Şəki Apellyasiya Məhkəməsi Qərardad — İş №2(107)-721/2020

Azərbaycan Respublikası adından QƏRARDAD Şəki şəhəri İş № 2(107)-721/2020 25.02.2020 ŞƏKİ APELLYASİYA MƏHKƏMƏSİ Sədrlik edən (məruzəçi) - Hüseynov Elçin Şirin oğlu, Hakimlər – Hüseynov Mirbahəddin Mirdamət oğlu və Abbasov Gündüz Qasım oğlundan ibarət tərkibdə; Məhkəmə iclas katibi - Əhmədli Mətin Əsgər oğlunun katibliyi ilə Qəbələ Rayon Məhkəməsinin xx xxxxxx 2020-ci il tarixli, 2(025)-99/2020 saylı qərardadından iddiаçı İddiaçı tərəfindən verilmiş şikayətə Şəki Apelyаsiyа Məhkəməsinin binasında, аçıq məhkəmə iclаsındа bаxаrаq məhkəmə kollegiyası Müəyyən etdi: İddiaçı cavabdehlər Cavabdeh1, Cavabdeh2, Cavabdeh3, üçüncü şəxslər Qəbələ rayon İcra Hakimiyyətinə və Qəbələ rayonu Vəndam Bələdiyyəsinə qarşı qərarın qismən etibarsız hesab edilməsi tələbinə dair məhkəmədə iddia qaldıraraq, Qəbələ rayonu Vəndam kəndində İ.Qayıbov adına kolxoz torpaqları üzrə Yerli X4 cavabdehlərin pay torpaq almaq hüququ olan şəxslər barəsində tərtib edilmiş siyahının, həmin siyahının təsdiq edilməsi haqda xx xxxxxxx 1998-ci il tarixli iclas protokolunun, həmçinin Qəbələ rayon X4 1998-ci il 28 oktyabr tarixli 19 saylı qərarının cavabdehlərə pay torpaqları ayrılması hissəsində etibarsız hesab edilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Qəbələ Rayon Məhkəməsinin xx xxxxxx 2020-ci tarixli, 2(025)-99/2020 saylı qərardadı ilə, İddiaçı cavabdehlər Cavabdeh1, Cavabdeh2, X3 və üçüncü şəxslər Qəbələ rayon İcra Hakimiyyətinə və Qəbələ rayonu Vəndam Bələdiyyəsinə qarşı qərarın qismən etibarsız hesab edilməsi tələbinə dair iddia ərizəsinə Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 261.0.1ci maddəsinə əsasən xitam verilmişdir. İddiaçı birinci instansiya məhkəməsinə şikayət təqdim edərək, Qəbələ Rayon Məhkəməsinin xx xxxxxx 2020-ci tarixli, 2(025)-99/2020 saylı qərardadının nəticə hissəsinin “iddia ərizəsi üzrə mülki işin icraatına xitam verilsin” cümləsi “işə mülki məhkəmə icraatı qaydasında ümumi məhkəmədə baxılmalı olmaması əsası ilə iş üzrə icraata xitam verilsin” cümləsi ilə və nəticəvi hissəsinin 2-ci paraqrafı iddiaçıya izah olunsun ki, “o eyni tələblə aidiyyatı üzrə səlahiyyətli məhkəməyə müraciət etmək hüququ vardır” ifadəsi ilə dəyişiklik edilməsi barədə qərardad qəbul edilməsi xahiş etmişdir. Qəbələ Rayon Məhkəməsinin xx xxxxxx 2020-ci il tarixli, 2(025)-99/2020 saylı qərardadı ilə (hakim Abbas Əliyev) şikayət qismən təmin edilmiş, İddiaçı cavabdehlər Cavabdeh1, Cavabdeh2, X3 və üçüncü şəxslər Qəbələ rayon İcra Hakimiyyətinə və Qəbələ rayonu Vəndam Bələdiyyəsinə qarşı “qərarın qismən etibarsız hesab edilməsi” tələbinə dair iddia ərizəsi üzrə mülki işin icraatına xitam verilməsi qərara alınmışdır. İddiаçı İddiaçı Qəbələ Rayon Məhkəməsinin xx xxxxxx 2020-ci il tarixli, 2(025)- 99/2020 saylı qərardadından şikayət verərək həmin qəradadın “qərarın qismən etibarsız hesab edilməsi tələbi nə dair iddia ərizəsi üzrə icraata verilsin” hissəsində ləğv edilməsi və iddia ərizəsini və ona əlavə edilmiş sənədlərlə birlikdə aidiyyəti üzrə Şəki inzibati məhkəməsi barədə qərardad çıxarılmasını xahiş etmişdir. Qəbələ Rayon Məhkəməsinin xx xxxxxx 2020-ci il tarixli, 2(025)-99/2020 saylı qərardadı ilə iddiаçı İddiaçı tərəfindən verilmiş şikayət təmin edilməmiş və mülki işlə birlikdə baxılması üçün Şəki Apelyasiya Məhkəməsinə göndərilmişdir. İddiаçı İddiaçı Şəki Apelyasiya Məhkəməsinə teleqram ünvanlayaraq xəstəliyi ilə əlaqədar məhkəmədə iştirak edə bilməyəcəyini, bu səbəbdən məhkəmə iclasının başqa vaxta təxirə salınmasını xahiş etmiş, lakin səhhəti ilə əlaqədar məhkəmə kollegiyasına hər hansı sübut növü təqdim etməmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 376.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə kollegiyası işə onun iştirakı olmadan işə baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə kollegiyası iş materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, şikayət təmin edilməməli, Qəbələ Rayon Məhkəməsinin xx xxxxxx 2020-ci il tarixli, 2(025)-99/2020 saylı qərardadı dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Belə ki, Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 261.0.1-ci maddəsinə əsasən iş məhkəmədə baxılmalı deyildirsə, hakim iş üzrə icraata xitam verir. Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 2.2.5-ci maddəsinə əsasən inzibati hüquq münasibətinin mövcud olmasına və ya olmamasına, habelə inzibati aktın etibarsız sayılmasına dair iddialara (müəyyən etmə və ya tanınma haqqında iddia) inzibati məhkəmə icraatı qaydasında baxılır. Mübahisənin məhkəmə aidiyyətinin müəyyən edilməsi üçün ilk növbədə mübahisənin tərəflərinin hüquqi vəziyyəti və onların arasındakı münasibətlərin ümumi (publik), yaxud xüsusi hüququn nizamasalma predmetinə aid olduğu müəyyən edilməlidir. İnzibati hüquq münasibətlərində tərəflərdən ən azı biri «İnzibati icraat haqqında» Qanunun 2.0.1 və 3.1-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş mənada inzibati orqan olmalıdır. İnzibati mübahisələr inzibati orqanla fiziki və hüquqi şəxslər arasında inzibati aktın qəbul edilməsi, qəbul edilməsindən imtina olunması, ləğv edilməsi, dəyişdirilməsi, etibarsız sayılması, habelə inzibati orqanın faktiki xarakterli hərəkətləri (fəaliyyəti) və s. ilə bağlı yaranan münasibətlərdən irəli gəlir. Bu səbəbdən inzibati orqanların xaricə yönələn və maraqlı şəxsin publik hüquq sahəsindən irəli gələn bu və ya digər hüququn əldə edilməsi, hüququnun tanınması və ya hüquqlarının həyata keçirilməsi ilə bağlı inzibati orqana müraciətinin nəticəsi olaraq, yaxud inzibati orqanın öz təşəbbüsü ilə qəbul etdiyi aktlarının ləğv edilməsi və ya dəyişdirilməsi barədə (mübahisələndirmə haqqında), yaxud həmin aktların etibarsızlığının (qanunsuz) tanınması barədə (müəyyən etmə və tanınma haqqında) iddialara inzibati məhkəmə icraatı qaydasında baxılır. Hazırkı iddia tələbindən görünür ki, iddiaçı iddia ərizəsində Qəbələ rayonu Vəndam kəndində İ.Qayıbov adına kolxoz torpaqları üzrə Yerli X4 cavabdehlərin pay torpaq almaq hüququ olan şəxslər barəsində tərtib edilmiş siyahının, həmin siyahının təsdiq edilməsi haqda xx xxxxxxx 1998-ci il tarixli iclas protokolunun, həmçinin Qəbələ rayon X4 1998-ci il 28 oktyabr tarixli, 19 saylı qərarının cavabdehlərə pay torpaqları ayrılması hissəsində etibarsız hesab edilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İnzibati Prosessual Məcəlləyə əsasən isə inzibati hüquq münasibətinin mövcud olmasına və ya olmamasına, habelə inzibati aktın etibarsız sayılmasına dair iddialara (müəyyən etmə və ya tanınma haqqında iddia) inzibati məhkəmə icraatı qaydasında baxılır. Ona görə də, hazırki mübahisəyə aidiyyəti üzrə İnzibati məhkəmədə baxıla bilər. “Məhkəmələr və hakimlər” haqqında Azərbaycan Respublikası Qanununun 15-ci maddəsinə əsasən işlərin Azərbaycan Respublikası qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş məhkəmə aidiyyətinin dəyişdirilməsi və ya əsassız olaraq qanuni hakimin icraatından alınması yolverilməzdir. İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsi Avropa ölkələrinin milli qanunvericiliyində məhkəmə aidiyyəti məsələsinin dəqiq göstərilməsinin vacibliyini xüsusi vurğulamışdır. Avropa Məhkəməsi “X1rşı” iş üzrə xx xxxxxx 2009-cu il tarixli qərarında qeyd etmişdir ki, dövlətlərin məhkəmə sistemlərində ayrı-ayrı məhkəmələr arasında aidiyyət məsələlərini müəyyən edən meyarlar ədalət mühakiməsinin lazımi qaydada həyata keçirilməsinin təmin edilməsinə xidmət edir. “İnzibati və mülki hüquq münasibətlərindən irəli gələn mübahisələrin məhkəmə aidiyyətinə dair” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun xx.xx.2015-ci il tarixli 4 nömrəli qərarında məhkəmələrin nəzərinə çatdırılmışdır ki, mübahisənin məhkəmə aidiyyəti müəyyənləşdirilərkən Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 24-26-cı və 30-cu maddələri, Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 2ci maddəsi, habelə həmin Məcəllənin XV, XVİ, XVİİ və XVİİİ fəsillərinin aidiyyətlə bağlı müddəları rəhbər tutulmalıdır. Nəzərə alınmalıdır ki, inzibati və ya cinayət məhkəmə icraatı qaydasında, habelə inzibati xətalara dair işlər üzrə icraat qaydasında baxılmalı olan işlərin aidiyyəti üzrə göndərilməsi Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsində nəzərdə tutulmamışdır. Bu səbəblə nəzərə alınmalıdır ki, inzibati məhkəməyə aid iddia ərizəsi ümumi məhkəməyə verilmişdirsə, Mülki Prоsessuаl Məcəlləsinin 153.2, 153.2.1-ci maddələrinə əsasən, ərizəyə mülki məhkəmə icraatı qaydasında ümumi məhkəmədə baxılmalı olmaması əsası ilə iddianın yolverilməzliyinə görə iddia ərizəsinin qəbulundan imtina olunmalı, inzibati məhkəməyə aid iş səhvən ümumi məhkəmənin icraatına qəbul edilmişdirsə, Mülki Prоsessuаl Məcəllənin 261.0, 261.0.1-ci maddələrinə əsasən, işə mülki məhkəmə icraatı qaydasında ümumi məhkəmədə baxılmalı olmaması əsası ilə iş üzrə icraata xitam verilməli, iddiaçıya aidiyyəti üzrə səlahiyyətli məhkəməyə müraciət etmək hüququ izah olunmalıdır. Beləliklə, məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsi şikayəti təmin etməməkdə düzgün nəticəyə gəlmişdir. Ona görə də, şikayət təmin edilməməli, Qəbələ Rayon Məhkəməsinin xx xxxxxx 2020-ci il tarixli, 2(025)-99/2020 saylı qərardadı dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Аzərbаycаn Respublikаsı Mülki Prоsessuаl Məcəlləsinin 398.0.1-ci maddəsinə əsasən Apelyasiya instansiyası məhkəməsinin şikayətə baxıb qərardad qəbul etdikdə məhkəmənin qərardadını dəyişdirmədən saxlayıb, şikayəti təmin etməyə bilər. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prоsessuаl Məcəlləsinin 403-405-ci maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə kоllegiyаsı Qərara aldı: İddiаçı İddiaçı tərəfindən verilmiş şikayət təmin edilməsin. Qəbələ Rayon Məhkəməsinin xx xxxxxx 2020-ci il tarixli, 2(025)-99/2020 saylı qərardadı dəyişdirilmədən saxlanılsın. Qərardad, işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 10 gün sonra qаnuni qüvvəyə minir. Qərаrdаddаn, tərəflər tələbləri təmin olunmadığı hallarda rəsmi qаydаdа verildiyi gündən 10 gün müddətində Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki kollegiyаsı vasitəsi ilə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki kollegiyаsına kassasiya şikayəti verə bilər. Sədrlik edən: Elçin Hüseynov Hakimlər: Mirbahəddin Hüseynov Gündüz Abbasov