Şəki Apellyasiya Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(107)-989/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Şəki şəhəri İş № 2(107)-989/2021 19.05.2021 ŞƏKİ APELLYASİYA MƏHKƏMƏSİ Hakim Məcidov Ələddin Tofiq oğlunun sədrliyi və məruzəsi ilə, hakimlər Məlikov Vəzirxan İsgəndər oğlu və X1 ibarət tərkibdə, Muradlı Yeganə Rafail qızının katibliyi, İddiaçı, onun vəkili Nümayəndə və Cavabdeh iştirakı ilə İddiaçı Cavabdeh qarşı mənzilə istifadə hüququna xitam verilməsi tələbi barədə iddiası, Cavabdeh İddiaçı qarşı mənzilə köçürülmə tələbi barədə qarşılıqlı iddiasına dair mülki iş üzrə İsmayıllı Rayon Məhkəməsinin 19 fevral 2021-ci il tarixli 2(037)-150/2021 nömrəli qətnaməsindən İddiaçı tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətlərinə Şəki Apelyasiya Məhkəməsinin inzibati binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, M Ü Ə Y Y Ə N E T D İ: İsmayıllı Rayon Məhkəməsinin 19 fevral 2021-ci il tarixli 2(037)-150/2021 nömrəli qətnaməsi ilə (hakim Rəfayel Şirinov) İddiaçı Cavabdeh qarşı İsmayıllı şəhəri, Natəvan küçəsi, ev 4, mənzil 16 ünvanında olan mənzilə istifadə hüququna xitam verilməsi tələbinə dair iddiasının rədd edilməsi, qarşılıqlı iddia tələbinin təmin edilməsi, Cavabdeh İsmayıllı şəhəri, Natəvan küçəsi, ev 4 ünvanında olan mənzilə köçürülməsi qət edilmişdir. İşin halları: İddiaçı iddia ərizəsi ilə müraciət edərək Cavabdeh İsmayıllı şəhəri, Natəvan küçəsi, ev 4, mənzil 6 ünvanında olan mənzilə istifadə hüququna xitam verilməsi və qeydiyyatdan çıxarılması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Cavabdeh qarşılıqlı iddia ərizəsi ilə müraciət edərək İddiaçı məxsus İsmayıllı şəhəri, Natavan küçəsi, ev 4 ünvanında olan mənzilə köçürülməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddiaçı iddia tələbini müdafiə etdiyini, Cavabdeh qarşılıqlı iddia tələbini qəbul etmədiyini bildirdi və izahat verərək göstərdi ki, o, 14 fevral 2007-ci il tarixdə Cavabdeh ilə rəsmi nikahla ailə qurmuşdur. Birgə nikahlarından 09 may 2007-ci il tarixdə Nadir, 01 sentyabr 2008-ci il tarixdə Aysu və 13 oktyabr 2013-cü il tarixdə Ömər adlı övladları doğulmuşdur. 2017-ci il sentyabr ayında Cavabdeh bütün əmlaklarını götürərək evdən çıxmış, daimi olaraq Göyçay rayonunda yerləşən atası evinə getmişdir. İsmayıllı rayon Məhkəməsinin 08 iyun 2018-ci il tarixli qətnaməsi ilə aralarındakı nikah pozulmuşdur. İsmayıllı şəhəri, Natəvan küçəsi, ev 4, mənzil 6 ünvanında olan mənzil atasının mülkiyyətində olmuşdur. Atası 31 mart 2019-cu il tarixdə vəfat etmişdir. Atasının vəfatından sonra o, qanun üzrə varisi kimi mirası faktiki qəbul edərək həmin mənzilə sahiblik edir. Cavabdeh İsmayıllı şəhəri, Natəvan küçəsi, ev 4, mənzil 6 ünvanında olan mənzilə gəlin köçərək qeydiyyata düşmüşdür. Onunla Cavabdeh arasındakı nikah münasibətlərinə xitam verildiyindən Azərbaycan Respublikası Mənzil Məcəlləsinin 30.4-cü maddəsinə əsasən onun həmin mənzildən stifadə hüququ saxlanmalı deyil. Ona görə də o, Cavabdeh İsmayıllı şəhəri, Natəvan küçəsi, ev 4, mənzil 6 ünvanında olan mənzilə istifadə hüququna xitam verilməsini və qeydiyyatdan çıxarılmasını tələb edir. Qeyd etdikləri nəzərə alınmaqla iddia tələbinin təmin edilməsi, Cavabdeh qarşılıqlı iddia tələbinin rədd edilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş edir. İddiaçı nümayəndəsi Nümayəndə İddiaçı izahatına uyğun izahat verərək iddia tələbinin təmin edilməsini, Cavabdeh qarşılıqlı iddia tələbinin rədd edilməsini xahiş etdi. Cavabdeh qarşılıqlı iddia tələbini müdafiə etdiyini, İddiaçı iddia tələbini qəbul etmədiyini bildirdi və izahat verərək göstərdi ki, o, 14 fevral 2007-ci il tarixdə İddiaçılə rəsmi nikahla ailə qurmuşdur. Birgə nikahlarından üç övladları doğulmuşdur. O, İddiaçılə ailə həyatı qurduqdan sonra İsmayıllı şəhəri, Natəvan küçəsi, ev 4, mənzil 6 ünvanında yerləşən mənzilə gəlin köçmüş və həmin mənzilə qeydiyyata düşmüşdür. O, cehiz əşyalarını həmin mənzilə aparmışdır. İsmayıllı rayon Məhkəməsinin 08 iyun 2018-ci il tarixli qətnaməsi ilə aralarındakı nikah pozulmuşdur. Övladlarından ikisi onun yanında, biri isə İddiaçı yanında qalmışdır. Nikahları pozulduqdan 1 il sonra o, istifadə zərurəti yarandığından cehiz əşyalarını İsmayıllı şəhəri, Natavan küçəsi, ev 4 ünvanında yerləşən mənzildən götürərək atası evinə aparmışdır. O və övladlarının hazırda qalacaq yerləri olmadığından Göyçay rayonunda yerləşən atası evində yaşayırlar. Atası evi iki otaqlı olmaqla yaşamaq üçün yetərli deyil. Onlar birgə nikah dövrlərində Abşeron rayonunun Mehdiabad qəsəbəsində 0,02 hektar torpaq sahəsində 6 otaqdan ibarət iki mərtəbəli fərdi yaşayış evi inşa etsələr və bir müddət həmin evdə yaşasalar da hazırda orada İddiaçı yaşayır. Onun İddiaçı qarşı həmin fərdi yaşayış evinə iki azyaşlı uşaqları ilə birlikdə evə köçürülməsi və həmin evdən istifadə qaydasının müəyyən edilməsi tələbi barədə iddiası Abşeron Rayon Məhkəməsinin 03 iyun 2019-cu il tarixli qətnaməsi ilə təmin edilməmişdir. Onun İsmayıllı şəhəri, Natəvan küçəsi, ev 4 ünvanında olan mənzildən istifadə hüququ var və həmin mənzilə köçürülməlidir. Ona görə də həmin mənzilə köçürülməsini tələb edir. İddiaçı ona qarşı iddia tələbini əsassız hesab edir. Qeyd etdikləri nəzərə alınmaqla qarşılıqlı iddia tələbinin təmin edilməsi, İddiaçı iddia tələbinin rədd edilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş edir. İddia tələbinin Cavabdeh İsmayıllı şəhəri, Natavan küçəsi, ev 4, mənzil 6 ünvanında olan mənzildən qeydiyyatdan çıxarılmasına dair hissəsi üzrə icraata məhkəmənin qərardadı ilə xitam verilmişdir. İş üzrə yuxarıda göstərilən məhkəmə qətnaməsi çıxarılmışdır. Qətnаmədən nаrаzı qаlаn İddiaçı аpellyаsiyа şikаyəti vermişdir. Apellyasiya şikayətlərinin dəlilləri: İddiaçı apellyasiya şikayətini iddia ərizəsinin dəlilləri ilə əsaslandıraraq göstərmişdir ki, İsmayıllı rayon məhkəməsinin 19 fevral 2021-ci il tarixli qətnaməsi əsassızdır, birinci instansiya məhkəməsi maddi və prosesual hüquq normalarını pozmuş, onları düzgün tətbiq etməmişdir. Belə ki, o, məhkəmədə iddia qaldıraraq göstərmişdir ki, cavabdeh ilə 14 fevral 2007ci ildə rəsmi nikah qeydiyyatından keçməklə cavabdeh ilə ailə qurmuşdur. Birgə nikahlarından 09.05.2007-ci ildə Nadir, 01.09.2008-ci ildə Aysu, 13.10.2013-cü ildə Ömər adlı üç övladları olmuşdur. 2010-cu ilədək atasına məxsus olan İsmayıllı şəhəri, Natəvan küçəsi, ev 4 m. 16 ünvanında yaşamışlar. 2010-cu ildə valideynlərinin və yaxın qohumlarının köməkliyi və hədiyyə edilmiş pul vəsaiti hesabına Abşeron rayonun Mehdiabad qəsəbəsində 0.02 ha torpaq sahəsində fərdi yaşayış evi inşa etmişlər. 2016-cı ilədək həmin fərdi yaşayış evində yaşamışlar. 2017-ci ilin sentyabr ayında cavabdeh bütün əmlaklarını götürərək evdən çıxmış, daimi olaraq yaşamaq üçün Göyçay rayonunda yaşayan atasının evinə getmişdir. Cavabdeh iddiası üzrə İsmayıllı Rayon Məhkəməsinin 08 iyun 2018-ci il tarixli qətnaməsi ilə nikahları pozulmuşdur. Cavabdehin qeydiyyatda olduğu İsmayıllı şəhəri, Natəvan küçəsi,ev 4 m. 16 atası mərhum X9 ilə anasının birgə nikah dövründə order əsasında birgə istifadələrinə verilmişdir. Sonradan anasının da yazılı razılığı əsasında mərhum həyat yoldaşınınatasının adına qediyyatdan keçməklə onun mülkiyyəti olmuşdur. Atası 01.04.2019-cu ildə ürək çatışmamazlığından vəfat etmişdir. Atasının vəfatından sonra o, onun qanun üzrə varisi kimi mirası faktiki qəbul edərək mənzilə sahiblik edir, istifadə edir, bununla da qanun üzrə vərəsə kimi atasından miras qalan əmlakların, o cümlədən bu mənzilin mülkiyyətçisidir. Məhkəmədə cavabdeh C.F.Məmədova onun dediklərinin eyni ilə izahat vermiş və 2007-ci ildə mənzilə gəlin gəldiyini, eydiyyata düşməsini, 2010-cu ildə daimi yaşamaq üçün Abşeron rayonunda inşa edilmiş fərdi yaşayış evinə köçdüklərini, 2017-ci ilədək orada yaşadıqlarını, münasibətləri pozulduğundan həm Abşeron rayonun Mehdiabad qəsbəsində olan evlərindən və qalan cehiz əşyalarını İsmayıllı şəhəri, Natəvan küçəsi, ev 4 m. 16-dan yığişdıraraq daimi yaşamaq üçün Göyçay rayonunda yaşayan atasının evinə aparmışdır. Göyçay rayonunda olan atası evində anası, atası və 2 uşağı ilə yaşayır. Atasına məxsus olan fərdi yaşayış evi kifayət qədər böyükdür, hər şəraiti vardır. Uşaqlarının və onun həmin evdə yaşaması üçün heç bir məhdudiyyət və maniyə yoxdur. Məhkəmənin isə qətnaməsinin 3-cü vərəqəsində əsaslandırıcı hissəsində cavabdehin məhkəmədə verdiyi izahatını olduğu kimi qeyd etməmiş öz suyektiv fikirlərini əsaslandırmaq üçün guya “onun iki azyaşlı uşaqları ilə yaşamağa yerinin olmadığı” ifadələrini qeyd etmişdir. Ona görə də, apellyasiya şikayətinin təmin olunmasını, İsmayıllı Rayon Məhkəməsinin 9.02.2021-ci il tarixli qətnaməsinin ləğv edilməsini, iddia tələbinin təmin olunmasını, qarşlıqlı iddia tələbinin rədd olunmasına dair yeni qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Tərəflərin izahatları: Məhkəmə kollegiyasının iclasında İddiaçı apelyasiya şikayətinin dəlillərinə uyğun izahat verərək, apelyasiya şikayətinin təmin edilməsini xahiş etdi. Məhkəmə kollegiyasının iclasında İddiaçı nümayəndəsi (vəkil) Nümayəndə da İddiaçı izahatına uyğun izahat verərək, apellyasiya şikayətinin təmin edilməsini xahiş etdi. Məhkəmə kollegiyasının iclasında Cavabdeh apelyasiya şikayətinə etiraz edərək, apelyasiya şikayətinin təmin edilməməsini, İsmayıllı Rayon Məhkəməsinin 19 fevral 2021ci il tarixli 2(037)-150/2021 nömrəli qətnaməsinin dəyişdirilmədən saxlanılmasını xahiş etmişdir. Hüquq məsələləri: Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 372.1-ci maddəsinə görə, apellyasiya instansiyası məhkəməsi tam hüquqlu məhkəmə kimi işə, işdə olan və əlavə təqdim olunmuş sübutlar əsasında mahiyyəti üzrə baxır. Həmin Məcəllənin 372.6-ci maddəsinə əsasən, apellyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin əsaslılığını onun düzünə və ya dolayısı ilə mübahisələndirilən hissəsində, şikayət qərarın ləğv edilməsinə yönəldikdə və ya apellyasiya şikayətində və ona etirazlarda ifadə olunmuş dəlillərə əsasən mübahisənin predmeti bölünməz olduqda isə tam yoxlayır. Həmin Məcəllənin 372.7-ci maddəsinə əsasən, apellyasiya instansiyası məhkəməsi şikayətin dəlillərindən asılı olmayaraq, məhkəmənin maddi və prosessual hüquq normalarına riayət etməsini yoxlayır. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Plenumunun “Məhkəmə qətnaməsi haqqında” 2005-ci il 14 oktyabr tarixli, 04 nömrəli qərarının 17-ci bəndində göstərilir ki, kassasiya və apellyasiya instansiya məhkəmələri aşağı instansiya məhkəmələrinin qətnamələrindən şikayətlərə baxdıqda qəbul etdikləri aktlarda verilən şikayətlərin dəlillərinə müfəssəl hüquqi qiymət verməlidirlər. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki və Kommersiya kollegiyalarının “apellyasiya və kassasiya şikayətlərinin mümkünlüyü və şikayətlərə baxılmasının hədləri ilə bağlı Mülki Prosessual Məcəllənin tətbiqi məsələlərinə dair” 14 oktyabr 2020-ci il tarixli, 04/2020 nömrəli qərarının 60-cı bəndində göstərilir ki, apellyasiya və kassasiya instansiyası məhkəmələri qəbul etdikləri aktların əsaslandırıcı hissəsində aşağı instansiyası məhkəməsinin qərarının hansı hissədə yoxladıqlarını aydın ifadə etməli, məhkəmə aktını hissəvi yoxladıqda isə nəticə hissəsində hansı hissənin ləğv edildiyini, dəyişdirildiyini və yaxud dəyişdirilmədən saxlanıldığını xüsusi olaraq göstərməli, dəyişdirilmədən saxlanılan hissənin isə mübahisələndirilib-mübahisələndirilmədiyinə diqqət yetirməlidilər. Həmin qərarda göstərilmişdir ki, apellyasiya və kassasiya qaydasında məhkəmə aktları müvafiq olaraq şikayətə və ya şikayəti verən şəxsə münasibətdə deyil, mübahisələndirilən hissədə yoxlanılmalıdır. Ona görə də məhkəmə kollegiyası apellyasiya şikayətinin dəlillərinə və birinci instansiya məhkəməsinin gəldiyi nəticəyə aşağıda qeyd edilən hallar üzrə hüquqi dəyərləndirmə aparılmasını zəruri hesab edir. Məhkəmə kollegiyası apellyasiya şikayətinin dəlillərini işin materialları üzrə yoxlayıb, proses iştirakçılarının izahatlarını dinləyib, iş üzrə toplanmış sübutları tədqiq edib qiymətləndirərək hesab edir ki, İddiaçı tərəfindən verilmiş аpellyаsiyа şikаyəti qismən təmin edilməli, iş üzrə İsmayıllı Rayon Məhkəməsinin 19 fevral 2021-ci il tarixli 2(037)- 150/2021 nömrəli qətnаməsi ləğv edilməli, iş üzrə yeni qətnamə qəbul edilməli, yeni qətnamə ilə İddiaçı Cavabdeh qarşı İsmayıllı şəhəri, Natavan küçəsi, ev 4, mənzil 16 ünvanında olan mənzilə istifadə hüququna xitam verilməsi tələbinə dair ilk iddiası və Cavabdeh İddiaçı qarşı İsmayıllı şəhəri, Natavan küçəsi, ev 4 olan mənzilə köçürülmə tələbinə dair qarşılıqlı iddiası rədd edilməlidir. İşdə olan 02 noyabr 2017-ci il tarixli AZE******** nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən görünür ki, Babayev X6 şəhəri, Natəvan küçəsi, ev 4, mənzil 16 ünvanında qeydiyyatdadır. İşdə olan 05 fevral 2020-ci il tarixli AA******* nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən görünür ki, Məmmədova X7 şəhəri, Natəvan küçəsi, ev 4, mənzil 16 ünvanında qeydiyyatdadır. İşdə olan İsmayıllı Rayon Məhkəməsinin 08 iyun 2018-ci il tarixli 2(037)–83/2018 nömrəli qətnaməsinin təsdiq edilmiş surətindən görünür ki, X10 ilə İddiaçı arasında 14 fevral 2007-ci il tarixdə Göyçay rayon VVADQ şöbəsində 55 nömrə ilə qeydə alınmış nikah pozulmuş, birgə nikahlarından 01 sentyabr 2008-ci il tarixdə doğulmuş X11 və 13 oktyabr 2013-cü il tarixdə doğulmuş X14 boşanmadan sonra iddiaçı X5, 09 may 2007- ci il tarixdə doğulmuş X2 Famil Nadir oğlunun yanında qalmışdır. İşdə olan Abşeron Rayon Məhkəməsinin 03 iyun 2019-cu il tarixli 2(037)–1741/2019 nömrəli qətnaməsinin surətindən görünür ki, Cavabdeh İddiaçı qarşı Abşeron rayonunun Mehdiabad qəsəbəsində yerləşən 0,02 ha torpaq sahəsində inşa edilmiş 6 otaqdan ibarət iki mərtəbəli fərdi yaşayış evinə iki azyaşlı uşaqları ilə birlikdə evə köçürülməsi və həmin evdən istifadə qaydasının müəyyən edilməsi tələbi barədə iddiası təmin edilməmişdir. İşdə olan X3 Mülkiyyət Hüquqlarının Qeydiyyatı və Şəhərsalma Kadastrı İdarəsinin 16 dekabr 2005-ci il tarixli 511 nömrəli qeydiyyat vəsiqəsinin təsdiq edilmiş surətindən görünür ki, İsmayıllı şəhəri, Natəvan küçəsində ümumi sahəsi 68.3 kv.m olan fərdi yaşayış evi şəxsi mülkiyyət hüququ üzrə X4 adına qeydə alınmışdır. İşdə olan İsmayıllı rayon Qeydiyyat şöbəsinin 01 aprel 2019-cu il tarixli, AZ-İİ №002981 nömrəli şəhadətnamənin təsdiq edilmiş surətindən görünür ki, X9 01 aprel 2019-cu il tarixdə vəfat etmişdir. Birinci instansiya məhkəməsi iddianı rədd edərkən Аzərbаycаn Respublikаsı Mülki Məcəlləsinin 228.5-ci maddəsinə və 2009-cu il oktyabrın 1-dək qüvvədə olan Azərbaycan Respublikası Mənzil Məcəlləsinin 123-cü maddəsinə istinad etmişdir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 228.5-ci maddəsinə əsasən yaşayış binasının tərkib hissəsinin mülkiyyətçisinin onunla birgə yaşayan ailə üzvləri (əri, arvadı, valideynləri, uşaqları) yaşayış sahəsindən onunla bərabər istifadə etmək hüququna malikdirlər. Yaşayış binasının tərkib hissəsinin mülkiyyətçisinin ailə üzvləri öz yetkinlik yaşına çatmayan uşaqlarını həmin yaşayış binasına köçürmək ixtiyarına malikdirlər. Digər ailə üzvlərinin (ərin, arvadın) köçürülməsinə yalnız mülkiyyətçinin razılığı ilə yol verilir. Həmin şəxslərin yaşayış binasının tərkib hissəsindən istifadə hüququ mülkiyyətçi ilə ailə münasibətlərinə xitam verildiyi halda da saxlanılır. Yaşayış binasının tərkib hissəsindən mülkiyyətçinin ailə üzvlərinin istifadə etmək hüququ bu məcəllənin qüvvəyə mindiyi gündən yaranır. 2009-cu il oktyabrın 1-dək, yəni tərəflər arasında mübahisəli hüquq münasibətlərinin yarandığı zaman qüvvədə olan Azərbaycan Respublikası Mənzil Məcəlləsinin 123-cü maddəsinin tələbinə görə yaşayış evi mülkiyyətçisinin özünə məxsus olan evə köçürdüyü ailə üzvləri onların köçməsi zamanı başqa qeyd-şərt göstərilməmişsə, evdə yaşayış sahəsindən onunla bərabər istifadə etmək ixtiyarına malikdirlər. Bu Məcəllənin 53-cü maddəsində göstərilən şəxslər mülkiyyətçinin ailə üzvləri sayılırlar. Ailə üzvləri mülkiyyətçi tərəfindən onlara verilən yaşayış sahəsinə öz həddi-büluğa çatmamış uşaqlarını köçürmək ixtiyarına malikdirlər; digər ailə üzvlərinin köçürülməsinə yalnız mülkiyyətçinin razılığı ilə yol verilir. Həmin şəxslərin yaşayış sahəsindən istifadə hüququ yaşayış evinin mülkiyyətçisi ilə ailə münasibətlərinə xitam verildiyi halda da saxlanılır. Birinci instansiya məhkəməsinin araşdırmaları zamanı müəyyən edilmiş hesab edilmişdir ki, Cavabdeh Nadir Babayevin mülkiyyətində olan İsmayıllı şəhəri, Natəvan küçəsi, ev 4, mənzil 16 ünvanında yerləşən mənzilə gəlin köçərək 2007-ci ildən həmin mənzilə qeydiyyata düşmüş və hazırda da orada qeydiyyatdadır. İddiaçılə Cavabdeh birgə nikah dövrlərində həm həmin mənzildə, həm də Abşeron rayonunun Mehdiabad qəsəbəsində inşa etdikləri fərdi yaşayış evində yaşamışlar. Tərəflər arasında nikah münasibətinə 08 iyun 2018-ci il tarixdə xitam verilmişdir. İddiaçı Azərbaycan Respublikası Mənzil Məcəlləsinin 30.4-cü maddəsinə istinad edərək Cavabdeh İsmayıllı şəhəri, Natəvan küçəsi, ev 4, mənzil 6 ünvanında olan mənzilə istifadə hüququna xitam verilməsini və qeydiyyatdan çıxarılmasını tələb edir və özünün iddia tələbinin təmin edilməsi, Cavabdeh qarşılıqlı iddia tələbinin rədd edilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş edir. Cavabdeh İsmayıllı şəhəri, Natavan küçəsi, ev 4 ünvanında olan mənzilə gəlin köçərək 2007-ci ildən həmin mənzilə qeydiyyata düşdüyünü, hazırda da həmin mənzildə qeydiyyatda olduğunu, onun və iki azyaşlı övladlarının hazırda yaşamağa yerlərinin olmadığını, onlar birgə nikah dövrlərində Abşeron rayonunun Mehdiabad qəsəbəsində fərdi yaşayış evi inşa etsələr və bir müddət həmin evdə yaşasalar da hazırda orada İddiaçı yaşadığını, onun həmin evə köçürülməsi və istifadə qaydasının müəyyən edilməsi tələbi barədə iddiası Abşeron Rayon Məhkəməsinin qətnaməsi ilə təmin edilməməsini, İddiaçı iddia tələbini əsassız hesab etdiyini bildirərək İsmayıllı şəhəri, Natavan küçəsi, ev 4 ünvanında olan mənzilə köçürülməsini tələb edir və özünün qarşılıqlı iddia tələbinin təmin edilməsi, İddiaçı iddia tələbinin rədd edilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş edir. Məhkəmə iddia tələbinə və qarşılıqlı iddia tələbinə münasibət bildirərək qeyd edir ki, Cavabdeh 2007-ci ildən İsmayıllı şəhəri, Natəvan küçəsi, ev 4, mənzil 16 ünvanında yerləşən mübahisəli mənzilə gəlin köçərək orada yaşaması və qeydiyyata düşməsi mənzilin mülkiyyətçisi X15 Məmmədovanın mübahisəli mənzilə köçməsinə razılığını ehtiva edir. Cavabdeh mübahisəli mənzilə Nadir Babayevin razılığı ilə köçməklə və həmin vaxtdan orada qeydiyyatda olmaqla istifadə hüququ yaranmışdır və hazırda da istifadə hüququ var. Cavabdeh mübahisəli mənzildən hər hansı səbəbdən yaşamaması və ya əmlaklarını həmin mənzildən götürməsi onun istifadə hüququnun xitamı üçün əsas ola bilməz. Bundan əlavə İddiaçı istinad etdiyi Azərbaycan Respublikası Mənzil Məcəlləsinin 30.4-cü maddəsi hazırki münasibətlərə şamil edilə bilməz. Belə ki, həmin Məcəllənin 30.4.cü maddəsi 2009-cü ildən sonra yaranan münasibətləri tənzimləyir. Tərəflər arasında münasibətlər isə 2007-ci ildən yaranmışdır. Eyni zamanda İddiaçı izahatında qeyd etdiyi xüsusatlar da Cavabdeh yaşayış hüququnun məhdudlaşdırılması üçün əsas hesab edilə bilməz. Cavabdeh İsmayıllı şəhəri Natəvan küçəsi ev 4 mənzil 16 ünvanında yerləşən, uzun müddət İddiaçılə birgə yaşadığı və hazırda da qeydiyyatda olduğu fərdi yaşayış evində yaşamaq hüququ var. Ona görə də məhkəmə qərara gəlir ki ilkin iddia tələbi rədd edilməli, qarşılıqlı iddia tələbi isə təmin edilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdiyi sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə görə, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. İşin hallarını əsas götürən məhkəmə kollegiyasının qənaətinə görə, birinci instansiya məhkəməsi bu məzmunda qətnamə qəbul etməklə əsassız və reallığa uyğun olmayan nəticəyə gəlmiş, qətnamə qəbul edərkən maddi və prosessual hüquq normalarının tələblərini pozmuşdur. Məhkəmə kollegiyasının apellyasiya baxışında apellyasiya şikayətində qoyulmuş əsaslarla apellyasiya şikayətinin qismən təmin edilməsinə, qətnamənin ləğv olunmasına, ilk və qarşılıqlı iddianın rədd olunmasına əsas olan hallar müəyyən edilmişdir. Məhkəmə kollegiyası ilk olaraq İddiaçı Cavabdeh qarşı mənzilə istifadə hüququna xitam verilməsi tələbinə dair ilk iddiasına münasibət bildirirərək qeyd edir ki, birinci instansiya məhkəməsi həmin hissədə iddia tələbini rədd etməkdə ümumilikdə düzgün nəticəyə gəlsə də, qətnamə qəbul edərkən maddi və prosessual hüquq normalarının tələblərini pozmuşdur. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 11.1-ci maddəsinə əsasən mülki hüquq münasibətləri mülki qanunvericiliklə və ya tərəflərin razılaşması ilə birbaşa tənzimlənmədikdə və onlara tətbiq edilə bilən işgüzar adət olmadıqda həmin münasibətlərə, əgər bu onların mahiyyətinə zidd deyildirsə, oxşar münasibətləri tənzimləyən mülki qanunvericilik normaları tətbiq edilir. Həmin Məcəllənin 11.5-ci maddəsinə əsasən mülki hüquq münasibətlərini tənzimləyən hüquq normasının olmaması və ya onun qeyri müəyyənliyi məhkəmənin mülki işə baxmaqdan imtina etməsinə əsas verə bilməz. Həmin Məcəllənin 228.1-ci maddəsinə əsasən yaşayış binasının tərkib hissəsi mülkiyyətçisinin ailə üzvləri və digər şəxslər yaşayış binasından istifadə hüququna bu şərtlə malikdirlər ki, həmin hüquq daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində qeydə alınsın. Həmin Məcəllənin 228.2-ci maddəsinə əsasən yaşayış binasının tərkib hissəsindən istifadə hüququnun əmələ gəlməsi, həyata keçirilməsi şərtləri və xitamı mülkiyyətçi ilə bağlanan, notariat qaydasında təsdiqlənən yazılı razılaşma ilə müəyyənləşdirilir. Yuxarıda göstərilən maddələrin tələblərinə əsasən Cavabdeh mübahisəli-İsmayıllı şəhəri, Natavan küçəsindəki, 4 saylı evin 16 nömrəli mənzilindən istifadə hüququnun əmələ gəlməsi üçün mənzilin mülkiyyətçisi ilə notariat qaydasında təsdiqlənən yazılı razılaşma bağlamalı idi. İşdə olan X3 Mülkiyyət Hüquqlarının Qeydiyyatı və Şəhərsalma Kadastrı İdarəsinin 16 dekabr 2005-ci il tarixli 511 nömrəli qeydiyyat vəsiqəsinin təsdiq edilmiş surətindən görünür ki, İsmayıllı şəhəri, Natəvan küçəsində ümumi sahəsi 68.3 kv.m olan fərdi yaşayış evi şəxsi mülkiyyət hüququ üzrə X4 adına qeydə alınmışdır. Cavabdeh mübahisəli mənzilə gəlin köçərkən mülkiyyətçi olan X9 ilə notariat qaydasında təsdiqlənən yazılı razılaşma bağlamamış, beləliklə də mənzildən istifadə hüququ əldə etməmişdir. Cavabdeh mübahisəli-İsmayıllı şəhəri, Natavan küçəsindəki, 4 saylı evin 16 nömrəli mənzilindən istifadə hüququ mövcud olmadığından İddiaçı ona qarşı mənzilə istifadə hüququna xitam verilməsi tələbinə dair ilk iddiası təmin edilə bilməz. Məhkəmə kollegiyası Cavabdeh İddiaçı qarşı mənzilə köçürülmə tələbinə dair qarşılıqlı iddiasına münasibət bildirərək qeyd edir ki, Cavabdeh mübahisəli-İsmayıllı şəhəri, Natavan küçəsindəki, 4 saylı evin 16 nömrəli mənzilindən istifadə hüququ mövcud olmadığından onun qarşılıqlı iddiası təmin edilə bilməz. «Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun 1-ci maddəsinə əsasən Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları, əcnəbilər və vətəndaşlığı olmayan şəxslər (bundan sonra şəxslər) Azərbaycan Respublikasında yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyata alınmalıdırlar. Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyatın məqsədi Azərbaycan Respublikasında yaşayan şəxslərin uçota alınması, onların başqa şəxslər, dövlət və cəmiyyət qarşısında vəzifələrinin icra edilməsi, insan və vətəndaş hüquqlarının və azadlıqlarının həyata keçirilməsi (sosial müdafiə, pensiya təminatı, hərbi xidmətə çağırış, məhkəmə qərarlarının icrası və s.) üçün zəruri şərait yaratmaqdır. Yaşayış yeri və olduğu yer üzrə qeydiyyat icazə xarakteri daşımır və yalnız Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş hallarda hüquqi nəticəyə səbəb ola bilər. Beləliklə, qanunvericiliyin mənasına görə, qeydiyyat iki qaydada aparıla bilər: yaşayış sahəsinə köçmək üçün hüquqi əsas, yəni şəxsin həmin sahə ilə bağlı hansısa qanuni hüququ mövcud olduqda və ya hər hansı belə hüquq olmadan yaşayış sahəsini verən şəxsin iradəsi (razılığı) əsasında. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 29-cu maddəsinə əsasən hər kəsin mülkiyyət hüququ vardır. Mülkiyyət hüququ qanunla qorunur. Heç kəs məhkəmənin qərarı olmadan mülkiyyətindən məhrum edilə bilməz. «İnsan hüquqları və əsas azadlıqların müdafiəsi haqqında» Avropa Konvensiyasının 1 saylı Protokolunun 1-ci maddəsinə əsasən də hər bir fiziki və hüquqi şəxsin öz mülkiyyətindən maneəsiz istifadə hüququ (nəzərdə tutulmuşdur) müəyyən edilmişdir. Azərbaycan Respublikasının 01 sentyabr 2000-ci il tarixdə qüvvəyə minmiş MM-in 152.1-ci maddəsinə əsasən mülkiyyət hüququ subyektin ona mənsub əmlaka öz istədiyi kimi sahib olmaq, ondan istifadə etmək hüququ və ona dair sərəncam vermək üzrə dövlət tərəfindən tanınan və qorunan hüququdur. Həmin Məcəllənin 152.5-ci maddəsinə əsasən mülkiyyətçi qanunvericiliklə və ya başqa şəkildə, o cümlədən müqavilə məhdudiyyətləri ilə müəyyənləşdirilmiş hədlərdə əmlaka sərbəst surətdə sahib ola bilər, ondan istifadə edə bilər və ona dair sərəncam verə bilər, həmin əmlaka başqa şəxslərin sahibliyinə yol verməyə bilər, ona mənsub əmlak barəsində öz mülahizəsi ilə istənilən hərəkətləri edə bilər. Həmin Məcəllənin 158.1.2-ci maddəsinə əsasən əmlakdan istifadə hüququ mülkiyyət hüququ ilə yanaşı əmlak hüququ sayılır. Həmin Məcəllənin 158.4-cü maddəsinə görə isə mülkiyyətçi olmayan şəxsin əmlak hüquqları istənilən şəxs, o cümlədən mülkiyyətçi tərəfindən pozulmaqdan müdafiə edilir. Həmin Məcəllənin 228.4-cü maddəsinə əsasən yaşayış evinə və ya mənzilə mülkiyyət hüququnun keçməsi yaşayış binasının tərkib hissəsindən istifadə hüququna xitam verilməsi üçün əsas deyildir, amma yaşayış otağından istifadə hüququ olan şəxsin mülkiyyət hüququndan imtina barəsində həmin hüquq keçənədək notariat qaydasında təsdiqlənmiş öhdəlik verdiyi hal istisna təşkil edir. Həmin Məcəllənin 228.5-ci maddəsinə əsasən yaşayış binasının tərkib hissəsinin mülkiyyətçisinin onunla birgə yaşayan ailə üzvləri (əri, arvadı, valideynləri, uşaqları) yaşayış sahəsindən onunla bərabər istifadə etmək hüququna malikdirlər. Yaşayış binasının tərkib hissəsinin mülkiyyətçisinin ailə üzvləri öz yetkinlik yaşına çatmayan uşaqlarını həmin yaşayış binasına köçürmək ixtiyarına malikdirlər. Digər ailə üzvlərinin (ərin, arvadın) köçürülməsinə yalnız mülkiyyətçinin razılığı ilə yol verilir. Həmin şəxslərin yaşayış binasının tərkib hissəsindən istifadə hüququ mülkiyyətçi ilə ailə münasibətlərinə xitam verildiyi halda da saxlanılır. Yaşayış binasının tərkib hissəsindən mülkiyyətçinin ailə üzvlərinin istifadə etmək hüququ bu məcəllənin qüvvəyə mindiyi gündən yaranır. “Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 228.5-ci maddəsinə əsasən əmələ gələn istifadə hüququna xitam verilməsinə dair” Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin 29 mart 2016-cı il tarixli qərarında göstərilmişdir ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 228.5-ci maddəsinə əsasən əmələ gələn keçmiş ailə üzvünün yaşayış binasının tərkib hissəsindən istifadə hüququna müvafiq kompensasiya ödənilmədən xitam verilməsi həmin hüququn əldə edilməsini zəruri edən əsas (yaşayış sahəsinə ehtiyac) aradan qalxdıqda mümkündür. Belə mübahisələrə baxılarkən məhkəmələr tərəfindən işin faktiki halları, o cümlədən istifadə hüququnun həyata keçirilməməsinin səbəbləri dəqiq və hərtərəfli araşdırılmalı və məhkəmə aktında əsaslandırılmalıdır. Keçmiş ailə üzvünün yaşayış binasının tərkib hissəsindən istifadə etmək ehtiyacının olmasına baxmayaraq, mülkiyyətçi və (və ya) mənzilin digər sakinləri onun həmin yaşayış sahəsindən istifadəsini mümkünsüz etdiyi hallarda, bu hüquqa yalnız müvafiq kompensasiyanın ödənilməsi şərti ilə xitam verilə bilər. Azərbаycаn Respublikаsının Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun M.Bağırovun şikayəti üzrə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Mülki işlər üzrə məhkəmə kollegiyasının 04 may 2007-ci il tarixli qərarının Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına və qanunlarına uyğunluğunun yoxlanılmasına dair 30 iyul 2008-ci il tarixli qərarında göstərilmişdir ki, mülki mübahisənin qanuni həlli üçün işə baxan məhkəmə, o cümlədən tam hüquqlu məhkəmə kimi apellyasiya instansiyası məhkəməsi ilk növbədə iddia qaldırmış şəxsin müvafiq subyektiv hüquqa malik olub-olmamasını araşdırmalıdır. Subyektiv mənada hüquq normativ-hüquqi aktlarla müəyyən olunmuş zahiri azadlığı ifadə edir. Şəxsiyyətin davranışının bu və ya digər üsulunu seçməklə şüurlu olaraq məqsədləri müəyyən etmək və onların istiqamətində hərəkət etmək imkanı belə azadlığın daxili cəhətidir. Bu cəhət hüquqi tənzimlənmənin əhatəsinə düşmür. Həmin azadlığın ictimai münasibətlərdə öz məqsədini ifadə etmək imkanı kimi qəbul olunan xarici cəhəti isə mühüm əhəmiyyət kəsb edir. İkinci (xarici) cəhət hüquqi ixtiyar kimi təzahürü ehtiva edir. Belə ki, subyektiv hüquq üç elementin məcmusu kimi qiymətləndirilə bilər: öz hərəkətlərinə hüquqi ixtiyar; başqa (borclu) şəxslərdən tələb etmək hüququ; müdafiə hüququ. Subyektiv hüququn ikinci və üçüncü elementləri birinci elementin mövcudluğu ilə bağlıdır. Birinci element isə bəzən yalnız qanunla müəyyən olunmuş qaydaya riayət edilməklə yaranır. Belə qaydalara riayət edilmədən subyektiv hüququn digər elementlərinin, yəni başqa şəxslərdən tələb etmək hüququnun və müdafiə hüququnun yaranmasından, eləcə də həyata keçirilməsindən söhbət gedə bilməz. Məhkəmə kollegiyası yuxarıda göstərilən qanun normaları və Azərbаycаn Respublikаsının Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun qərarlarını nəzərə alaraq hesab edir ki, qarşılıqlı iddia üzrə iddiaçı özü bütünlüklə hazırki iddia ilə məhkəməyə müraciət etmək üçün subyektiv hüquqa malik olmadığı halda bu iddia ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. Qarşılıqlı iddia üzrə iddiaçının subyektiv hüququ olmadığından onun hazırki iş üzrə iddia tələbinin qanuni əsası da yoxdur. 01 оktyаbr 2009-cu il tаrixədək qüvvədə оlmuş Аzərbаycаn Respublikаsı Mənzil Məcəlləsinin 60-cı mаddəsinin 1-ci hissəsinə görə, icаrədаr və yа оnun аilə üzvləri müvəqqəti bаşqа yerə getdikdə, оnlаrın yаşаyış sаhəsi аltı аy sаxlаnılır. Həmin Məcəllənin 87-ci maddəsinə görə, icarədar və onun ailə üzvləri daimi yaşamaq üçün başqa yaşayış məntəqəsinə getdikdə və ya həmin yaşayış məntəqəsində digər yaşayış sahəsinə köçdükdə yaşayış sahəsini icarə müqaviləsi onların getdiyi və ya köçdüyü gündən pozulmuş hesab edilir. «Аzərbаycаn Respublikаsı Mənzil Məcəlləsinin 60-cı mаddəsi hаqqındа» Аzərbаycаn Respublikаsı Kоnstitusiyа Məhkəməsinin 12.03.1999-cu il tаrixli qərаrındа göstərilmişdir ki, Аzərbаycаn Respublikаsı Mənzil Məcəlləsinin 60-cı mаddəsinin İ hissəsi məhkəmələr tərəfindən tətbiq edilərkən nəzərə аlınmаlıdır ki, Аzərbаycаn Respublikаsı Mənzil Məcəlləsinin 87-ci mаddəsində və Аzərbаycаn Respublikаsının digər qаnunvericilik аktlаrındа göstərilən əsаslаr müəyyən edilmədikdə, icаrədаr və yа оnun аilə üzvlərinin müvəqqəti, о cümlədən аltı аy və dаhа uzun müddətə bаşqа yerə getməsi həmin şəxsləri yаşаyış sаhəsinə оlаn hüquqlаrındаn məhrum etmir. «Respublikа məhkəmələri tərəfindən mənzil qаnunvericiliyinin tətbiqi təcrübəsi hаqqındа» Аzərbаycаn Respublikаsı Аli Məhkəməsi Plenumunun 16.10.1992-ci il tаrixli 2 nömrəli Qərаrının 9-cu bəndinə müvafiq olaraq kirayəçinin və onun ailə üzvlərinin daimi yaşamaq üçün başqa yerə getmələri ilə əlaqədar, kirayə müqaviləsinin ləğv edilməsinə dair mübahisəni həll edərkən məhkəmə kirayəçinin başqa yerə getməsini və ya həmin yaşayış məntəqəsinin başqa yaşayış sahəsinə köçməsini sübut edən sənədləri tələb etməyə borcludur. Belə sübutlara yaşayış sahəsindən qeydiyyatdan çıxarılmağa, iş yerindən çıxıb, yeni iş yerindən mənzillə təmin edilməyə və sair sənədlər ola bilər. «Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəllənin 228-ci maddəsinin və Mənzil Məcəlləsinin (1982-ci il redaksiyası) 123-cü maddəsinin birinci hissəsinin şərh edilməsinə dair» Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin 27 iyul 2001-ci il tarixli Qərarına əsasən 2000-ci ilin sentyabr ayının 1-dən sonra yaşayış evindən (mənzildən) istifadə edilməsi ilə əlaqədar yaranan hüquq münasibətləri ilə bağlı mübahisələr Mülki Məcəllənin 228.1-ci və 228.2-ci maddələrinin qaydalarına uyğun, bu tarixədək yaranmış hüquq münasibətləri ilə bağlı mübahisələr isə Mənzil Məcəlləsinin (1982-ci il redaksiyası) 123-cü maddəsinin qaydalarına uyğun həll edilməlidir. Məhkəmə kollegiyasının araşdırmaları zamanı müəyyən edilmişdir ki, Cavabdeh Nadir Babayevin mülkiyyətində olan İsmayıllı şəhəri, Natəvan küçəsi, ev 4, mənzil 16 ünvanında yerləşən mənzilə gəlin köçərək 2007-ci ildən həmin mənzilə qeydiyyata düşmüş və hazırda da orada qeydiyyatdadır. Məhkəmə kollegiyası qeyd edir ki, yаşаyış sаhəsinə pаspоrt qeydiyyаtınа аlınmа inzibаti аkt оlmаqlа mənzilə yаşаyış hüququnun verilməsi ilə nəticələnmir. Bu səbəbdən, Məmmədova X7 şəhəri, Natavan küçəsindəki, 4 saylı evin 16 nömrəli mənzilinə qeydiyyаtа аlınаrkən, о, həmin mənzildən istifаdə hüququ əldə etməmişdir. O, İddiaçı ilə ailə qurduqdan bir müddət sonra daimi yaşamaq üçün Abşeron rayonunun Mehdiabad qəsəbəsində inşa etdikləri fərdi yaşayış evinə köçmüşlər və orada yaşamışlar. İsmayıllı Rayon Məhkəməsinin 08 iyun 2018-ci il tarixli 2(037)–83/2018 nömrəli qətnaməsi ilə X10 ilə İddiaçı arasında 14 fevral 2007-ci il tarixdə Göyçay rayon VVADQ şöbəsində 55 nömrə ilə qeydə alınmış nikah pozulmuş, birgə nikahlarından 01 sentyabr 2008-ci il tarixdə doğulmuş X11 və 13 oktyabr 2013-cü il tarixdə doğulmuş X14 boşanmadan sonra iddiaçı X5, 09 may 2007-ci il tarixdə doğulmuş X2 Famil Nadir oğlunun yanında qalmışdır. Azərbаycаn Respublikаsının Mülki Məcəlləsinin 1146-cı mаddəsinə əsasən miras qoyanın öldüyü gün və ya fiziki şəxsin ölmüş elan edilməsi barədə məhkəmə qərarının qüvvəyə mindiyi gün mirasın açıldığı vaxt sayılır. Həmin Məcəllənin 1147.1-ci mаddəsinə əsasən miras qoyanın yaşayış yeri, bu məlum olmadıqda isə mirasın olduğu yer mirasın açıldığı yer sayılır. Həmin Məcəllənin 1151.1-ci mаddəsinə əsasən mirasa (miras əmlaka) miras qoyanın öldüyü məqamadək malik olduğu əmlak hüquqlarının (miras aktivi) və vəzifələrin (miras passivi) toplusu daxildir. Həmin Məcəllənin 1159.1.1-ci mаddəsinə əsasən qanun üzrə vərəsəlik zamanı birinci növbədə - ölənin uşaqları, miras qoyanın ölümündən sonra doğulmuş uşaq, arvad (ər), valideynlər (övladlığa götürənlər) bərabər pay hüquqlu vərəsələr sayılırlar. Həmin Məcəllənin 1243.1-ci mаddəsinə əsasən mirası istər qanun üzrə, istərsə də vəsiyyət üzrə vərəsə qəbul edir. Həmin Məcəllənin 1243.2-ci mаddəsinə əsasən vərəsə mirasın açıldığı yer üzrə notariat ofisinə mirası qəbul etdiyi barədə ərizə verdikdə və ya əmlaka sahiblik etməyə və ya əmlakı idarə etməyə faktik başladıqda və bununla da mirası qəbul etdiyini şəksiz nümayiş etdirdikdə miras vərəsə tərəfindən qəbul edilmiş sayılır.http://frameworks.eqanun.az/46/f_46944.html Həmin Məcəllənin 1243.3-cü mаddəsinə əsasən vərəsə mirasın bir hissəsinə sahiblik etməyə faktik başladıqda hesab edilir ki, mirasın nədə ifadə edilməsindən və harada olmasından asılı olmayaraq, o, mirası tamamilə qəbul etmişdir. İsmayıllı şəhəri, Natavan küçəsindəki, 4 saylı evin 16 nömrəli mənzilinin 16 dekabr 2005-ci il tarixdən İddiaçı atası-01 aprel 2019-cu il tarixdə ölmüş X4 mülkiyyətində olması, cavabdeh X5 14 fevral 2007-ci il tarixdə İddiaçı ilə nikalarını Göyçay rayon VVADQ şöbəsində 55 nömrə ilə qeydə aldırmaqla ailə qurub həmin mənzilə köçməsi, 2010-cu ildən onların daimi yaşamaq üçün Abşeron rayonunda inşa etdirdikləri fərdi yaşayış evinə köçdükləri, həmin evdə 2017-ci ilədək ailə kimi yaşadıqları, 08 iyun 2018-ci ildə tərəflərin arasında olan nikahın pozulması həmin vaxtdan cavabdeh X5 cehiz əşyalarını da, götürərək Göyçay rayonunda yerləşən atasına məxsus evə köçməsi, İddiaçı atası-X4 01 aprel 2019-cu il tarixdə ölməsi, onun ölümündən sonra mirası faktiki olaraq hazırki iş üzrə İddiaçı qəbul etməsi, cavabdeh X10 ilə X9 arasında mübahisəli mənzildən istifadə ilə bağlı hər-hansı bir müqavilənin bağlanılmaması işin mübahisəsiz hallarındandır. Azərbаycаn Respublikаsının Mülki Prosessuаl Məcəlləsinin 9.1-ci və 9.3-cü mаddələrinə əsаsən ədalət mühakiməsi çəkişmə, tərəflərin bərabərliyi və faktlar əsasında həyata keçirilir. Hakim bütün hallarda prosesin çəkişmə prinsipini təmin etməli, öz qərarını yalnız tərəflərin çəkişmə prinsipinə əsasən müzakirə etdiyi dəlillərlə, onların verdiyi izahatlarla, sənədlərlə əsaslandırmalıdır. Həmin Məcəllənin 88-ci mаddəsinə əsаsən məhkəmə sübutlаrа obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tаm bаxdıqdаn sonrа həmin sübutlаrа tətbiq edilməli hüquq normаlаrınа müvаfiq olаrаq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qаbаqcаdаn müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur. Həmin Məcəllənin 217-ci mаddəsinə əsаsən məhkəmənin qətnaməsi qanuni və əsaslı olmalıdır. Qətnamə iş üzrə müəyyən edilmiş həqiqi hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə uyğun əsaslandırılmalıdır. Məhkəmə (hаkim) öz qətnаməsini yаlnız məhkəmə iclаsındа tədqiq olunmuş sübutlаrlа əsаslаndırır. Həmin Məcəllənin 218.1-ci mаddəsinə əsаsən qətnаmə çıxаrıldıqdа hаkim sübutlаrı qiymətləndirir, iş üçün əhəmiyyətli olаn nə kimi hаllаrın müəyyən edildiyini, nə kimi hаllаrın müəyyən edilmədiyini, tərəflərin hаnsı hüquqi münаsibətdə olmаlаrını, həmin iş üzrə hаnsı qаnunun tətbiq edilməli olduğunu və iddiаnın təmin olunub-olunmаdığını müəyyən edir. Məhkəmə kollegiyаsı iş üzrə toplаnmış sübutlаrı yuxаrıdа şərh olunаn mаddi və prosessuаl hüquq normаlаrı ilə əlаqəli şəkildə tədqiq edərək hesаb edir ki, birinci instansiya məhkəməsi ilk iddianın təmin edilməməsini, qarşılıqlı iddianın təmin edilməsini maddi və prosessual hüquq normaları pozmaqla qət etməkdə düzgün nəticəyə gəlmədiyindən, qətnаmə fаktlаr nöqteyi-nəzərindən qаnunsuz və əsаssız, mаhiyyəti üzrə isə düzgün olmadığındаn İddiaçı tərəfindən verilmiş аpellyаsiyа şikаyəti qismən təmin edilməli, iş üzrə İsmayıllı Rayon Məhkəməsinin 19 fevral 2021-ci il tarixli 2(037)-150/2021 nömrəli qətnаməsi ləğv edilməli, iş üzrə yeni qətnamə qəbul edilməli, İddiaçı Cavabdeh qarşı İsmayıllı şəhəri, Natavan küçəsi, ev 4, mənzil 16 ünvanında olan mənzilə istifadə hüququna xitam verilməsi tələbinə dair ilk iddiası və Cavabdeh İddiaçı qarşı İsmayıllı şəhəri, Natavan küçəsi, ev 4 olan mənzilə köçürülmə tələbinə dair qarşılıqlı iddiası rədd edilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessuаl Məcəllənin 385.1.1, 385.1.3 və 385.1.4cü mаddələrinin tələbinə görə mаddi və yа prosessuаl hüquq normаlаrının pozulmаsı və yа düzgün tətbiq edilməməsi, habelə birinci instansiya məhkəməsinin qətnamədə göstərilmiş nəticələrinin işin hallarına uyğun gəlməməsi, birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən müəyyən edilmiş, iş üçün əhəmiyyəti olan hallar sübut edilməməsi birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin ləğv olunması üçün əsasdır. Həmin Məcəllənin 386-cı və 387.1-ci mаddələrinə əsаsən mаddi hüquq normаlаrı o hаldа pozulmuş və yа düzgün tətbiq olunmаmış hesаb edilir ki, birinci instаnsiyа məhkəməsi hüququn tətbiq edilməsində səhv burаxsın, tətbiq edilməli olаn qаnunu və yа digər normаtiv hüququ аktı tətbiq etməsin, yаxud qаnunu səhv təfsir etsin. Prosessuаl hüquq normаlаrının pozulmаsı və yа düzgün tətbiq edilməməsi qətnаmənin ləğv edilməsinə yаlnız o hаldа əsаs olur ki, bu düzgün olmаyаn qətnаmənin qəbul edilməsinə səbəb olur. Həmin Məcəllənin 389-cu maddəsinə görə məhkəmə tərəfindən müəyyən olunmuş hesab edilən iş üçün əhəmiyyətli olan halların birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən sübut edilməməsi o hallarda olur ki, iş üzrə mövcud olan faktlar qətnamədə qanunla göstərilən sübutlarla təsdiq edilmir və ya qeyri-mötəbər, ziddiyyətli, aid olmayan sübutlarla təsdiq edilir. Həmin Məcəllənin 390-cı maddəsinə görə məhkəmənin qətnamədə göstərdiyi dəlillərin işin hallarına uyğun olmaması o halda hesab edilir ki, məhkəmə müəyyən edilmiş faktlardan tərəflərin qarşılıqlı münasibətləri üzrə səhv nəticəyə gəlmiş olur. Mülki Prosessual Məcəllənin 384.0.2-ci mаddəsinə əsаsən аpellyаsiyа instаnsiyа məhkəməsi qətnaməni tamamilə və ya qismən ləğv edə bilər və birinci instansiya məhkəməsində müəyyən edilmiş hallar və ya əlavə təqdim olunmuş sübutlar əsasında yeni qətnamə qəbul edə bilər. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessuаl Məcəlləsinin 372, 384-387, 389-390, 392, 393, 402-403 və 405-ci maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə kollegiyası QƏT ETDİ: İddiaçı tərəfindən verilmiş аpellyаsiyа şikаyəti qismən təmin edlsin. İş üzrə İsmayıllı Rayon Məhkəməsinin 19 fevral 2021-ci il tarixli 2(037)-150/2021 nömrəli qətnаməsi ləğv edilsin. İş üzrə yeni qətnamə qəbul edilsin. İddiaçı Cavabdeh qarşı İsmayıllı şəhəri, Natavan küçəsi, ev 4, mənzil 16 ünvanında olan mənzilə istifadə hüququna xitam verilməsi tələbinə dair ilk iddiası və Cavabdeh İddiaçı qarşı İsmayıllı şəhəri, Natavan küçəsi, ev 4 olan mənzilə köçürülmə tələbinə dair qarşılıqlı iddiası rədd edilsin. Apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsindən şikayət verilməmişdirsə, qətnamə işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 2 ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Qətnamədən, tərəflər, üçüncü şəxslər və maraqlı şəxslər tələbləri təmin olunmadığı hallarda onlara rəsmi qаydаdа verildiyi gündən 2 (iki) ay müddətində Azərbaycan Respublikası Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyаsı vasitəsi ilə Azərbaycan Respublikası Ali Sədrlik edən: Ələddin Məcidov Hаkimlər: Vəzirxan Məlikov İmanverdi Şükürov