bundan sonra mediasiya sessiyasının davam etdirə bilməməsi barədə iddiaçıya arayış verilmişdir. İddiaçı həmin arayışı aldıqdan sonra 1 (bir) ay müddətində hazırki mübahisə ilə Gəncə Şəhər Məhkəməsində iddia qaldırmışdır. Gəncə Şəhər Məhkəməsinin N(1N5)-4991/N0N3 nömrəli xx.xx.N0N3-cü il tarixli qərardadı ilə İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyi N nömrəli hərbi hissəyə qarşı “əmrin ləğv edilməsi, işə bərpa və məcburi iş buraxma müddəti üçün əmək haqqının ödənilməsi” tələbinə dair iddia ərizəsi iddianın yolverilməzliyinə, yəni ərizəyə mülki məhkəmə icraatı qaydasında baxılmalı olmadığına görə icraata qəbul edilməsindən imtina edilməsi və iddiaçıya aidiyyatı üzrə Gəncə İnzibati Məhkəməsinə müraciət etmək hüququnun izah edilməsi qərara alınmışdır. Bundan sonra o, Gəncə İnzibati Məhkəməsinə müraciət etmiş, Gəncə İnzibati Məhkəməsinin N-1(114)-35N4/N0N3 nömrəli xx.xx.N0N3- cü il tarixli qərardadı ilə İddiaçı Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyi N nömrəli hərbi hissəyə qarşı “əmrin ləğv edilməsi, işə bərpa və məcburi iş buraxma müddəti üçün əmək haqqının ödənilməsi” tələbinə dair iddia iddiasının mümkün sayılmaması qərara alınmışdır. Daha sonra Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasının N-1(104)-641/N0N3 nömrəli xx.xx.N0N3-cü il tarixli qərardadından görünür ki, Gəncə İnzibati Məhkəməsinə müraciət etmiş, Gəncə İnzibati Məhkəməsinin N-1(114)-35N4/N0N3 nömrəli xx.xx.N0N3cü il tarixli qərardadının dəyişdirilmədən saxlanılması qərara alınmışdır. Göründüyü kimi iddiaçı hazırki iddianı qaldırmaq üçün qanunla nəzərdə tutulan iddia müddətini ötürməmişdir. Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin N96-cı maddəsinin N-ci bəndinə əsasən bu maddənin birinci hissəsində göstərilən haldan başqa bütün hallarda fərdi əmək mübahisəsinin həll edilməsi üçün işçi hüququnun pozulduğunu aşkar etdiyi gündən etibarən 1 (bir) təqvim ayı ərzində məhkəməyə müraciət edə bilər. Həmin məcəllənin N96-cı maddəsinin N-ci bəndinə görə Mediasiya prosesinin tətbiqi ilə əlaqədar iddia müddətinin axımının dayandırılması məsələsi “Mediasiya haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə müəyyən edilir. Həmin Məcəllənin 300-cü maddəsini 1-ci bəndinə əsasən əgər, işəgötürən əmək müqaviləsinin bu Məcəllənin 68, 69, N0, N3, N4 və N5-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş ləğv edilməsi əsaslarını pozaraq və ya N1, N6-cı maddələri ilə müəyyən edilmiş qaydaların tələblərinə əməl etmədən, habelə N9-cu maddəsində nəzərdə tutulmuş hallara əhəmiyyət vermədən işçi ilə əmək münasibətlərinə xitam vermişdirsə, əmək mübahisəsini həll edən məhkəmə iddia ərizəsini vi işin faktiki hallarını araşdıraraq məcburi iş buraxma müddəti üçün əmək haqqı ödənilməklə işçinin vəzifəsinə bərpa edilməsi barədə qətnamə və ya bu maddənin ikinci hissəsinə müvafiq olaraq tərəflərin barışıq sazişinin təsdiq edilməsi barədə qərardad çıxarır””. Gəncə Şəhər Məhkəməsinin xx.xx.N0N4-cü il tarixli qətnaməsi hazırlanarkən Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 88-ci maddəsinə əsasən məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qabaqçadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur. Məhkəməyə təqdim olunmuş sübutlardan görünür ki, məhkəmə baxışı zamanı sübutlar obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxılmamış, bütün hüquq normalar nəzərə alınmadan müvafiq qərar qəbul etmişdir. Belə ki, iddiaçı sabiq mülki işçi İddiaçı xx.xx.N0N3-cü il tarixdə N nömrəli əmrlə Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinin N0 “Ç” maddəsi ilə müqaviləsinə xitam verilməsilə əlaqədar olaraq o, “İşə bərpa tələbi”nin baxılmasına dair Gəncə 1 saylı Mediasiya təşkilatına müraciət etmiş, oradanda göndərilən MŞG/1-00N5N nömrəli xx.xx.N0N3-cü il tarixli “X36 (İMS) barədə” bildiriş üzrə “Mediasiya haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunun N9.N-ci maddəsinə əsasən sizin “İşə bərpa tələbi”nin baxılmasına dairxx.xx.N0N3-cü il tarixdə Gəncə 1 saylı Mediasiya Təşkilatında saat 11:00-da mediator X13 iştirakı ilə Mediasiya prosesi təşkil edilmişdir, N nömrəli hərbi hissə tərəfindən lazımı zəruri sənədlər təqdim edilmişdir, mediator sabiq mülki işçi İddiaçı bizim iştirakımızla mobil telefon vasitəsilə əlaqə saxladıqda o, prosesə gəlməyəcəyinizi bildirdi və proses onun iştirakınız olmadan davam etdi, 1 saat gözlədik və N nömrəli hərbi hissənin mövqeyinin “İşə bərpa tələbi” təklifinin qəbul etmədiyimizi bildirmişik. Materiallardan göründüyü kimi İddiaçı üzürsüz səbəbdən həmin sessiyada iştirak etmədiyi və dövlət rüsumunu ödəmədiyi üçün Mediasiya haqqında qanuna əsasən “X38 Verilməsi Haqqında” protokol tərtib edilmişdir. Bu halın mötəbər sübutların siyahısında olmasına baxmayaraq, Gəncə Şəhər Məhkəməsinin qətnamədə bu haqqda qısa və tam izahlı yazmadan göstərmişdir. 1-ci Mediasiya sessiyasından N (iki) ay keçdikdən sonra və iddiaçının əmrlə tanış olmasından 3 (üç) aydan çox vaxtın keçməsindən (yəni müraciət etmək üçün qanunla müəyyən edilmiş 30 gün müddətini kobud şəkildə pozulmasından) sonra “İşə bərpa tələbi”nin baxılmasına dair Gəncə 1 saylı Mediasiya təşkilatına müraciət etmiş, oradanda göndərilən MŞG-1-MT00/N0N3-01N63 nömrəli xx.xx.N0N3- cü il tarixli “X36 (İMS) barədə” bildiriş üzrə “Mediasiya haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunun N9.N-ci maddəsinə əsasən sizin “İşə bərpa tələbi”nin baxılmasına dair xx.xx.N0N3-cü il tarixdə Gəncə 1 saylı Mediasiya Təşkilatında saat11:00da mediator X19 iştirakı ilə Mediasiya prosesi təşkil edilmişdir, hər iki tərəf mediatorun iştirakı ilə öz fikirlərini və sübutları təqdim etdi, nəticədə N nömrəli hərbi hissənin mövqeyinin “İşə bərpa tələbi” təklifinin qəbul etmədiyimizi bildirmişik və sabiq mülki işçi İddiaçı “İşə bərpa tələbi”nin olmamasını və hər hansı iddiasının olmamasını bildirmişdir. Mediator prosesin davam etdirə bilməməsi barədə arayış tərtib etmişdir. Bununla da sübut olundu ki, iddiaçının bu tələbi tamamilə əsassızdır.
b) Apellyasiya şikayətinə qarşı etirazın dəlilləri
51. Apellyasiya şikayətinə qarşı etiraz daxil olmamışdır.
c) Məhkəmə icraatı iştirakçılarının izahatları
52. Məhkəmə kollegiyasının iclasında iştirak edən cavabdeh Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyi N nömrəli hərbi hissənin nümayəndəsi Nümayəndə apellyasiya şikayətini müdafiə edərək izahatında göstərmişdir ki, hərbi hissənin hərbiləşdirilmiş mühafizə bölməsinin atıcı mühafizəçisi vəzifəsində işləmiş, iddiaçı olan sabiq mülki işçi İddiaçı xx.xx.N0N3-cü il tarixdə saat N0:30 radələrində 4 nömrəli postda xidmətdə olduğu müddətdə postda ayıq sayıq olmaması səbəbindən hərbi hissənin disloqasiya ərazisində yerləşən N nömrəli hərbi hissənin müddətli hərbi qulluqçusu əsgər XN9 4 nömrəli postun hasarından aşaraq qaçması faktı aşkar olunmuşdur. Faktla bağlı xidməti araşdırma aparılmış və araşdırma nəticəsində müəyyən edilmişdir ki, xx.xx.N0N3cü il tarixdə saat N0:30 radələrində hərbi hissənin həırbiləşdirilmiş mühafizə bölməsinin atıcı-mühafizəçisi vəzifəsində xidmət aparmış İddiaçı 4 nömrəli postda ayıq-sayıq xidmət aparmalı olduğu halda xidməti düzgün təşkil etməmiş və NN nömrəli hərbi hissənin müddətli hərbi qulluqçusu əsgər X59 bundan istifadə edərək İV postun ərazisindən qaçaraq hasardan aşmış və nəticədə hərbi hissəni öz başına tərk etmişdir.XN1 saat N0:30 radələrində hərbi hissəni tərk etməsinə baxmayaraq onun hərbi hissəni tərk etməsi saat NN:00-dan sonra müəyyən edilmişdir. Ümumiyyətlə, XN1 İV postu saat N0:30 radələrində tərk etməsini yalnız özünün hərbi hissəyə xx.xx.N0N3-cü il tarixdə gəldikdən sonra müəyyən edilmişdir. İzahatı alınmış hərbi hissənin hərbiləşdirilmiş mühafizə bölməsinin atıcı-mühafiçəsi vəsifəsində xidmət aparmış İddiaçı 4 nömrəli postda ayıq-sayıq xidmət aparmalı olduğu halda N nömrəli hərbi hissənin müddətli hərbi qulluqçusu əsgər XN9 xx.xx.N0N3-cü il tarixində saat N0:30 radələrində 4 nömrəli postdan qaçması və hasarı aşaraq hərbi hissəni özbaşına tərk etməsinin görməməsini bildirmişdir. Silahlı Qüvvələrin Qarnizon və Qarovul Nizamnaməsinin 1N0-ci maddəsinin tələblərini kobud şəkildə pozmasını və əvvəllər ona verilmiş cəzalardan düzgün nəticə çıxartmadığına görə N nömrəli hərbi hissə komandirinin xx.xx.N0N3-cü il tarixli, N nömrəli əmrinə əsasən onun əmək müqaviləsinə AR Əmək Məcələsinin N0-ci maddəsinin “ç” bəndi ilə xitam verilmişdir. Həmin tarixdə iddiaçı sözügedən əmrlə tanış olmuş, qanunla ona bütün hüquqlar izah edilmiş və əmək müqaviləsini götürərək hərbi hissəni tərk etmişdir. İddiaçı öz iş yoldaşları ilə lüzumsuz zarafatlar etmiş, hərbi hissənin divarlarına bir-birilərinin adlarını yazmışlar. Buna görə onlara xəbərdarlıq da olmuşdur. Lakin maaş hesablanana zaman 84-96 saat üçün yox, hər sutka üçün yeni istirahət vaxtları da daxil olaraq 168-19N saat üçün hesablanaraq verilmişdir. Ay ərzində iddiaçı NN-N3 sutka istirahət etmişdir. İddiaçı N4 saat, yəni sutkalıq iş rejimində olması razılıq verməsinə dair onunla birgə imzalanmış xx.xx.N019 tarixli N nömrəli əmək müqaviləsi ilə hər iki tərəfin razılığı ilə bağlanmışdır. İşlədiyi müddətdə iş rejimi ilə bağlı hər hansı iradı, şikayəti və təklifi olmamışdır. N nömrəli hərbi hissə komandirinin xx.xx.N0N3-cü il tarixli, N nömrəli əmri tamamilə qanundir. Həmçinin, AR Əmək Məcəlləsinin N96 maddəsinin N-ci bəndinə əsasən fərdi əmək mübahisəsinin həll edilməsi üçün işçi hüququnun pozulduğunu aşkar etdiyi gündən etibarən 1(bir) təqvim ayı ərzində məhkəməyə müraciət edə bilər. Mübahisələndirilən N nömrəli hərbi hissə komandirinin xx.xx.N0N3-cü il tarixli, N nömrəli əmri ilə İddiaçı həmin tarixdə tanış olmuş əmrin arxasında həmin tarixdə əmrlə tanış olmasına dair öz xətti ilə imzalanmış əmrin bir nüsxəsini götürmüş və ona bütün hüquqlar izah edilmişdir. Belə olan halda iddaçı hazırkı iddiası ilə N0N3-cü il sentyabr ayında məhkəməyə müraciət etmişdir. Bununla da qanunla müəyyən edilmiş iddia müddətini ötürmüşdür. Odur ki, qeyd olunanları nəzərə alaraq apellyasiya şikayətinin təmin edilməsini, birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin ləğv edilməsini və iddia müddətini tətbiq edib iddia tələbinin rədd edilməsini xahiş etmişdir.
53. Məhkəmə kollegiyasının iclasında iştirak edən İddiaçı apellyasiya şikayətinə etiraz edərək izahatında göstərmişdir ki, Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyi N nömrəli hərbi hissəsində hərbiləşdirilmiş mühafizə bölməsində mühafizəçi kimi müddətsiz olaraq işə qəbul olmuşdur. N nömrəli hərbi hissənin komandir ilə onun arasında bağlanmış 189 saylı əmək müqaviləsinə əsasən iş saatı 8 saat olmuşdur. Sözügedən əmək müqaviləsində gündəlik iş saatı 8 saat qeyd olunmasına və işçi ən çoxu 1N saat işləməli olduğu halda cavabdeh orqan onu sutkalıq yəni N4 saat müddətində işə cəlb etmişdir. Bununla əmək müqaviləsinin və əmək qanunvericiliyinin şərtlərini kobud şəkildə pozmuşdur. Bundan başqa NN yanvar N0N3-cü il tarixində xidmətə gəlmiş və 4 nömrəli postda xidmət aparmışdır. Onunla birgə 4 nəfər paralel olaraq digər postlarda eyni saatda xidmət etmişdir. Həmçinin onun xidmət göstərdiyi İV postun ərazisi digər postlarla müqayisədə xeyli böyükdür, təminən postun ərazisi 1 hektara qədərdir. Həmçinin İV postun ərazisində giriş darvazası vardır ki, o postda olan zaman hərbi hissəyə İV postun ərazisində daxil olan avto maşınları buraxmaq üçün qapını açıb-bağlamaq məcburiyyətində qalmışdır. Eyni zaman həmin postun ərazisində heç bir müşahidə qülləsi və nəzarət kamerası yoxdur. Postun ərazisi kifayət qədər işıqlandırılmır. Ümumiyyətlə N88 saylı hərbi hissədə əsgər xidmət etmir. O, xx.xx.N0N3-cü ildə axşam saat N0:00-dan həmin gün saat NN:00-adək olan müddətdə İV postda ayıq-sayıq xidmət aparmışdır. Xidmətdə olan zaman verilmiş tapşırıqları yerinə yetirmək onun vəzifəsi olmuşdur. O da öz üzərinə düşən tapşırıqları lazımınca yerinə yetirmişdir. Buna görə də onun xidmət apardığı saatda, xidmət apardığı saatda əsgər qaçması mümkün deyildir. Saat NN:00-dan 00:00dək olan vaxt onun istirahət vaxtı olmuşdur. Saat NN:15 radələrində Hərbiləşdirilmiş Mühafizə Bölməsinin İV bölmə rəisi X55 onları başqa bir hərbi hissə, yəni N nömrəli hərbi hissənin əsgəri XN5 hərbi hissəni özbaşına tərk etməsi barədə məlumat vermişdir. XN1 izahatı əsasında həmin əsgərin guya onun xidmət apardığı saatda, xidmət apardığı postdan qaçması müəyyən edilmiş və N nömrəli hərbi hissənin komandirinin N fevral N0N3-cü il tarixli N nömrəli əmrinə əsasən onun İV postad xidməti düzgün təşkil etməməsinə görə əmək müqaviləsinə əmək məcələsinin N0-ci maddəsinin “ç” bəndinə əsasən xitam verilməsi əmr edilmişdir. Halbuki, onun əmək müqaviləsinə xitam verilməsi barədə N nömrəli hərbi hissə komandirinin N fevral N0N3-cü il tarixli, N nömrəli əmri tamamilə qanunsuz və əsassızdır. Həmin əmri dəfələrlə tələb etmiş, lakin həmin əmr ona təqdim edilməmişdir. Bundan sonra sözügedən əmri alan zaman ona məlum olmuşdur ki, Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin N0-ci maddəsinin “ç” bəndinə əsasən onun əmək müqaviləsinə xitam verilmişdir. Odur ki, apellyasiya şikayətinin təmin edilməməsini və birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin dəyişdirilmədən saxlanılmasını xahiş etmişdir.
Tətbiq edilən hüquq Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası:
54. Maddə 35. Əmək hüququ İ. Əmək fərdi və ictimai rifahın əsasıdır. İİ. Hər kəsin əməyə olan qabiliyyəti əsasında sərbəst surətdə özünə fəaliyyət növü, peşə, məşğuliyyət və iş yeri seçmək hüququ vardır;
55. Maddə 60. Hüquq və azadlıqların inzibati və məhkəmə təminatı İ. Hər kəsin hüquq və azadlıqlarının məhkəmədə müdafiəsinə təminat verilir;
56. Maddə 1N5. Məhkəmə hakimiyyətinin həyata keçirilməsi Vİİ. Məhkəmə icraatı həqiqətin müəyyən edilməsini təmin etməlidir;
57. Maddə 1N9. Məhkəmə qərarları və onların icrası İİİ. Məhkəmə qərarı qanuna və sübutlara əsaslanmalıdır.
“İnsan hüquqlarının və əsas azadlıqların müdafiəsi haqqında” Konvensiya:
58. Maddə 6. Ədalətli məhkəmə araşdırması hüququ
1. Hər kəs, onun mülki hüquq və vəzifələri müəyyən edilərkən və ya ona qarşı hər hansı cinayət ittihamı irəli sürülərkən, qanun əsasında yaradılmış müstəqil və qərəzsiz məhkəmə vasitəsi ilə, ağlabatan müddətdə işinin ədalətli və açıq araşdırılması hüququna malikdir.
Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsi
59. Maddə N. Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsi fiziki şəxslərin əmək hüquqlarının və bu hüquqların həyata keçirilməsini təmin edən qaydaların minimum normalarını müəyyən edir.
60. Maddə 11. İşəgötürənin əsas hüquqları Əmək münasibətləri sahəsində işəgötürənin aşağıdakı əsas hüquqları vardır: b) bu Məcəllə ilə müəyyən edilmiş qaydada və əsaslarla əmək müqavilələrini ləğv etmək
61. Maddə 14. Əmək münasibətlərinin tənzimlənməsi sahəsində qanunvericilik, icra və məhkəmə hakimiyyəti orqanları öz səlahiyyətləri çərçivəsində qanunvericiliyin tələblərinə əmək münasibətlərinin subyektləri tərəfindən hər yerdə eyni qaydada və dürüst əməl olunmasını; sağlam və təhlükəsiz əmək şəraitinin təmin olunmasını; işçilərin və işəgötürənlərin hüquqlarının pozulmasının qarşısının alınmasını; işçilərin və işəgötürənlərin pozulmuş hüquqlarının bərpa olunmasını; səlahiyyətləri çərçivəsində əmək qanunvericiliyinin təkmilləşdirilməsini; əmək münasibətləri sahəsində Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası ilə müəyyən edilmiş insan hüquqları və azadlıqları prinsipləri əsasında dövlət siyasətinin həyata keçirilməsini təmin etməlidirlər.
62. Maddə N0. “ç” bəndi. İşçi özünün əmək funksiyasını və ya əmək müqaviləsi üzrə öhdəliklərini yerinə yetirmədikdə, yaxud bu Məcəllənin NN-ci maddəsində sadalanan hallarda əmək vəzifələrini kobud şəkildə pozduqda əmək müqaviləsi işəgötürən tərəfindən ləğv edilə bilər.
63. Maddə N1. Hissə N. Bu Məcəllənin N0-ci maddəsinin “ç” bəndində nəzərdə tutulan əsasla əmək müqaviləsinin ləğv edilməsinə bu şərtlə yol verilir ki, işçi qəsdən və ya səhlənkarlıqla, etinasızlıqla əmək funksiyasını, vəzifə borcunu (öhdəliklərini) yerinə yetirmədiyinə görə müvafiq iş yerində işin, istehsalın, əmək və icra inztizamının normal ahəngi pozulmuş olsun və ya mülkiyyətçinin, işəgötürənin, habelə əmək kollektivinin (onun ayrı-ayrı üzvlərinin) hüquqlarına və qanunla qorunan mənafelərinə hər hansı formada ziyan dəymiş olsun.
64. Maddə N1. Hissə 3. İşəgötürən bu Məcəllənin N0-ci maddəsi ilə müəyyən edilmiş əsasların hər hansı biri ilə əmək müqaviləsinin ləğv edilməsinin zəruriliyini əsaslandırmalıdır.
65. Maddə NN. Aşağıdakı hallar işçi tərəfindən əmək vəzifələrinin şəkildə pozulması hesab edilir: a) özünün xəstəliyi, yaxın qohumunun xəstələnməsi və ya vəfat etməsi istisna olunmaqla heç bir üzrlü səbəb olmadan bütün iş günü işə gəlməməsi; b) alkoqollu içkilər, narkotik vasitələr və psixotrop, toksik və digər zəhərli maddələr qəbul edərək sərxoş vəziyyətdə işə gəlməsi, habelə işə gəldikdən sonra iş yerində həmin içkiləri və ya maddələri qəbul edərək sərxoş vəziyyətdə olması; c) təqsirli hərəkətləri (hərəkətsizliyi) nəticəsində mülkiyyətçiyə maddi ziyan vurması; ç) təqsirli hərəkətləri (hərəkətsizliyi) nəticəsində əməyin mühafizəsi qaydalarını pozaraq iş yoldaşlarının səhhətinə xəsarət yetirməsi və ya onların bu səbəbdən həlak olması; d) qəsdən istehsal, kommersiya və ya dövlət sirrinin yayılması və ya bu sirrin gizli saxlanılması üzrə öhdəliklərini yerinə yetirməməsi; e) əmək fəaliyyəti zamanı yol verdiyi kobud səhvləri, hüquq pozuntuları nəticəsində işəgötürənin, müəssisənin və ya mülkiyyətçinin qanuni mənafeyinə ciddi xələl gətirməsi; ə) əmək funksiyasını pozduğuna görə əvvəllər işəgötürən tərəfindən verilmiş intizam tənbehindən nəticə çıxarmayaraq altı ay ərzində təkrarən əmək funksiyasını pozması; f) iş vaxtı ərzində bilavasitə iş yerində inzibati xətalara və ya cinayət tərkibi olan ictimai təhlükəli əməllərə yol verməsi.
66. Maddə 80. Bu Məcəllənin N0-ci maddəsinin b) və ç) bəndlərində göstərilən əsaslarla işəgötürən tərəfindən həmkarlar ittifaqının üzvü olan işçinin əmək müqaviləsi müəssisədə fəaliyyət göstərən həmkarlar ittifaqı təşkilatının qabaqcadan razılığı alınmaqla ləğv edilir.
67. Maddə 186. İşəgötürən, işçi bu Məcəllə ilə və digər normativ hüquqi aktlarla müəyyən edilmiş vəzifələrini yerinə yetirmədikdə və ya hüquqlarından sui-istifadə etdikdə və yaxud əmək müqaviləsi üzrə öhdəliklərini icra etmədikdə intizam məsuliyyətinə, qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş hallarda isə digər məsuliyyətə cəlb edilirlər.
68. Maddə 186. Hissə N. İşçi əmək funksiyasını tam və ya qismən yerinə yetirmədikdə, yaxud keyfiyyətsiz yerinə yetirdikdə, bu Məcəllənin 10-cu maddəsində nəzərdə tutulan, həmçinin əmək müqaviləsi ilə müəyyən edilmiş vəzifələrini, müəssisədaxili intizam qaydalarını pozduqda işəgötürən ona aşağıdakı intizam tənbehlərindən birini verə bilər: a) töhmət vermək; b) sonuncu xəbərdarlıqla şiddətli töhmət vermək; c) kollektiv müqavilələrdə nəzərdə tutulmuşdursa, aylıq əmək haqqının 1/4-i məbləğindən çox olmamaq şərtilə cərimə etmək; ç) əmək müqaviləsini bu Məcəllənin N0-ci maddəsinin «ç» bəndi ilə ləğv etmək.
69. Maddə 186. Hissə 3. İşəgötürən intizam tənbehini verərkən işçinin şəxsiyyətini, kollektivdə nüfuzunu, peşəkarlıq səviyyəsini, onun törətdiyi xətanın xarakterini nəzərə almalıdır. Bu maddənin ikinci hissəsində göstərilmiş intizam tənbehlərindən hər hansı biri tətbiq olunmadan işçiyə yazılı və ya şifahi qaydada xəbərdarlıq edilə bilər. Xəbərdarlıq intizam tənbehi sayılmır.
70. Maddə 18N. Hissə 1. İntizam tənbehi verilməmişdən əvvəl işəgötürən işçidən yazılı izahatın verilməsini tələb edir. İşçinin yazılı izahat verməkdən imtina etməsi ona intizam tənbehi verilməsini istisna etmir.
71. Maddə N94. Hissə 5. “Mediasiya haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun NN-ci maddəsinə uyğun olaraq fərdi əmək mübahisələri mediasiya vasitəsilə həll oluna bilər. Fərdi əmək mübahisələri ilə bağlı məhkəməyə müraciət etməmişdən əvvəl “Mediasiya haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə müəyyən edilmiş qaydada X36nda iştirak tələb olunur.
72. Maddə N96. Hissə N. Bu maddənin birinci hissəsində göstərilən haldan başqa qalan bütün hallarda fərdi əmək mübahisəsinin həll edilməsi üçün işçi hüququnun pozulduğunu aşkar etdiyi gündən etibarən 1 təqvim ayı ərzində məhkəməyə müraciət edə bilər.
73. Maddə N96. Hissə 3. Hüququnun pozulmasının aşkar edildiyi gün, işçiyə müvafiq əmrin, (sərəncamın, qərarın), əmək kitabçasının, haqq-hesab sənədlərinin (kitabçasının, vərəqəsinin, çekinin) verildiyi, həmçinin əmək müqaviləsinin bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş şərtlərinin işəgötürən tərəfindən müvafiq qaydada sənədləşdirilmədən bilə-bilə qəsdən pozulduğu gündür.
74. Maddə N96. Hissə N. Mediasiya prosesinin tətbiqi ilə əlaqədar iddia müddətinin axımının dayandırılması məsələsi “Mediasiya haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə müəyyən edilir.
Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi
75. Maddə 3NN.1. Başqa şəxsdən hər hansı hərəkəti yerinə yetirməyi və ya yerinə yetirməkdən çəkinməyi tələb etmək hüququna müddət şamil edilir.
76. Maddə 3N5.N. Məhkəmə tərəfindən iddia müddəti yalnız mübahisə tərəfinin məhkəmə qərarı çıxarılanadək verdiyi ərizə əsasında tətbiq edilir. Mübahisə tərəfinin tətbiq edilməsi barədə ərizə verdiyi iddia müddətinin keçməsi məhkəmənin iddiadan imtina barəsində qərar çıxarması üçün əsasdır.
77. Maddə 3N9.1.6. İddia müddətinin axımı aşağıdakı hallarda dayandırılır: tərəflər arasında yaranmış mübahisə üzrə mediasiya prosesi tətbiq edildikdə.
78. Maddə 3N9.4-1. Mediasiya prosesinin tətbiqi ilə əlaqədar dayandırılmış iddia müddətinin axımı “Mediasiya haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə müəyyən edilmiş tarixdən davam edir.
“Mediasiya haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu
79. Maddə N1.5. Mediasiya prosesi bu Qanunun N1.6-cı maddəsində nəzərdə tutulmuş təklifin göndərildiyi andan, belə təklif olmadıqda isə bu Qanunun N8-ci və N9-cu maddələrində nəzərdə tutulmuş hallarda tərəflərin X36nda iştirak etdiyi, digər hallarda isə bu Qanunun NN-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş “mediasiya prosesinin tətbiqi barədə müqavilə” bağlandığı andan başlanmış sayılır.
80. Maddə N4.N. Qanunun N1.5-ci maddəsinə uyğun olaraq, mediasiya prosesinin ümumi müddəti 30 gündən artıq olmayaraq davam edə bilər. Mübahisənin mürəkkəbliyi nəzərə alınaraq tərəflərin razılaşması ilə mediasiya prosesinin müddəti daha 30 gün müddətinə qədər uzadıla bilər.
81. Maddə 3N.4.N. Bu Qanunun 3N.1.9-cu maddəsində nəzərdə tutulan arayışın, N9.6-cı və ya 3N.N-ci maddələrində nəzərdə tutulan protokolun tərəflərə təqdim edildiyi gündən X38 verilir.
82. Maddə 35.1. Mediasiya prosesinin tətbiqi tərəflər arasında mübahisə üzrə qanunla nəzərdə tutulan iddia müddətinin axımının dayandırılmasına səbəb olur.
83. Maddə 35.N. Mediasiya prosesi nəticəsində tərəflər arasında barışıq sazişi imzalanmazsa, mübahisə üzrə iddia müddətinin axımı bu Qanunun 3N.4.N-ci maddəsində nəzərdə tutulan tarixdən bərpa olunmuş hesab olunur.
Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun qərarları “Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 3N3-cü maddəsinin şərh edilməsinə dair” NN dekabr N001-ci il tarixli Qərar:
84. İddia müddətinin əhəmiyyəti aşağıdakılardan ibarətdir: birinci, o, hüquq münasibətləri iştirakçılarını intizamlandırır, onları öz hüquqlarını vaxtında müdafiə etməyə məcbur edir, müqavilə və maliyyə intizamının nizamlanmasına kömək edir; ikinci, iddia müddəti institutu mülki hüquq münasibətlərində qeyri-müəyyənliyin, qeyri-sabitliyin aradan qaldırılmasına xidmət göstərir; üçüncü, iddia müddəti tərəflərə üzərindən çox vaxt ötmüş mötəbərliyinin yoxlanılması çətin və ya qeyri-mümkün olan sübutlara istinad etməsini aradan qaldıraraq ədalət mühakiməsi orqanlarına mübahisələri obyektiv əsaslarla həll etmək imkanı yaradır.
85. Qanunda başqa qayda nəzərdə tutulmayıbsa bütün tələblər üzrə iddia müddəti şamil edilir. İddia müddətlərinin müəyyən edilməməsi yaranmış münasibətlərin daim mübahisələndirilməsinə zəmin yaradardı. İddia müddətləri iki növə bölünür – ümumi və xüsusi. Ümumi iddia müddəti nə hüquq münasibəti subyektlərinin hüquqi statusundan, nə də mülkiyyətin formasından və növündən asılı deyil. “Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 3N3.N və 384.0.4-cü maddələrinin şərh edilməsinə dair” 03 iyun N013-cü il tarixli Qərar:
86. İddia müddəti institutu mülki dövriyyənin, hüquq münasibətlərinin müəyyənliyini və sabitliyini yaratmaq, onların iştirakçılarını intizamlandırmaq, hüquq münasibətlərinin subyektlərinin hüquq və qanuni maraqlarının müddət baxımından vaxtında müdafiəsini və bərpasınıtəmin etmək məqsədi daşıyır. Belə ki, pozulmuş hüquqların məcburi müdafiəsi üçün ağlabatan müddət məhdudiyyətlərinin olmaması işin baxılması üçün əhəmiyyət kəsb edən sübutların toplanmasının və saxlanmasının lazım olduğunu nəzərə almayan cavabdehlərin və üçüncü şəxslərin qanunla qorunan hüquq və maraqlarının pozulmasına gətirib çıxarardı. Mübahisə tərəfinin ərizəsi əsasında məhkəmə tərəfindən iddia müddətinin tətbiqi mülki mübahisə tərəflərini əsaslandırılmamış çəkişmələrdən qoruyur və eyni zamanda, onları öz hüquqlarını vaxtında həyata keçirmələrinə və müdafiəsinə məcbur edir.
“Stubbings və başqaları Birləşmiş Krallığa qarşı” iş üzrə İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsinin NN oktyabr 1996-cı il tarixli Qərarı:
87. İddia müddəti ilə bağlı məhdudiyyətlər bir neçə vacib məqsədə xidmət edir. Yəni, hüquqi müəyyənliyi və qətiliyi təmin edir, cavabdehi “köhnəlmiş” tələblərdən müdafiə edir və məhkəmənin uzaq keçmişdə baş verən hadisələr ilə bağlı, zaman keçdiyindən natamam və etibar doğurmayan sübutlar əsasında qərar qəbul edəcəyi təqdirdə yarana bilən ədalətsizliyin qarşısını alır”.
“Stanyo Belçikaya qarşı” iş üzrə İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsinin 0N iyul N009-cu il tarixli Qərarı:
88. Qanunvericilikdə müəyyən olunan iddia müddətinin məqsədi hüquqi müəyyənlikdir. Belə ki, potensial cavabdehləri vaxtı ötmüş tələblərdən qoruyur və məhkəmələri müəyyən zaman keçdikdən sonra qeyri-müəyyən və natamam sübutlara əsaslanmaqla qərar çıxarmaq zərurətindən azad edir.
Azərbaycan Respublikasının Mülki-Prosessual Məcəlləsi
89. Maddə 14.1. Məhkəmə həqiqətə nail olmaq üçün işin hərtərəfli, tam və obyektiv tədqiqinə lazımi şərait yaradır. Bunun üçün məhkəmə: işdə iştirak edən şəxslərə onların prosessual hüquq və vəzifələrini izah edir, görüləcək, yaxud görülməyəcək hərəkətlərin nəticələri barədə onları xəbərdar edir, onların prosessual hüquqlarının həyata keçməsinə kömək göstərir.
90. Maddə 14.N. Məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir.
91. Maddə NN.1. Hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir.
92. Maddə 88. Məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur.
93. Maddə N1N.3. Qətnamə iş üzrə müəyyən edilmiş hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə uyğun əsaslandırılmalıdır.
94. Maddə N18.1. Qətnamə çıxarıldıqda hakim sübutları qiymətləndirir, iş üçün əhəmiyyətli olan nə kimi halların müəyyən edildiyini, nə kimi halların müəyyən edilmədiyini, tərəflərin hansı hüquqi münasibətdə olmalarını, həmin iş üzrə hansı qanunun tətbiq edilməli olduğunu və iddianın təmin olunub-olunmadığını müəyyən edir.
95. Maddə N18.3. Hakim işdə iştirak edən şəxslərin verdiyi tələblər üzrə qətnamə çıxarır.
96. Maddə 384.0. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi: 384.0.N. qətnaməni tamamilə və ya qismən ləğv edə bilər və birinci instansiya məhkəməsində müəyyən edilmiş hallar və ya əlavə təqdim olunmuş sübutlar əsasında yeni qətnamə qəbul edə bilər.
97. Maddə 385.1. Məhkəmə aktının apellyasiya qaydasında ləğv edilməsi üçün əsaslar aşağıdakılardır: 385.1.N. məhkəmənin gəldiyi nəticə üçün mühüm əhəmiyyəti olan bütün faktiki halların aydınlaşdırılmaması; 385.1.4. birinci instansiya məhkəməsinin qətnamədə göstərilmiş nəticələrinin işin hallarına uyğun gəlməməsi;
98. Maddə 388. Apellyasiya instansiyası məhkəməsində yeni sübutlar tədqiq edilərkən işin nəticəsinə təsir edən digər faktiki hallar müəyyən edilərsə, bu halda məhkəmənin gəldiyi nəticə üçün mühüm əhəmiyyəti olan bütün faktiki hallar aydınlaşdırılmamış hesab edilir.
“Məhkəmə qətnaməsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının Ali Məhkəməsinin Plenumunun N4 noyabr N005-ci il tarixli 4 saylı Qərarı
99. Bənd 1. Məhkəmə qətnaməsi mülki və iqtisadi mübahisələrdən irəli gələn işlər üzrə ədalət mühakiməsinin yekun aktı olduğu üçün onun qəbul edilməsi ilə mübahisəli hüquq münasibətlərində müəyyənlik yaranmalı, pozulmuş və mübahisə edilən hüquqların və qanunla qorunan mənafelərin real bərpası təmin olunmalıdır.
100. Bənd N.N. Məhkəmə qərarı maddi və prosessual hüquq normalarına dəqiq riayət edilməklə qəbul edildikdə qanuni hesab edilir.
101. Bənd N.4. Qətnamə o vaxt əsaslı hesab edilir ki, onda baxılan iş üçün əhəmiyyətli olan, qanunun tələblərinə uyğun olaraq işə aid edilən və mötəbər sübutlarla təsdiq olunan faktlar əks etdirilmiş olsun, məhkəmənin iş üzrə müəyyən edilən faktlardan irəli gələn qəti nəticəsi onda şərh edilsin, habelə, qətnamədə göstərilən hallar işin materiallarına uyğun olsun.
Apellyasiya baxışının hədləri
102. MPM-nin 3NN.6-cı maddəsinə əsasən, apellyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin əsaslılığını onun düzünə və ya dolayısı ilə mübahisələndirilən hissəsində, şikayət qərarın ləğv edilməsinə yönəldikdə və ya apellyasiya şikayətində və ona etirazlarda ifadə olunmuş dəlillərə əsasən mübahisənin predmeti bölünməz olduqda isə tam yoxlayır.
103. MPM-nin 3NN.N-ci maddəsinə əsasən, apellyasiya instansiyası məhkəməsi şikayətin dəlillərindən asılı olmayaraq, məhkəmənin maddi və prosessual hüquq normalarına riayət etməsini yoxlayır.
104. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 3NN-ci maddəsinin apellyasiya baxışının hədləri barədə müddəalarının həmin Məcəllənin 3NN.1 və 3NN.N-ci maddələrinin tələbləri baxımından şərh edilməsinə dair Azərbaycan Respublikası Kontitusiya Məhkəməsi Plenumunun N0 may N011-ci il tarixli qərarında deyilir ki, «Apellyasiya instansiyası məhkəməsində işə baxılmanın hədlərini həmçinin dispozitivlik prinsipinin mahiyyətini təşkil edən “məhkəmə tərəflərin irəli sürdüyü tələblərdən kənara çıxmamalıdır” tələbi müəyyən edir. Bu tələb məhkəmənin qətnaməsindən şikayət verilməsi mərhələsində “nə qədər şikayət - o qədər qərar” qaydasına çevrilir».
105. Apellyasiya şikayətində birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin ləğv edilməsi xahiş edildiyi üçün hazırki apellyasiya baxışının hədlərini qətnamənin qanuniliyinin və əsaslılığının tam şəkildə yoxlanılması təşkil edir.
Apellyasiya instansiyası məhkəməsinin mövqeyi
106. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normaları pozulmuş, bu da iş üzrə qanunsuz və düzgün olmayan qətnamənin qəbul edilməsi ilə nəticələnmişdir.
107. Mübahisəli hüquq münasibətini tənzimləyən maddi hüquq normaları düzgün tətbiq olunmadığı üçün birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsi ləğv olunmalı, apellyasiya instansiya məhkəməsində müəyyən edilmiş hallar və sübutlar əsasında yeni qərar qəbul edilməlidir.
108. Belə ki, işin halları ondan ibarətdir ki, İddiaçı ilə cavabdeh N nömrəli hərbi hissə arasında bağlanmış N nömrəli əmək müqaviləsinə əsasən İddiaçı N nömrəli hərbi hissədə müddətsiz olaraq hərbiləşdirilmiş mühafizə bölməsində mühafizəçi vəzifəsinə işə qəbul edilmişdir. İşlədiyi müddət ərzində N nömrəli hərbi hissə komandirinin xx.xx.N0NN-ci il tarixli, 496 nömrəli əmri ilə “töhmət” almışdır. N nömrəli hərbi hissə komandirinin N fevral N0N3-cü il tarixli, N nömrəli əmri əsasında hərbi hissənin hərbiləşdirilmiş mühafizə bölməsinin atıcı-mühafizəçisi mülki işçi İddiaçı xx.xx.N0N3-cü il tarixində 4 nömrəli postda xidməti düzgün təşkil etmədiyinə görə Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Qarnizon və Qaravul Nizamnaməsinin 1N0-ci maddəsinin tələblərini kobud şəkildə pozmasını və əvvəllər ona verilmiş tənbehlərdən düzgün nəticə çıxartmadığına görə onun əmək müqaviləsinə əmək məcəlləsinin N0-ci maddənin “ç” bəndinə əsasən xitam verilməsi əmr edilmişdir.
109. Əmək müqaviləsinə xitam verilməsinin ümumi prinsipləri kimi Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 68-ci maddəsinin 1-ci hissəsində deyilir ki, əmək müqaviləsinə yalnız bu Məcəllə ilə müəyyən edilmiş əsaslarla və qaydada xitam verilə bilər.
110. Həmin maddənin a) bəndində əmək münasibətlərinə tərəflərdən birinin təşəbbüsü ilə xitam verilməsi, əmək müqaviləsinə xitam verilməsi əsaslarından biri kimi müəyyən olunmuşdur.
111. Əmək Məcəlləsinin 1N-ci maddəsinin 1-ci hissəsinin «c» bəndinə görə əmək müqavilələrini bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş əsaslarla və qaydada pozmaq əmək münasibətləri sahəsində işəgötürənin əsas vəzifəsidir.
112. Məhkəmədə müəyyən olunmuşdur ki, iddiaçı ilə əmək müqaviləsinə xitam verilmə əsası kimi Əmək Məcəlləsinin N0-ci maddəsinin «ç» bəndi göstərilmişdir.
113. Həmin norma, işçi əmək funksiyasını və ya əmək müqaviləsi üzrə öhdəliklərini yerinə yetirmədikdə, yaxud bu Məcəllənin NN-ci maddəsində sadalanan hallarda əmək vəzifələrini kobud şəkildə pozduqda, işəgötürənə əmək müqaviləsinə xitam verilməsi hüququ verir.
114. Bu normanın məzmunundan göründüyü kimi, həmin norma əsasında əmək müqaviləsinə xitam verilməsi üçün aşağıdakı əsaslardan biri olmalıdır: 1. İşçinin əmək funksiyasını yerinə yetirməməsi; N. İşçinin əmək müqaviləsi üzrə öhdəliklərini yerinə yetirməməsi; 3. Əmək Məcəlləsinin NN-ci maddəsində sadalanan hallarda əmək vəzifələrini kobud şəkildə pozması.
115. Birinci instansiya məhkəməsi İddiaçı aid hissədə N nömrəli hərbi hissəsinin komandirinin N fevral N0N3-cü il tarixli, N nömrəli əmri qanuni və əsaslı hesab etməmiş, ona görə də cavabdeh tərəfindən iddiaçı ilə bağlanmış əmək müqaviləsi Əmək Məcələsinin N0-ci maddəsinin “ç” bəndi ilə ləğv edilərkən, bu barədə lazımi araşdırma aparılmadığından, əmək müqaviləsinin bu Məcəllənin N0-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş ləğv edilməsi əsasları pozulduğundan verilmiş iddia təmin edilmişdir.
116. Məhkəmə kollegiyası birinci instansiya məhkəməsinin gəldiyi nəticə ilə razılaşmayaraq qeyd edir ki, apellyasiya şikayətinin dəlillərindən biri də iddia müddətinin tətbiqi ilə bağlıdır və məhkəmə kollegiyası razılaşır ki, birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən iddia müddətinin tətbiqi ilə bağlı hüquq normaları pozulmuşdur. Belə ki, cavabdeh birinci instansiyası məhkəməsində ərizə verərək, iddiaçı tərəfindən Əmək Məcəlləsinin N96-cı maddəsinin N-ci hissəsi ilə müəyyən olunmuş iddia müddətinin ötürülməsinə istinad etməklə, iddianın rədd olunmasını xahiş etmişdir.
117. İddia müddətinin tətbiqindən imtina edən birinci instansiya məhkəməsi mövqeyini belə əsaslandırmışdır ki, hazırkı mübahisəyə müddət tətbiq edilə bilməz. Belə ki, iş materiallarından görünür ki, iddiaçı işdən çıxarıldığı həmin ay mübahisənin məhkəmədən kənar həlli ilə bağlı əvvəlcə mediasiya təşkilatına müraciət etmişdir. N4 may N0N3-cü ilədək tərəflər arasında olan mübahisə mediasiya təşkilatında olmuş, bundan sonra mediasiya sesiyasının davam etdirilə bilməməsi barədə iddiaçıya arayış verilmişdir. İddiaçı həmin arayışı aldıqdan sonra 1 ay müddətində hazırkı mübahisə ilə Gəncə Şəhər Məhkəməsində iddia qaldırmışdır. Gəncə Şəhər Məhkəməsinin N(1N5)- 4991/N0N3 nömrəli, N4 iyun N0N3-cü il tarixli qərardadı ilə, İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyi N nömrəli Hərbi Hissəyə qarşı “əmrin ləğv edilməsi, işə bərpa və məcburi iş buraxma müddəti üçün əmək haqqının ödənilməsi” tələbinə dair iddia ərizəsi iddianın yolverilməzliyinə, yəni ərizəyə mülki məhkəmə icraatı qaydasında baxılmalı olmadığına görə icraata qəbul edilməsindən imtina edilməsi və iddiaçıya aidiyyatı üzrə Gəncə İnzibati Məhkəməsinə müraciət etmək hüququnun izah edilməsi qərara alınmışdır. Bundan sonra o, Gəncə İnzibati Məhkəməsinə müraciət etmiş, Gəncə İnzibati Məhkəməsinin N-1(114)-35N4/N0N3 nömrəli, 13 iyul N0N3-cü il tarixli qərardadın ilə İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyi N nömrəli Hərbi Hissəyə qarşı “əmrin ləğv edilməsi, işə bərpa və məcburi iş buraxma müddəti üçün əmək haqqının ödənilməsi” tələbinə dair iddiasının mümkün sayılmaması qərara alınmışdır. Daha sonra Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasının N-1(104)-641/N0N3 nömrəli, 10 avqust N0N3-cü il tarixli qərardadından görünür ki, Gəncə İnzibati Məhkəməsinin xx.xx.N0N3-cü il tarixli, N-1(114)-35N4/N0N3 nömrəli qərardadının dəyişdirilmədən saxlanılması qərara alınmışdır. Göründüyü kimi iddiaçı hazırkı iddianı qaldırmaq üçün qanunla nəzərdə tutulan iddia müddətini ötürməmişdir.
118. Birinci instansiya məhkəməsi hazırki halda Əmək Məcəlləsinin N96-cı maddəsini düzgün tətbiq etməmişdir.
119. Kollegiya qeyd edir ki, qanunvericiliyin tələblərinə əsasən mediasiya prosesinin tətbiqi tərəflər arasında mübahisə üzrə qanunla nəzərdə tutulan iddia müddətinin axımının dayandırılmasına səbəb olsa da, bu hal isə məhz qanunla nəzərdə tutulan 1 aylıq müddət çərçivəsində mediasiya prosesinin tətbiqi barədə müraciət edildiyi zaman tətbiq edilə bilər. Halbuki, hazırki iş üzrə iddiaçı 1 aylıq müddət çərçivəsində bunu etməmişdir.
120. Belə olan halda kollegiya hesab edir ki, qanunla müəyyən edilmiş 1 aylıq iddia müddətinin axımı məhz N fevral N0N3-cü il tarixdən hesablanmalıdır. İddiaçı tərəf keçən bu müddətin hər hansı üzrlü səbəbdən baş verməsini də sübuta yetirə bilməmiş, məhkəmə kollegiyasının iclasında bunu əmrin ona gec verilməsi ilə əsasıandırmışdır. Halbuki, N nömrəli hərbi hissəsinin komandirinin N fevral N0N3-cü il tarixli, N nömrəli əmri həmin tarixdə iddiaçıya təqdim edilmiş və sonuncu bu barədə əmri imzalamaqla məlumatı olmuşdur (cild İ, səh 80).
121. “Mediasiya haqqında” Qanunun 35-ci maddəsinə görə mediasiya prosesinin tətbiqi tərəflər arasında mübahisə üzrə qanunla nəzərdə tutulan iddia müddətinin axımının dayandırılmasına səbəb olur. Mediasiya prosesi nəticəsində tərəflər arasında barışıq sazişi imzalanmazsa, mübahisə üzrə iddia müddətinin axımı “X36ndan sonra prosesin davam etdirilə bilməməsi” ilə bağlı arayışın verilməsi ilə bərpa olunmuş hesab olunur.
122. İş materiallarında olan sənədlərdən görünür ki, N nömrəli hərbi hissəsinin komandirinin N fevral N0N3-cü il tarixli, N nömrəli əmrini iddiaçı tərəfindən xx.xx.N0N3-cü il tarixdə imza edilməklə qəbul edilmiş, bundan N3 gün sonra iddiaçı xx.xx.N0N3-cü il tarixdə mediasiya prosesinin tətbiqi üçün təkliflə müraciət etmişdir. “X36ndan sonra prosesin davam etdirilə bilməməsi” barədə arayış isə N4 may N0N3-cü il tarixində verilmiş, lakin iddiaçı yalnız N4 iyun N0N3-cü il tarixdə məhkəməyə iddia ərizəsini və Gəncə Şəhər Məhkəməsinin xx.xx.N0N3-cü il tarixli qərardadı ilə isə iddia ərizəsinin icraata götürülməsindən imtina edilmişdir.
123. Göründüyü kimi, əmrin surətini N0N3-cü ilin fevral ayının 1-də aldığı gündən qanunvericiliklə nəzərdə tutulan hüquqlarının pozulmasından məlumatlı olmuş və müddətin axımı başlamışdır. İddiaçı bundan N3 gün sonra, yəni N4 fevral N0N3-cü il tarixdə ilkin mediasiyaya müraciət olunduğundan müddətin axımı dayanmış və N4 may N0N3-cü il tarixdə isə “X36ndan sonra prosesin davam etdirilə bilməməsi” barədə arayışın verilməsi ilə müddətin axımı bərpa olunmuş, lakin iddiaçı xx.xx.N0N3-cü il tarixdən sonra 1 həftə ərzində məhkəməyə müraciət etməli olduğu halda, xx.xx.N0N3-cü il tarixdə birinci instansiya məhkəməsinə müraciət etmişdir. Bununla da aydın olur ki, iddiaçı pozulmuş əmək hüquqlarının bərpası üçün qanunla müəyyən edimiş 1 aylıq müddəti də ötürmüşdür.
124. İş materiallarından göründüyü kimi, cavabdeh birinci instansiya məhkəməsində verdiyi vəsatətdə, iddia müddətinin ötürüldüyünü və buna görə də iddianın təmin edilməməsini xahiş etmişdir (cild İ, səh 58).
125. Digər tərəfdən, “Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 3-cü maddəsinin 1-ci hissəsinin, N94 və N96-cı maddələrinin şərh edilməsinə dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumunun N iyul N0N1-ci il tarixli qərarında göstərilmişdir ki, ... məhkəmənin öz təşəbbüsü ilə iddia müddətini tətbiq etmək səlahiyyəti olmadığından, iddiaçıdan ötürülmüş müddətin bərpasına dair ərizə verməsini tələb etmək səlahiyyəti də yoxdur. Bu cür ərizənin verilməsi yalnız iddiaçının şəxsi təşəbbüsü ola bilər və bu zaman məhkəmə iddiaçı tərəfindən iddia ərizəsi ilə birlikdə iddia müddətinin üzrlü səbəbdən ötürülməsinə dair təqdim edilmiş sübutları araşdırıb qiymətləndirməlidir.
126. İddiaçı iddia müddətinin üzrlü səbəbdən buraxılması ilə bağlı heç bir sübuta istinad etmir. Odur ki, iddiaçının qeyd olunan dəlili də əsassız hesab olunmalıdır.
127. Belə ki, fərdi əmək mübahisələrinin həlli iddia müddətlərinə tabe tutulur. Çünki fərdi əmək mübahisələrinin həllində iddia müddətlərindən bəhs edən Əmək Məcəlləsinin N96-cı maddəsinin N-ci hissəsinə görə, fərdi əmək mübahisəsinin həll edilməsi üçün işçi hüququnun pozulduğunu aşkar etdiyi gündən etibarən 1 təqvim ayı ərzində məhkəməyə müraciət edə bilər.
128. Nəzərə alınsa ki, cavabdeh də müddətinin tətbiqi barədə ərizə verib, belə olan halda, həm Əmək Məcəlləsinin N96-cı, həm də Mülki Məcəllənin 3N5.N-ci maddələrinin tələbləri baxımından iddianın təmin edilməsi istisna edilir.
129. Qanunvericiliyin tələbinə görə bir şəxsdən hər hansı bir hərəkəti yerinə yetirməyi və ya yerinə yetirməkdən çəkinməyi tələb etmək hüququna müddət şamil edilir. Mübahisə tərəfinin tətbiq edilməsi barədə ərizə verdiyi iddia müddətinin keçməsi məhkəmənin iddiadan imtina barəsində qərar çıxarması üçün əsasdır. Kollegiya qeyd edir ki, hazırki tələb üzrə iddiaçı qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş iddia müddətini ötürmüşdür, bu da əsas verir ki, iddia tələbi rədd edilsin. Ona görə də prosessual qənaət prinsipi baxımından iddianın əsaslı olub-olmamasına qiymət verilməsi zərurəti yoxdur.
130. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu «Gülnarə Qəhrəmanovanın şikayəti üzrə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının 18 oktyabr N013-cü il tarixli qərarının Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına və qanunlarına uyğunluğunun yoxlanılmasına dair» 18 iyul N014-cü il tarixli qərarında qeyd etmişdir ki, məhkəmə, işin müəyyən olunmuş hallarını və qənaətini formalaşdıran sübutları, bu və ya digər sübutları rədd və ya qəbul etmək üçün istinad etdiyi dəlilləri və rəhbər tutduğu qanunvericilik aktlarını qətnamədə göstərməklə, onu hüquqi cəhətdən əsaslandırmalıdır. Məhkəmə sübutları sadalamaqla kifayətlənməməli, hər bir sübutun məzmunu qətnamədə şərh edilməli, sübutlar əlaqələndirilməli, araşdırılan sübutların qəbul edilib-edilməməsinin səbəbləri aydın göstərilməlidir.
131. MPM-in 80, 81, 88 və 89-cu maddələrinin tələbləri baxımından əgər hər hansı sübut məhkəmə tərəfindən qəbul edərək, iş materiallarına əlavə edibsə, işdə olan sübutlar həmin sübutların aidiyyəti (tərəflərin tələblərini müəyyən edən faktlarla və hallarla əlaqəsi), mümkünlüyü (müəyyən sübutetmə vasitələri ilə təsdiq edilməli olan hallar) və mötəbərliyi (sənədlərin əsli və ya təsdiq olunmuş surətləri, zəruri rekvizitlərə (imza, möhür və s) malik olması, montaj və saxtalaşdırma əlamətlərinin olub-olmaması və s.) baxımından dəyərləndirilməli, həmi sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxıldıqdan sonra onlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verilməlidir.
132. Lakin, işə baxılan zaman birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən məhkəmənin gəldiyi nəticə üçün mühüm əhəmiyyəti olan bütün faktiki hallar aydınlaşdırılmamış, müəyyən edilmiş, iş üçün əhəmiyyəti olan hallar araşdırılmamış, qətnamədə göstərilmiş nəticələr işin hallarına uyğun gəlməmişdir. Beləliklə məhkəmə maddi və prosessual hüquq normalarına uyğun qiymət verməmiş və bununla da həmin normaların tələblərini pozmuşlar.
133. Avropa Məhkəməsi Van de Huk Niderlanda qarşı iş üzrə 1994-cü il 19 aprel tarixli Qərarında sübutların qiymətləndirilməsi və onların aidiyyəti və mümkünlüyü məsələsinin həllində milli məhkəmələrin səlahiyyətini nəzərə alaraq göstərmişdir ki, “İnsan hüquqlarının və əsas azadlıqların müdafiəsi haqqında” Konvensiyanın 6-cı maddəsinin 1ci bəndi ədalət mühakiməsi orqanının üzərinə tərəflərin təqdim etdiyi mülahizələri, dəlilləri və sübutları hərtərəfli araşdırmaq vəzifəsini qoyur.
134. «Mahmudov Rusiyaya qarşı» iş üzrə N6 iyul N00N-ci il tarixli qərarında İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsi qeyd etmişdir ki, Konvensiya araşdırmalarında sübutları qiymətləndirərkən, bir qayda olaraq, affirmanti, non neganti incumbit probation (sübut etmək yükü təkzib edənin deyil, iddia edənin üzərinə düşür) prinsipi rəhbər tutulur. Sübut kifayət qədər güclü, aydın və bir-birinə uyğun qənaətlərin həm mövcudluğundan, həmçinin təkzib olunmaz oxşar fakt ehtimallarından irəli gələ bilər (§ 68).
135. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının 1N5-ci maddəsinin Vİİ bəndində göstərilmişdir ki, məhkəmə icraatı həqiqətin müəyyən edilməsini təmin etməlidir.
136. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu «S.Əliyevanın şikayəti ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi MİÜMK-nın xx.xx.N004-cü il tarixli qərarının Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına və qanunlarına uyğunluğunun yoxlanılmasına dair» 31 may N006-cı il tarixli qərarında göstərmişdir ki, «mülki-prosessual qanunvericiliyin göstərilən müddəalarından irəli gələrək məhkəmə, özü tərəfindən müəyyən olunmuş işin hallarını və qənaətini formalaşdıran sübutları, bu və ya digər sübutları rədd etmək üçün istinad etdiyi dəlilləri və rəhbər tutduğu qanunları qətnamədə göstərməklə onu hüquqi cəhətdən əsaslandırmalıdır».
137. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “N.Məmmədovanın şikayəti üzrə məhkəmə aktlarının Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına və qanunlarına uyğunluğunun yoxlanılmasına dair” xx.xx.N006-cı il tarixli Qərarında göstərmişdir ki, məhkəmə qətnaməsi məhkəmə iclasında müəyyən olunmuş işin faktiki halları və hüquq normaları əsasında çıxarılır. İddiaçının hüququnun pozulması təsdiqlənərsə, məhkəmə öz qətnaməsilə bu hüququ müdafiə etməlidir. Əgər iddiaçının hüququnun pozulması təsdiqlənməzsə, məhkəmə onun iddiasını rədd etməli və bununla da, cavabdehin iddiaçının əsassız hərəkətləri və ya fikirləri ilə pozula biləcək hüquqlarını müdafiə etməlidir. Hər bir halda məhkəmənin qətnaməsi, ilk növbədə, məhz mübahisə tərəflərinin fərdi hüquqlarını və qanuni mənafelərini müdafiə edən akt kimi çıxış etməlidir.
138. Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsi “Oferta Plus S.R.L. Moldovaya qarşı” 19 dekabr N006-cı il tarixli qərarında xatırlatmışdır ki, Konvensiyasının 6-cı maddəsinin 1-ci bəndi məhkəmələrin üzərinə öz qərarlarını əsaslandırmaq vəzifəsini qoyur (96-cı bənd).
139. Beləliklə, məhkəmə kollegiyası qeyd olunanları nəzərə alaraq belə qənaətə gəlir ki, apellyasiya şikayəti təmin edilməli, birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsi tamamilə ləğv edilməli, iş üzrə yeni qətnamə çıxarılmaqla iddia tələbi təmin edilməməlidir.
140. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikasının MPM-in 10-1, 3NN.1, 38N, 384.0.N, 385.1, 386, 388, 39N, 393, 403.1 və 405-40N-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə kollegiyası Qət etdi : Cavabdeh Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyi N nömrəli hərbi hissənin nümayəndəsi Nümayəndə tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti təmin edilsin. Gəncə Şəhər Məhkəməsinin xx.xx.N0N3-cü il tarixli, e-N(1N5)-4101/N0N3 nömrəli qətnaməsi tamamilə ləğv edilsin və iş üzrə yeni qətnamə çıxarılsın. İddiaçı cavabdeh Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyi N nömrəli hərbi hissəyə qarşı əmrin ləğv edilməsi, işə bərpa və məcburi iş buraxma müddəti üçün əmək haqqının ödənilməsi tələbinə dair iddiası təmin edilməsin. Qətnamədən işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən tələbləri təmin olunmayan şəxs(lər) tərəfindən N ay müddətində qətnamədən “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinet üzərindən Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyası vasitəsilə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki kollegiyasına kassasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən kassasiya şikayəti verilməzsə, o, işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən N ay keçdikdən sonra qüvvəyə minir.