Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Qətnamə — İş №2-2(103)-1288/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2-2(103)-1288/2025 04.03.2026 BAKI APELLYASİYA MƏHKƏMƏSİ İddiaçı MMC-nin cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət X3 Mühasibatlıq və Təyinat filialına qarşı iddia tələbinə dair iş üzrə (Açar sözlər: xidmət müqaviləsi, xidmətdə qüsurlar, öhdəliklərin lazımınca icra edilməməsi, müqavilənin ləğv olunması, sübutetmə) hakimlər Həsənov Elnur Məmmədsaat oğlundan (sədrlik edən və məruzəçi), X5 və Cəfərov Səməd Fəxrəddin oğlundan ibarət tərkibdə, Musayeva Aytac Elşən qızının katibliyi, İddiaçı MMC-nin nümayəndəsi (vəkili) Vəkil1, cavabdeh Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət X3 Mühasibatlıq və Təyinat Filialının nümayəndələri Nümayəndə1 və Nümayəndə2, habelə vəkili Vəkil2 iştirakları ilə İddiaçı MMC-nin Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət X3 Mühasibatlıq və Təyinat Filialına qarşı “müqavilə üzrə ödənilməli pulun və vəkil xərcinin ödənilməsi” tələbinə dair kommersiya mübahisəsi üzrə Bakı Kommersiya Məhkəməsinin 23 sentyabr 2025-ci il tarixli qətnaməsindən iddiaçının nümayəndəsi tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin binasında, açıq məhkəmə iclasında baxaraq, aşağıdakı qətnaməni qəbul etdi: İşin halları

1. Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət X3 Mühasibatlıq və Təyinat filialı (sifarişçi və ya DMA MMTF) ilə İddiaçı MMC (icraçı) arasında 29 fevral 2024-cü il tarixdə “Peşə hazırlığının təşkilinə dair” MMTF-57/2024 saylı müqavilə bağlanılmış, müqavilənin 2.1-ci bəndində tərəflər təsdiq etmişlər ki, sifarişçinin “Məşğulluq haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun (Qanun) 20-ci maddəsinə və Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 7 iyun 2019-cu il tarixli 261 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “İşaxtaran və işsiz şəxslərin peşə hazırlığının təşkili Qaydası”na (Qayda) əsasən, işaxtaran və işsiz şəxslərin (müdavim) peşə hazırlığının təşkil edilməsinə dair xidmət təklifi icraçı tərəfindən qəbul olunmuşdur.

2. Müqavilənin 2.2-ci bəndinə görə icraçı, müqavilədə nəzərdə tutulmuş şərtlər əsasında “backend and frontend developer” üzrə hazırlıq kursuna cəlb edilmiş 97 nəfər müdavim üçün 101 gün, 555.5 saat həcmində tədris proqramı ilə peşə hazırlığının nəzəri hissəsinin əyani və praktiki hissəsini əyani formada həyata keçirilməsini öhdəsinə götürür; 2.3-cü bəndinə görə, icraçı peşə hazırlığı kursunu bitirən müdavimlərin 50%-nin (nəfər sayı riyazi yuvarlaqlaşdırma qaydası ilə müəyyən olunur) məşğulluğunun kurs bitdiyi tarixdən peşə hazırlığı kursunun müddəti qədər olan vaxt ərzində (90 gün və daha az müddətdə təşkil olunan kurslar üçün 90 gün), müdavimlərin məşğulluğu Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənarda təmin edildikdə isə 180 gün ərzində təmin edilməsini öhdəsinə (məşğulluq təminatı) götürür.

3. Müqavilənin 2.4-cü bəndinə əsasən, sifarişçi müqavilədə nəzərdə tutulmuş şərtlər əsasında işlərin icraçıdan qəbul edilməsini və dəyərinin müqavilənin 4-cü bəndinə uyğun olaraq icraçıya ödənilməsini öhdəsinə götürür.

4. Müqavilənin 3.1.8-ci bəndinə əsasən, icraçı vəzifələrini vaxtında və dəqiq icra etmədikdə, eləcə də Qanun və Qaydanın tələblərinin pozulduğu, eləcə də peşə hazırlığında müdavimin şikayəti əsasında kobud pozuntu halları aşkar edildikdə, sifarişçinin icraçıdan kursu dayandırmağı və dayandırıldığı tarixədək müqavilə üzrə icraçıya ödənilən məbləğin sifarişçiyə geri qaytarılmasını tələb etmək hüququ vardır.

5. Müqavilənin 3.4-cü bəndində icraçının aşağıda göstərilən vəzifələri sadalanmışdır: 3.4.1. Müqavilənin 2.5-ci bəndinə əsasən müəyyən olunan tarixdən gec olmayaraq kursa başlamaq; 3.4.2. Peşə hazırlığını bu Müqavilə, Qanun və Qayda ilə müəyyən olunmuş formada təşkil etmək; 3.4.4. Beşgünlük iş həftəsinə uyğun olaraq təlim-tədrisi rəsmi iş günlərində həyata keçirmək; 3.4.12. Müqavilənin 3.1.8-ci yarımbəndində qeyd edilən hal baş verdikdə peşə hazırlığı kursunu dayandırmaq və müqavilə üzrə ödənilən məbləği Sifarişçiyə geri qaytarmaq.

6. Müqavilənin 4.1-ci bəndinə əsasən, müqavilənin şərtlərinə uyğun təşkil edilən peşə hazırlığının xərclərinin məbləği (adambaşına maliyyələşmə məbləğinin miqdarı 4500 manat (ƏDV daxil olmaqla), ümumilikdə 436 500 manat təşkil edir; 4.2-ci bəndinə əsasən, 1 (bir) tədris ayı peşə hazırlığı kursunun başladığı və ya əvvəlki tədris ayının bitdiyi tarixdən növbəti təqvim ayının həmin tarixinə qədərki dövrü əhatə edir.

7. Müqavilənin 4.3-cü bəndinə görə, müqavilə üzrə təşkil edilən peşə hazırlığı kurslarının xərcləri icraçıya 60% və 40% nisbətində olmaqla hissəli ödənilir; 4.3.1.1. Adambaşına maliyyələşmə məbləğinin müvafiq tədris ayına duşən hissəsi adambaşına maliyyələşmə xərc məbləğinin 60%-ni müqavilənin 2.2-ci bəndində qeyd olunan tədris günlərinin sayına bölüb müvafiq tədris ayında olan tədris günlərinin sayına vurmaqla müəyyən edilir və müvafiq ayın ödəniş sənədləri (hesab faktura, elektron qaimə və s.) və davamiyyət cədvəli əsasında növbəti tədris ayının bitdiyi tarixdən 10 (on) iş günü ərzində ödənilir; 4.3.2.4. İcraçı ödəniş sənədlərini (hesab faktura, elektron qaimə və s.) sifarişçiyə təqdim etdiyi tarixdən sonrakı 10 (on) iş günü ərzində müvafiq ödəniş icraçıya ödənilir.

8. Müqavilənin 8-ci bəndində nəzərdə tutulmuşdur ki; a) müqavilə imzalandığı tarixdən qüvvəyə minir və 1 il müddətində qüvvədə qalır; b) Tərəflərdən biri müqavilə üzrə nəzərdə tutulan vəzifə öhdəliklərini kobud şəkildə pozduqda digər tərəf 10 gün əvvəlcədən yazılı xəbərdarlıq verməklə pozuntu halının əsaslılığına dair aparılan araşdırma nəticələrinə uyğun olaraq müqaviləni birtərəfli qaydada ləğv edə bilər; c) müqaviləyə xitam verilməsi, tərəfləri müqaviləyə xitam verilməsi tarixinədək üzərlərinə götürdükləri öhdəliklərin icrasından azad etmir.

9. Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin Tabeliyində Dövlət X3 Mühasibatliq və Təyinat Filialının xx.xx.2024-cü il tarixli əmrində əmr edilmişdir ki, xx.xx.2024-cü il tarixli MMTF- 57/2024 nömrəli müqaviləyə əsasən əmrin ƏLAVƏ 1-də adları qeyd olunan 97 nəfər şəxs xx.xx.2024-cü il tarixindən “GARAGE-1" MMC tərəfindən 101 gün, 555.5 saat müddətində təşkil olunacaq “backend and frontend developer" peşəsi üzrə hazırlıq kursuna cəlb olunsunlar.

10. 17.04.2024-cü il tarixli Regional Məşğulluq filialları üzrə “Peşə hazırlığı kurslarının ödənişlər” cədvəlində göstərilmişdir ki, MM1T-57/2024-cü il müqaviləsinə əsasən peşə hazırlığı kursu xx.xx.2024-cü ildən başlamışdır, müqavilə üzrə 1 müdavimə düşən məbləğ 4500 manat, Abşeron-Xızı ərazisi üzrə ödəniləcək məbləğ 6736,68 manat, Bakı ərazisi üzrə ödəniləcək məbləğ 26 443,76 manatdır.

11. İddiaçı MMC tərəfindən Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin Tabeliyində Dövlət X3 Mühasibatliq və Təyinat Filialına Bakı RMF üzrə bağlanmış MMTF-57/2024 N-li müqavilə, Backend and Frontend developer kursu üzrə 76 nəfərlik 1-cı ay ödəniş üzrə 28 443,76 manat, 998690199ö-Abşeron-Xızı RMF üzrə bağlanmış MMTF-57/2024 N-li müqavilə Backend and Frontend developer kursu üzrə 18 nəfərlik 1-ci ay ödənişi üzrə 6736,68 manat məbləğində EBEB seriyalı, 990838 nömrəli, xx.xx.2024-cü il tarixli elektron qaimə ödənilməsi üçün təqdim edilmişdir.

12. xx.xx.2024-cü il tarixli ********** saylı ödəniş tapşırığına əsasən, Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin Tabeliyində Dövlət X3 Mühasibatliq və Təyinat Filialı tərəfindən İddiaçı MMC-nin hesabına 35 180,44 manat ödəniş həyata keçirilmişdir.

13. Müdavimlərin kursda iştirak etmələrini təsdiq edən aprel, may və iyun ayları üzrə davamiyyət cədvəlləri müvafiq olaraq xx.xx.2024-cü il tarixdə, xx.xx.2024-cü il tarixdə və xx.xx.2024-cü il tarixdə İddiaçı mailto:MMC-nin office@garageacademy.azElektron ünvan 1 elektron poçt ünvanından cavabdeh qurumun mailto:dma_mmtfph@sosial.gov.azElektron ünvan 2 elektron poçt ünvanına göndərilmişdir.

14. X4 Daxili nəzarət və audit departamentinin Daxili audit şöbəsinin müdiri Şahid12, həmin şöbənin böyük mütəxəssisi Şahid13, Mərkəzi Mühasibatlıq və X14 məşğulluq tədbirlərinin təyinatı şöbəsinin mütəxəssisi Şahid14 və "Garage-1” MMC-nin tələbə işləri üzrə direktoru Şahid11 tərəfindən təsdiqlənmiş xx.xx.2024-cü il tarixli aktda göstərilmişdir ki, ünvan 1 ünvanında yerləşən “Garage-1" MMC-də “Peşə hazırlığının təşkilinə dair” müqavilə əsasında “Backend and frontend developer” ixtisası üzrə keçirilməsi nəzərdə tutulan kurslarda tədris prosesinin icra vəziyyətinə xx.xx.2024-cü il tarixdə saat 12:00 radələrində baxış keçirilmiş, baxışın nəticələrinə əsasən tədris müddətində dərs otağında Agentlik hesabına kurs keçən müdavimlərlə yanaşı, eyni zamanda müəssisə tərəfindən Agentliyə təqdim olunmuş, lakin iştirakı MMTF tərəfindən təsdiq edilməmiş vətəndaşlarını iştirakı, müqavilə əsasında keçirilməsi nəzərdə tutulan kursun ixtisası “Backend and frontend developer” olsa da, bir dərs otağında müdavimlərə faktiki olaraq “Qrafik dizayner” ixtisası üzrə tədrisin həyata keçirildiyi müəyyən olunmuşdur.

15. İddiaçı MMC-nin ofisində tədris edilən “Frontend and Backend developer” ixtisası üzrə peşə hazırlığı prosesinin icra edilməsinə X4 Daxili nəzarət və audit departamentinin daxili audit şöbəsinin əməkdaşları tərəfindən xx.xx.2024-cü il tarixində baxış keçirilmiş, monitorinq zamanı “Frontend and Backend developer” ixtisası üzrə kursda təhsil alan 97 nəfər müdavimdən 10 nəfərinin “Rəqəmsal marketinq” dərslərində də iştirak etdikləri müəyyən olunaraq bu barədə akt tərtib edilmiş, aktda göstərilmişdir ki, qrafik dizayner - (tələbə sayı - 11 nəfər, Agentlik tərəfindən təqaüd ödənilən -1 nəfər) Front end - (tələbə sayı - 13 nəfər, Agentlik tərəfindən təqaüd ödənilən - 12 nəfər) Python - (tələbə sayı - 16 nəfər, Agentlik tərəfindən təqaüd ödənilən - 9 nəfər) müdavimlər ixtisasa cəlb edilmişlər.

16. Həmin akta qruplar üzrə müdavimlərin adlarının əks olunduğu cədvəllər əlavə edilmişdir: Cədvəl 1-ə əsasən Şahid2, X12 “İnterier Dizayn” ixtisasına cəlb olunmuşdur; Cədvəl 2ə əsasən X11, Şahid4, Şahid5, X7, Şahid7 “Qrafik dizayner” ixtisasına cəlb olunmuşdur; Cədvəl 3ə əsasən X15, Şahid9, Hacıyev X18 “Rəqəmsal marketinq” ixtisasına cəlb olunmuşdur.

17. Müdavimlər tərəfindən İddiaçı MMC-yə ünvanlanmış izahatlarda, izahatları alınan müdavimlərə “Backend and Frontend developer” ixtisası ilə yanaşı, həmçinin “Rəqəmsal media və marketinq mütəxəssisi” və “Qrafik dizayn” ixtisasları üzrə təlim keçmək icazəsi verildiyi bildirilmişdir.

18. İddiaçı MMC-nin rəhbəri T. Əhmədsoy tərəfindən xx.xx.2024-cü il tarixdə X4 əməkdaşı S. Mahmudluya pdf faylda “qrupların qrafiki” adlı sənəd göndərilmiş, xx.xx.2024-cü il tarixli məktubda isə T. Əhmədsoy bildirmişdir ki, artıq ikinci ay ödəniş ala bimədikləri üçün bütün tədris prosesinin təşkilində ciddi çətinliklər yaşanılır və prosesin ən qısa zamanda yekunlaşmasında köməklik edilməsini xahiş edir.

19. Dövlət X3 Mühasibatlıq və Təyinat filialı tərəfindən həmin müraciətlərə cavab verilməmişdir.

20. xx.xx.2024-cü il tarixdə “Elektron ünvan 3” email ünvanından İddiaçı MMC-nin email ünvanına “Təqaüd məbləğinin dəyişilməsi” başlığı ilə məktub göndərilmiş, məktubda 2024-cü il 25 iyun tarixli 1184-VİQD nömrəli Qanunun qüvvəyə minməsi və “Peşə hazırlığına cəlb olunan şəxsə verilən təqaüdün ödənilməsi” qaydasında dəyişikliyin baş verməsi barədə müfəssəl məlumat verilmişdir.

21. Dövlət X3 Mühasibatlıq və Təyinat filialı tərəfindən İddiaçı MMC-yə göndərilmiş “Müqaviləyə xitam verilməsi ilə bağlı xəbərdarlıq haqqında” xx.xx.2024-cü il tarixli məktubda, xx.xx.2024-cü il və xx.xx.2024-cü il tarixli aktlara istinad olunaraq, həmin aktlarda göstərilən kobud pozuntuların xarakteri, müqavilənin 3.1.8-ci və 3.4.12-ci yarımbəndlərinin tələbləri nəzərə alınmaqla, müqavilənin 8.2-ci yarımbəndinə uyğun olaraq xəbərdarlıq məktubu İddiaçı MMC-yə rəsmi təqdim edildiyi tarixdən 10 (on) gün sonra onun Filial tərəfindən birtərəfli qaydada ləğv ediləcəyi bildirilmişdir.

22. İddiaçı MMC tərəfindən Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət X3 Mühasibatlıq və Təyinat filialına göndərilmiş xx.xx.2024-cü il tarixli pretenziya məktubunda aprel, may, iyun ayları üzrə ödənilməmiş borc məbləğinin 10 iş gün ərzində ödənilməsi tələb edilmiş, əks təqdirdə məhkəməyə müraciət ediləcəyi barədə xəbərdarlıq olunmuşdur.

23. Dövlət X3 Mühasibatlıq və Təyinat filialı tərəfindən İddiaçı MMC-yə göndərilmiş “Müqavilənin birtərəfli qaydada ləğv edilməsi haqqında” xx.xx.2024-cü il tarixli xəbərdarlıq məktubunda göstərilmişdir ki, müqavilənin icrası zamanı icraçı tərəfindən yol verilən kobud pozuntuların xarakteri, müqavilənin 3.1.8 və 3.4.12-ci yarımbəndlərinin tələbləri nəzərə alınmaqla., müqavilə üzrə qalıq öhdəliklər icra edilməməsi şərti ilə müqavilənin 8-ci hissəsinin “b” bəndinə uyğun olaraq yazılı xəbərdarlıq verilməklə müqavilə birtərəfli qaydada ləğv edilmişdir.

24. Dövlət X3 Mühasibatlıq və Təyinat filialı tərəfindən İddiaçı MMC-yə göndərilmiş “Pretenziya məktubunun cavablandırılması haqqında” xx.xx.2025-ci il tarixli məktubda göstərilmişdir ki, müqavilənin icrası zamanı müəssisə tərəfindən yol verilən kobud pozuntuların xarakteri, müqavilənin 3.1.8-ci və 3.4.12-ci yarımbəndlərinin tələbləri nəzərə alınmaqla, müqavilə üzrə qalıq öhdəliklərin icra edilməməsi şərti ilə müqavilənin 8-ci hissəsinin “b” bəndinə uyğun olaraq yazılı xəbərdarlıq verilməklə müqavilənin Filial tərəfindən birtərəfli qaydada ləğv edilməsi ilə bağlı müəssisəyə 28 dekabr 2024-cü il tarixli məktub ünvanlanmışdır.

25. İddiaçı MMC tərəfindən 2024-cü ilin aprel, may və iyun ayları üzrə (Aprel 2024 - ƏDV daxil 50 252,40 manat, May 2024 - ƏDV daxil 48 621,87 manat, İyun 2024 - ƏDV daxil 35 337,06 manat, cəmi – 134 210,93 manat) peşə hazırlığı xərclərinin ödənilməsi üçün müvafiq hesab fakturalar, habelə həmin aylar üzrə müvafiq elektron qaimələr onlayn kargüzarlıq vasitəsilə Dövlət X3 Mühasibatlıq və Təyinat filialına göndərilmişdir.

Birinci instansiya məhkəməsində icraat və qəbul olunmuş məhkəmə aktı

26. İddiaçı MMC (iddiaçı) Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət X3 Mühasibatlıq və Təyinat filialına (cavabdeh) qarşı iddia ərizəsi, sonradan isə iddia tələbinin azaldılması barədə ərizə ilə ilə Bakı Kommersiya Məhkəməsinə (məhkəmə və ya birinci instansiya məhkəməsi) müraciət edərək, cavabdehdən 132 767,91 manat borc məbləğinin, hüquqi yardıma görə ödənilmiş 1000 manat vəkil haqqının və 426 manat dövlət rüsumunun tutulub ona ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir.

27. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, cavabdehlə (DMA MMTF) İddiaçı MMC arasında bağlanılmış “Peşə hazırlığının təşkilinə dair” 29 fevral 2024-cü il tarixli MMTF-57/2024 saylı müqaviləyə əsasən, müqavilə üzrə icraçı olan İddiaçı MMC “backend and frontend developer” peşəsi üzrə hazırlıq kursuna cəlb edilmiş 97 nəfər müdavim üçün 101 gün, 555,5 saat həcmində tədris proqramı ilə peşə hazırlığının nəzəri və praktiki hissəsini əyani formada həyata keçirilməsini, sifarişçi olan cavabdeh (DMA MMTF) isə müqavilədə nəzərdə tutulmuş şərtlər əsasında işlərin icraçıdan qəbul edilməsini və dəyərinin müqavilənin 4-cü bəndinə uyğun olaraq icraçıya ödənilməsini öhdəsinə götürmüşdür. Cavabdeh (DMA MMTF) tərəfindən 2024-cü ilin mart tədris ayının ödənişi edilsə də, həmin ilin aprel, may və iyun ayları üzrə ödənişlər edilməmişdir. Halbuki, həmin aylarda İddiaçı MMC-nin mentor heyəti tərəfindən aprel və may aylarında 94 müdavimlərə, iyun ayında isə 87 müdavimlərə “backend and frontend developer” peşəsi üzrə hazırlıq kursları keçirilmişdir. İddiaçının peşə hazırlığı üzrə cavabdeh quruma müraciəti “Peşə hazırlığının təşkili üzrə müraciət etmiş müəssisələrin Qiymətləndirilməsi Komissiayası” tərəfindən baxılaraq məqsədəuyğun hesab edilmişdir (mailto:dma_ph@sosial.gov.azElektron ünvan 3, mailto:samuel.mahmudli@sosial.gov.azElektron ünvan 4 elektron poçt ünvanından iddiaçıya göndərilmiş xx.xx.2024-cü il tarixli məktub) Müqavilənin şərtlərinə və tərəflərin qarşılıqlı münasibətlərində yaranmış praktikaya uyğun olaraq müdavimlərin kursda iştirak etmələrini təsdiq edən aprel, may və iyun ayları üzrə davamiyyət cədvəlləri müvafiq olaraq xx.xx.2024-cü il tarixdə, xx.xx.2024-cü il tarixdə və xx.xx.2024-cü il tarixdə İddiaçı mailto:MMC-nin office@garageacademy.azElektron ünvan 1 elektron poçt ünvanından cavabdeh qurumun mailto:dma_mmtfph@sosial.gov.azElektron ünvan 2 elektron poçt ünvanına göndərilmişdir. Buna baxmayaraq sifarişçi əvvəlki aylarda olduğu kimi sözügedən davamiyyət cədvəllərində adları keçən iştirakçıların siyahısını yoxlayıb iddiaçıya geri dönüş etməmişdir. xx.xx.2024-cü il tarixində İddiaçı MMC-nin ofisində tədris edilən "Frontend and Backend developer” ixtisası üzrə peşə hazırlığı prosesinin icra edilməsinə X4 Daxili nəzarət və audit departamentinin daxili audit şöbəsinin əməkdaşları tərəfindən baxış keçirilmiş və yoxlamanın nəticələrinin bir qədər sonra elan olunacağı bildirilmişdir. Yoxlama zamanı "Frontend and Backend developer" ixtisası üzrə təhsil alan bəzi müdavimlərin Rəqəmsal marketinq dərslərində də iştirak etmələri müəyyən olunmuş, İddiaçı MMC-nin rəhbərliyinə bu barədə irad bildirilmişdir. İddiaçı MMC-nin rəhbəri Toğrul Əhmədsoy tərəfindən həmin müdavimlərdən yazılı izahatlar alınaraq cavabdeh quruma təqdim edilmişdir. Buna baxmayaraq cavabdeh qurum nə yoxlamanın nəticələri barədə, nə də ki, ödənişlə bağlı iddiaçıya heç bir məlumat verməmişdir. Yaranmış vəziyyətlə bağlı Dövlət X3 Mühasibatlıq və Təyinat flilialının müdiri Nümayəndə2 ilə, X4 Peşə hazırlığı departamentinin Baş mütəxəssisi Samuel Mahmudlı ilə və DMA-nın digər əməkdaşları ilə aparılan danışıqlarda iddiaçının direktoru Toğrul Əhmədsoya bildirilmişdir ki, ödənişlərin aparılması tezliklə bərpa ediləcək və məqsədəuyğundur ki, İddiaçı MMC bir qədər gözləsin və razılaşdırılmış tədris proqramı üzrə peşə hazırlığının həyata keçirilməsini davam etdirsin. Lakin tədrisin davam etdirilməsinə baxmayaraq cavabdeh qurum əvvəlki aylar üzrə etməli olan ödənişləri etməmiş, ödənişlərin hansı səbəbdən edilməməsini izah edən hər hansı bir məktub-bildiriş təqdim etməmişdir. Halbuki, tərəflər arasında bağlanılmış “Peşə hazırlığının təşkilinə dair” 29 fevral 2024-cü il tarixli MMTF-57/2024 saylı müqavilədə müqavilə üzrə sifarişçi qismində çıxış edən cavabdehin peşə hazırlığının peşəkar təlim-tədris heyətinin iştirakı ilə təşkil edilməsini tələb etmək, icraçı tərəfindən müqavilənin qanun və qayda ilə müəyyən olunmuş tədbirlərin həayata keçirilməsinə nəzarət etmək, müqavilədə nəzərdə tutulmuş hallarda peşə hazırlığına cəlb edilmiş müdavimin kursdan kənarlaşdırılmasına dair qərar qəbul etmək, müqavilə üzrə icraçı vəzifələrini vaxtında və dəqiq icra etmədikdə, eləcə də Qanun və Qaydanın tələblərinin pozulduğu, eləcə də peşə hazırlığında müdavimin şikayəti əsasında kobud pozuntu halları aşkar edildikdə icraçıdan kursu dayandırmağı və dayandırıldığı tarixədək müqavilə üzrə icraçıya ödənilən məbləğin sifarişçiyə geri qaytarılmasını tələb etmək kimi hüquqları təsbit edilmişdir. Qeyd edilməlidir ki, göstərilən müqavilədən əvvəl də iddiaçı ilə cavabdeh arasında “Peşə hazırlığının təşkilinə dair” xx.xx.2023-cü il tarixli MMTF-240/2023 nömrəli anoloji müqavilə bağlanılmış, həmin müqavilənin icrası və ödənişi ilə əlaqədar tərəflər arasında hər hansı bir mübahisə və anlaşılmazlıq olmamışdır. Sözügedən müqavilələrin 2.1-ci bəndində qeyd edildiyi kimi, sifarişçinin işaxtaran və işsiz şəxslərin (müdavimlərin) peşə hazırlığının təşkil edilməsinə dair xidmət təklifi “Məşğulluq haqqında” Qanunun 20-ci maddəsinə və Nazirlər Kabinetinin 2019-cu il 7 iyun tarixli 261 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “İşaxtaran və işsiz şəxslərin peşə hazırlığının təşkili Qaydası”na əsasən hazırlanmış və icraçı tərəfindən qəbul edilmişdir. Nazirlər Kabinetinin sözügedən Qaydasının 1.2-ci bəndinə əsasən işaxtaran və işsiz şəxslər peşə hazırlığına Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində X4 (Agentlik) yerli qurumları və ya “DOST” mərkəzləri tərəfindən cəlb edilirlər. Agentliyin yerli qurumları tərəfindən cəlb olunmuş işaxtaran və işsiz şəxslərin peşə hazırlığı Agentlik tərəfindən təşkil olunur. Dövlət orqanları, bələdiyyələr, hüquqi və fiziki şəxslər tərəfindən təsis edilən əlavə təhsili həyata keçirən müəssisələr peşə hazırlığını həyata keçirə biləcəkləri ixtisası göstərməklə, peşə hazırlığının həmin müəssisədə təşkili barədə Agentliyə müraciət edirlər. Agentlik peşə hazırlığının nəzəri və praktiki hissələrini, məzmununu, müraciət etmiş müəssisələrin maddi-texniki bazasını, infrastrukturunu, təhsil verənlərin keyfiyyət göstəricilərini, müdavimlərin bilik, bacarıq və vərdişlərinin səviyyəsini, onların gələcək məşğulluq imkanlarını nəzərə alaraq peşə hazırlığını həyata keçirəcək müəssisələri seçir. Peşə hazırlığı üzrə təşkil edilən kurslarda təhsil müddəti 6 (altı) aya qədərdir. Peşə hazırlığı işsizlikdən sığorta fondunun vəsaiti, işəgötürənlərin vəsaiti, işaxtaran şəxslərin şəxsi vəsaiti və qanunvericiliklə qadağan olunmayan digər mənbələr hesabına maliyyələşdirilir. Peşə hazırlığının maliyyələşdirilməsi bu məqsədlər üçün ayrılmış vəsaitlər çərçivəsində adambaşına maliyyələşdirmə prinsipi əsasında həyata keçirilir. Ayrı-ayrı ixtisaslar üzrə hər bir müdavimə düşən peşə hazırlığı xərclərinin miqdarı Nazirlik tərəfindən təsdiq edilir. Nəzərdə tutulmuş xərclərin maliyyələşdirilməsi Agentlik tərəfindən peşə hazırlığı müəssisəsinə tərəflər arasında bağlanılmış müqavilələr və ödəniş sənədləri (ödəmə hesabları/invoys, qəbzlər, çeklər və s.) əsasında həyata keçirilir (3.4-cü bənd). Bir müdavimə müəyyən edilmiş xərclər peşə hazırlığı müəssisəsinə təqdim etdiyi rəsmi ödəniş sənədləri və hesab-fakturalar (invoyslar) əsasında tərəflər arasında bağlanılmış müqaviləyə uyğun olaraq, Agentlik tərəfindən vəsaitin birbaşa müəssisənin xəzinədəki (bankdakı) müvafiq hesabına köçürülməsi yolu ilə aylar üzrə ödənilir (3.5-ci bənd). İddiaçı peşə hazırlığını müqavilənin şərtlərinə uyğun olaraq həyata keçirmək üçün zəruri olan bütün infrastruktur və tədris heyətinə malik olmuş, müqavilənin icrası müddətində rəqəmsal marketinqmüəllim, dizayner-mentor, proqramçı-mentor (müəllim), interyer-dizayner müəllim, rəqəmsal marketinq mütəxəssisi, tədris metodikası üzrə mütəxəssis daxil olmaqla 43 nəfər əmək müqaviləsi üzrə işə qəbul edilən əməkdaşı çalışmışdır. Hazırlıq kurslarına cəlb edilmiş müdavimlərin siyahısının cavabdeh qurumla razılaşdırılması aşağıda göstəriən email yazışmaları ilə də təsdiq edilir. Belə ki, xx.xx.2024-cü il tarixdə mailto:dma_mmtfph@sosial.gov.azElektron ünvan 2 (Elektron ünvan 5) mailto:office@garageacademy.azElektron ünvan 6 Mərkəzi Mühasibatlıq və X14 məşğulluq tədbirlərinin təyinatı şöbəsinin böyük mütəxəssisi Nümayəndə1 tərəfindən göndərilmiş məktubda "sizə backend and frontend developer üzrə yoxlanılmış siyahını təqdim edirəm. Zəhmət olmasa, siyahını nəzərdən keçirib münasibət bildirin” məzmunlu, xx.xx.2024-cü il tarixdə mailto:office@garageacademy.azElektron ünvan 6 ünvanından mailto:dma_mmtfph@sosial.gov.azElektron ünvan 2 email ünvanına "Salam. 2024-cü ilin mart ayı üçün davamiyyət cədvəlini və xaricolunma məktubunu sizə göndərirəm” məzmunlu, xx.xx.2024-cü il tarixdə isə mailto:office@garageacademy.azElektron ünvan 6 ünvanından mailto:dma_mmtfph@sosial.gov.azElektron ünvan 2 email ünvanına "Xaricolunma.pdf” başlıqlı məktublar ünvanlanmışdır. Göründüyü kimi, işaxtaran və işsiz şəxslər üçün peşə hazırlığının təşkili işi tamamilə cavabdeh qurumun rəhbərliyi altında həyata keçirilmiş, müqavilənin icrası müddətində iddiaçı və cavabdeh sıx əlaqədə olmuş, lakin buna baxmayaraq və iddiaçı ilə cavabdeh arasında bağlanılmış müqavilənin hələ də qüvvədə olduğuna və iddiaçı tərəfindən üzərinə götürülən öhdəliklərin yerinə yetirildiyinə baxmayaraq cavabdeh qurum müvafiq aylar üzrə keçirilən kursların ödənişlərini etməyərək müqavilənin şərtlərini kobud şəkildə pozmuş və bununla da "GARAGE-1” MMC-nin fəaliyyətinin iflic vəziyyətə düşməsinə, iddiaçının təlim-tədris heyəti və dövlət büdcəsi qarşısında külli miqdarda ödənilməmiş borcun yaranmasına səbəb olmuşdur. İddiaçı ilə cavabdeh arasında formalaşmış işgüzar praktika pozulduğu üçün aprel, may və iyun ayları üzrə (Aprel 2024 - ƏDV daxil 50 252,40 manat, May 2024 - ƏDV daxil 48 621,87 manat, İyun 2024 - Ədv daxil 35 337,06 manat, cəmi – 134 210.93 manat) peşə hazırlığı xərclərinin ödənilməsi üçün müvafiq hesab fakturalar cavabdeh qurumun təsdiqi olmadan onlara göndərilmişdir. Həmin aylar üzrə müvafiq elektron qaimələr onlayn kargüzarlıq vasitəsilə cavabdehin elektron kabinetinə göndərilmişdir.

28. İddia tələbinin maddi hüquqi əsası kimi Mülki Məcəllənin 10.1-ci, 385-ci, 386.1-ci, 390.7-ci, 404.1-ci, 404.2-ci, 425.1-ci, 430.1-ci, 442-ci, 448.1-ci maddələrinə istinad olunmuşdur.

29. Cavabdehin nümayəndəsi iddia tələbinə qarşı yazılı etiraz təqdim etmiş, etirazında aşağıdakıları göstərmişdir: “Filialla müəssisə arasında bağlanmış “Peşə hazırlığının təşkilinə dair” 29 fevral 2024-cü il tarixli MMTF-57/2024 nömrəli müqaviləyə əsasən, müəssisə tərəflər arasında adlı siyahısı razılaşdırılmış müdavimlərə 4 mart 2024-cü il tarixində başlayan "backend and fronted developer” istiqaməti üzrə ümumilikdə 101 gün, 555.5 saat müddətinə peşə hazırlığı kursunun keçirilməsini öz öhdəsinə götürmüşdür. 26 aprel 2024-cü il tarixində Agentliyin Daxili nəzarət və audit departamentinin əməkdaşları tərəfindən müəssisədə aparılan monitorinq zamanı kursun təşkilinin keyfiyyəti ilə əlaqədar bir sıra nöqsanlar müəyyən edilərək aktlaşdırılmışdır. Monitorinq zamanı Agentlik hesabına kurs keçən müdavimlərlə yanaşı, birbaşa müəssisəyə müraciət etmiş vətəndaşların da tədris prosesində (eyni saatlarda və eyni təlimçinin iştirakı ilə) iştirak etdiyi, həmçinin kursda bəzi müdavimlərə digər ixtisaslar üzrə tədrisin keçirildiyi müəyyən olunmuşdur. Belə ki, 3 may 2024-cü il tarixində aparılan monitorinq zamanı müəssisənin tələbə işləri üzrə direktoru Şahid11 tərəfindən verilmiş məlumata əsasən məlum olmuşdur ki, müqavilə üzrə kursda təhsil alan ümumi 97 nəfər müdavimdən 10 nəfəri müqavilədən kənar ixtisaslar üzrə təlimə cəlb olunmuşdur. Qeyd olunan halla bağlı müəssisədə akt tərtib edilmiş və tərəflər tərəfindən təsdiq olunmuşdur. Agentlik tərəfindən müəssisəyə müvafiq pozuntularla əlaqədar 13 dekabr 2024-cü il tarixli 3-17-2/2-61536/2024 nömrəli rəsmi xəbərdarlıq məktubu ünvanlanmış, bundan əlavə, yuxarıda qeyd edilənləri nəzərə alaraq, müqavilənin icrası zamanı Müəssisə tərəfindən yol verilən kobud pozuntuların xarakteri, müqavilənin 3.1.8-ci və 3..4.12-ci yarımbəndlərinin tələbləri nəzərə alınmaqla, müqavilə üzrə qalıq öhdəliklərin icra edilməməsi şərti ilə müqavilənin 8-ci hissəsinin "b” bəndinə uyğun olaraq yazılı xəbərdarlıq edilməklə müqavilənin Filial tərəfindən birtərəfli qaydada ləğv edilməsi ilə bağlı Filial tərəfindən Müəssisəyə 28 dekabr 2024-cü il tarixli məktub ünvanlanmışdır. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 30 iyun 2020-ci il tarixli 1077 nömrəli Fərmanı ilə təsdiq olunmuş Nizamnaməsinə əsasən Agentlik aktiv məşğulluq tədbirlərinin təşkili, işsizlikdən sığorta vəsaitinin idarə edilməsi, işaxtaran və işsiz şəxslərin sosial müdafiəsi ilə bağlı tədbirlərin, “Məşğulluq haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun tələblərinə əməl olunmasına nəzarətin, habelə aidiyyəti dövlət orqanları (qurumları) ilə birlikdə əmək bazarının təhlili və qeyri-formal məşğulluğun aşkar edilməsi və qarşısının alınması ilə bağlı nəzarət tədbirlərinin həyata keçirilməsi, bununla bağlı maarifləndirmə, məlumatlandırma, təbliğat işinin təşkili sahəsində fəaliyyət göstərən publik hüquqi şəxsdir. Agentlik öz fəaliyyət istiqamətləri çərçivəsində işsiz və işaxtaran şəxslərin məşğulluğunun təmin edilməsi, habelə onların yenidən əmək bazarına qayıtmasının təmin edilməsi üzrə “Məşğulluq haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununa əsasən müxtəlif tədbirlər icra edir. İlkin olaraq qeyd edilməlidir ki, hazırkı məhkəmə mübahisəsinin mülki iş yoxsa kommersiya mübahisəsi olması ilə əlaqədar məhkəmə aidiyyəti ilə bağlı Filial tərəfindən verilmiş vəsatət Bakı Kommersiya Məhkəməsinin 11 mart 2025-ci il tarixli e- 2- 2(113)-2324/2025 nömrəli qərardadı ilə təmin edilməmişdir. Sözügedən qərardadda razılaşmayan Filial həmin qərardaddan şikayət vermiş və verilmiş şikayət Bakı Kommersiya Məhkəməsinin 10 aprel 2025-ci il tarixli e-2-2(113)-2324/2025 nömrəli qərardadı ilə şikayət təmin edilməmiş, şikayət iş materialları ilə birlikdə baxılması üçün Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinə göndərilmişdir. Ali Məhkəmənin 6 may 2025-ci il tarixli 2-2(102)-366/2025 nömrəli Qərarı ilə Filialın şikayəti təmin edilməmiş və Bakı Kommersiya Məhkəməsinin 10 aprel 2025-ci il tarixli e-2- 2(113)-2324/2025 nömrəli qərardadı dəyişdirilmədən qüvvədə saxlanılmışdır.Məhkəmə aidiyyəti ilə bağlı yuxarıda qeyd edilən kassasiya icraatı davam etdiyi müddət ərzində Agentliyin fəaliyyət istiqamətləri ilə əlaqədar bağlanılan müqavilələrdən doğan mübahisələrin mülki və ya inzibati qaydada həll edilməsi ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun "Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsinin 2.1 -ci maddəsinin şərh edilməsi barədə müraciətinə dair” 18 aprel 2025-ci il tarixli Qərardadı qəbul olunmuşdur. Həmin Qərardadın nəticəvi hissəsində müəyyən olunmuşdur ki, müqavilələrdən yaranan mübahisələrə dair məhkəmə aidiyyəti məsələsi məhkəmələr tərəfindən Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun bu Qərardadında və "İnzibati icraat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 2.0.1 və 2.0.2-ci maddələrinin şərh edilməsinə dair” 2012-ci il 6 oktyabr tarixli Qərarında göstərilən hüquqi mövqelər nəzərə alınmaqla, müqavilənin xarakterinin və mübahisənin predmetinin dəqiq müəyyənləşdirilməsinə əsasən həll olunmalıdır. Hər nə qədər də yuxarıda qeyd edilən Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun Qərardadı fərqli faktiki hallara malik mübahisə ilə əlaqədar olsa da, nəzərə alınmalı məqam ondan ibarətdir ki, həmin iş üzrə mübahisənin yaranmasına səbəb olan özünüməşğulluğun təşkili və hazırkı iş üzrə peşə hazırlığının təşkili institutları mahiyyəti etibarilə "Məşğulluq haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda (bundan sonra - Qanun) nəzərdə tutulan aktiv məşğulluq tədbirlərindəndir. Sözügedən Qərardada əsasən müəyyən olunmuşdur ki, müqavilənin inzibati və ya mülki hüquqi müqavilə olması, tərəflər arasında yaranan münasibətlərin xarakteri mübahisənin mülki mühakimə icraatı qaydasında, yoxsa inzibati məhkəmə icraatı qaydasında baxılması, yəni məhkəmə aidiyyətinin müəyyənləşdirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Həmin Qərardadda qeyd olunmuş mövqeyə əsasən inzibati, yəni publik hüquq münasibətlərinin obyektini məhz dövlət idarəçiliyi və yerli özünüidarəetmənin həyata keçirilməsi prosesində yaranan ictimai münasibətlər təşkil edir. Bu münasibətlərdə tərəflərdən biri qismində mütləq şəkildə inzibati orqan və ya qanunla inzibati akt qəbul etmək səlahiyyəti verilən hər hansı bir subyekt çıxış edir.inzibati hüquq münasibətlətini yaradan hüquqi faktlardan biri qismində inzibati müqavilələr çıxış edir. Yenə həmin Qərardadla müəyyən olunmuşdur ki, inzibati müqavilələrin tərəflərindən ən azı biri qismində məqsədi konkret inzibati hüquq münasibətlərini yaratmaq, dəyişdirmək və ya sona çatdırmaq olan inzibati orqanlar (publik hakimiyyət daşıyıcıları) çıxış edir. Lakin tərəflərdən birinin inzibati orqan olması özlüyündə həmin müqavilənin inzibati müqavilə hesab olunması üçün kifayət qədər əsas təşkil etmir. Müqavilənin inzbati müqavilə hesab edilməsi üçün onun tərəfləri ilə yanaşı, müqavilənin obyektinin, məqsədinin, müqavilə münasibətlərinə şamil olunan qanunvericiliyin xüsusiyyətlərinin nəzərə alınması mütləqdir. Eyni zamanda inzibati müqavilələrin obyektini məhz inzibati hüquq normaları ilə tənzimlənməli olan münasibətlər təşkil edir. Belə ki, mahiyyətcə daha çox dispozitiv xarakterli olan, şərtləri tərəflərin azad iradə ifadəsi ilə müəyyən edilən mülki hüquqi müqavilələrdən fərqli olaraq, inzibati müqavilələrin bağlanma qaydası, bir sıra mühüm şərtləri və s. məsələlər inzibati hüquq normaları ilə müəyyənləşdirilir. inzibati müqavilələrin məzmunun müəyyənləşdirilməsində tərəflər tam sərbəst olmamaqla, belə müqavilələrin müəyyən şərtləri inzibati qanunvericiliyin imperativ müddəalarına tabedir. Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu müvafiq Qərardad qəbul edərək hesab etmişdir ki, qeyd olunanları ümumiləşdirməklə inzibati müqavilələrin əsas səciyyəvi xüsusiyyətlərinə aşağıdakılar aid edilə bilər: 1. müqavilə tərəflərindən ən azı birinin inzibati orqan olması; 2. müqavilənin predmetinin dövlətin idarəetmə funksiyalarının həyata keçirilməsi ilə bağlı olması; 3. müqavilənin məqsədinin ictimai və ya ümumdövlət maraqlarının təmin olunmasına, ictimai ehtiyacların ödənilməsinə və ya birbaşa ictimai xidmətlərin icra edilməsinə yönəldilməsi; 4. müqavilənin bir sıra şərtlərinin inzibati hüquq normaları ilə tənzimlənməsi; 5. müqavilə tərəflərinin qeyri-bərabərliyi və s. inzibati orqanlar özünüməşğulluğa cəlb olunmuş şəxs hakimiyyət-tabeçilik münasibətlərində olmasalar da, müqavilənin bağlanması proseduru və müqavilənin bir sıra şərtləri məhz inzibati xarakterli normativ hüquqi aktlarla müəyyən edilmişdir. Həmin şərtlər isə tərəflər üçün məcburi xarakterə malikdir. Qərardadda o da qeyd edilmişdir ki, Qanunda həmin Qanunun pozulmasına görə məsuliyyət və mübahisələrin həlli ilə bağlı müddəalar da öz əksini tapmışdır. Belə ki, bu Qanunun 33.3-cü maddəsinə əsasən, məşğulluq sahəsində mübahisələr inzibati qaydada və məhkəmə qaydasında həll edilir. Qeyd edilən norma "Məşğulluq haqqında” Qanundan irəli gələn məşğulluq sahəsində yaranan mübahisələrin inzibati xarakterli mübahisələr olduğuna dəlalət edir. Nəzərə alınmalıdır ki, hazırkı mübahisə məhz peşə hazırlığının təşkili ilə əlaqədar iddiaçı ilə bağlanmış müqavilədən yaranmışdır və həmin müqavilə üzrə bir sıra şərtlər aidiyyəti qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuşdur. Qanunun 1.1.17-ci maddəsinə əsasən peşə hazırlığı işaxtaran və işsiz şəxslərin əmək bazarının tələbatına uyğun olaraq təhsil müəssisələrində ixtisasa (peşəyə) və (və ya) yeni ixtisasa (peşəyə) yiyələnmək üçün bu Qanunun tələbləri nəzərə alınmaqla, "Təhsil haqqında” və "Peşə təhsili haqqında” Azərbaycan Respublikasının qanunlarına uyğun olaraq peşə təhsili almasıdır. Göründüyü kimi hazırkı mübahisənin yaranma əsası qismində çıxış edən peşə hazırlığının təşkili ilə əlaqədar müqavilə Filial qismində Agentliyin ictimai vəzifələrinin icrası ilə əlaqədardır. Beləliklə yuxarıda qeyd edilən yanaşma hazırkı iş üzrə tətbiq edildikdə bu mübahisənin mülki məhkəmə icraatı qaydasında deyil, inzibati məhkəmə icraatı qaydasında baxılma olduğu müəyyən edilir. Bu isə Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 261.0.1-ci maddəsinə əsasən iş üzrə icraata xitam verilməsi əsası qismində qiymətləndirilir. Bu baxımdan hazırkı mübahisə üzrə işin Bakı Kommersiya Məhkəməsində baxılmasına etiraz edirik. Hazırkı iddia ərizəsi maddi və prosessual hüquq normalarının tələblərinə cavab vermədiyi üçün əsassız hesab edilir. Mübahisənin mahiyyəti üzrə bildiririk ki, Agentliyin Daxili nəzarət və audit departamentinin əməkdaşlarının iştirakı ilə iddiaçının müqavilə üzrə öhdəliklərinin icrasının yoxlanılması, habelə peşə hazırlığının cari vəziyyətinin müəyyən olunması zamanı keçirilən monitorinqlər zamanı müəssisənin müqavilə üzrə öhdəliklərini pozduğu müəyyən olunmuşdur. Belə ki, 26 aprel 2024-cü il tarixində Müəssisədə aparılan monitorinq zamanı: 1) Agentlik hesabına kurs keçən müdavimlərlə yanaşı, birbaşa Müəssisəyə müraciət etmiş vətəndaşların da tədris prosesində (eyni saatlarda və eyni təlimçinin iştirakı ilə) iştirak etdiyi; 2) kursda bəzi müdavimlərə digər ixtisaslar üzrə tədrisin keçirildiyi müəyyən olunmuşdur.Müvafiq monitorinq nəticəsində müəyyən olunmuşdur ki, Agentlik hesabına kurs keçən müdavimlərlə yanaşı, birbaşa Müəssisəyə müraciət etmiş vətəndaşlarda tədris prosesinə (eyni saatlarda və eyni təlimçinin iştirakı ilə) cəlb edilmişdir.Həmin vətəndaşlara müvafiq Müəssisə tərəfindən vəd verilmişdir ki, sözügedən vətəndaşlar da Agentlik tərəfindən peşə hazırlığına cəlb edilən vətəndaşlar kimi təqaüd əldə edəcəkdir. Məhz bu addımla Müəssisə Agentliyə qarşı əsassız vətəndaş narazılığı yaratmaqla, həmin şəxslərin də məhz Agentlik tərəfindən Müəssisədə peşə hazırlığına cəlb olunması ilə bağlı Agentliyə münasibət dolayı süni təzyiq yaratmaqla, həmin kateqoriya şəxslərin peşə hazırlığına cəlb olunmasından da gəlir əldə etmək məqsədi güdmüşdür. Bununla bağlı aidiyyəti vətəndaş müraciətlərinin təsdiq olunmuş surətləri əlavə olunur. Nəzərə alınmalıdır ki, Qanunun 20.1 -ci maddəsinə əsasən şəxslər peşə hazırlığına 1) işaxtaran və işsiz şəxslər lazımi peşə və ya ixtisası olmadığına görə onun üçün münasib iş seçmək mümkün olmadıqda və 2) işaxtaran və işsiz şəxs əvvəlki peşə (ixtisas) üzrə işləmək qabiliyyətini itirdikdə, həmin peşə (ixtisas) üzrə iş tapmaq mümkün olmadıqda və ya həmin peşə (ixtisas) üzrə bacarıqların artırılması zərurəti olduqda cəlb edilirlər.Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2019-cu il 7 iyun tarixli 261 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş "işaxtaran və işsiz şəxslərin peşə hazırlığının təşkili Qaydası”nın (bundan sonra - Qayda) 1.4-cü maddəsinə əsasən Agentlik əmək bazarının işçi qüvvəsinə ehtiyacları üzrə proqnozlara uyğun olaraq hər il üçün peşə və ixtisaslar üzrə istiqamətləri, cəlb ediləcək şəxslərin sayını müəyyən edir. Qaydanın 1.5-ci maddəsinə əsasən dövlət orqanları, bələdiyyələr, hüquqi və fiziki şəxslər tərəfindən təsis edilən əlavə təhsili həyata keçirən müəssisələr (universitetlər, institutlar, mərkəzlər və s.) peşə hazırlığını həyata keçirə biləcəkləri ixtisası (ixtisasları) göstərməklə, peşə hazırlığının həmin müəssisədə təşkili barədə Agentliyə müraciət edirlər.Göründüyü kimi şəxslərin konkret istiqamətlər üzrə peşə hazırlığına cəlb edilməsi bir sıra nüanslar baxımından əhəmiyyətlidir. Birinci nüans ondan ibarətdir ki, Filial qismində Agentlik tərəfindən şəxslər konkret peşə və ixtisas istiqamət üzrə peşə hazırlığına cəlb edilən zaman həmin peşə və ixtisas istiqaməti üzrə peşə hazırlığını uğurla bitirən şəxslərə işçi qüvvəsi qismində əmək bazarında nə qədər ehtiyac olması nəzərə alınır. Bu nüansın əhəmiyyəti ondan ibarətdir ki, peşə hazırlığı aidiyyəti qanunvericiliyə görə aktiv məşğulluq tədbiri olduğuna görə şəxslərin peşə hazırlığına cəlb edilməsinin yekun məqsədi həmin şəxslərin əmək bazarında münasib işlərə göndərilməklə həmin şəxslərin məşğulluğunun təmin edilməsidir. Əks halda Filial qismində Agentlik tərəfindən təşkil edilən peşə hazırlığını uğurla bitirən şəxslərin məşğulluğunun təmin edilməsi həmin şəxslərin cəlb edildiyi istiqamətlərə əmək bazarında ehtiyac olmadığı üçün öz hüquqi mahiyyətini itirər və işsizlikdən sığorta fondundan bu aktiv məşğulluq tədbiri üçün xərclənən vəsaitin səmərəsiz istifadəsi ilə nəticələnə bilər. Tərəflər arasında imzalanmış Müqavilə 2.2-ci bəndində Filial tərəfindən peşə hazırlığına göndərilmiş şəxslərin məhz "backend and frontend developer” istiqaməti üzrə peşə hazırlığına cəlb edilməsi razılaşdırılmış və ümumi müqavilə mətnində şəxslərin cəlb olunduğu peşə hazırlığı istiqamətinin təktərəfliq qaydada müəssisə tərəfindən dəyişdirilməsi imkanı nəzərdə tutulmamışdır. Əlavə olaraq Filial və Müəssisə arasında peşə hazırlığına göndəriş verilmiş şəxs və ya şəxslərin cəlb olunduğu peşə hazırlığı istiqamətinin dəyişdirilməsi ilə əlaqədar əlavə razılaşma olmamışdır. 3 may 2024-cü il tarixində aparılan monitorinq zamanı müəssisənin tələbə işləri üzrə direktoru Şahid11 tərəfindən verilmiş məlumata əsasən məlum olmuşdur ki, müqavilə üzrə kursda təhsil alan ümumi 97 nəfər müdavimdən 10 nəfəri müqavilədən kənar ixtisaslar üzrə təlimə cəlb olunmuşdur. Qeyd olunan halla bağlı müəssisədə akt tərtib olunmuş və tərəflər tərəfindən təsdiq olunmuşdur.iddiaçı öz iddia ərizəsində də bu faktı təsdiq etmişdir. Əlavə olaraq müvafiq iddia ərizəsində müdavimlərin izahatlarının alınaraq Agentliyə təqdim edildiyi qeyd edilsə də, peşə hazırlığına Agentlik tərəfindən göndəriş verilmiş şəxslərin Müəssisədə başqa istiqamətlər üzrə təlimlərə cəlb edilməsi heç bir halda nə müdavimlərin, nə də Filial qismində Agentliyin hərəkət və ya hərəkətsizliyi ilə bağlı deyil. İddiaçının da iddia ərizəsində etiraf etdiyi bu hal hazırkı halda işin mübahisəsiz halıdır və məhz bu hal özlüyündə müəssisənin tərəflər arasında bağlanmış müqavilə şərtlərini kobud şəkildə pozmasını sübut edir. Məsələn 3 may 2024-cü il tarixli monitorinq aktına əsasən müəyyən olunmuşdur ki, monitorinq tarixində müdavimlər X13, X11, Şahid4, Şahid5, X7, Şahid7, Şahid10 qızı, Şahid9 və digər şəxslər müqavilədə nəzərdə tutulmuş "backend and fronted developer” istiqaməti üzrə deyil, interyer dizayn, qrafik dizayn, rəqəmsal marketinq istiqamətləri üzrə dərsdə olmuşdurlar. Buna baxmayaraq Müəssisə tərəfindən Filiala təqdim edilən 01-31 may 2024-cü il tarixləri arasında müdavimlərin davamiyyət cədvəlində adı sadalanan şəxslərin məhz "backend and fronted developer” istiqaməti üzrə dərslərdə iştirak etməsi qeyd edilərək bu hissədə Filiala həqiqətə uyğun olmayan məlumatlar təqdim edilmişdir. Ancaq nəzərə alınmalıdır ki, 3 may 2024cü il tarixindəki monitorinq Müəssisənin tələbə işləri üzrə direktoru Şahid11 iştirakı ilə keçirilmişdir və monitorinq nəticələri ilə bağlı akt həmin şəxs tərəfindən də imzalanmaqla təsdiq olunmuşdur.Yuxarıda adı çəkilən şəxslər 3 may 2024-cü il tarixində interyer dizayn, qrafik dizayn, rəqəmsal marketinq istiqamətləri üzrə müvafiq qruplarda tədrisə cəlb edildiyi üçün həmin tarixə münasibətdə şəxslərin "backend and fronted developer” istiqaməti üzrə keçirilən dərslərə cəlb edilməsi və bunun təsdiqi ilə bağlı Filiala təqdim edilmiş davamiyyət cədvəli arasında uyğunsuzluq mövcuddur.Beləliklə, Müəssisə nəinki şəxsləri müqavilə üzrə nəzərdə tutulmuş istiqamətdə tədrisə cəlb etməmiş, həm də həmin şəxslərin sanki müqavilə üzrə nəzərdə tutulan istiqamətdə tədrisə cəlb edilməsi ilə bağlı həqiqətə uyğun olmayan məlumatlar verməklə müqavilənin icrası ilə bağlı həqiqətə uyğun olmayan görünüş yaratmaq istəmişdir. Bu isə müqavilə hüququ baxımından heç bir halda Müəssisənin üzərinə götürmüş olduğu öhdəliklərin vicdanlı icrası kimi qiymətləndirilə bilməz. Müqavilənin 3.1.8-ci yarımbəndinə əsasən İcraçı tərəfindən müqavilə üzrə vəzifələr vaxtında və dəqiq icra edilmədikdə, eləcə də "Məşğulluq haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun və Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 7 iyun 2019-cu il tarixli 261 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş "İşaxtaran və işsiz şəxslərin peşə hazırlığının təşkili Qaydası”nın tələbləri pozulduqda, habelə peşə hazırlığında müdavimin şikayəti əsasında kobud pozuntu halları aşkar edildikdə, Sifarişçinin İcraçıdan kursu dayandırmağı və dayandırıldığı tarixədək bu Müqavilə üzrə İcraçıya ödənilən məbləğin geri qaytarılmasını tələb etmək hüququ vardır. Müqavilənin 3.4.12-ci yarımbəndinə əsasən 3.1.8-ci yarımbəndində qeyd edilən hal baş verdikdə peşə hazırlığı kursunu dayandırmaq və bu Müqavilə üzrə ödənilən məbləği Sifarişçiyə qaytarmaq İcraçının vəzifəsi olaraq təsbit edilmişdir. Monitorinq zamanı aşkarlanan nöqsanlar mahiyyəti etibarilə müvafiq peşə hazırlığı kursu üzrə tədrisin keyfiyyətinə aşağı salmış, habelə tədris müddətində təqdim edilmiş bütün davamiyyət cədvəllərinin həqiqiliyinə münasibət əsaslı şübhələr doğurmuşdur.Yuxarıda qeyd edilən nöqsanlar tərəflər arasında bağlanmış müqavilə üzrə müəyyən olunmuş öhdəliklərin lazımi keyfiyyətli icrası hesab edilmədiyindən həmin hallar hazırkı münasibətlər çərçivəsində müqavilə şərtlərinin kobud pozuntusu hesab edilir”.

30. İddiaçının nümayəndəsi cavabdehin nümayəndəsi tərəfindən verilmiş etirazla bağlı əlavə izah verərək bildirmişdir ki, müqavilə üzrə kursda təhsil alan müdavimlərin müqavilədən kənar ixtisaslar üzrə təlimə cəlb olunmalarının qadağan edilməsi nə hər hansı bir normativ sənəddə, nə də tərəflərin bağladığı müqavilədə təsbit edilməyib. Belə ki, icraçının vəzifələri müqavilənin 3.4-cü bəndində təsbit edilmiş və həmin vəzifələr sırasında kobud pozuntu kimi qələmə verilən hal yer almayıb. Bundan əlavə, Agentliyin Daxili nəzarət və audit departamentinin əməkdaşları tərəfindən müəssisədə aparılan monitorinqdən sonra, xx.xx.2024-cü il tarixdə İddiaçı MMC-nin direktoru Toğru Əhmədsoy tərəfindən özünə məxsus elektron poçt ünvanından Agentliyin Peşə hazırlığı departamentinin Tədris müəssisələri ilə iş şöbəsinin Baş mütəxəssisi Samuel Mahmudlunun “Elektron ünvan 4” elektron poçt ünvanına məktub və müqavilə üzrə kursda təhsil alan müdavimlərin müqavilədən kənar ixtisaslar üzrə təlimlərdə iştirak etmiş müdavimlərin izahatları göndərilmişdir. Həmin müdavimlərin hər biri izahatında qeyd etmişdir ki, onlar "Frontend&Backend” ixtisasının müvafiq qrupunda təhsil alırlar və öz ixtisasları ilə bərabər başqa ixtisaslarda da iştirak etmələri üçün "GARAGE-1” MMC-nin müdriyyətinə müraciət ediblər. Buna baxmayaraq cavabdeh müqavilənin 3.1.8-ci bəndinə uyğun olaraq icraçıdan kursu dayandırmağı tələb etməmiş, əksinə Agentliyin rəsmi email ünvanlarından iddiaçı "GARAGE-1” MMC-nin email ünvanına peşə hazırlığı ilə bağlı müxtəlif məktublar ünvanlanmışdır. Onlardan biri xx.xx.2024-cü il tarixdə "Elektron ünvan 3” email ünvanından "Təqaüd məbləğinin dəyişilməsi” başlığı ilə göndərilmişdir. Həmin məktubda 2024-cü il 25 iyun tarixli 1184-VİQD nömrəli Qanununun qüvvəyə minməsi və "Peşə hazırlığına cəlb olunan şəxsə verilən təqaüdün ödənilməsi” qaydasında dəyişikliyin baş verməsi barədə müfəssəl məlumat verilmişdir. Bundan əlavə, xx.xx.2024-cü il tarixdə Agentliyin Peşə hazırlığı departamentinin Tədris müəssisələri ilə iş şöbəsinin Baş mütəxəssisi Samuel Mahmudlunun "Elektron ünvan 4” elektron poçt ünvanından iddiaçının email ünvanına "X10_Peşə hazırlığı _Komissiya nəticələri” başlığı ilə göndərilən məktubda qeyd edilmişdir ki, müəssisədən Agentliyə daxil olmuş müraciətə "Peşə hazırlığının təşkili üzrə müraciət etmiş müəssisələrin Qiymətləndirilməsi Komissiyası” tərəfindən aidiyyəti üzrə baxılaraq siyahıda adları qeyd olunan müəssisələrin qeyd olunan peşələr üzrə peşə hazırlığının təşkili ilə bağlı müraciəti Komissiya tərəfindən məqsədə uyğun hesab edilmişdir. Həmin siyahıda İddiaçı-in qarşısında "Backend and Frontend developer” ixtisası ilə yanaşı, həmçinin "Rəqəmsal media və marketinq mütəxəssisi” və “Uİ/UX dizayn” ixtisasları da qeyd olunmuşdur. Bu da ona dəlalət edir ki, Agentlik Garage-1 MMC tərəfindən "Backend and Frontend developer” ixtisası ilə yanaşı müdavimlərə, həmçinin "Rəqəmsal media və marketinq mütəxəssisi” və "Uİ/UX dizayn” ixtisasları üzrə təlim keçmək icazəsini vermişdir. Bütün faktlar, habelə Agentlik tərəfindən kurs iştirakçılarına 2024-cü ilin aprel, may və iyun aylarında təqaüdlərin köçürülməsi faktı Agentlik tərəfindən etiraz ərizəsində istinad olunan halları əsassız edir.

31. Cavabdehin nümayəndəsi (rəhbəri) Nümayəndə2 məhkəməyə təqdim etdyi yazılı izahatında aşağıdakıları bildirmişdir: “İddiaçı ilə cavabdeh (MMTF) arasında bağlanmış “Peşə hazırlığının təşkilinə dair” 29 fevral 2024-cü il tarixli MMTF-57/2024 nömrəli müqaviləyə (bundan sonra - müqavilə) əsasən cəmiyyətin müqavilə bağlanana qədər təqdim etdiyi 200 nəfərlik siyahı əsasında 97 nəfərin kursa cəlb edilməsi tərəflər arasında razılaşdırılmış və həmin 97 nəfər müdavimin 4 mart 2024-cü il tarixində başlayan "backend and fronted developer” istiqaməti üzrə ümumilikdə 101 gün, 555,5 saat müddətinə peşə hazırlığı kursunun nəzəri hissəsini əyani və praktiki hissəsini əyani keçirilməsini cəmiyyət öz öhdəsinə götürmüşdür. Müqavilənin 3.1.6-cı bəndinə əsasən 26 aprel və 3 may 2024-cü il tarixilərində Agentliyin Daxili nəzarət və audit departamentinin əməkdaşları tərəfindən iki dəfə cəmiyyətdə aparılan nəzarət tədbirləri monitorinqlər zamanı kursun təşkili və bir sıra ciddi nöqsanlar müəyyən edilərək aktlaşdırılmışdır. 26 aprel 2024-cü il tarixdə keçirilən monitorinq zamanı: Agentliyin idarə etdiyi İşsizlikdən Sığorta Fondunun (İSF) vəsaiti hesabına kurs keçən müdavimlərlə yanaşı, birbaşa müqavilə üzrə 97 nəfərdən biri olmayan, müqaviləyə qədər təqdim edilən 200 nəfərlik siyahıda adı olan və MMTF tərəfindən kursa cəlb edilməşi üçün təsdiq edilməyən vətəndaşların "backend and frontend developer” ixtisası üzrə tədris prosesində iştirak etdikləri; İSF vəsaiti hesabına maliyyələşən "backend and frontend developer” ixtisası üzrə kurs keçməsi razılaşdırılan 97 nəfərdən olan müdavimlərə eyni saatlarda müqavilə üzrə ixtisasa aidiyyəti olmayan "Qrafik dizayner” ixtisası üzrə, həmçinin bəzi müdavimlərə digər ixtisaslar üzrə tədrisin keçirildiyi müəyyən olunmuşdur. 3 may 2024-cü il tarixdə keçirilən monitorinq zamanı:Tədrisi aparılan 3 qrup üzrə və ümumilikdə saat 10:00-18:00 aralığında kurs keçirilən qruplar üzrə ümumilikdə 36 nəfərə münasibətdə pozuntu aşkar edimişdir. Belə ki, "backend and frontend developer” ixtisasına aidiyyəti olmayan "Qrafik dizayner” ixtisası üzrə 5 nəfər (Agentlik tərəfindən təqaüd ödənilən) cəlb edilmiş, "backend and frontend developer” ixtisası üzrə cəlb edilən 50 nəfərdən 4 nəfəri kənar şəxs olmuş, "backend and frontend developer” ixtisasına aidiyyəti olan "Python” ixtisası üzrə cəlb edilən 16 nəfərdən 7 nəfəri kənar şəxs olmuş, "backend and frontend developer” ixtisasına aidiyyəti olan "Java” ixtisası üzrə cəlb edilən 20 nəfərdən 10 nəfəri kənar şəxs olmuş, "backend and frontend developer” ixtisasına aidiyyəti olan "Sişarp” ixtisası üzrə cəlb edilən 21 nəfərdən 5 nəfəri kənar şəxs olmuş, "backend and frontend developer” ixtisasına aidiyyəti olmayan "İnteryer dizayn” ixtisası üzrə 2 nəfər (Agentlik tərəfindən təqaüd ödənilən) cəlb edilmiş, "backend and frontend developer” ixtisasına aidiyyəti olmayan "Rəqəmsal marketinq” ixtisası üzrə 3 nəfər (Agentlik tərəfindən təqaüd ödənilən) cəlb edilmişdir (5+4+7+10+5+2+3=36).Cəmiyyətin tələbə işləri üzrə direktoru Şahid11 3 may 2024cü il tarixli monitorinq aktını imzalamaqla yuxarıda şərh edilən faktları təsdiq etmişdir (aktın surəti məhkəməyə təqdim edilir). Eyni zamanda, Şahid11 tərəfindən 3 may 2024-cü il tarixdə e-mail vasitəsilə Agentiyin Daxili nəzarət və audit departamentinin monitorinqdə iştirak edən və aktı imzalayan əməkdaşı Şahid13 3 may 2024-cü il tarixli aktı bir daha təsdiq edən Excel faylda kursun ixtisası, dərs saatları, vətəndaş məlumatları (vətəndaş məlumatlarının qarşısında Mərkəzi Mühasibatlıq və Təyinat Filialı ilə müqavilə çərçivəsində təhsil almaları barədə qeydlər əks etdirən Qrafik göndərərmişdir.3 may 2024-cü il tarixində interyer dizayn, qrafik dizayn, rəqəmsal marketinq istiqamətləri üzrə müvafiq qruplarda tədrisə cəlb edildiyi üçün həmin tarixə münasibətdə şəxslərin "backend and fronted developer” istiqaməti üzrə keçirilən dərslərə cəlb edilməsi və bunun təsdiqi ilə bağlı təqdim edilmiş davamiyyət cədvəli arasında uyğunsuzluq mövcuddur.Beləliklə, cəmiyyət nəinki şəxsləri müqavilə üzrə nəzərdə tutulmuş istiqamətdə tədrisə cəlb etməmiş, həm də həmin şəxslərin sanki müqavilə üzrə nəzərdə tutulan istiqamətdə tədrisə cəlb edilməsi ilə bağlı ziddiyətli məlumatlar verməklə müqavilənin icrası ilə bağlı həqiqətə uyğun olmayan görünüş yaratmaq istəmişdir. Bu isə müqavilə hüququ baxımından heç bir halda İddiaçının üzərinə götürmüş olduğu öhdəliklərin vicdanlı icrası kimi qiymətləndirilə bilməz.Qeyd edilməlidir ki, Müqavilədə nəzərdə tutulan ixtisas - "Backend and Frontend developer” üzrə adambaşı maliyyələşmə məbləği 4500 AZN təşkil etdiyi halda, Agentlik tərəfindən təqaüd ödənilən vətəndaşlara keçirilmiş kənar ixtisaslar: "Qrafik dizayner” ixtisası üzrə adambaşı maliyyələşmə məbləği 1650 AZN (2850 AZN fərq), "Rəqəmsal marketinq” ixtisası üzrə adambaşı maliyyələşmə məbləği 1000 AZN (3500 AZN fərq), "İnteryer dizayn” ixtisası üzrə adambaşı maliyyələşmə məbləği 650 AZN (3850 AZN fərq) təşkil edir. Monitorinqlər zamanı aşkar edilən, monitorinq aparılmayan günlərdə də yol verildiyi istisna edilməyən, yaxud daha ciddi rəqəm göstəriciləri ilə yol verildiyi şübhə doğurmayan pozuntular nəticəsində Cəmiyyət tərəfindən kursa cəlb olunmuş, müqavilə üzrə 97 nəfərlik siyahıda adları olmayan, yəni MMTF tərəfindən müdavim kimi cəlb edilməsi təsdiq edilməyən 18 nəfər vətəndaş tərəfindən "aylardır kursa getmələrinə baxmayaraq onlara təqaüd ödənilməməsinin araşdırılması, digər kurs yoldaşları kimi onlara da təqaüd ödənilməsi tələbi” ilə kütləvi şəkildə Agentliyə şikayətlər edilmişdir. Həmin şikayətlərin bir çoxunda cəmiyyətin səlahiyyətli şəxsi X1 (hansı vəzifəni tutması bizə məlum deyil) adı çəkilir və həmin şəxsin şikayət edən şəxslərə kursla bağlı problemin aradan qaldırılacağına dair vədlər verildiyi bildirilir. Çoxsaylı şikayətlər üzrə MMTF tərəfindən Cəmiyyətə irad bildirildikdən sonra şikayətlərin ardı kəsilmişdir. Qeyd edilməlidir ki, həmin şikayətlərin hamısı, tərəfimizdən aparılmış monitorinqlərdən, xüsusilə 3 may tarixində aparılmış monitorinqdən sonra və şikayətlərin bir çoxu isə eyni tarixdə verilmişdir. Cəmiyyətin müqavilə üzrə öhdəliklərini kobud pozuntu ilə icra etməsi nəticəsində təqaüd tələbi irəli sürülən kütləvi şikayətlər Agentliyin dövlət başçısı tərəfindən yaradılan publik hüquqi şəxs olaraq cəmiyyətdəki nüfuzuna, illərlə qazandığı imicinə xələl gətirmir? Yaxud Agentlik (MMTF vasitəsilə) nüfuzuna xələl gətirsin, müqavilə şərtlərini nəinki dəqiq icra etməsin, hərtərəfli pozsun, öz maddi maraqlarını güdsün, sonra da dövlətin mülkiyyəti olan İSF-nin 135 000 manat vəsaitini qanunsuz və əsassız tələblərlə məhkəmə yolu ilə mənimsəsin deyə bu Cəmiyyətlə müqavilə bağlayırdı? Borclu maneədən xəbərdardırsa və ya xəbərdar olmalıdırsa, həmin maneə və icra qabiliyyətinə onun təsiri barədə kreditora dərhal məlumat verməlidir. Əgər kreditor məlumatı dərhal almazsa, borclu məlumatın vaxtında alınmaması ilə əlaqədar kreditorun düşdüyü zərər üçün məsuliyyət daşıyır.Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2019-cu il 7 iyun tarixli 261 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş "İşaxtaran və işsiz şəxslərin peşə hazırlığının təşkili Qaydası”nın (Qayda) 2-ci bəndinin tələblərinə əsasən Agentlik peşə hazırlığının təşkili məqsədilə əmək bazarının tələblərinə uyğun olaraq işaxtaran və işsiz şəxslərin peşə hazırlığına dair ehtiyaclarını müəyyən edir. İşə faktiki hallar və verilən hüquqi əsaslandırmadan da göründüyü kimi, icraçı Cəmiyyət müqavilə üzrə öhdəliklərini nəinki pozuntularla icra etmiş, hətta hələ müqavilə bağnılmazdan əvvəl niyyəti müqaviləni pozmaq, müqavilə üzrə kursa cəlb edilən vətəndaşları əlavə kurslara cəlb etməklə (10 nəfər müdavimin və iki nəfər səlahiyyətli şəxsin izahatlarından da göründüyü kimi buna maraqlı olaraq icazə verilib), habelə müqavilə tərəfi olan MMTF-nin iradəsinə zidd olaraq MMTF tərəfindən kursa cəlb edilməsindən imtina edilmiş şəxsləri də kurslara cəlb etməklə bu müqavilənin icrasından irəli gələn şəraitdən istifadə etməklə əlavə gəlir əldə etmək niyyətini güdmüşdür. Cəmiyyətə müqavilənin 2.2-ci bəndində MMTF tərəfindən peşə hazırlığına göndərilmiş şəxslərin Qaydanın 2-ci bəndinin tələbinə əsasən əmək bazarının tələblərinə uyğun olaraq işaxtaran və işsiz şəxslərin peşə hazırlığına dair ehtiyacları müəyyən edilməklə məhz "backend and frontend developer” istiqaməti üzrə peşə hazırlığına cəlb edilməsinin razılaşdırılmış olmasını və ümumi müqavilə mətnində şəxslərin cəlb olunduğu peşə hazırlığı istiqamətinin hərtərəfli qaydada cəmiyyət tərəfindən dəyişdirilməsi imkanının nəzərdə tutulmadığını, müqavilə üzrə onun risk dairəsinə daxil olan bu öhdəlikərin pozulması zamanı cavabdehlik daşıdığını dərk etməli olduğu halda öz maddi marağını güdmək niyyətini üstün tutmuş və nəticədə dövlətin mülkiyyəti olan İSF vəsaitini mənimsəmək məqsədilə məhkəmə müraciət etmişdir.Cəmiyyətlə MMTF arasında bağlanmış müqavilənin 2.3-cü bəndinin ehtiva etdiyi mahiyyətə əsasən icraçı cəmiyyət peşə hazırlığı kursunu bitirən müdavimlərin 50%-nin məşğulluğunun təmin edilməsini öhdəsinə götürür. Müqavilənin 2.3.2-ci bəndində deyilir: "Müqavilədə nəzərdə tutulan "müdavimlərin məşğulluğunu təmin etmək” dedikdə (peşə hazırlığı kursunu bitirmiş müdavimlərin) Qanunun 4.1-ci maddəsinə uyğun olaraq məşğulluğunun təmin edilməsi nəzərdə tutulur. Müqavilə üzrə öhdəliklərini dürüst, vicdanla, dəqiq və keyfiyyətlə icra etdiyini idda edən və bu fəaliyyətinə görə dövlətin mülkiyyəti olan 135000 manat vəsaiti tələb edən cəmiyyət kursu bitirən müdavimin 50%-ni Müqavilənin 2.3cü və 2.3.2-ci bəndlərinə və Qaydanın 2-ci bəndinin tələbinə əsasən məhz "backend and frontend developer” istiqaməti üzrə məşğulluğunu təmin edibmi?"Backend and Frontend developer” ixtisası üzrə kursa 97 nəfər cəlb olunmuş, 81 nəfər kursu bitirmiş, 16 nəfər xaric olunmuşdur. Kursu bitirən 81 nəfərdən 10 nəfər kurs keçdiyi ixtisas üzrə işlə təmin edilmişdir. Hal-hazırda onlardan 5 nəfəri kurs keçdiyi ixtisas üzrə işləyir.Bu göstərici bir daha sübut edir ki, müqavilə icra edilməmişdir, peşə hazırlığı kursu keyfiyyətsiz olduğu üçün 81 nəfər kursu bitirmiş müdavimin yarısı, 40 nəfəri işlə təmin olunmamış, yalnız 10 nəfərin məşğulluğu təmin edilmiş, onlardan 5-i ilə əmək müqaviləsinə xitam verilmişdir. Müqavilə üzrə öhdəliklərini, müqavilənin əsas niyyətini, mahiyyətini və dövlətin işsiz və işaxtaran şəxslərinin məşğulluğunun təmin edilməsi siyasətinin həyata keçirilməsində peşə hazırlığının təşkili qaydalarının prinsiplərini, bu istiqamət üzrə İSF-nin vəsaitinin səmərəli istifadə edilməsində məsuliyyət daşıyan Agentliyinin müvafiq müqavilə üzrə gözlətilərini pozan cəmiyyət iddiasında haqlı deyil. Davamiyyət cədvəllərini imzalarla doldurub təqdim etmək müqavilə şərtləri üzrə öhdəliklərin keyfiyyətlə icrasını təsdiq etmir. Tələbə işləri üzrə səlahiyyətli şəxslərin tanıdqları və təqaüd almaqda maraqlı olduqları üçün davamiyyət cədvəllərini imzalamaqda da maraqlı olan şəxslərə davamiyyət cədvəlinə imza atdırmaları çətin məsələ deyil və həftədə bircə dəfə kursa gələn şəxsin həftə boyu gəlmədiyi günlərə üçün də cədvələ imza atması istisna edilmir. Bu səbəbdən həmin cədvəllər sübut qismində mötəbər hesab edilə bilməz. Tədrisin keyfiyyətinin aşağı olduğunu və müqavilə üzrə öhdəliklərini pozduğunu sübut edən faktlardan biri də müdavim X2 Agentliyə daxil olmuş şikayət ərizəsidir. O ərizəsində sözügedən 5 aylıq kursa cəlb edildidiyini, lakin kursun 2 ay keçirildiyini qeyd etmişdir. Qalan 3 ayda isə müxtəlif bəhanələrlə dərslərin keçirilmədiyi və ondan ara-sıra kursa gələrək davamiyyət tabelinə imza atmasının istənildiyini bildirmişdir. Bu səbəbdən çarəsiz qalaraq Agentliyə şikayət ərizəsi yazmış və bu kimi halların aradan qaldırılmasını xahiş etmişdir.İcraçı tərəfindən müqavilə öhdəliklərinin tam və məsuliyyətlə yerinə yetirilmədiyi, davamiyyət tabelindəki imzaların müdavimlərin dərsdə olduğu əsnada deyil, X2 şikayətində olduğu kimi sonradan doldurulduğu açıq faktlarla sübut edilir”.

32. Cavabdehin nümayəndəsi (rəhbəri) Nümayəndə2 növbəti dəfə təqdim etdiyi ərizədə aşağıdakıları bildirmişdir: “xx.xx.2025 tarixdə keçirilmiş məhkəmə iclası zamanı bəzi hallar aşkar olundu. İddiaçının nümayəndəsinin vəsatəti əsasında şahid qismində dindirilən Şahid22 ifadəsində Müəssisədə 2023-cü il ortalarından 2024-cü ilin iyun ayının sonunadək “frontend” üzrə təlimçi kimi fəaliyyət göstərdiyini bildirdi, gün ərzində dərslərin 2 növbə olması ilə bağlı məlumat verdi. İlk növbədə müdavimlərin “frontend” üzrə təlimlərə cəlb olunması, 2-ci növbədə isə “backend” üzrə təlimlərə cəlb olunması ilə bağlı məlumat verdi. Dərslərin həftədə 3 dəfə təşkil olunması, tədrisin 10-15 nəfərlik qruplarda təşkil olunduğunu, eyni zamanda həmin qruplarda müqavilə əsasında cəlb olunmayan şəxslərin də olduğunu bildirdi. Lakin müəssisə ilə Filial arasında bağlanılmış müqavilənin mahiyyəti, hansı şəxslərin həmin müqavilə əsasında cəlb olunduğu barədə məlumatının olmadığını bildirdi. Müəssisədə fəaliyyətini əmək haqqının ödənilməməsi səbəbindən dayandırdığını, 2-3 ay ödənişsiz fəaliyyət göstərdiyini qeyd etdi. Əmək haqqının verilməməsinin səbəbini isə belə izah etdi ki, Filial tərəfindən Müəssisəyə ödəniş edilmədiyi üçün Müəssisənin ödənişləri etməyə əlavə vəsaiti olmamışdır. Daha sonra, iddiaçının nümayəndəsinin vəsatətində şahid qismində dindirilməsi qeyd olunan Şahid15 məhkəmədə şahid kimi ifadə verilməsi üçün iclas zalına dəvət olundu. Şahid15 ifadəsində Müəssisədə “backend” üzrə təlimçi kimi fəaliyyət göstərdiyini bildirdi. Həmçinin, 2024-cü ilin iyun ayının sonlarında Müəssisə tərəfindən əmək haqqının ödənilməməsi səbəbindən Müəssisədəki fəaliyyətini dayandırıldığını bildirdi. Bundan başqa dərslərin həftədə 3 dəfə olması ilə bağlı məlumat verdi. Şahidə ünvanlanan suallarda müəyyən olundu ki, müqavilədən kənar olan şəxslərlə bağlı Müəssisə rəhbəri Toğrul Əhmədsoy dediyinə əsasən digər şəxslər də yaxın müddətdə müqavilə əsasında təlimlərə cəlb olunacaq. İddiaçının nümayəndəsinin vəsatətində şahid qismində dindirilməsi qeyd olunan Şahid21 məhkəmədə ifadəsində Müəssisədə “backend” üzrə təlimin C# (C-sharp) proqramlaşdırma dilinin tədrisinin keçirilməsi üzrə təlimçi olduğunu bildirdi. Bundan başqa digər Şahid19 da Müəssisədə “frontend” üzrə təlimçi kimi, eyni zamanda mentor kimi fəaliyyət göstərdiyini bildirdi. Hazırda isə satıcı kimi başqa bir müəssisədə çalışdığını bildirdi. Hər iki şahid də Müəssisədəki fəaliyyətini əmək haqlarının ödənilməməsi səbəbindən iyun ayında dayandırdıqlarını qeyd etdi. Bundan başqa Şahid19 gün ərzində dərslərin 2 saat “frontend”, 2 saat “backend” üzrə olmaqla ümumilikdə 4 saat keçirildiyi bildirdi. Daha sonra, Filialın nümayəndəsinin vəsatətində şahid qismində dindirilməsi qeyd olunan Şahid3 məhkəmədə şahid kimi ifadə verilməsi üçün iclas zalına dəvət olundu. Şahid3 ifadəsində Müəssisədə ilk olaraq “frontend” üzrə təlimlərə qatıldığını, daha sonra isə “qrafik dizayner” ixtisası üzrə həvəsinin olduğu üçün Müəssisə rəhbəri T.Əhmədsoyun icazəsi ilə paralel olaraq həmin təlimlərə də qoşulduğunu bildirdi. O, "qrafik dizayner” üzrə təlimlərə öz hesabına ödənişli şəkildə qoşulduğunu, həmçinin Müəssisənin həmin ixtisas üzrə 50% endirim etdiyini də bildirdi. Şahid3 ifadəsində "frontend” üzrə təlimlərə həftədə 3 gün, "qrafik dizayner” üzrə təlimlərə isə həftədə 2 gün qatıldığını bildirdi. Bunlarla yanaşı müdavimə ünvanlanan suallardan bəlli oldu ki, Müəssisə tərəfindən cəlb olunduğu ixtisas üzrə heç bir imtahan təşkil edilməyib. Şahidin ifadəsəində gün ərzində cəmi 4 saat dərs keçirildiyi bildirildi. Ümumi olaraq həm şahid qismində dindirilən təlimçilərin, həm də müdavimin ifadələrindən də göründüyü kimi müəssisə kurslara cəlb olunan müdavimlərə həftədə 3 gün tədris aparmasına baxmayaraq davamiyyət cədvəllərində bütün iş günlərinə imza atdırmışdır. Bununla yanaşı qeyri-iş günlərində də tədrisi təşkil etmişdir. Eyni zamanda şahid qismində çıxış edən təlimçilərin hər biri peşə kursunun təliminə vaxt çatmadığını bidirdirdiyi halda, müəssisə Filial ilə bağladığı müqavilənin əsas şərtlərindən birində tədris günündə 5.5 saat təlim kerilməsi şərtini pozaraq gündə 4 saat təlim keçilmişdir ki, bu da təlimçilərin təsdiqlədiyi kimi kurs materiallarının müdavimlərə tam çatdırılmamasına səbəb olmuşdur. Həmçinin, bəzi müdavimlərin "backend and frontend developer” istiqaməti üzrə kurslara yönəldilməsinə baxmayaraq, Müəssisə tərəfindən Agentliyə və müqavilə tərəfi kimi çıxış edən Filiala heç bir məlumat vermədən müdavimlərin başqa istiqamətlər üzrə təlimlərə qoşulmasına şərait yaratmışdır. Şahid qismində çıxış edən təlimçilərdən Şahid22, Şahid15 və Şahid21 peşə kursu üzrə təlimçi kimi təqdim olunmuş, bu təlimçilərin bilik və bacarıqlarına görə qeyd olunan peşə üzrə təlimlərin keçirilməsi Agentlik ilə razılaşdırıldığı halda digər təlimçi və şahid qismində çıxış edən Şahid19 təlimçi kimi təlim keçiriməsi Agentlik ilə razılaşdırılmamışdır. Qeyd olunan bütün bu hallar müqavilə şərtlərinin kobud şəkildə pozulması, eyni zamanda İşsizlikdən sığorta fondu hesabına maliyyələşmədə Dövlət vəsaitinin sui-istifadə olunmasına və səmərəsiz xərclənməsinə səbəb yaratmışdır”.

33. Məhkəmə iclasında iddiaçının nümayəndəsi iddia ərizəsinin məzmununa uyğun izahat verərək həmçinin bildirmişdir ki, keçirilən kurslar üzrə hər ayın sonunda davamiyyət cədvəlləri qarşı tərəfə göndərilmiş, tərəf cədvəli yoxlayıb tabellərə baxış keçirırık münasibətini bildirmiş və hər hansı etirazı olmadıqda hesab-faktura tərtib olunmuşdur. Bu səbəbdən hesab-fakturalar vaxtında qarşı tərəfə göndərilməmişdir. Müəllimlər məvaciblərini almadıqları üçün şikayət etməyə başlamışlar. Onların ödənişləri qismən Agentlik tərəfindən edilməli idi. Hazırda müəssisə fəaliyyət göstərmir, fəaliyyətini dayandırıb. Tədris mart ayının əvvəlindən başlamışdı. Mart ayı üzrə ödəniş tam edilmişdir. Tərəflər arasında problemlər, narazılıqlar aprel-may-iyun aylarında yarandı. Kursu tam olaraq yekunlaşdıra bilməyiblər, iyul ayından isə tədrisi tamamilə dayandırmışlar. Hazırda iddia tələbinin əsası 3 ay ərzində keçirilmiş təlim-tədris programı ilə bağlı ödənilməmiş pul vəsaitidir. Müqavilənin 2.2-ci bəndinə əsasən müəssisə tərəflər arasında siyahısı razılaşdırılmış müdavimlərə 4 mart 2024-cü il tarixində başlayan "backend and fronted developer” istiqaməti üzrə ümumilikdə 101 gün, 555,5 saat müddətinə peşə hazırlığı kursunun keçirilməsini öz öhdəsinə götürmüşdür. Yəni, gündəlik olaraq 5,5 saat kurs keçirilməsi tələbi yoxdur. Tədris vaxtının günlər üzrə keçirilməsini tələb kimi qoymaq müqavilədə qeyd edilmir. Agentlik üzərinə götürmüş öhdəliyi yerinə yetirməmişdir. Aprel ayından ödəniş olunmadığı halda müəssisə tərəflər arasında münasibətlərin pozulmaması üçün kursu davam etdirmişdi. Hətta şahid ifadələri ilə də təsdiq edildi ki, müəssisə ödənişlər etməsi məqsədilə, kursun keçirilməsi üçün kredit götürmüş və qismən də olsa müəllimlərin əmək haqqısını ödəmişdir. Müqavilə şərtlərinə görə yekunda imtahan keçirilməli və sertifikat verilməli idi. Müqavillənin 4.3.1.1-ci bənddən görünür ki, adambaşına maliyyələşmə məbləğinin müvafiq tədris ayına duşən hissəsi adambaşına maliyyələşmə xərc məbləğinin 60%-ni bu Müqavilənin 2.2-ci bəndində qeyd olunan tədris günlərinin sayına bölüb müvafiq tədris ayında oian tədris günlərinin sayına vurmaqla müəyyən edilir və müvafiq ayın ödəniş sənədləri (hesab faktura, elektron qaimə və s), və davamiyyət cədvəli əsasında növbəti tədris ayının bitdiyi tarixdən 10 (on) iş günü ərzində ödənilir. Müqavilə üzrə ümumi məbləğin 60%-i ödənilib. Məbləğin 40%-nin ödənilməsi sonrakı prosesdir. Burada kursun keçirilməsinə ayrılan zaman günəmuzd kimi götürülüb, saat hesabı kimi götürülməyib. 2 növbə olub və axşama kimi tədris davam etmişdir. Müqavilənin 3.1.8-ci bənddə sifarişçinin hüquqları sırasında icraçı vəzifələrini vaxtında və dəqiq icra etmədikdə, eləcə də qanun və qaydanın tələblərinin pozulduğu, eləcə də peşə hazırlığında müdavimin şikayəti əsasında kobud pozuntu halları aşkar edildikdə icraçıdan kursu dayandırmağı və dayandırıldığı tarixədək bu müqavilə üzrə icraçıya ödənilən məbləğin sifarişçiyə geri qaytarılmasını tələb etmək hüququ qeyd edilib. Sifarişçi müqavilə üzrə bu hüququndan istifadə etməmişdir. Müqaviləyə xitam verilmə qaydası da tərəflər arasında bağlanılmış müqavilədə qeyd edilib. Xəbərdarlıq, müqavilənin ləğv edilməsi barədə pretenziya onlara iddia qaldırdıqdan sonra qarşı tərəfdən daxil olmuşdur. Müqavilə üzrə öhdəliyi birinci olaraq qarşı tərəf yerinə yetirməmişdir. Belə ki, cavabdehə iddiaçı tərəfindən müxtəlif kurslar təşkil edilməsinə baxmayaraq ödənişlər tam olaraq edilməmişdir. Müqavilə şərtlərinin nə dərəcə yerinə yetirilb yetirilməməsi hallarını yoxlayırıq. Bu isə yolverilməzdir. Çünki yoxlama aparılan zaman aşkara çıxmış nöqsanlar araşdırılmalıdır. Məhkəmə iclasları gedişatı zamanı üzə çıxan yeni halları mübahisələndirmək absurd məsələdir. Müqavilə üzrə öhdəliklərini yerinə yetirmədiklərindən uzun müddət keçdikdən sonra, yoxlama aparılan zaman tərtib edilmiş aktda qeyd edilməyən məsələni tərəfin hazırda kursun keçirilmə saatlarına istinad edərək ödənişləri etmədiyini vurğulaması əsassızdır. Məhkəmə iclasında şahidlərin ifadəsindən sonra qüsurlu hal kimi buna istinad olunması yolverilməzdir. Tərəfin təqdim etdiyi excel faylda fərqli rənglərdə, qrafada göstərilmiş şəxslər barəsində verilən açıqlama onlara məlum deyil. Qarşı tərəfin bildirdiyi digər əlavə kurslara cəlb edilən müdavimlərin Excel faylda adı qeyd edilməsə də, ola bilər ki, həmin müdavimlərin adları ümumi siyahıda olmuşdur. Tərəflər arasında kursun keçirilməsi ilə bağlı müqavilə bağlanılmışdır. 2024-cü ilin aprel ayının sonları və may ayının əvvələrində cavabdeh tərəfindən monitorinqin nəticələri və ya kursun dayandırılması barədə hər hansı məlumat daxil olmamışdır.Sonda iddia tələbinin təmin edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir.

34. Cavabdehin nümayəndəsi iddia tələbinə qarşı yazılı etirazın məzmununa uyğun izahat verərək həmçinin bildirmişdir ki, ödənişlər müqavilə şərtlərinə uyğun olaraq 60%-40% nisbətdə edilirdi. Ödənişin 60% tədris müddəti ərzində, 40% müəssisə üzərinə düşən öhdəlik üzrə kursu bitirən vətəndaşları işlə təmin etdikdən sonra edilirdi. Cari faktiki vəziyyətdə ödəniş məbləğ kursu nə qədər vətəndaş bitiribsə ona uyğun hesablanmalıdır. Yəni bu o deməkdir ki, müqavilədə nəzərdə tutulan məbləğ tam ödənilməyə bilər. Müqavilə üzrə 97 nəfər cəlb edilsə də 3 nəfər xaric edilmişdir. Xaric edilmə müxtəlif səbəblərdən olmuşdur. Bu səbəblərə kurs müddətində işə düzələ bilmələri və ya təlimə gəlmədikləri üçün qayıb limitini keçməsi halları şamil edilə bilər.Xaric edilmə dövrünə kimi həm vətəndaşa, həm də müəssisəyə ödəniş edilir. İlk ay mart ayının 4-dən 31-nə kimi iş günlərinə uyğun olaraq 34 000 manata yaxın müəssisəyə ödənişlər edilmişdir. Aprel ayının ödəniş olmamış, dayandırılmışdır. Təqvim ayına görə 1 aylıq ödəniş cari ay üzrə deyil, 1 ay öncəki ayın ödənişi olaraq edilirdi. Belə ki, aprel ayında edilən ödəniş mart ayında aparılan tədris proqramına görə olmuşdur. Aprel ayının tədrisinə görə may ayında ödəniş olunmaması səbəbləri may ayında monitorinq oldu və akt tərtib edildi. Agentlik tərəfindən araşdırma aparıldığı üçün ödənişlər dayandırıldı. Bu səbəbdən növbəti ayların da ödənişləri edilmədi. Davamiyyət cədvəllərinə əsasən həmin ayların tədris programının aparıldığını və vətəndaşların iştirakını qəbul edir. Davamiyyət cədvəlləri müəssisə tərəfindən tərtib edilir və imzalanır. Yəni, təktərəfli olur. Burada Agentlik tərəfindən hər hansı möhür imza olmur. 26 apreldə aparılmış monitorinq nəticəsində nöqsanlar aşkarlanmışdı. Belə ki, müqavilə üzrə müəssisə “backend and fronted developer” ixtisası üzrə komissiyaya müraciət etmişdi. Lakin monitorinq zamanı cəlb olunan 97 nəfərdən 10 nəfərə daha aşağı məbləğdə kurslar təşkil edildiyi ortaya çıxdı. Bir növ Agentlik müəssisəyə maksimum məbləğ üzrə müraciət etsə də daha aşağı məbləğdə tədris aparılmışdır. Aktda da qeyd olunduğu kimi 10 nəfərə interier dizayn,qrafik dizayner və rəqəmsal marketinq ixtisası üzrə tədris aparılıb. Bu aktı da təlim-tədris işləri üzrə direktor Şahid11 imzalayaraq təsdiqləmişdir. 97 nəfərin kimlər olması barədə məlumat müqavilənin əlavəsində qeyd edilib. 3 may tarixli aktın əlavəsində qeyd edilən 10 nəfər 97 nəfərin içərisindədir. “Backend and fronted developer” ixtisası üzrə 4500 manatdır digərlərində təxmini 1000-2000 manat məbləğdir. Məsələ ilə bağlı araşdırma getdiyi üçün ödənişlər dayandırılıb. Müqavilənin şərtlərinə əsasən kobud pozuntu halı aşkar olunduğu zaman müqavilənin icrasını dayandıra bilərik. Kobud pozuntu halı dedikdə tədrisi daha yüksək məbləğdə müqavilə bağlayıb daha aşağı məbləğdə kursların tədris olunmasıdır. Onların məqsədi həmin ixtisas üzrə əmək bazarında vətəndaşların yetişdirilməsidir. Vətəndaş istəsə həmin aşağı məbləğdə olan ixtisaslar var və bununla bağlı müəssisəyə müraciət edə bilərdi. Bu vəziyyətdə açıq-aşkar görünür ki, müəssisənin əsas məqsədi daha çox vəsait əldə etmək olmuşdur. Müqavilə üzrə kursda təhsil alan ümumi 97 nəfər müdavimdən 10 nəfəri müqavilədən kənar ixtisaslar üzrə təlimə cəlb olunmuşdur. Bu səbəbdən o hesab edir ki, İddiaçı MMC tərəfindən yol verilən pozuntular tərəflər arasında bağlanılmış müqavilənin 3.1.8-ci və 3.4.12-ci bəndlərinin tələblərinə əsasən müqavilənin cavabdeh tərəfindən birtərəfli qaydada ləğv edilməsi üçün əsasdır. Müqavilənin 8.1-ci bəndinə əısasən Bu müqavilə imzalandığı tarixdən qüvvəyə minir və 1 il müddətinə qüvvədə qalır. Tərəflərdən biri bu Müqavilə üzrə nəzərdə tutulan vəzifə öhdəliklərini kobud şəkildə pozduqda digər tərəf 10 (on) gün əvvəlcədən yazılı xəbərdarlıq verməklə pozuntu halının əsaslılığına dair aparılan araşdırma nəticələrinə uyğun olaraq müqaviləni birtərəfli qaydada ləğv edə bilər. Müqaviləyə istənilən vaxt xitam verə bilərdilər. Müqavilənin 8.3-cü bəndində müqaviləyə xitam verilməsi tərəfləri müqaviləyə xitam verilməsi tarixinədək üzərlərinə götürdükləri öhdəiliklərin icrasından azad etmədiyi qeyd edilib. 2024-cü ilin dekabr ayında bununla bağlı qarşı tərəfə xəbərdarlıq göndərilmişdi. Həmin ünvanda olmamışlar. Müəssisə kursu tam yekunlaşdırıb onlara müraciət etməmişdir. Müəssisə kursu tam yekunlaşdırmadığı üçün üzərinə götürmüş öhdəliyi yeirnə yetirməmişdir. Onlar müəssisəni seçərkən müəssisənin potensialını nəzərdən keçirdib, seçirlər. Onlar tərəfindən 3 ay ərzində ödənilməyən vəsaitə əsasən müəssisənin fəaliyyəti dayandırıla bilməz. İmzaladıqları vaxtlarda kursun keçirilməsi mübahisələndirilmir. 4 ayın davamiyyət cədvəli onlara təqdim edilib və onlar da vətəndaş şikayətlərinin qarşısının alınması və bu layihənin sosial layihə olması səbəbindən müdavimlərə ödənişlər etmişlər. Təqaüdün məbləği stabil olduğu üçün aktlarda qeyd olunan 10 nəfər üzrə də ödəniş edilmişdir. İlkin monitorinq aprel ayının 26-da olmuşdur. Müdavimlərin təqaüdünü ayın ilk 10 günlüyündə edirlər. Artıq ardıcıl olaraq şikayətlərin daxil olması onlarda həmin müəssisəyə ödənişi dayandırmağa əsas yaratdı. Tabellər əsasında təqaüdləri ödəyirdilər. Müdavimlərin tabel üzrə iştiraklarını təsdiq etsələr də kursun keyfiyyəti, tələb olunan kursun tam olaraq keçirilməsini qəbul etmirlər. Əlavə vətəndaşların kursda iştirak etməməsinin müqavilədə qeyd edilməməsi o demək deyil ki, onların qeyd etdikləri, göstərdikləri müdavimlərdən əlavə qarşı tərəf say çoxluğu ilə başqa tələbələrə də eyni anda kurs keçirilə bilər. Həmçinin tərəflər arasında bağlanılmış müqavilədə “backend and frontend developer” istiqaməti üzrə kurslardan başqa digər ixtisaslar da keçirilə biləcəyi qeyd edilməmişdir. Onlara yoxlama keçirilən ana kimi göndərilmiş davamiyyət cədvəlləri üzrə müdavimlərin hər birinin iştirakı "backend and frontend developer” ixtisası üzrə idi, lakin monitorinq zamanı başqa ixtisaslar üzrə təlimin keçirildiyi aşkar olunmuşdur. Müəssisənin davamiyyət cədvəllərinin düzgün tərtib etməməsi onlar tərəfindən müəssisəyə əlavə ödənişlərin ödənilməsinə səbəb olmuşdur. Bu da dövlət büdcəsinin mənimsənilməsinə gətirib çıxardan haldır. Tərəflər arasında bağlanılmış müqavilənin mahiyyəti "backend and frontend developer” istiqaməti üzrə təlimin keçirilməsi idi.

35. Cavabdehin digər nümayəndəsi də iddianın əsassız olduğunu bildirərək izahatında göstərmişdir ki, tərəflər arasında bağlanılmış müqavilədə yalnız "Backend and Frontend developer” ixtisası qeyd edilib. İddiaçıya göndərilmiş məktubda bir neçə ixtisas üzrə təlim keçirilməsinə icazə verilsə də bununla bağlı onların yazılı razılığı olmamışdır. Gün ərzində 6 saatdan artıq dərs ola bilməz və keçirildiyi təqdirdə onun heç bir səmərəsi yoxdur. Onlar keçirilmiş kurslara görə maliyyə ayırır və bu kursların keyfiyyətinin yüksək olmasına çalışırlar. Aparılan yoxlama zamanı kobud pozuntu olması qənaətinə gəliblər və bununla bağlı iddiaçıya rəsmi olaraq müraciət edilmişdi. Kütləvi şikayətlər daxil olduqdan sonra araşdırma aparıldı və tərəfə araşdırılma aparılması ilə əlaqədar məvaciblərin ödənilməsi ilə bağlı gözləmələrini bildirmişdilər. Kurs mart ayının əvvəli başlayıb sonunda qurtarırdı və daha sonra onlar tabellər əsasında qarşı tərəfə ödəniş edirdilər. Bu prosedur növbəti ayın əvvəllərinə kimi davam edirdi. Bu səbəbdən aprel ayının ödənişi may ayının əvvəlində ediləcəkdi. Onlarda isə aprel ayının əvvəllərində şikayətlər, ərizələr daxil olması səbəbdən yoxlama, araşdırma aparıldı. Şikayətlərin qarşısının alınması məqsədilə təqaüdlərin ödənilməsi, lakin məvaciblərin ödənilməsinin bir müddət gözlənilməsi və araşdırma edilməsi barədə rəhbərlikdən onlara tapşırıq verildi. Odur ki, aprel-may-iyun aylarında təqaüdlərin ödənişi dayandırılmadı, lakin təqaüdlərin ödənilməsi müəssisənin kobud pozuntu hallarını göz önündə tutaraq müəssisəyə də ödəniş etməsinə dəlalət etmir. Şahid3 ifadəsində "frontend” üzrə təlimlərə həftədə 3 gün, "qrafik dizayner” üzrə təlimlərə isə həftədə 2 gün qatıldığını bildirdi. Bunlarla yanaşı müdavimə ünvanlanan suallardan bəlli oldu ki, müəssisə tərəfindən cəlb olunduğu ixtisas üzrə heç bir imtahan təşkil edilməmişdir. Şahid3 ifadəsində gün ərzində cəmi 4 saat dərs keçirildiyi bildirildi. Həmçinin ifadəsindən belə anlaşıldı ki, sanki şahid onlara qarşı aqressiyası var və ya qarşı tərəflə sövdələşmişlər. 97 nəfərdən 10 nəfər digər ixtisas üzrə kursa cəlb olunub. Onlar iddiaçı tərəfin iddia etdiyi kimi müəssisəyə hər hansı ödənişlərin edilməsi və ya əlavə 100 nəfər müdavimin kursa cəlb edilməsi ilə bağlı söz verməmişlər. Belə ki, yoxlama gedən zaman onlara 2ci qaimə təqdim edildikdə onlar qaimələri geri qaytarmış, araşdırma prosesi getməsi səbəbindən ödənişlərin olmayacağını bildirmişlər. Geri qaytarılmış e-qaimələr də buna sübutdur. Şahid11 tərəfindən Şahid13 e-mail vasitəsi ilə göndərilmiş qrup cədvəlindən görünür ki, tədris kursu gün ərzində 4 saatdan artıq keçirilməmişdir. Yaşıl rəngdə olanlar həmin kurs üzrə tədris alan şəxslərdir. Qarşılarında DMA Müqavilə yazılan şəxslər qarşı tərəflə bağlanmış müqavilə çərçivəsində kursa cəlb edilən 97 nəfərdir. Qarşısında DMA yazılan şəxslər tədrisin keçirilməsi ilə bağlı müqavilə bağlanılmayan müdavimlərdir. Sarı rəngdə adları qeyd edilən müdavimlər başqa ixtisas üzrə tədris alan şəxslərdir. Qarşı tərəfin gətirdiyi bütün təlimçi şahidlər təlim materiallarının çox olması və vaxtın az olması səbəbindən 5,5 saat dərs keçirilməli olduğu halda 4 saat təlim keçdiklərini təsdiqlədilər. 4 saat keçirilməsi müqavilənin pozuntu halı kimi nəzərdə tutulur. Ola bilər ki monitorinq zamanı bu hal aşkarlanmasa da hal-hazırda müəyyən olunur ki, kurs özü də müqavilədə göstərilmiş saat aralığında təlim keçməmişdir. Onlara daxil olan şikayətlərdən və Firudin müəllimin verdiyi sxemdən də dərslərin qrafik üzrə 4 saat keçirildiyi və gün ərzində 4 saatdan artıq olmadığı açıq-aşkar görünür. Qrafikdən də göründüyü kimi müdavimlərə eyni vaxtda həm backend, həm də frontend developer ixtisası üzrə tədris keçirilməyib. Müəssisə kurslara cəlb olunan müdavimlərə həftədə 3 gün tədris aparmasına baxmayaraq davamiyyət cədvəllərində bütün iş günlərinə imza atdırmışdır. Bununla yanaşı qeyri-iş günlərində də tədrisi təşkil etmişdir. Eyni zamanda şahid qismində çıxış edən təlimçilərin hər biri peşə kursunun təliminə vaxt çatmadığını bidirdirdiyi halda, müəssisə Filial ilə bağladığı müqavilənin əsas şərtlərindən birində tədris günündə 5,5 saat təlim kerilməsi şərtini pozaraq gündə 4 saat təlim keçilmişdir ki, bu da təlimçilərin təsdiqlədiyi kimi kurs materiallarının müdavimlərə tam çatdırılmamasına səbəb olmuşdur. Həmçinin, bəzi müdavimlərin "backend and frontend developer” istiqaməti üzrə kurslara yönəldilməsinə baxmayaraq, müəssisə tərəfindən Agentliyə və müqavilə tərəfi kimi çıxış edən Filiala heç bir məlumat vermədən müdavimlərin başqa istiqamətlər üzrə təlimlərə qoşulmasına şərait yaratmışdır. Şahid qismində çıxış edən təlimçilərdən Şahid22, Şahid15 və Şahid21 peşə kursu üzrə təlimçi kimi təqdim olunmuş, bu təlimçilərin bilik və bacarıqlarına görə qeyd olunan peşə üzrə təlimlərin keçirilməsi Agentlik ilə razılaşdırıldığı halda digər təlimçi və şahid qismində çıxış edən Şahid19 təlimçi kimi təlim keçiriməsi Agentlik ilə razılaşdırılmamışdır. Qeyd olunan bütün bu hallar müqavilə şərtlərinin kobud şəkildə pozulması, eyni zamanda İşsizlikdən sığorta fondu hesabına maliyyələşmədə dövlət vəsaitinin sui istifadə olunmasına və səmərəsiz xərclənməsinə səbəb yaratmışdır.

36. Məhkəmə iclasında şahid qismində dindirilmiş Şahid22 ifadəsində bildirmişdir ki, İddiaçı MMC-də frontend developer proqramlaşdırma müəllimi kimi fəaliyyət göstərmiş, ilk dəfə orada bu sahə üzrə 2023-cü ilin yay aylarında müəssisə fəaliyyətə başlayanda müəllim heyətinin formalaşmasında və təlim-tədris proqramının hazırlanmasında yaxından köməklik göstərmişdir. 97 nəfərə təlim-tədris proqramın keçirilməsində iştirak etmişdir. İlk dəfə 100 tələbəyə iştirak etmələri üçün kvota ayrılmış, birinci periodda heç bir problem yaşanmamış, lakin 2-ci periodda bir sıra problemlər ortaya çıxmışdır. 100 tələbəyə X10 tərəfindən təqaüd ödənilmiş, ilk dəfə 2023-cü ildə 100 tələbəyə 6 qrup üzrə həftənin 6 günü o tədris etmişdir. 2024-cü ildə isə həftənin 3 günü olmaqla dərs keçmiş, lakin 6-cı günlər tədris keçirilməmişdir. “Backend developer” ixtisası üzrə müəllimlər ayrı, “frontend developer” ixtisası üzrə tədris keçən müəllimlər ayrı olmuşdur. 1 müdavim həftə ərzində 3 dəfə dərsə gəlməli olmuş, bəzi qruplarda artıq təqaüdlərin ödənilməməsi ilə bağlı müdavimlər tərəfindən onlara müraciət daxil olmağa başlamışdır. Bu müraciətləri Toğrul müəllimə yönəltmişlər, çünki təqaüd ödənilmədiyi halda tələbə də oxumaq istəməmiş, kursa həvəssiz yanaşmış, bu da dərsin keyfiyyətinə təsir etmişdir. Daha sonra Toğrul müəllim bildirmişdir ki, 100 tələbənin ödənişi olunur, digər 100 tələbənin isə təqaüdü X10 tərəfindən ödənilmir. 3 aya kimi qismən ödəniş edilməklə İddiaçı MMC-də müəllim kimi fəaliyyət göstərmişdir. Çünki Toğrul müəllim kredit götürməklə müəllimlərin məvacibinin müəyyən hissəsini təmin etmişdir. 3 aylıq ödənilməli olan məbləğdən 2151 manat məvacib borcu qalmışdır. Tədris proqramını ötən ilin iyun və ya iyul ayında dayandırmışdır. Tədris prosesinin keyfiyyətsiz, düzgün təşkil edilməməsi ilə bağlı onlara hər hansı qurumdan xəbərdarlıq və ya rəsmi müraciət daxil olmamışdır. X4 nümayəndələri yoxlama aparılması məqsədilə onun dərsində iştirak etmişdilər. Davamiyyət cədvəlləri ilə mentor məşğul olmuşdur. O, hər bir tələbənin ayrılıqda iştirakını yoxlamış, yoxlama zamanı siyahıda adı olmayan, lakin sinifdə olan bir neçə tələbənin adı çıxmışdır. Məşğulluq Agentliyinə təqdim edilən cədvəllə onların əlavə cədvəllərində uyğunsuzluq olduğu ortaya çıxmışdır. Əslində bu tələbələr kənar tələbə deyildi, məhz onların təqdim etdikləri tələbə idi və qeyd edilən kursda iştirak edirdilər. Sadəcə əlavə bilgi üçün onun qrupunda iştirak edirdilər. Hansı ki, həmin tələbələr səhər qrupunda da iştirak edirdilər və rəhbərliyin icazəsi ilə dərsi zəif qavraması səbəbindən təkrar eyni dərsdə ödənişsiz iştirak etmək istəmişdilər. Həmin gün yoxlama aparıldıqdan sonra bu problemlər yaranmağa başladı. Eyni zamanda iki ixtisasda adları gedən müdavimlərin onun məşğələsində iştirak etmələri digər kurs iştirakçılarına mənfi təsir göstərmirdi. Frontend developer ixtisası üzrə təhsil almağa gələn tələbə digər backend developer ixtisası üzrə təhsil alan tələbənin əlavə bilik qazanmasına səbəb ola bilərdi. 3 ay ərzində ödənişlər edilmədiyindən, şəxsi ehtiyaclarını qarşılamaq üçün tədris prosesini dayandırmalı olmuşdu. 1-ci növbə səhər saat 9-da başlayırdı. Hər dərs saat yarım davam edirdi. 1-ci növbə fasilə olmaqla saat 1-ə kimi yekunlaşırdı. Hansı müdavim dərsi qavraya bilməyirdisə, o zaman ikinci növbənin dərslərinə qoşulurdu. Təlim-tədris programında qeyri-rəsmi olaraq 2024-cü ilin yay aylarında işdən ayrılıb, lakin rəsmi olaraq 2024-cü ilin noyabr ayında COP-29-da iştirak etmək üçün ayrılmalı olub. Frontend developer ixtisası üzrə tədrisi Şahid18 və o, keçirdi. Ondan sonra Vüsal müəllim tədrisi davam etdirmişdi. 97 nəfərin hamısına Frontend developer ixtisası üzrə tədris keçirilmirdi. Tələbələrin bəziləri backend developer ixtisası üzrə, bəziləri frontend developer ixtisası üzrə təhsil alırdı. Ümumi olaraq tələbələrin sayı 97 idi. Tədris, kursun seçimi tələbələrin könüllü istəyinə əsasən olurdu. Məşğulluq Agentliyi ilə əlaqə saxlayaraq hansı istiqamət üzrə tədris almaq istədiklərini bildirirdilər. Müqavilə üzrə 97 nəfərin içərisində 1 tələbə həm backend, həm də frontend developer ixtisası üzrə tədrisdə iştirak edə bilərdi. Belə ki, tələbə backend developer ixtisasını gec qavradıqda frontend developer ixtisası üzrə tədris proqramında iştirak edib onu öyrənməyə çalışırdı. 1 müdavimin 2 ixtisas üzrə kursda iştirak etdikdə dərc cədvəllərində də heç bir problem olmurdu. Dərs cədvəlləri uyğun gəlirdi. Frontend developer ilə paralel formada dizayner qrafiklə məşğul olan tələbələri var idi. Bu zaman cədvəllərə uyğun olaraq tələbə iştirak edirdi. Yoxlamadan sonra tədrisi iyul ayına kimi davam etdirmişdi. Onlarda 2 davamiyyət cədvəli var idi. Bir cədvəl Məşğulluq Agentliyi tərəfindən təqdim edilmiş şəxslərin siyahısı üzrə cədvəl, digəri isə sinifdə onlar tərəfindən əlavə tərtib edilmiş cədvəl. Əlavə cədvəldə həm backend developer ixtisası üzrə tədrisdə iştirak edən və eyni zamanda da fronted developer ixtisası üzrə tədrisdə iştirak etmək istəyən şəxslərin siyahısı tutulurdu. Bu siyahını tutmaqda məqsədləri məhz həmin kənar tələbələrin məqsədinin öyrənmək, yaxud vaxt keçirmək, dərslərə maneə yaratmaq üçün olduğunu bilmək idi. Bəzən səhər qrupunda iştirak etməli olan şəxs üzürlü səbəbdən günorta qrupunda iştirak edirdi, bu hallar da yaşanıb. Bu o demək deyil ki, tələbəyə Frontend developer ixtisası tədris edilməyib. Hər hansı müdavimin adının onun ixtisası üzrə siyahıda getməsinə baxmayaraq başqa bir ixtisas üzrə tədris alması halı yaşanmamışdır”.

37. Məhkəmə iclasında şahid qismində dindirilmiş Şahid15 ifadəsində aşağıdakıları bildirmişdir: “1-3-5-ci günlər “backend developer” ixtisası üzrə 2 saat tədris keçirdi. Səhər növbəsi idi. Mart ayının 4-də dərslər başladı. Müddət çox keçməsi səbəbindən dərslərin başlama saatlarını dəqiq xatırlamır. Səhər 9 və ya 10-da tədris başlayırdı və arada fasilələr olurdu. Dərslər bitdikdən sonra mentorlar tələbələrə əlavə izahlar vermək, əlavə sualları cavablandırmaq üçün dərslər davam edirdi. Digər günlərdə isə tələbələr gəlib mentorlarla birgə tapşırıqlar edirdilər. Tədris prosesini iyun ayının sonu dayandırmışdı. Son 2-3 ayda məvaciblərin ödənilməməsi səbəbindən tədrisi davam etdirmədi. Əsas və yeganə gəlir yeri ora olması və ödənişlərin edilməməsi səbəbindən maddi cəhətdən sıxıntı çəkməyə başlamışdı. Bununla bağlı şikayət etmiş, lakin heç bir irəliləyiş olmamışdı. Aprel- may-iyun aylarında tədris tam keçirilmişdi. Tələbələr tabel üzrə iştirak edirdilər. Cədvəllərə mentorlar nəzarət edirdi. Müdavimlərin davamiyyəti mentorlar tərəfindən yoxlanılırdı.Yoxlama aparılan zaman aşkar olunan uyğunsuzluqlar barəsində məlumatı olmayıb. Onun qrupunda yoxlama zamanı qeyd edilən hallar yaşanmayıb. Dərsində iştirak edən hər bir tələbənin adı siyahıda var idi. 1dərsdə təqribən 15 müdavimə dərs keçirilirdi. Müdavim sayının dərsin keyfiyyətinə heç bir mənfi təsiri yox idi”.

38. Məhkəmə iclasında şahid qismində dindirilmiş Şahid21 bildirmişdir ki, 2023-cü ilin oktyabr ayında “backend developer” ixtisası üzrə işə başlamış, hansı tələbələrin ödənişli, hansı tələbələrin ödənişsiz tədris aldığını bilməmiş, ona rəsmi olaraq hansı tələbələrin Məşğulluq Agentliyi tərəfindən göndərilməsi barədə məlumat verilməmişdir. Onun qrupunda 14 nəfər olmuş, 1-3-5-ci gunlər saat 7-dən 9-a kimi tədris etmiş, 2-3 nəfər öz ödənişini verib iştirak etmiş, qalan müdavimlər isə Məşğulluq Agentliyi tərəfindən təqaüdü ödənilməklə gəlmişdir. 3 ay ödənişlərdə gecikmələr olduğu üçün 2024-cü ilin iyun ayının təqribən ortalarında proqramı yarımçıq dayandırmışdır. Həmin dövrə kimi tələbələrə proqram tam keçirilmiş, hər gün dərsdə iştirak edən tələbələrin siyahısı tutulmuş və cədvəllərə ciddi şəkildə mentorlar tərəfindən nəzarət olunmuşdur. İyun ayının ortalarında tədrisi dayandırdıqdan sonra onu əvəz edən hər hansı müəllim olmamış, tədris keçirilməmişdir.

39. Məhkəmə iclasında şahid qismində dindirilmiş Şahid19 bildirmişdir ki, İddiaçı MMC-də mart ayının əvvəllərində ilk əvvəl mentor kimi, daha sonra müəyyən müddət müəllim kimi işləmiş, mentor olduğu dövrdə tabellərin qeydiyyatını aparmışdır. Başlanğıc olaraq ödənişlərdə problem yaranmış, daha sonra onlara məlum olmuşdur ki, Məşğulluq Agentliyi ilə "Garage-1” MMC arasında problemlər var. İyulun ortalarına kimi tədris davam etmiş, bütün qrupların məsuliyyəti onun üzərində olmuşdur. Davamiyyət ciddi formada yoxlanılmış, dərsə gələn və iştirak edən hər bir tələbəyə tabel üzrə imza çəkdirmişdir. Aparılan yoxlama barəsində məlumatı olmuş, lakin həmin prosesdə iştirak etməmişdir. Kursun dayandırılması və ya tədrisin keyfiyyətsiz olması barədə onlara hər hansı məlumat verilməmişdir. O özü məvaciblər ödənilməməsi səbəbindən tədrisi keçməyi dayandırmışdır. Keçirilən dərsdə neçə müdavim olduğu dəqiq yadında deyil, müəllim kimi kurs keçdikdən sonra gəlməyən tələbələrlə bağlı məsələni o tənzimləməmişdir. O, sadəcə tabeli tələbələrə vermiş, tələbələr də imzalayıb ona geri qaytarmışlar.

40. Məhkəmə iclasında şahid qismində dindirilmiş Şahid3 ifadəsində aşağıdakıları bildirmişdir: “Kursda dövlət programı çərçivəsində müdavim kimi iştirak edirdi. Mart ayında tədris başladı. Frontend developer proqramı üzrə dərslərə qoşulmuşdu. İyul ayına kimi davam etdi və həmin vaxta kimi tədrisdə heç bir problem olmamışdı. Onlara Sadıqxan müəllim dərs keçirdi, lakin daha sonra ona əmək haqqı verilmədiyi üçün tədrisi dayandırdı və Vüsal müəllim tədrisi davam elətdirdi. Bir müddət sonra o da əmək haqqısını almaması səbəbindən tədrisi dayandırdı. Davamiyyətlər ciddi olaraq mentorlar tərəfindən yoxlanılırdı. Dərsdə iştirak etmədikdə qayıb yazılırdı. Toğrul müəllim müdavimlərə ödənilən təqaüd onlar gəlmədikdə həmin günlərə uyğun hesablanaraq təqaüddən çıxılacağını onlara bildirmişdi. Təlimlər 1 və 5-ci günlər saat 10-12 aralığında dərs keçirilirdi. 12-2 aralığında isə keçirilən dərslərin praktikası idi. İzahlar verilir, əlavə tapşırıqlar edilirdi. Qruplarında 1520 müdavim var idi. Bütün tələbələr təqaüd alan tələbələr idi. Frontend developer ixtisası üzrə tədris alırdı. Öz ixtisasından əlavə qrafik dizaynerdə də iştirak etmişdir.Qrafik- dizayneri həftənin 2 günü yarı ödəniş etməklə öz dərsindən əlavə olaraq kursda iştirak edirdi. Belə ki, frontend developer ixtisasına başlayandan sonra qrafik-dizaynerdə də iştirak etmək istəyi yarandı. Toğrul müəllim ödənişli şəkildə orada iştirak edə biləcəyini bildirmişdi. Ona güzəşt edilərək yarı ödəniş etməklə dərslərdə iştirak etmək hüququ yaranmışdı. Bu halın Məşğulluq Agentliyinin proqramına heç bir aidiyyatı yox idi. Müqavilə üzrə 3 ayın sonunda imtahan keçirilməli idi. Lakin onlarda hər ayın sonunda imtahan keçirilir və hər birində iştirak edirdi. Xüsusi olaraq 3 aydan sonra hər hansı xüsusi imtahanda iştirak etməmişdir. Qrafik dizaynerliyə başladıqdan sonra Frontend developer ixtisası üzrə tədris almağı dayandırmamış, lakin iyul ayında Frontend developeri dayandırdıqdan sonra qrafik-dizaynerliyə davam etməmişdi. Çünki yaşadığı ünvandan kursa məsafə uzaq olduğundan eyni anda hər iki kursu dayandırmalı olmuşdur”.

41. Məhkəmə iclasında şahid qismində dindirilmiş Şahid13 ifadəsində aşağıdakıları bildirmişdir: “Daxili Nəzarət departamentinin əməkdaşıdır. Onlarda ümumiyyətlə mütəmadi olaraq tərəfdaş olduğu müəssisələrdə peşə hazırlıq kursları ilə bağlı monitorinqlər keçirilir. Hazırkı qeyd edilən monitorinqdən əlavə digər şirkətlərdə çox sayda monitorinqlərdə özü şəxsən iştirak etmişdir. Sözügedən müəssisədə 26 aprel tarixində ilk dəfə baxış keçirilərkən ilkin olaraq müqavilədə qeyd edilən "Backend and Frontend developer” ixtisasından kənar başqa ixtisasların da keçirilirdiyi aşkar olundu. Həmin tədris otağında onların müdavimlərindən əlavə digər tanımadıqları tələbələr də var idi. Bununla bağlı tələbə işləri üzrə direktor kimi təqdim edən Şahid11 tərəflər arasında bağlanmış müqavilədə belə bir halın nəzərdə tutulmadığını, bunun nöqsan olduğunu qəbul etdiyini və aradan qaldırılacağını bildirdi. Təbii ki, bu hal onlar üçün şübhə obyekti oldu. Növbəti mərhələdə həmin müəssisədə 2-ci dəfə monitorinq keçirtmək qərarına gəldilər. Həmin zaman yenidən həmin nöqsanların olduğunu və aradan qaldırılmadığını gördülər. Yenə də Firudin müəlim onları qarşıladı. Onlar tələbələrlə danışmaq istədikdə Firudin müəllim hazırda dərs prosesinin gedişatını pozmamağı xahiş etdi və tədqiqat işləri üzrə direktor olaraq bütün məlumatları verməyə hazır olduğunu bildirdi. Onlar Firudin müəlliminin otağına keçdilər. Firudin müəllim öz notebookunda onlara göstərdiyi məlumatlara əsasən akt tərtib edildi və Firuddin müəllimin verdiyi məlumatlar əsasında aşkarlandı ki, ümumiyyətlə müqavilə üzrə onların ixtisasına aid olmayan qrafik-dizayner, interyer-dizayn, rəqəmsal-margetinq kurslarında onların müdavimləri iştirak edirlər. Bu da təbii ki, tərəflər arasında bağlanmış müqaviləyə uyğun olmayan bir haldır. Bu konkret nöqsan halıdır. Onlar çalışırlar ki, əmək bazarının tələblərinə uyğun olaraq tələb olunan ixtisaslar üzrə tələbələrə kurslar keçirilsin. Burada aşkar olunan nöqsanlara görə akt tərtib edildi və aktı da Firudun bəyin iştirakı ilə təsdiqlədilər. Daha sonra Firudin müəllim aktda olan məlumatların qrup qrafiklər şəklində onlara göndəriləcəyini bildirdi. Həmin gün Firudin müəllim tərəfindən onun şəxsi a-mailinə həmin məlumatları göndərdi. Aktda qeyd olunan hallar Firudin müəllimin göndərdiyi maildə qrup qrafiklərdə öz təsdiqini tapmışdır. Onların əsasnaməsində olan müddəalardan biri də odur ki, Agentliyin tərəfdaş olduğu müəssisələr üzrə planla nəzərdə tutulmuş yoxlama, monitorinqlər həyata keçirtməli, Agentliyin siyasətinin həyata keçirilməsinə nəzarət etməlidir. Monitorinq yoxlamaları, digər yoxlamalar onlarda rəhbərliyin rəsmi icazəsi tərəfindən həyata keçirilir. Heç bir halda rəsmi tapşırıq olmadan, icazə verilmədən yoxlama həyata keçirdə bilməzlər. Tərəflər arasında bağlanılan müqavilədə keçirilən ixtisas "Backend and Frontend developer” ixtisası olaraq nəzərdə tutulub və onlarda peşə hazırlıq kursları keçirilməsi ilə bağlı ixtisas siyahısı var. Orada hər ixtisas üzrə adambaşı maliyyələşmə vəsaiti qeyd edilib. Adambaşına "Backend and Frontend developer” ixtisası üzrə maliyyələşmə məbləği ilə keçirilmiş digər ixtisaslar üzrə kursun maliyyələşmə məbləğində kəskin fərq var. Dərslərin neçə saat keçirildiyini müşayidə edə bilməmişlər. Belə ki, həmin anda aşkarlanmış nöqsanlarla bağlı akt tərtib edilib və dərslərin 5 saat keçirilib-keçirilməməsini müşahidə edə bilməmişlər. Tələbə işləri üzrə direktor Şahid11 tərəfindən göndərilmiş qrup qrafikləri üzrə 3 ixtisasda iştirak edən adları qeyd edilən müdavimlərin digər qruplarda adı yoxdur. Firudin bəy dərs gedişatının pozulmaması üçün həmin zaman müdavimləri çağırıb izahatlarını almaqları üçün onlara şərait yaradılmadı. Həmçinin sonradan da izahatlarını ala bilməmişlər, çünki Firudin bəy onlara aktda qeyd edilənlərlə bağlı bütün məlumatları göndərəciyini bildirmişdi. Lakin Firudin müəllim yalnız müdavimlərin siyahısını e-mailə göndərmişdi. Göndərilmiş siyahıda müdavimlərin gün ərzində hansı qrupda olması barədə məlumatlar qeyd edilmişdi.Həmin siyahıda 97 nəfər müdavimin hər birinin adı qeyd edilmiş və həmin siyahıya uyğun olaraq müəyyən edilir ki, məhz digər ixtisas üzrə tədris alan müdavimlərin müqavilə üzrə keçirilməsi nəzərdə tutulan ixtisasda adı yoxdur. Həmin tədris otağında dərs keçən müəllimi də onlar maliyyələşdirirlər. Digər vətəndaşlar öz ödənişlərini etməklə onların təşkil etdiyi kurslarda iştirak etmələri onların tədrisinin keyfiyyətini aşağı salır. Müqavilədə bununla bağlı xüsusi bənd olmasa da tərəflər arasında olan razılıq belə idi. Onları işlə təmin etmək öhdəliyimiz var. Əgər bir kursda 5 tələbə deyil 10 tələbəyə ixtisas keçirilirsə və imtahanda müdavim uğur qazana bilmədikdə, və ya vətəndaş işlə təmin oluna bilmədikdə müdavimlərdən biri sosial şəbəkədə əlavə tələbələrə kursun keçirilməsi barədə məlumat paylaşsa, bu artıq onların şirkətinin nüfuzuna da təsir edir”.

42. Məhkəmə iclasında şahid qismində dindirilmiş Şahid12 bildirmişdir ki, “X10” X21 2 nəfər əməkdaşı və özü İddiaçı MMC-də keçirilmiş hər iki monitorinqlərdə iştirak etmiş, aşkar olunmuş əsas nöqsanlardan biri müqavilədə adı qeyd edilməyən şəxslərin peşə hazırlıq kursuna cəlb edilməsi, digəri isə müqavilə üzrə nəzərdə tutulmayan əlavə kurslara müdavimlərin cəlb edilməsi olmuş, monitorinq qrupunun üzvləri tərəfindən müəssisənin müdir müavini kimi özünü təqdim edən Firudin müəllimin də iştirakı ilə akt tərtib edilmişdir. 1 müdavimin eyni anda 2 ixtisas üzrə təlimə cəlb edilməsi barədə məlumatı yoxdur. Monitorinq keçirilən zaman Firudin müəllimin verdiyi məlumatların onları kifayət qədər qane etməsi səbəbindən müdavimlərdən əlavə izahatlar almamışlar. Onlar müqavilə üzrə nəzərdə tutulan ixtisas üzrə müəllimə məvacib ödəmişlər, belə olan təqdirdə əlavə müqavilə üzrə kursa cəlb edilməyən müdavimlərin kursa cəlb edilməsi, onlarla bərabər təlim keçirilməsi tədrisin keyfiyyətinə mənfi təsir edə bilərdi.

43. Məhkəmə iclasında şahid qismində dindirilmiş Şahid14 ifadəsində aşağıdakıları bildirmişdir: “Kursun gedişatı ilə bağlı "Garage-1” MMC-yə monitorinqə gediblər. Monitorinq zamanı pozuntular aşkar olunmuşdu. Aşkar olunmuş əsas nöqsanlardan biri də müqavilədə adı qeyd edilməyən şəxslərin peşə hazırlıq kursuna cəlb edilməsi idi. 1 müdavimə eyni anda 2 ixtisas üzrə tədris keçirilməsi nöqsanlı hal kimi nəzərdə tutula bilər. Bütün müdavimlərin onlara müraciəti "backend and frontend developer” istiqaməti üzrə idi. Onlar vətəndaşları həmin ixtisas üzrə də uğurla imtahandan keçənləri işlə təmin edilməsi öhdəliyini götürürlər. Qeyd edilən hallarla bağlı müdavimlərdən izahatlar ala bilməmişlər. Dərs prosesi davam etməsi, dayandırılmaması səbəbindən Firudin müəllim dərsin gedişatını pozmamağını xahiş etmişdi. Müdavim sayı tədrisin keyfiyyətinə təsir edə bilər”.

44. Birinci instansiya məhkəməsinin 23 sentyabr 2025-ci il tarixli qətnaməsi ilə iddia tələbinin təmin edilməməsi qət olunmuşdur.

45. Məhkəmə gəldiyi nəticəni aşağıda göstərildiyi kimi əsaslandırmışdır:

45.1. Cavabdehin iddiaçıya pulu ödəməməsinin və müqavilədən imtina etməsinin səbəbi iddiaçının müqavilə şərtlərinə əməl etməyərək Qanunun və Qaydanın tələblərini pozması olmuşdur. Belə ki, iddiaçı müqaviləyə əsasən 97 nəfər müdavimə “backend and frontend developer” üzrə kurs keçməli olduğu halda, 10 nəfər müdavimi başqa kurslara cəlb etmişdir ki, həmin kurslar üçün nəzərdə tutulmuş aylıq ödəniş daha aşağıdır. Bu fakt tərəflərin imzaladığı aktlarla və iddiaçının nümayəndəsinin cavabdehin elektron poçtuna göndərdiyi “Excell” cədvəllə də öz təsdiqini tapmışdır. İddiaçının nümayəndəsi həmin 10 nəfərin “backend and frontend developer” kursundan əlavə olaraq digər kurslarda iştirak etdiklərini bildirmişdir, halbuki cavabdehə göndərilən cədvəldə mübahisələndirilən 10 nəfərin hər iki kursda adı qeyd edilməmiş, onlardan 5 nəfərin “Qrafik dizayn”, 2 nəfərin “İnteryer dizayn”, 3 nəfərin isə “Rəqəmsal marketinq” kurslarında adı göstərilmişdir. Bu isə X10 tərəfindən təşkil edilmiş peşə hazırlığı kursunun məqsədlərinə ziddir. Belə ki, Agentliyin bu kursları təşkil etməsinin məqsədi əmək bazarında müvafiq peşə və ixtisaslara aid işçi qüvvəsinə olan ehtiyacın ödənilməsi, işaxtaranların zəruri biliklərə və bacarıqlara yiyələnməklə ehtiyac yaranmış sahələrdə işlə təmin olunmasıdır. Çünki Qaydaya əsasən Agentlik əmək bazarının işçi qüvvəsinə ehtiyacları üzrə proqnozlara uyğun olaraq hər il üçün peşə və ixtisaslar üzrə istiqamətləri, cəlb ediləcək şəxslərin sayını müəyyən edir. Həmçinin Agentliyin yerli qurumları ƏMAS-da işaxtaran və ya işsiz kimi qeydiyyatda olan şəxslərin lazımi peşə və ya ixtisası olmadığına görə onun üçün münasib işi seçmək mümkün olmadıqda, əvvəlki peşəsi (ixtisas) üzrə işləmək qabiliyyətini itirdikdə, həmin peşə (ixtisas) üzrə iş tapmaq mümkün olmadıqda və ya həmin peşə (ixtisas) üzrə bacarıqların artırılması zərurəti olduqda peşə hazırlığına cəlb edir. 45.2. Digər tərəfdən, məhkəmə araşdırması zamanı iddiaçının müqavilə üzrə nəzərdə tutulmuş qaydada kursların təşkil edilməsi vaxtını və saatını pozduğu da müəyyən olunmuşdur. Belə ki, məhkəmə iclasında dindirilmiş kursu keçmiş müəllimlərin izahatlarından 1 müdavim üçün kursların həftədə 3 dəfə, hər gün 3-4 saat keçildiyi müəyyən edilmişdir. Halbuki cavabdeh tərəfindən tərtib edilmiş və iddiaçının da razılaşdığı təlim-tədris proqramına əsasən kurs həftənin beş iş günü, hər gün 5,5 saat olmaqla 5 ay ərzində keçilməli idi. Hazırkı halda həftədə 3 gün və hər gün 3-4 saat tədris olunmaqla nəyinki 5 ay, heç 6 ay ərzində də kursun başa çatdırılması mümkün deyildir. Qaydaya əsasən isə peşə hazırlığı üzrə təşkil edilən kurslarda təhsil müddəti 6 aya qədərdir. 45.3. Həmçinin iddiaçı kursu keçəçək təlimçiləri əvvəlcədən cavabdehlə razılaşdırsa da, Şahid19 təlimçi kimi təlim keçməsini Agentlik ilə razılaşdırılmamışdır. 45.4. Məhkəmə iclasında şahid qismində dindirilmiş müdavim Lamiyə Fərhadlı həm müqavilə üzrə "frontend developer” kursunda, həm də "qrafik dizayn” kursunda iştirak etdiyini bildirmişdir. Halbuki iddiaçının tədris keçən müəllimi Şahid22 özü də, hətta 5 ay ərzində "backend və frontend developer” kursu üzrə proqramı başa çatdırmağın çətin olduğunu qeyd etmişdir. Nəzərə alınsa ki, iddiaçı, müqavilədə nəzərdə tutulduğu kimi həftənin 5 günü, hər gün 5,5 saat deyil, hər gün 3-4 saat olmaqla həftənin 3 günü tədris təşkil etmişdir, onda həqiqətən də, 1 müdavimin həmin "frontend”, həm qrafik dizayn kursun da və ya digər kursda iştirak edərək hər ikisini tam başa çatdırıb mənimsəməsi ağabatan deyildir. 45.5. Bundan başqa məhkəmə iclasında şahid qismində dindirilmiş, iddiaçının tədris keçən müəllimləri və əməkdaşları ümumi olaraq kursun keçilməsi qaydası, işdən çıxma səbəbləri və s. barədə məlumat versələr də, kursun məhz müqavilədə nəzərdə tutulmuş qaydada təşkil edilməsini təsdiq etməmişlər. Həmin şəxslərin iddiaçının əməkdaşları olmalarını və iddiaçıdan alacaqları olmasını nəzərə alsaq, hazırkı işin nəticəsində müəyyən şəxsi maraqlarının olması istisna edilmir. Eyni zamanda şahid Lamiyə Fərhadlının öz seçiminə əsasən iddiaçı tərəfindən başqa kursda, daha asan qrafik dizayn kursunda iştirakına şərait yaradılmasını nəzərə alındığında, onun da müəyyən şəxsi maraqlarının olması istisna edilmir. 45.6. Göründüyü kimi iddiaçının müqavilə şərtlərini əhəmiyyətli dərəcədə pozması nəticəsində cavabdeh müqavilənin icrasından birtərəfli qaydada imtina edərək ödənişi dayandırmış, bununla da müqaviləni birtərəfli qaydada aradan qaldırmışdır. 45.7. Cavabdeh tərəfindən iddiaçıya xx.xx.2024-cü il tarixdə müqaviləyə xitam verilməsi ilə bağlı xəbərdarlıq məktubu göndərilməsinə baxmayaraq məhkəmə hesab edir ki, 2024cü ilin aprel ayından cavabdehin göndərilən elektron qaimələri geri qaytararaq aylıq ödənişi ödəməməsi, onun öz iradə ifadəsini göstərməklə müqavilədən birtərəfli qaydada imtina edib müqaviləni ləğv etməsi kimi qiymətləndirilməlidir. Bununla bağlı məhkəmə vurğulayır ki, Mülki Məcəllənin 423.1-ci maddəsində "müqavilənin ləğv edilməsi haqqında razılaşma” ifadəsindən istifadə olunsa da, burada məhz tərəflərin qarşılıqlı razılaşması yolu ilə müqavilə münasibətlərinə xitam verilməsi nəzərdə tutulmuşdur. Halbuki, "ləğv etmə” dedikdə əqdə əsaslanan münasibətlərin qarşılıqlı razılaşma yolu ilə deyil, tərəflərdən birinin birtərəfli iradə ifadəsi ilə aradan qaldırması imkanı başa düşülür. Müqavilənin birtərəfli qaydada aradan qaldırılması (ləğv edilməsi) 2 əsasdan birinin mövcud olduğu halda mümkündür: digər tərəf müqaviləni əhəmiyyətli dərəcədə pozduqda, Mülki Məcəllədə və ya müqavilədə nəzərdə tutulan digər hallarda. Müqavilə öhdəliklərinin əhəmiyyətli dərəcədə pozulması baş vermədiyi bir sıra hallarda, əgər bu hallar Mülki Məcəllə və ya tərəflərin əvvəlcədən qarşılıqlı razılaşması ilə müəyyən edilərsə, müqavilə birtərəfli qaydada ləğv oluna bilər. Belə ki, Mülki Məcəllənin 421.3-cü maddəsinə əsasən müqavilənin tamamilə və ya hissə-hissə icrasından birtərəfli imtina edildikdə və belə imtinaya bu Məcəllə ilə və ya tərəflərin razılaşması ilə yol verildikdə müqavilə müvafiq surətdə ləğv edilmiş və ya dəyişdirilmiş sayılır. Bu baxımdan məhkəmə hesab edir ki, cavabdeh öz iradə ifadəsini göstərərək göndərilən elektron qaimələri geri qaytarıb aylıq ödənişi ödəməyərək müqavilənin icrasından birtərəfli qaydada imtina etməsinə baxmayaraq, iddiaçı kursu dayandırmalı olduğu halda, bundan sonra da eyni qaydada kursun keçirilməsini davam etdirməklə, onun tərəfindən müqavilə şərtlərinə tam əməl edilməsini, kursun ondan deyil, cavabdehdən asılı olan səbəblərdən başa çatmamasını göstərməyə çalışmışdır. 45.8. Hərçənd, yuxarıda da qeyd olunduğu kimi iddiaçı müqavilə üzrə öhdəliklərini tam icra etməmiş, kursun keçirilmə günləri və saatına, həmçinin müdavimin keçəcəyi kursun növünə dair müqavilə şərtlərini pozmuşdur. Hansı ki, həmin şərtlərə əməl olunması olduqca vacib məsələdir. Çünki təşkil edilmiş peşə hazılığı kursu sıradan bir kurs deyil, dövlət proqramı çərçivəsində Agentlik tərəfindən həyata keçirilən sosial yönümlü tədbirdi və bunun keçirilmə şərtləri Qanunla və Qayda ilə tənzimlənir. 45.9. Tərəflər arasında imzalanmış müqavilənin 3.1.8-ci bəndinə əsasən müqavilə üzrə iddiaçı vəzifələrini vaxtında və dəqiq icra etmədikdə cavabdehin icraçıdan kursu dayandırmağı və dayandırıldığı tarixədək bu Müqavilə üzrə iddiaçıya ödənilən məbləğin geri qaytarılmasını tələb etmək hüququ vardır. Həmçinin pozuntu olduğu halda kursun dayandırılması müqavilənin 3.4.12-ci bəndində iddiaçının vəzifəsi kimi nəzərdə tutulmuşdur. Beləliklə, məhkəmə müqavilə şərtlərini nəzərə alıb, mülki qanunvericiliyin tələblərini rəhbər tutmaqla, iş üzrə toplanmış materialları tədqiq edərək və araşdırılan sübutlara məcmu halda hüquqi qiymət verərək, iddia tələbinin rədd edilməsi qənaətinə gəlir.

46. Gəldiyi qənaətin hüquqi əsaslandırması zamanı məhkəmə, Mülki Məcəllənin 6.2-ci, 10.1-ci, 385.1-ci, 389.3-cü, 390.1-ci, 403.1-ci, 403.2-ci, 403.3-cü, 403.4-cü, 403.5-ci, 403.6-cı, 405.1-ci, 405.2-ci, 421.1-ci, 421.2-ci, 421.3-cü, 423-cü, 424-cü, 425.1-ci, 443.1-ci, 448.1-ci, “Məşğulluq haqqında” Qanunun 20.1-ci, 20.2-ci, 20.3-cü, 20.4-cü, 20.5-ci, 20.6-cı maddələrinə, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 7 iyun 2019-cu il tarixli 261 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “İşaxtaran və işsiz şəxslərin peşə hazırlığının təşkili” Qaydasına, Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 399, 421.3, 423.2, 424.3 və 447-ci maddələrinin əlaqəli şəkildə şərh edilməsinə dair” 29 mart 2023-cü il tarixli Qərarına istinad etmişdir.

47. Qətnamədən iddiaçının nümayəndəsi (vəkili) apellyasiya şikayəti verərək onun ləğv olunmasını və iddia tələbinin təmin edilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmiş, məhkəmənin maddi hüquq normalarını düzgün tətbiq etmədiyini, sübutlara düzgün qiymət verməyərək qanunsuz qərar çıxardığını, işin müəyyən olunmuş hallarını nəzərə almadığını irəli sürməklə şikayətini aşağıda göstərildiyi kimi əsaslandırmışdır: “İşə baxan hakim qətnaməsini əsaslandırarkən qeyd etmişdir ki, cavabdeh tərəfindən iddiaçıya xx.xx.2024-cü il tarixdə müqaviləyə xitam verilməsi ilə bağlı xəbərdarlıq məktubu göndərilməsinə baxmayaraq məhkəmə hesab edir ki, 2024-cü ilin aprel ayından cavabdehin göndərilən elektron qaimələri geri qaytararaq aylıq ödənişi ödəməməsi, onun öz iradə ifadəsini göstərməklə müqavilədən birtərəfli qaydada imtina edib müqaviləni ləğv etməsi kimi qiymətləndirilməlidir (33-cü səhifə, 5-ci abzas). Həmçinin hakim qeyd etmişdir ki, cavabdeh öz iradə ifadəsini göstərərək göndərilən elektron qaimələri geri qaytarıb aylıq ödənişi ödəməyərək müqavilənin icrasından birtərəfli qaydada imtina etməsinə baxmayaraq, iddiaçı kursu dayandırmalı olduğu halda, bundan sonra da eyni qaydada kursun keçirilməsini davam etdirməklə, onun tərəfindən müqavilə şərtlərinə tam əməl edilməsini, kursun ondan deyil, cavabdehdən asılı olan səbəblərdən başa çatmamasını göstərməyə çalışmışdır (səh.33, sonuncu abzas). Təəssüf hissi ilə bildirməliyik ki, işə baxan hakim iş materialları ilə təsdiqlənməyən uydurma bir fakta istinad etmişdir. Belə ki, iş materialları ilə təsdiq edilir ki, cavabdeh iddiaçı tərəfindən xx.xx.2024-cü il tarixdə ona təqdim edilmiş elektron qaimə fakturada göstərilən mart ayının tədris haqqını xx.xx.2024-cü il tarixdə iddiaçıya ödəmişdir. Lakin kursların təşkil edildiyi sonrakı dövrdə, xx.xx.2024-cü il tarixindən başlayaraq iddiaçı tərəfindən kursların dayandırıldığı tarixədək cavabdehin müqavilədən imtina etdiyini göstərən nəinki geri qaytarılmış elektron qaimələri, ümumiyyətlə hər hansı bir iradə ifadəsi mövcud olmamışdır. Cavabdeh yalnız xx.xx.2024-cü il tarixdə müqaviləyə xitam verilməsi ilə bağlı xəbərdarlıq məktubunu tərtib edib iddiaçının ünvanına göndərmişdir. Həmin xəbərdarlıq məktubunda isə məktubun təqdim edildiyi tarixdən 10 gün sonra müqavilənin Filial tərəfindən birtərəfli qaydada ləğv ediləcəyi bildirilmişdir. Bundan başqa, iş materiallarında kursların keçirildiyi dövrdə cavabdehin müqavilədən nəinki imtina etdiyini, əksinə iddiaçı tərəfindən göstərilən xidmətlərin onun tərəfindən faktiki olaraq qəbul edildiyini göstərən çoxsaylı faktlar vardır ki, işə baxan hakim onları görməzdən gəlmiş və ümumiyyətlə araşdırmamışdır. Mübahisənin düzgün həlli üçün vacib əhəmiyyət kəsb edən faktiki hallar aşağıdakılardan ibarət olmuşdur: Müqavilə üzrə peşə hazırlığına cəlb olunmuş işsiz və işaxtaran statusunda olan müdavimlərə iddiaçının müəssisəsində təhsil aldıqları 2024-cü ilin mart, aprel, may və iyun aylarında təqaüdlərin ödənilməsi: İş materialları ilə və cavabdehin nümayəndələrinin məhkəmə iclaslarında verdikləri ifadələrlə təsdiq edilir ki, cavabdeh iddiaçı tərəfindən ona göndərilən və aylıq tədris haqqının ödənilməsi üçün əsas maliyyə sənədi hesab edilən aprel, may, iyun aylarının davamiyyət cədvəllərini qəbul etmiş və həmin davamiyyət cədvəlləri əsasında müqavilə ilə kursa cəlb edilmiş müdavimlərin təqaüdlərini ödəmişdir. Nazirlər Kabinetinin 2019-cu il 7 iyun tarixli 261 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “İşaxtaran və işsiz şəxslərin peşə hazırlığının təşkili Qaydası"nın 2.5-ci bəndinə əsasən peşə hazırlığına cəlb olunmuş işsiz və işaxtaran şəxslərə təhsil aldıqları dövrdə minimum aylıq əməkhaqqının 50 faizi məbləğində təqaüd ödənilir (25 iyun 2024-cü il tarixədək bu məbləğ minimum əmək haqqının 100%-ni təşkil edirdi). Göründüyü kimi, Nazirlər Kabinetinin sözügedən Qaydasında peşə hazırlığına cəlb olunmuş şəxslərə müvafiq təqaüdün ödənilməsi onların təhsil almaları ilə şərtləşdirilmişdir. Cavabdehin nümayəndəsi sözügedən ödənişlərin edilməsini vətəndaş şikayətlərinin qarşısının alınması və bu layihənin sosial olması ilə əlaqələndirsə də, onun irəli sürdüyü dəlillər iş materialları ilə təkzib edilir. Belə ki, Nazirlər Kabinetinin yuxarıda adı çəkilən qaydasına əsasən kursda iştirak etmədikləri dövrdə həmin şəxslərə təqaüdün ödənilməsi yolverilməzdir və həmin Qayda ilə müəyyən edilmiş tədbirlərin həyata keçirilməsinə nəzarət edən qurum olaraq Dövlət X3 Mühasibatlıq və Təyinat Filialı yuxarıda göstərilən bu vacib şərtə əməl etmişdir. Göstərilən arqumenti gücləndirən və onu təkzibedilməz edən başqa bir fakt odur ki, cavabdeh tərəfindən sonuncu dəfə təqaüdün ödənilməsi tarixi məhz 2024-cü ilin iyun ayına təsadüf edir. Bu da ona dəlalət edir ki, cavabdeh təqaüdlərin ödənilməsini müdavimlərə tədrisin keçirilib-keçirilməməsi faktı ilə əlaqələndirmişdir. Əgər bu belə olmasaydı cavabdeh kursların dayandırıldığı sonrakı ayların ödənişlərini də edərdi, lakin cavabdehin nümayəndəsinin özünün məhkəmə iclasında verdiyi ifadələrlə də təsdiq edilir ki, sözügedən təqaüdlərin ödənişi məhz kursların keçirildiyi dövrdə aparılmışdır (Qətnamə, səh.16, cümlə 27). Beləliklə, tədrisin dayandırıldığı sonrakı iyul və avqust aylaırnda cavabdeh tərəfindən müdavimlərə təqaüdlərin ödənilməsi dayandırılmışdır. Göründüyü kimi, işə baxan hakim peşə hazırlğının təşkili ilə bağlı iddiaçı tərəfindən göstərilmiş xidmətlərin cavabdeh tərəfindən faktiki olaraq qəbul edildiyi faktını görməzdən gələrək buna hüquqi qiymət verməmişdir. xx.xx.2024-cü il və xx.xx.2024-cü il tarixlərdə cavabdehə ünvanlanan müraciətlərin onun tərəfindən cavabsız buraxılması faktı: İş materiallarında mövcud olan iddiaçı müəssisənin rəhbərinin cavabdehə ünvanladığı xx.xx.2024cü il və xx.xx.2024-cü il tarixli müraciətlər və həmin müraciətlərin cavabdeh tərəfindən cavabsız buraxılması faktı işə baxan hakim tərəfindən ümumiyyətlə araşdırılmayıb. Halbuki, iş materiallarına əlavə edilmiş e-mail yazışmalarının ekran görüntülərindən təsbit edilir ki, xx.xx.2024-cü il tarixdə İddiaçı MMC-nin rəhbəri T.Əhmədsoy tərəfindən X4 əməkdaşı S.Mahmudluya pdf faylda "qrupların qrafiki" adlı sənəd göndərilmişdir. xx.xx.2024-cü il tarixli məktubda isə T.Əhmədsoy bildirmişdir ki, artıq ikinci ay ödəniş ala bimədikləri üçün bütün tədris prosesinin təşkilində ciddi çətinliklər yaşanılır və prosesin ən qısa zamanda yekunlaşmasında köməklik edilməsi istənilir (Elektron Məhkəmə Sistemi, sıra nömrəsi - 20, sənədin növü - digər sənədlər, səh. 54-56). Halbuki, sözügedən email yazışmalarında əks etdirilən məlumatlar və cavabdehin həmin müraciətlərə cavab verməməklə hərəkətsiz qalması faktı mübahisənin düzgün həlli üçün vacib əhəmiyyət kəsb edir. Hakim isə həmin email yazışmalarının məzmunu ilə bağlı kobud ümumiləşdirmə apararaq bunları qeyd etməklə kifayətlənmişdir: "email yazışmalarına əsasən "xxxx" MMC tərəfindən Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin Tabeliyində Dövlət X3 Mühasibatliq və Təyinat Filialına davamiyyət cədvəlləri, tədrislə bağlı əlavə məlumatlar göndərilmişdir". İşə baxan hakim həmçinin müəyyən etmişdir ki, iddiaçı müqaviləyə əsasən 97 nəfər müdavimə "backend and frontend developer" üzrə kurs keçməli olduğu halda, 10 nəfər müdavimi başqa kurslara cəlb etmişdir ki, həmin kurslar üçün nəzərdə tutulmuş aylıq ödəniş daha aşağıdır. Sözügedən 10 nəfər müdavimin müqavilə ilə nəzərdə tutulan "backend and frontend developer" ixtisası ilə yanaşı başqa ixtisas qruplarında da təhsil almaları işin mübahisə edilməyən halıdır. Tərəfimizdən mübahisələndirilən hal odur ki, işə baxan hakim cavabdehin təqdim etdiyi mötəbər olmayan cədvəllərə istinadən həmin 10 nəfərin hər iki kursda da iştirak etməmələri ilə bağlı gəldiyi qənaətdir. Belə ki, hakim qətnaməsində göstərmişdir ki, iddiaçının nümayəndəsi həmin 10 nəfərin "backend and frontend developer" kursundan əlavə olaraq digər kurslarda iştirak etdiklərini bildirsə də, cavabdehə göndərilən cədvəldə mübahisələndirilən 10 nəfərin hər iki kursda adı qeyd edilməmiş, onlardan 5 nəfərin "Qrafik dizayn", 2 nəfərin "İnteryer dizayn", 3 nəfərin isə "Rəqəmsal marketinq" kurslarında adı göstərilmişdir" (32-ci səhifə, 5-ci və 6-cı abzaslar). Göründüyü kimi, hakim gəldiyi nəticəni "iddiaçının nümayəndəsinin cavabdehin elektron poçtuna göndərdiyi "Excell" cədvəllərdə" öz əksini tapmış məlumatlarla əsaslandırmışdır. Halbuki, sözügedən müdavimlərin "backend and frontend developer" kursundan əlavə olaraq digər kurslarda iştirak etmələri iş materiallarında mövcud olan həmin 10 nəfərin izahatları ilə, eləcə də məhkəmə iclasında dindirilən şahid ifadələri ilə təsdiqlənir. Lakin işə baxan hakim heç bir əsas olmadan bu sübutları görməzdən gələrək cavabdeh tərəfindən təqdim edilmiş qeyri-mötəbər sübuta qanunsuz olaraq üstünlük vermişdir. Belə ki, məhkəmənin ilkin baxış iclasında, xx.xx.2025-ci il tarixdə cavabdehin Elektron məhkəmə sistemi vasitəsilə (sıra nömrəsi - 60, sənədin növü - foto) məhkəməyə ekran görüntüsü təqdim edilmişdir. Həmin ekran görüntüsünə əsasən mailto:firudinmustafayev00@gmail.comElektron ünvan 7 elektron poçt ünvanından Elektron ünvan 8 elektron poçt ünvanına "Qrupların qrafiki" adlı excell fayl göndərilmişdir. Eyni gündə başqa bir pdf faylda (sıra nömrəsi - 62, sənədin növü - digər sənədlər) ixtisas qruplarının tərkibini əks etdirən 8 cədvəl təqdim edilmişdir. Təqdim edilən fayları növbəti xx.xx.2025-ci il tarixli baxış iclasında tədqiq edən hakim onları bu şəkildə qəbul edə bilməyəcini bildirmiş və cavabdehin nümayəndələrinə sözügedən faylların hansı qaydada təqdim edilməli olduğunu izah etmişdir. Həmin fayllar artıq bir qədər başqa formatda, növbəti və yekun xx.xx.2025-ci il tarixli baxış iclasından cəmi 1 gün əvvəl, xx.xx.2025-ci il tarixdə Elektron məhkəmə sisteminə yüklənmişdir. Buna yol verən hakim çəkişmə prinsipini kobud şəkildə pozaraq iddiaçını sözügedən cədvəllərlə bağlı irəli sürülən dəlillərə hərtərəfli cavab vermək imkanından məhrum etmişdir. Birincisi, xx.xx.2025-cü il tarixdə və xx.xx.2025-ci il tarixdə məhkəməyə təqdim edilmiş faylların strukturu müqayisə ediləndə açıq-aşkar bəlli olur ki, onların formatı fərqli olmaqla yanaşı, içindəkilər də düzəlişlərə məruz qalmışdır. Hakim gəldiyi yanlış nəticəni əsaslandırmaq üçün həmin Excel fayla nəinki sübut qismində istinad etmiş, hətta bu faylın içində olan adbaad siyahıya əsassız olaraq genişləndirilmiş şəkildə və cavabdehin xeyrinə şərh vermişdir. Bundan əlavə, iş materiallarında olan və məzmunu mübahiəsləndirilməyən xx.xx.2024-cü il tarixli aktın son cümləsində qruplar üzrə müdavimlərin adlarının əks olunduğu cədvəllərin akta əlavə edildiyi qeyd edilir. İşə baxan hakim tərəfindən görməzdən gəlinən bu fakt onu təsdiq edir ki, müdavimlərin adlarının əks olunduğu cədvəllər kağız daşıyıcısında mövcud olmuşdur və Aktı tərtib edib öz imzaları ilə təsdiq edən cavabdehin əməkdaşları kağız daşıyıcısnda olan həmin cədvəllərin iddiaçının səlahiyyətli nümayəndəsi tərəfindən imza etdirilməsi imkanına malik olmuşlar. Buna baxmayaraq hakim mötəbər olmayan və düzəlişlərə məruz qalmış, iddiaçının rəsmi elektron poçt ünvanına aid olmayan mailto:firudinmustafayev00@gmail.comElektron ünvan 7 ünvanından göndərilən cədvəlləri qanunsuz olaraq mötəbər sübut olaraq qəbul etmişdir. Bundan əlavə, tərəfimizdən məhkəməyə təqdim edilmiş email yazışmalarının ekran görüntülərindən (54-cü səhifə) görünür ki, İddiaçı MMC-nin rəhbəri Toğrul Əhmədsoy özünün rəsmi Elektron ünvan 9 elektron poçt ünvanından Elektron ünvan 8 elektron poçt ünvanına pdf faylda qrup siyahılarını əks etdirən sənəd göndərmişdir (EMS sıra nömrəsi - 20, sənədin növü - digər sənədlər) ki, bu halların heç biri hakim tərəfindən araşdırılmamışdır. xx.xx.2024-cü il tarixli Akta əlavə edilən və xx.xx.2024cü il tarixdə iddiaçının rəsmi email ünvanından cavabdehə göndərilən cədvəllər cavabdeh tərəfindən məhkəməyə təqdim edilməli olduğuna baxmayaraq təqdim edilməmişdir. Bu səbəbdən də Excell faylda göstərilənlər heç bir halda 10 nəfər müdavimin ümumiyyətlə "backend and frontend developer" ixtisas qrupunda tədris almadıqlarına dəlalət edə bilməz. Həmçinin, iş materialları ilə təsdiq edilir ki, xx.xx.2024-cü il tarixdə iddiaçı "xxxx" MMC- nin rəhbəri Toğrul Əhmədsoy X4 Peşə hazırlığı departamentinin Tədris müəssisələri ilə iş şöbəsinin Baş mütəxəssisi Samuel Mahmudlunun mailto:samuel.mahmudli@sosial.gov.azElektron ünvan 4 elektron poçt ünvanına məktub ünvanlayaraq xx.xx.2024-cü il tarixdə iddiaçının ofisində keçirilən baxış zamanı qeydə alınmış uyğunsuzluqların səbəblərini izah etmiş və digər ixtisas qruplarının dərslərində iştirak etmiş 10 nəfər müdavimin yazılı izahatlarını məktuba əlavə etmişdir. Sözügedən 10 nəfər müdavim yazılı izahatlarında qeyd etmişlər ki, onlar "backend and frontend developer" ixtisasının müvafiq qrupunda təhsil alırlar və öz ixtisasları ilə bərabər başqa ixtisaslarda da iştirak etmələri üçün "xxxx" MMC-nin müdriyyətinə müraciət edib icazə alıblar. Məhz həmin 10 nəfər müdavim cavabdehin vəsatəti əsasında məhkəmədə ifadə vermələri üçün məhkəməyə çağırılmış, onlardan Şahid3 isə məhkəmədə verdiyi ifadə ilə cavabdehin irəli sürdüyü dəlilləri təkzib etmişdir (Qətnamənin 13-cü səhifəsinin sonları). Lakin buna baxmayaraq işə baxan hakim subyektiv ehtimal və mülahizəyə əsaslanmaqla cavabdehin dəlillərini sübut kimi qəbul etmiş, sübutlar arasında olan ziddiyyətləri aradan qaldırmamışdır. Bu da nəticədə iş üzrə düzgün olmayan məhkəmə aktının qəbul edilməsinə gətirib çıxarmışdır. Bundan başqa, işə baxan hakim müəyyən etmişdir ki, iddiaçı gün ərzində müqavilə ilə nəzərdə tutulduğundan daha az, 5,5 saat əvəzinə 4 saat təlim keçmişdir ki, bu da müqavilə şərtlərinin kobud şəkildə pozulduğu anlamına gəlir. Hesab edirik ki, hakimin gəldiyi bu nəticə işin hallarına uyğun gəlmir. Belə ki, iş materiallarında olan cavabdeh tərəfindən tərtib olunan aktlarda və xəbərdarlıq məktublarında gündəlik tədris saatlarının müqavilə ilə nəzərdə tutulan tədris saatları ilə müqayisədə az olduğu ümumiyyətlə qeyd edilməmişdir. İşə baxan hakim dərs saatlarının azlığı ilə bağlı irəli sürülən dəlilləri gücləndirmək üçün, həmçinin, məhkəmə iclasında dindirilmiş müəllimlərin izahatlarına istinad etmişdir (qətnamənin 32-ci səhifəsinin sonuncu abzası). Hakimin bu uğursuz cəhdi isə heç bir sağlam məntiqə sığmır, çünki məhkəmə iclasında müəllimlərin dərs saatları ilə bağlı söylədikləri özlərinin keçdikləri dərs saatlarına və günlərinə aid olmuşdur. Kursların təşkil edildiyi dövrdə isə iddiaçının ofisində 30-dan çox müəllim və mentor heyəti işləmişdir ki, onların hər birinin dərs saatları fərqli olmuşdur (həmin müqavilələr iş materiallarında mövcuddur). Hakim bu məsələyə qiymət verərkən Şahid15 məhkəmə iclasında verdiyi ifadəsini ümumiyyətlə nəzərə almamışdır. Murqubad Əkbərov məhkəməyə verdiyi ifadəsində qeyd etmişdir ki, o backend developer ixtisası istiqamətində səhər qrupunda tədris vermişdir və dərslər bitdikdən sonra mentorlar tələbələrə əlavə izahlar vermək, əlavə suallara cavab vermək üçün dərslərə davam edirdilər (bax: xx.xx.2025-ci il tarixli iclas protokolu, səh. 9, sonuncu abzaslar). Bundan başqa həm hakimin, həm də cavabdehin nümayəndələrinin imkanları olmuşdur ki, dərs saatları və günləri ilə bağlı şahidlərə dəqiqləşdirici suallar versinlər və onlardan həftənin 2-ci və 4-cü günlərində kursların keçirilib-keçirilməməsi, habelə təlimin 2 saat nəzəri və 2 saat praktiki hissələrindən başqa əlavə məşğələlərin təşkil edilibedilməməsini aydınlaşdırsınlar. Bu cür suallar vermədən və iddiaçı "xxxx" MMC-də təlimin keçirildiyi dövrdə 30-dan yuxarı başqa müəllimlərin və mentorların da müdavimlərə dərs keçmələrini və həmin müəllim və mentorların ifadə verən müəllimlərdən fərqli günlərdə və fərqli saatlarda dərs deyə biləcəklərini nəzərə almadan yalnız məhkəmə iclasında ifadə verən müəllimlərin sözlərindən bu cür nəticə çıxartmaq əsaslı hesab edilə bilməz. Həmçinin, işə baxan hakim qətnaməsində qeyd etmişdir ki, "... nəzərə alsaq ki, iddiaçı, müqavilədə nəzərdə tutulduğu kimi həftənin 5 günü, hər gün 5,5 saat deyil, hər gün 3-4 saat olmaqla həftənin 3 günü tədris təşkil etmişdir, onda həqiqətən də, 1 müdavimin həm "frontend", həm qrafik dizayn kursunda və ya digər kursda iştirak edərək hər ikisini tam başa çatdırıb mənimsəməsi ağabatan deyildir" (səh.33, 2-ci abzas). Hakimin kursun başa çatdırılmasının qeyri-mümkün olması ilə bağlı mülahizələrinə gəldikdə, ilk öncə qeyd edilməlidir ki, hakim bu kimi mülahizələri yürüdərkən Mülki Məcəllənin 427.1-ci maddəsini nəzərə almamış və tərəflərin bağladıqları müqavilə ilə öhdəliyin icrası müddətini təyin edib-etməməsini araşdırmamışdır. Belə ki, qeyd olunan Müqavilənin predmetinə əsasən iddiaçı "backend and frontend developer" üzrə hazırlıq kursuna cəlb edilmiş 97 nəfər müdavim üçün 101 gün, 555.5 saat həcmində tədris proqramı ilə peşə hazırlığının həyata keçirilməsini öhdəsinə götürüb. Müqavilənin müddətinin son tarixi isə Müqavilənin 8-ci bəndinin "a" yarımbəndində qeyd edilib. Həmin bəndə əsasən müqavilə imzalandığı xx.xx.2024-cü il tarixdən 1 (bir) il müddətinə, yəni xx.xx.2025-ci il tarixinədək qüvvədə qalır. Göründüyü kimi, müqavilədə peşə hazırlığı kurslarının mütləq şəkildə 2024-cü ilin avqust ayında başa çatdırılmalı olduğu təsbit edilməmişdir. Bundan başqa, iddiaçının müqavilə üzrə vəzifələri müqavilənin 3.4-cü bəndində sadalanmış, müqavilənin 3.4.5-ci bəndinə əsasən isə icraçı (iddiaçı) təlim-tədrisi müqavilənin 3.1.4-cü yarımbəndinin tələbinə uyğun keçirmədikdə buraxılan tədris günlərini əvəz etməli idi. Göründüyü kimi, müqavilə şərtlərindən aydın olur ki, icraçıya təlim-tədrisi beşgünlük iş həftəsinə uyğun keçirmədiyi təqdirdə buraxılan tədris günlərinin başqa günlərdə əvəz edilməsi imkanı tanınmışdır. Bundan başqa, hakim nəzərə almamışdır ki, müqavilənin qüvvədə olduğu müddət ərzində cavabdehin özü belə heç vaxt gündəlik dərs saatları ilə bağlı müqavilə şərtlərinin iddiaçı tərəfindən pozulduğunu bildirməmişdir. Əgər cavabdeh dərs saatları ilə bağlı məsələni müqavilə şərtlərinin kobud pozulması kimi qiymətləndirsə idi, o bunu ilk növbədə iddiaçının ofisində keçirdiyi baxışın nəticələrini əks etdirən xx.xx.2024-cü və xx.xx.2024-cü il tarixli aktlarda, daha sonra isə müqaviləyə xitam verilməsi haqqında xx.xx.2024 və xx.xx.2024-cü il tarixli xəbərdarlıq məktublarında vurğulamış olardı. Həmçinin, məhkəmə iclasında ifadə vermələri üçün çağırılan bütün şahidlərin, hətta cavabehin vəsatəti ilə çağırılan müdavimin ifadələri iddiaçının lehinə olduğu halda, işə baxan hakim onlara məhəl qoymamışdır. Belə ki, məhkəmə iclasında şahid qismində dindirilmiş Şahid22 bildirmişdir ki, müdavimin 2 ixtisas üzrə kursda iştirak etdikdə dərc cədvəllərində də heç bir problem olmurdu. Dərs cədvəlləri uyğun gəlirdi. Frontend developer ilə paralel formada dizayner qrafiklə məşğul olan tələbələri var idi (Qətnamə, səh.22, sonuncu abzas). Şahid22 həmçinin bildirmişdir ki, “tədris prosesinin keyfiyyətsiz, düzgün təşkil edilməməsi ilə bağlı onlara hər hansı qurumdan xəbərdarlıq və ya rəsmi müraciət daxil olmamışdır. X4 nümayəndələri yoxlama aparılması məqsədilə onun dərsində iştirak etmişdilər. Davamiyyət cədvəlləri ilə mentor məşğul olurdu. O, hər bir tələbənin ayrılıqda iştirakını yoxlayırdı. Yoxlama zamanı siyahıda adı olmayan, lakin sinifdə olan bir neçə tələbənin adı çıxmışdır”. Məşğulluq Agentliyinə təqdim edilən cədvəllə onların əlavə cədvəllərində uyğunsuzluq olduğu ortaya çıxdı. Əslində bu tələbələr kənar tələbə deyildi. Məhz onların təqdim etdikləri tələbə idi və qeyd edilən kursda iştirak edirdilər. Sadəcə əlavə bilgi üçün onun qrupunda iştirak edirdilər. Hansı ki, həmin tələbələr səhər qrupunda da iştirak edirdilər və rəhbərliyin icazəsi ilə dərsi zəif qavraması səbəbindən təkrar eyni dərsdə ödənişsiz iştirak etmək istəmişdilər. Eyni zamanda iki ixtisasda adları gedən müdavimlərin onun məşğələsində iştirak etmələri digər kurs iştirakçılarına mənfi təsir göstərmirdi. Frontend developer ixtisası üzrə təhsil almağa gələn tələbə digər backend developer ixtisası üzrə təhsil alan tələbənin əlavə bilik qazanmasına səbəb ola bilərdi (səh.23, 7-ci cümlədən başlayaraq). Məhkəmə iclasında şahid qismində dindirilmiş Şahid15 bildirmişdir ki, “... tədris prosesini iyun ayının sonu dayandırmışdı. Son 2-3 ayda məvaciblərin ödənilməməsi səbəbindən tədrisi davam etdirmədi. Əsas və yeganə gəlir yeri ora olması və ödənişlərin edilməməsi səbəbindən maddi cəhətdən sıxıntı çəkməyə başlamışdı. Bununla bağlı şikayət etmiş, lakin heç bir irəliləyiş olmamışdı. Aprel-may-iyun aylarında tədris tam keçirilmişdi. Tələbələr tabel üzrə iştirak edirdilər. Cədvəllərə mentorlar nəzarət edirdi. Müdavimlərin davamiyyəti mentorlar tərəfindən yoxlanılırdı”. Cavabdehin vəsatəti əsasında məhkəmədə ifadə verməsi üçün məhkəməyə çağırılmış Şahid3 isə məhkəmədə aşağıdakı ifadələri vermişdir (Qətnamənin 13-cü səhifəsinin sonları): "Şahid3 ifadəsində Müəssisədə ilk olaraq "frontend" üzrə təlimlərə qatıldığını, daha sonra isə "qrafik dizayner" ixtisası üzrə həvəsinin olduğu üçün Müəssisə rəhbəri T.Əhmədsoyun icazəsi ilə paralel olaraq həmin təlimlərə də qoşulduğunu bildirdi. O, "qrafik dizayner" üzrə təlimlərə öz hesabına ödənişli şəkildə qoşulduğunu, həmçinin Müəssisənin həmin ixtisas üzrə 50% endirim etdiyini də bildirdi". Şahid3 ifadəsində "frontend" üzrə təlimlərə həftədə 3 gün, "qrafik dizayner" üzrə təlimlərə isə həftədə 2 gün qatıldığını bildirdi". Göründüyü kimi işə baxan hakim, iddiaçının irəli sürdüyü dəlilləri möhkəmləndirən şahid ifadələrini, hətta cavabdehin vəsatəti əsasında məhkəmədə dindirilən şahidin ifadələrini belə tamamilə əsassız olaraq bütövlükdə rədd etmiş, lakin buna baxmayaraq qərəzli olaraq onların ifadələrindəki sözlərinə selektiv yanaşaraq sırf cavabdehin lehinə istifadə edilə biləcək sözlərinə istinad etmişdir. Həmçinin hakim nəzərə almamışdır ki, cavabdeh qurum nə yoxlamanın nəticələri barədə, nə də ki, müqavilənin icraçı tərəfindən yol verilən kobud pozuntular əsasıyla ləğv edildiyinə dair hər hansı bir bildiriş təqdim etməmişdir. Ödənişlə bağlı iddiaçıya heç bir məlumat verməmişdir, iddiaçı qurum kursların keçirilməsini davam etdirmişdir. Bundan başqa, cavabdehin nümayəndəsi 2024-cü ilin aprel, may və iyun aylarının davamiyyət cədvəllərinin qəbul edildiyini və göstərilən aylarda iddiaçı tərəfindən müdavimlərə kursların keçirildiyini etiraf etmişdir. Belə ki, cavabdehin nümayəndəsi Nümayəndə1 davamiyyət cədvəllərinə əsasən peşə hazırlığı kurlslarının keçirildiyni etiraf etməsi xx.xx.2025-ci il tarixli iclas protokolunun 3-cü səhifəsində öz əksini tapmışdır. Belə ki, cavabdeh xx.xx.2025-ci il tarixdə keçirilən məhkəmə iclasında qeyd etmişdir ki, "tabel üzrə iştirakı təsdiq etsək də, kursun keyfiyyəti, tələb olunan kursun tam olaraq keçirildiyini qəbul etmirik". Cavabdehin digər nümayəndəsi, Filialın rəhbəri Nümayəndə2 isə bildirmişdir ki, şikayətlərin qarşısının alınması məqsədilə təqaüdlərin ödənilməsi, lakin məvaciblərin ödənilməsinin bir müddət gözlənilməsi və araşdırma edilməsi barədə rəhbərlikdən onlara tapşırıq verildi (Qətnamə, səh.17, 2-ci abzas). Beləliklə, birinci instansiya məhkəməsi qətnamə qəbul edərkən işaxtaran və işsiz şəxslər üçün peşə hazırlığının təşkili işinin cavabdeh qurumun rəhbərliyi altında həyata keçirildiyini, müqavilənin icrası müddətində iddiaçının cavabdeh ilə sıx əlaqədə olduğunu, cavabdeh tərəfindən iddiaçının elektron poçt ünvanına göndərdiyi çoxsaylı məktubları, cavabdeh tərəfindən təhsil alan müdavimlərə təqaüdlərin ödənilməsini, kursların dayandırılmasını tələb edən xəbərdarlıq məktubunun göndərilməməsini əsassız olaraq nəzərə almamış, şahid ifadələrində göstərilən hallara isə "işdə maraqlı olmaları istisna deyil" deməklə kifayətlənmişdir. Yaranmış mübahisəli məsələyə səbəb olmuş hallar araşdırıldıqda aydın olur ki, iddiaçı tərəfin mart ayından sonrakı aprel, may, iyun aylarında ödənişləri almadan tədrisin davam etdirilməsinə səbəb iddiaçının cavabdehə ünvanladığı 2 aylıq tədris haqqının ödənilməli olduğuna dair müraciətə, başqa ixtisas qruplarında tədris alan 10 nəfər müdavimin həmin ixtisas qruplarında müqavilə ilə nəzərdə tutulan "backend and frontend developer" ixtisası ilə yanaşı təhsil almaları ilə bağlı izahatlarına qarşı cavabdehin hərəkətsiz qalması, onun iddiaçıya heç bir xəbərdarlıq etməməsi və ya nöqsanların aradan qaldırılması ilə bağlı müddəti təyin etməməsi olmuşdur. Cavabdeh belə hallara yol verməklə Mülki Məcəllənin 425.2-ci maddəsinin tələblərini pozmuşdur ki, birinci instansiya məhkəməsi bu səbəbləri nəzərə almadan qətnamə qəbul etmişdir. İddiaçının 10 nəfər müdavimə münasibətdə öhdəliyini icra etmədiyini qəbul etsək belə, cavabdeh bu halda da yalnız həyata keçirilməmiş icraya müvafiq hissədə icradan imtina edə bilərdi ki, cavabdeh heç bunu da etməmişdir. Belə ki, Mülki Məcəllənin 441.1-ci maddəsinə əsasən tərəflərdən birinin öhdəliyi icra etməsi müqaviləyə uyğun olaraq digər tərəfin öz öhdəliklərini icra etməsi ilə şərtləndirildikdə qarşılıqlı icra sayılır. Həmin Məcəllənin 441.3-cü maddəsinə görə isə əgər müqavilədə şərtləşdirilmiş öhdəliyin icrası tam həcmdə həyata keçirilməzsə, qarşılıqlı icra öhdəsinə düşən tərəf öz öhdəliyinin icrasını dayandıra bilər və ya həyata keçirilməmiş icraya müvafiq hissədə icradan imtina edə bilər. Lakin işə baxan hakim işi həll edərkən Mülki Məcəllənin sözügüdən maddələrinin tələblərini də nəzərə almamışdır. Birinci instansiya məhkəməsi belə qənaətə gəlmişdir ki, cavabdeh iddiaçının müqavilə şərtlərini əhəmiyyətli dərəcədə pozması nəticəsində cavabdeh müqavilənin icrasından birtərəfli qaydada imtina edərək ödənişi dayandırmış, bununla da müqaviləni birtərəfli qaydada aradan qaldırmışdır. Məhkəmənin bu yanaşması Mülki Məcəllənin 421.3-cü və 447.1-ci maddələrinin tələblərinə ziddir. Belə ki, məhkəmə tərəfindən istinad edilən 421.3-cü maddə sadəcə müqavilənin ləğv edilməsi qaydasını tənzimləyir. Müqavilədən imtinanın ümumi əsasları isə Mülki Məcəllənin 447-ci maddəsi ilə tənzimlənmişdir. İşə baxan hakim qətnaməsində Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “Mülki Məcəllənin 399, 421.3, 423.2, 424.3 və 447-ci maddələrinin əlaqəli şəkildə şərh edilməsinə dair” 29 mart 2023-cü il tarixli Qərarında Mülki Məcəllənin 421.2 və 421.3-cü maddələri ilə bağlı ifadə edilən hüquqi mövqeyini qeyd etsə də, həmin Qərarda Konstitusiya Məhkəməsinin Mülki Məcəllənin 447.1-ci maddəsi ilə bağlı ifadə olunan hüquqi mövqeyini görməzdən gəlmişdir. Halbuki, ikitərəfli müqavilələrdə öhdəliklərin icra edilməməsini tənzimləyən 447-ci maddənin özü onun özünün istinad etdiyi qərarın adında da qeyd edilmişdir. Sözügedən Qərarın nəticə hissəsində qeyd edilir ki, "ikitərəfli müqavilələr üzrə öhdəliyin pozulması halında kreditor Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 447.1-ci maddəsinə uyğun olaraq müqavilədən imtina etməklə ona xitam verə bilər. Müqavilədən imtina barədə iradə ifadəsinin qarşı tərəfə bildirilməsi ilə müqaviləyə xitam verilmiş sayılır. Lakin hakim uydurma fakta istinadən qeyd etmişdir ki, güya cavabdeh aprel ayından başlayaraq elektron qaimələri geri qaytarmaqla müqavildən imtina etmişdir (33-cü səhifə, 5-ci abzas). Məcəllənin 447.1-ci maddəsinə əsasən, əgər ikitərəfli müqavilənin bir tərəfi müqavilədən irəli gələn öhdəlikləri icra etmirsə, müqavilənin digər tərəfi öhdəliklərin icrası üçün təyin etdiyi əlavə müddət nəticəsiz qurtardıqdan sonra müqavilədən imtina edə bilər. Əgər öhdəliyin pozulması xarakteri əsas götürülməklə əlavə müddət tətbiq edilmirsə, xəbərdarlıq edilməsi əlavə müddət təyin olunmasına bərabər tutulur. Əgər öhdəliyin yalnız bir hissəsi icra edilməmişsə, kreditor müqavilədən yalnız öhdəliyin qalan hissəsinin icrasına marağını itirdiyi halda imtina edə bilər. Lakin hazırkı halda cavabdeh peşə hazırlığına cəlb edilmiş 97 nəfər müdavimdən 10 nəfərin müqavilədən kənar ixtisas qruplarında təhsil almalarına istinad edərək qanunsuz olaraq icradan bütövlükdə imtina edir ki, bu da qanunveciliyin sözügedən normaları ilə uzlaşmır, çünki müqavilədən bütovlükdə imtina etmək üçün cavabdeh sübut etməli idi ki, o 80-dən artıq müdavimin təhsilinin başa çatdırılmasında maraqlı deyildi. Bundan başqa, Məcəllənin 447.3-cü maddəsində müqavilədən imtinanı istisna edən hallar sadalanmışdır. Həmin maddənin tələblərinə görə, öhdəliyin pozuntusu cüzi olduqda və öhdəliyin qarşısında borclu tərəfindən artıq irəli sürülmüş və ya müqavilədən imtina edildikdən dərhal sonra irəli sürüləcək qarşılıqlı tələb olduqda müqavilədən imtina yolverilməzdir. Odur ki, məhkəmə Mülki Məcəllənin 421.3-cü maddəsini düzgün tətbiq etməmiş, Mülki Məcəllənin ikitərəfli müqavilələrdə öhdəliklərin icra edilməməsi ilə bağlı normalarını nəzərə almamışdır. Nəticədə iddiaçının iddia tələbi qanunsuz olaraq rədd edilmişdir. Konstitusiya Məhkəməsinin yuxarıda adı çəkilən qərarında həmçinin qetd edilmişdir ki, ... müqavilədən imtinadan fərqli olaraq, müqavilənin ləğv edilməsi gələcəyə yönəlik olmaqla həmin anadək tərəflərin yaranmış olan hüquq və öhdəliklərini aradan qaldırmır, yalnız ləğv anından sonra tərəflərin müqavilə münasibətlərinə (ex nunc) xitam verilir. Konstitusiya Məhkəməsinin sözügedən qərarında ifadə edilən hüquqi mövqeyinə görə vaxtaşırı icra edilməli olan öhdəlik münasibətlərində müqavilədən imtina olunması ilə onun ləğv edilməsi arasında hüquqi nəticə baxımından fərq mövcud deyildir. Odur ki, icrası davamlı olan öhdəlik münasibətlərində müqavilədən imtina ləğvetmədə olduğu kimi, ancaq imtinadan sonrakı dövr üçün öhdəlikləri aradan qaldırır. Hazırkı iş üzrə cavabdeh ödənişləri iddiaçıya etmək öhdəliyini yerinə yetirmək vəzifəsi daşımasına baxmayaraq, öz öhdəliklərini icra etməməklə iddiaçının hüquqlarını pozmuşdur. Müqavilə şərtlərinin məcburiliyinə və icra edilməli olması tələbinə əsaslanaraq hazırkı iş üzrə cavabdeh iddiaçı ilə bağlanmış müqavilə üzrə razılaşdırılmış şərtlər əsasında öz öhdəliyini icra etməlidir. Həmçinin, birinci instansiya məhkəməsi qətnaməsində qeyd etmişdir ki, tərəflər arasında imzalanmış müqavilənin 3.1.8-ci bəndinə əsasən müqavilə üzrə iddiaçı vəzifələrini vaxtında və dəqiq icra etmədikdə cavabdehin icraçıdan kursu dayandırmağı və dayandırıldığı tarixədək bu Müqavilə üzrə iddiaçıya ödənilən məbləğin geri qaytarılmasını tələb etmək hüququ vardır. Həmçinin pozuntu olduğu halda kursun dayandırılması müqavilənin 3.4.12-ci bəndində iddiaçının vəzifəsi kimi nəzərdə tutulmuşdur. Birinci instansiya məhkəməsinin istinad etdiyi bu dəlillərlə bağlı qeyd edirik ki, əvvəla cavabdehin ilk xəbərdarlıq məktubunun tərixinədək, xx.xx.2024-cü il tarixədək tərəflər arasında bağlanmış müqavilə qüvvədə olmuşdur və bu tarixədək müqavilənin onun tərəfindən ləğv edilməsini bildirən hər hansı bir iradə ifadəsi mövcud olmamışdır. Bunun əksini göstərən sübut iş materiallarında yoxdur. Başqa sözlə, müqavilə üzrə sifarişçi olan cavabdeh üzərinə götürdüyü öhdəlikləri yerinə yetirmək mükəlləfiyyətinin daşıyıcısı olaraq qalır. Cavabdeh xx.xx.2024-cü il tarixli xəbərdarlıq məktubunu yalnız məhkəməyə müraciət etmək üçün hazırlıq işlərinə başladığımızı bildikdən sonra tərtib etmişdir. Bu səbəbdən cavabdehin bu davranışı hüquqdan sui-istifadə etmək kimi qiymətləndirilməlidir, çünki işə baxan hakimin yuxarıda istinad etdiyi müqavilənin 3.1.8-ci bəndinə əsasən müqavilə üzrə iddiaçı vəzifələrini vaxtında və dəqiq icra etmədikdə cavabdehin icraçıdan kursu dayandırmağı və dayandırıldığı tarixədək Müqavilə üzrə iddiaçıya ödənilən məbləğin geri qaytarılmasını tələb etmək hüququ təsbit edildiyi halda, cavabdeh kursların təşkil edildiyi dövrdə iddiaçının ona ünvanladığı çoxsaylı müracitələrinə baxmayaraq ondan kursların dayandırılmasını tələb etməmiş, əksinə kurs iştirakçılarının təqaüdlərini ödəməklə faktiki olaraq icranı qəbul etmiş və bəhs edilən müqavilə bəndindən yalnız iddiaçının mübahisəni məhkəmədən kənar həll etmək niyyətini cavabdehə bildirdikdən sonra öz lehinə istifadə etməyə çalışmışdır ki, bu da Mülki Məcəllənin 560-cı maddəsinin tələblərinə ziddir. Belə ki, Mülki Məcəllənin 560.3.2-ci maddəsinə əsasən şəxsin öz vəzifələrini kobudcasına pozmasına baxmayaraq hüquqlarını həyata keçirməsi hüquqdan sui-istifadə hesab edilir”. Apellyasiya şikayətinə qarşı etiraz

48. Cavabdehin nümayəndələri tərəfindən apellyasiya şikayətinə qarşı yazılı etirazlar verilmiş, qətnamənin dəyişdirilmədən saxlanılması xahiş olunmuşdur

Apellyasiya baxışı, izahatlar

49. İddiaçının məhkəmə iclaslarında iştirak edən nümayəndəsi (vəkili) apellyasiya şikayətinin dəlillərini müdafiə edərək şikayətin təmin olunmasını xahiş etmiş, cavabdehin nümayəndələri (vəkili) isə şikayətə qarşı yazılı etiraz ərizələrinin məzmununa uyğun izahatlar verərək şikayətin əsassız olduğunu bildirmişlər.

Tətbiq edilən hüquq

Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi

50. Maddə 5.3. Mülki hüquq münasibətlərinin subyektləri öz hüquq və vəzifələrini vicdanla həyata keçirməyə borcludurlar.

51. Maddə 13. Sahibkarlıq fəaliyyəti şəxsin müstəqil surətdə həyata keçirdiyi, əsas məqsədi əmlak istifadəsindən, malların istehsalından və (və ya) satışından, işlər görülməsindən və ya xidmətlər göstərilməsindən mənfəət (fərdi sahibkarlar tərəfindən gəlir) götürülməsi olan fəaliyyətdir.

52. Maddə 14.2.1. Mülki hüquqlar və vəzifələr mülki qanunvericilikdə nəzərdə tutulan əsaslardan, habelə fiziki və hüquqi şəxslərin qanunvericilikdə nəzərdə tutulmasa da, mülki qanunvericiliyin prinsiplərinə görə mülki hüquqlar və vəzifələr doğuran hərəkətlərindən əmələ gəlir.

53. Maddə 385.1. Öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır.

54. Maddə 385.2. Öz məzmunundan və xarakterindən asılı olaraq, öhdəlik tərəflərdən hər birinin üzərinə istər müqavilə münasibətləri zamanı, istərsə də belə münasibətlərdən sonra digər tərəfin hüquqlarına və əmlakına xüsusi qayğı göstərmək vəzifəsini qoya bilər.

55. Maddə 386.1. Öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olmaqla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır.

56. Maddə 390.1. Fiziki və hüquqi şəxslər azad surətdə müqavilələr bağlaya və bu müqavilələrin məzmununu müəyyənləşdirə bilərlər. Onlar bu Məcəllədə nəzərdə tutulmayan, lakin ona zidd olmayan müqavilələr də bağlaya bilərlər.

57. Maddə 390.5. Müqavilə şərtləri tərəflərin istəyi ilə müəyyənləşdirilir, amma müvafiq şərtin məzmununun bu Məcəllədə göstərildiyi hallar istisna təşkil edir.

58. Maddə 390.6. Müqavilə şərti tərəflərin razılaşması ilə ayrı qaydanın müəyyənləşdirilmədiyi halda tətbiq edilən normada (dispozitiv norma) nəzərdə tutulubsa, tərəflər razılaşma əsasında bu normanın tətbiqini istisna edə bilər və ya onun nəzərdə tutduğundan fərqli şərt müəyyənləşdirə bilərlər. Bu cür razılaşma olmadıqda müqavilə şərti dispozitiv norma ilə müəyyənləşdirilir.

59. Maddə 404.1. Müqavilə şərtlərini təfsir edərkən məhkəmə təkcə müqavilədəki söz və ifadələrin hərfi mənasını deyil, həm də tərəflərin iradə ifadəsinin həqiqi mənasını, bütövlükdə müqavilənin hərfi mənasının onun digər şərtləri və mənası ilə müqayisəsini nəzərə alır.

60. Maddə 404.2. Bu zaman bütün müvafiq hallar, o cümlədən müqaviləyə qədərki danışıqlar və yazışmalar, tərəflərin qarşılıqlı münasibətlərində yaranmış praktika, işgüzar adətlər, tərəflərin sonrakı hərəkətləri nəzərə alınır.

61. Maddə 405.1. Tərəflər müqavilənin bütün mühüm şərtləri barəsində tələb olunan formada razılığa gəldikdə müqavilə bağlanmış sayılır. Müqavilənin predmetinə dair şərtlər, bu Məcəllədə həmin növ müqavilələr üçün mühüm və ya zəruri adlandırılmış şərtlər, habelə tərəflərdən birinin müraciəti ilə barəsində razılaşma əldə edilməli olan bütün şərtlər mühüm sayılır.

62. Maddə 421.1. Müqavilənin dəyişdirilməsi və ləğv edilməsi, əgər bu Məcəllədə və ya müqavilədə ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, tərəflərin razılaşması ilə mümkündür.

63. Maddə 421.2. Tərəflərdən birinin tələbi ilə müqavilə yalnız digər tərəf müqaviləni əhəmiyyətli dərəcədə pozduqda və ya bu Məcəllədə və ya müqavilədə nəzərdə tutulan digər hallarda dəyişdirilə və ya ləğv edilə bilər. Tərəflərdən birinin müqaviləni pozması o zaman əhəmiyyətli pozuntu sayılır ki, bunun digər tərəfə vurduğu zərər nəticəsində o, müqavilə bağlanarkən ümid etməyə haqqı çatanlardan xeyli dərəcədə məhrum olur.

64. Maddə 421.3. Müqavilənin tamamilə və ya hissə-hissə icrasından birtərəfli imtina edildikdə və belə imtinaya bu Məcəllə ilə və ya tərəflərin razılaşması ilə yol verildikdə müqavilə müvafiq surətdə ləğv edilmiş və ya dəyişdirilmiş sayılır.

65. Maddə 425.1. Öz hüquqlarını həyata keçirərkən və vəzifələrini icra edərkən tərəflərdən hər biri vicdanlılığın tələb etdiyi tərzdə, yəni şərtləşdirilmiş vaxtda və yerdə lazımi şəkildə, öhdəliyin şərtlərinə və bu Məcəllənin tələblərinə müvafiq surətdə, belə şərtlər və tələblər olmadıqda isə işgüzar adətlərə və ya adətən irəli sürülən digər tələblərə müvafiq surətdə hərəkət etməlidir.

66. Maddə 441.1. Tərəflərdən birinin öhdəliyi icra etməsi müqaviləyə uyğun olaraq digər tərəfin öz öhdəliklərini icra etməsi ilə şərtləndirildikdə qarşılıqlı icra sayılır.

67. Maddə 441.2. Mükəlləfiyyətli tərəf müqavilədə şərtləşdirilmiş öhdəliyin icrasını həyata keçirmədikdə və ya həmin icranın müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirilməyəcəyini aşkar edən hallar olduqda qarşılıqlı icra öhdəsinə düşən tərəf öz öhdəliyinin icrasını dayandıra bilər və ya öhdəliyin icrasından imtina edib zərərin əvəzinin ödənilməsini tələb edə bilər.

68. Maddə 441.3. Əgər müqavilədə şərtləşdirilmiş öhdəliyin icrası tam həcmdə həyata keçirilməzsə, qarşılıqlı icra öhdəsinə düşən tərəf öz öhdəliyinin icrasını dayandıra bilər və ya həyata keçirilməmiş icraya müvafiq hissədə icradan imtina edə bilər.

69. Maddə 441.4. Əgər digər tərəf müqavilədə şərtləşdirilmiş öhdəliyinin icrasını həyata keçirmədiyinə baxmayaraq öhdəliyin qarşılıqlı icrası həyata keçirilərsə, digər tərəf öz öhdəliyini icra etməlidir.

70. Maddə 447.1. Əgər ikitərəfli müqavilənin bir tərəfi müqavilədən irəli gələn öhdəlikləri icra etmirsə, müqavilənin digər tərəfi öhdəliklərin icrası üçün təyin etdiyi əlavə müddət nəticəsiz qurtardıqdan sonra müqavilədən imtina edə bilər. Əgər öhdəliyin pozulması xarakteri əsas götürülməklə əlavə müddət tətbiq edilmirsə, xəbərdarlıq edilməsi əlavə müddət təyin olunmasına bərabər tutulur. Əgər öhdəliyin yalnız bir hissəsi icra edilməmişsə, kreditor müqavilədən yalnız öhdəliyin qalan hissəsinin icrasına marağını itirdiyi halda imtina edə bilər.

71. Maddə 447.3. Aşağıdakı hallarda müqavilədən imtina yolverilməzdir: 447.3.1. öhdəliyin pozuntusu cüzi olduqda; 447.3.2. öhdəliyin pozulması üçün tamamilə və ya əsasən kreditorun özü məsuliyyət daşıdıqda; 447.3.3. öhdəliyin qarşısında borclu tərəfindən artıq irəli sürülmüş və ya müqavilədən imtina edildikdən dərhal sonra irəli sürüləcək qarşılıqlı tələb olduqda.

72. Maddə 560.1. Mülki hüquqlar hüquqa uyğun həyata keçirilməlidir. Hüquqdan yalnız başqalarına ziyan vurmaq məqsədi ilə istifadə edilməsi yolverilməzdir.

73. Maddə 560.2. Hüquqdan sui-istifadəyə yol verilmir, bu əsas üzərində həyata keçirilən razılaşmalar və hərəkətlər isə etibarsızdır.

74. Maddə 560.3.4. Digər tərəfin güvəndiyi və güvənmiş olduğu əvvəlki rəftara zidd hüququn həyata keçirilməsi hüquqdan sui-istifadə halını yaradır. Göründüyü kimi, bu müddəa digər şəxsə zərər vura biləcək ziddiyyətli davranışı qadağan edir və şəxsin üzərinə ardıcıl rəftar etmək öhdəliyi qoyur.

“Məşğulluq haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu

75. Maddə 20.1. Müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqanda (qurumda) qeydiyyata alınmış işaxtaran və işsiz şəxslərin peşə hazırlığı müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqanın (qurumun) göndərişi ilə aşağıdakı hallarda həyata keçirilir: 20.1.1. işaxtaran və işsiz şəxslər lazımi peşə və ya ixtisası olmadığına görə onun üçün münasib iş seçmək mümkün olmadıqda; 20.1.2. işaxtaran və işsiz şəxs əvvəlki peşə (ixtisas) üzrə işləmək qabiliyyətini itirdikdə, həmin peşə (ixtisas) üzrə iş tapmaq mümkün olmadıqda və ya həmin peşə (ixtisas) üzrə bacarıqların artırılması zərurəti olduqda.

76. Maddə 20.2. Aşağıdakı şəxslərin peşə hazırlığı müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqan (qurum) tərəfindən ödənişsiz təşkil olunur: 20.2.1. işsiz şəxslərin; 20.2.2. bu Qanunun 4.1.3-cü maddəsində nəzərdə tutulan mülkiyyətində kənd təsərrüfatına yararlı torpaq payı olub, digər məşğulluğu olmayan işaxtaran şəxslərin; 20.2.3. il ərzində müvafiq inzibati ərazi vahidi üzrə peşə hazırlığına cəlb olunan işsiz şəxslərin 20 faizindən çox olmamaq şərtilə işaxtaran şəxslərin.

77. Maddə 20.2-1. Bu Qanunun 20.2.2-ci və 20.2.3-cü maddələri nəzərə alınmaqla, işaxtaran şəxslər peşə hazırlığına ödənişli əsaslarla cəlb olunurlar.

78. Maddə. 20.3. Peşə hazırlığının təşkili zamanı bu Qanunun 6.4.1 -ci maddəsində nəzərdə tutulan şəxslər, habelə şəhid ailəsinin üzvləri üstün hüquqa malikdirlər.

79. Maddə 20.4. İşaxtaran və işsiz şəxslərin peşə hazırlığının təşkili qaydası müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqan (qurum) tərəfindən müəyyən edilir.

80. Maddə 20.5. "Təhsil haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 24.2-ci maddəsinə və "Peşə təhsili haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 9.9-cu maddəsinə uyğun olaraq, peşə hazırlığı işaxtaran və işsiz şəxslərin əlavə təhsili, o cümlədən peşənin öyrənilməsi, ixtisasın artırılması, yenidən hazırlıq, yaşlıların təhsili və digər təhsil istiqamətləri üzrə müvafiq kurslarda altı ayadək müddətdə həyata keçirilir.

81. Maddə 20.6. Bu Qanunla nəzərdə tutulmuş hallarda peşə hazırlığına cəlb olunmuş və müvafiq kursları müvəffəqiyyətlə bitirmiş şəxslərə bu barədə müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqan (qurum) tərəfindən müəyyən edilmiş formada sənəd təqdim olunur.

Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 7 iyun 2019-cu il tarixli 261 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “İşaxtaran və işsiz şəxslərin peşə hazırlığının təşkili Qaydası”

82. Bənd 1.1. Bu Qayda "Məşğulluq haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 20.4cü maddəsinə əsasən hazırlanmışdır, işaxtaran və işsiz şəxslər üçün peşə hazırlığının (bundan sonra - peşə hazırlığı) təşkili qaydasını müəyyən edir.

83. Bənd 1.2. İşaxtaran və işsiz şəxslər peşə hazırlığına Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin (bundan sonra - Nazirlik) tabeliyində X4 (bundan sonra - Agentlik) yerli qurumları və ya "DOST” mərkəzləri” tərəfindən (bundan sonra - Mərkəz) cəlb edilirlər.

84. Bənd 1.3. Agentliyin yerli qurumları və ya Mərkəz tərəfindən cəlb olunmuş işaxtaran və işsiz şəxslərin peşə hazırlığı Agentlik tərəfindən təşkil olunur.

85. Bənd 1.4. Agentlik əmək bazarının işçi qüvvəsinə ehtiyacları üzrə proqnozlara uyğun olaraq hər il üçün peşə və ixtisaslar üzrə istiqamətləri, cəlb ediləcək şəxslərin sayını müəyyən edir.

86. Bənd 1.5. Dövlət orqanları, bələdiyyələr, hüquqi və fiziki şəxslər tərəfindən təsis edilən əlavə təhsili həyata keçirən müəssisələr (universitetlər, institutlar, mərkəzlər və s.) peşə hazırlığını həyata keçirə biləcəkləri ixtisası (ixtisasları) göstərməklə, peşə hazırlığının həmin müəssisədə təşkili barədə Agentliyə müraciət edirlər.

87. Bənd 1.6. Agentlik peşə hazırlığının nəzəri və praktiki hissələrini, məzmununu, müraciət etmiş müəssisələrin maddi-texniki bazasını, infrastrukturunu, təhsilverənlərin keyfiyyət göstəricilərini, müdavimlərin bilik, bacarıq və vərdişlərinin səviyyəsini, onların gələcək məşğulluq imkanlarını nəzərə alaraq peşə hazırlığını həyata keçirəcək müəssisələri seçir.

88. Bənd 1.7. "Təhsil haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 24.2-ci maddəsinə və "Peşə təhsili haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 9.9-cu maddəsinə uyğun olaraq, peşə hazırlığı işaxtaran və işsiz şəxslərin əlavə təhsili, o cümlədən peşənin öyrənilməsi, ixtisasın artırılması, yenidən hazırlıq, yaşlıların təhsili və digər təhsil istiqamətləri üzrə təşkil edilir.

89. Bənd 1.8. Bu Qaydanın 1.4-cü bəndinə uyğun olaraq müəyyən edilmiş peşə və ixtisaslar üzrə ixtisaslı kadr hazırlığının keyfiyyətini yüksəltmək məqsədilə təşkil edilən peşə hazırlığı üzrə məşğələlər nəzəri və praktik hissədən ibarət olmaqla aparılır. Peşə hazırlığının nəzəri hissəsi əyani və ya distant (məsafədən) formada aşağıdakı təlim modulları üzrə həyata keçirilir: 1.8.1. peşə fəaliyyətinin ümumi əsasları üzrə təlim; 1.8.2. ixtisas sahələri üzrə təlim; 1.8.3. innovasiyalar üzrə təlim.

90. Bənd 1.9. Peşə hazırlığının praktiki hissəsində məşğələlər yarım-qruplarda aparılır və peşə hazırlığına cəlb edilmiş müdavimlər peşə hazırlığını həyata keçirən müəssisələrin təlimistehsalat, təsərrüfat sahələrində, o cümlədən işəgötürənlərin istehsalat bazasında istehsalat təlimi və təcrübəsi keçirlər.

91. Bənd 1.10. Peşə hazırlığı üzrə təşkil edilən kurslarda təhsil müddəti 6 (altı) aya qədərdir.

92. Bənd 1.11. İşaxtaran və işsiz şəxslərin peşə hazırlığı imtahan verməklə başa çatır. Müdavimlərin biliyini peşə hazırlığını həyata keçirən müəssisə tərəfindən təşkil edilmiş imtahan komissiyası qiymətləndirir və üç nüsxədən ibarət protokol tərtib edir. Protokolun bir nüsxəsi müdavimə, bir nüsxəsi Mərkəzə verilir, bir nüsxəsi isə peşə hazırlığını həyata keçirən müəssisədə qalır.

93. Bənd 1.12. Bu Qaydanın 2.2-ci bəndində nəzərdə tutulmuş hallarda peşə hazırlığına cəlb olunmuş və müvafiq kursları müvəffəqiyyətlə bitirmiş şəxslərə Agentlik tərəfindən müvafiq sənəd təqdim olunur.

94. Bənd 2.1. Agentlik: 2.1.1. əmək bazarının tələblərinə uyğun olaraq işaxtaran və işsiz şəxslərin peşə hazırlığına dair ehtiyaclarını müəyyən edir; 2.1.2. işaxtaran və işsiz şəxslərin peşə hazırlığının təşkili ilə əlaqədar Agentliyin yerli qurumlarının və Mərkəzin fəaliyyətini əlaqələndirir; 2.1.3. peşə hazırlığına cəlb olunmuş işaxtaran və işsiz şəxslərə təhsil müəssisələrinə Nazirliyin Mərkəzləşdirilmiş elektron informasiya sisteminin (bundan sonra - MEİS) "Əmək və məşğulluq” altsistemi (bundan sonra - ƏMAS) vasitəsilə bu Qaydanın 1 nömrəli əlavəsinə uyğun göndəriş verir; 2.1.5. peşə hazırlığı məqsədləri üçün ayrılmış vəsaitlər çərçivəsində maliyyələşdirməni təmin edir; 2.1.6. təhsil müəssisələri və Mərkəz tərəfindən bu Qayda ilə müəyyən olunmuş tədbirlərin həyata keçirilməsinə nəzarət edir.

95. Bənd 2.2. Agentliyin yerli qurumları və ya Mərkəz ƏMAS-da işaxtaran və ya işsiz kimi qeydiyyatda olan şəxslərin lazımi peşə və ya ixtisası olmadığına görə onun üçün münasib işi seçmək mümkün olmadıqda, əvvəlki peşəsi (ixtisas) üzrə işləmək qabiliyyətini itirdikdə, həmin peşə (ixtisas) üzrə iş tapmaq mümkün olmadıqda və ya həmin peşə (ixtisas) üzrə bacarıqların artırılması zərurəti olduqda peşə hazırlığına cəlb edir.

96. Bənd 2.5. Peşə hazırlığına cəlb olunmuş işsiz, “Məşğulluq haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 4.1.3-cü maddəsində nəzərdə tutulan mülkiyyətində kənd təsərrüfatına yararlı torpaq payı olub, digər məşğulluğu olmayan işaxtaran şəxslərə təhsil aldıqları dövrdə “Məşğulluq haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 29.1-ci maddəsinə uyğun olaraq minimum aylıq əməkhaqqının 50 faizi məbləğində təqaüd ödənilir.

Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsi

97. Maddə 14.1. Məhkəmə həqiqətə nail olmaq üçün işin hərtərəfli, tam və obyektiv tədqiqinə lazımi şərait yaradır. Bunun üçün məhkəmə: işdə iştirak edən şəxslərə onların prosessual hüquq və vəzifələrini izah edir, görüləcək, yaxud görülməyəcək hərəkətlərin nəticələri barədə onları xəbərdar edir, onların prosessual hüquqlarının həyata keçməsinə kömək göstərir.

98. Maddə 14.2. Məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir.

99. Maddə 76.1. Tərəflərin tələb və etirazlarını əsaslandıran halların və işi düzgün həll etmək üçün əhəmiyyəti olan başqa halların mövcud olduğunu və ya olmadığını məhkəmə müəyyən edərkən bu Məcəllədə və başqa qanunlarda müəyyən olunmuş qaydada əldə etdiyi məlumatlar sübutlar hesab olunur.

100. Maddə 76.2. Bu məlumatlar yazılı və maddi sübutlarla, ekspertlərin rəyləri ilə, yerində müayinə keçirməklə, səs və video yazıları ilə, şahidlərin ifadələri ilə, işdə iştirak edən şəxslərin izahatları ilə müəyyən edilir.

101. Maddə 77.1. Hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir.

102. Maddə 81. Qanuna və ya digər normativ hüquqi aktlara əsasən müəyyən sübutetmə vasitələri ilə təsdiq edilməli olan işin halları başqa sübutlarla təsdiq oluna bilməz.

103. Maddə 88. Məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur.

104. Maddə 106.1. İşdə iştirak edən şəxslərin iş üçün əhəmiyyətli olan və onlara məlum olan faktlar barədə izahatları iş üzrə toplanmış digər sübutlarla yanaşı yoxlanılmalı və qiymətləndirilməlidir.

105. Maddə 106.3. Tərəfin tələb və etirazlarının əsaslandırdığı faktları digər tərəfin etiraf etməsi əks tərəfi gələcəkdə bu faktları sübut etmə vəzifəsindən azad edir.

106. Maddə 217.3. Qətnamə iş üzrə müəyyən edilmiş hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə uyğun əsaslandırılmalıdır.

107. Maddə 385. Məhkəmə qətnaməsinin apellyasiya qaydasında ləğv edilməsi üçün əsaslar aşağıdakılardır: 385.1.1. maddi hüquq normalarının və ya prosessual hüquq normalarının pozulması və ya düzgün tətbiq edilməməsi; 385.1.2. məhkəmənin gəldiyi nəticə üçün mühüm əhəmiyyəti olan bütün faktiki halların aydınlaşdırılmaması; 385.1.3. birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən müəyyən edilmiş, iş üçün əhəmiyyəti olan halların sübut edilməməsi; 385.1.4. birinci instansiya məhkəməsinin qətnamədə göstərilmiş nəticələrinin işin hallarına uyğun gəlməməsi.

Apellyasiya baxışının həddi

108. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin əsaslılığını onun düzünə və ya dolayısı ilə mübahisələndirilən hissəsində, şikayət qərarın ləğv edilməsinə yönəldikdə və ya apellyasiya şikayətində və ona etirazlarda ifadə olunmuş dəlillərə əsasən mübahisənin predmeti bölünməz olduqda isə tam yoxlayır. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının tətbiqinin düzgünlüyünü apellyasiya şikayətinin dəlillərindən asılı olmayaraq yoxlayır (Mülki Prosessual Məcəllənin 372.6-cı və 372.7-ci maddələri).

109. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 372-ci maddəsinin apellyasiya baxışının hədləri barədə müddəalarının həmin Məcəllənin 372.1 və 372.7-ci maddələrinin tələbləri baxımından şərh edilməsinə dair” 20 may 2011-ci il tarixli qərarında göstərilmişdir ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 372.1-ci maddəsinə uyğun olaraq apellyasiya instansiyası məhkəməsi həmin Məcəllənin 372.6-cı maddəsində nəzərdə tutulduğu hallarda birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin əsaslılığını mübahisələndirilən hissəsində apellyasiya şikayətinin dəlilləri həcmində yoxlayır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 372.1 və 372.7-ci maddələrinə uyğun olaraq apellyasiya instansiyası məhkəməsi maddi hüquq normalarına riayət edilməsini birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin mübahisələndirilən hissəsində yoxlayır. Bu hədlərdə apellyasiya instansiyası məhkəməsi şikayətin hüquqi mövqeyinə aid dəlillərdən asılı deyil və qətnaməni maddi hüquq normasının pozulması ilə əlaqədar apellyasiya şikayətində göstərilməyən əsaslarla da ləğv edə və dəyişdirə bilər. Məhkəmə kollegiyasının mövqeyi

110. İstənilən iddia tələbi ilə əlaqədar məhkəmə icraatının ən əsas vəzifəsi həmin tələbin hüquqi əsasının olub-olmadığının müəyyən olunmasıdır. Məhkəmələr bunu tərəflərin həmin tələblə bağlı hansı hüquqi əsaslandırmanı irəli sürmələrindən asılı olmayaraq müstəqil surətdə müəyyən etməlidir. Bunun üçün isə məhkəmələr tərəfindən ilk növbədə işin faktiki halları və hüquqi əsası araşdırılmalıdır.

111. Əgər irəli sürülmüş iddia tələb(lər)inin qanuni əsası tapılırsa və faktiki hallar müvafiq maddi hüquq normasının dispozisiya şərtləri ilə uzlaşırsa (habelə cavabdehin etiraz və müdafiə vasitələrinə görə aradan qalxmırsa) iddia təmin olunur, uzlaşmırsa rədd edilir. İkinci halda hüquqi dəyərləndirmə məhkəmə üçün artıq başa çatmış olur. Bu halda əlavə olaraq irəli sürülən dəlillərin araşdırılmasına ehtiyac qalmır, çünki işin həlli üçün bunun əhəmiyyəti yoxdur.

112. Beləliklə, mülki (kommersiya) mühakimə icraatında hüququn tətbiqi üçün ilkin başlanğıc nöqtə tələbin qanuni əsasının tapılmasından ibarətdir – iddia tələbinin düzgün qanuni əsasını tapmaq üçün isə 4 sual cavablandırılmalıdır: kim kimdən nəyi və nəyə əsasən tələb edir?.

113. Tərəflər hüquq və öhdəliklərini mülki qanunvericiliyə müvafiq olaraq müqavilə ilə razılaşdırdıqları halda məhkəmələr yaranmış mübahisəni həmin müqavilə şərtləri çərçivəsində həll etməli, tərəflərin müqavilə üzrə öhdəliklərini icra edib-etməmələrini hərtərəfli araşdırmalı, eləcə də hansı tərəfin öhdəliyin icra edilməməsi üçün məsuliyyət daşımalı olduğunu dəqiqliklə müəyyən etməlidir (Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumunun "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin şikayəti üzrə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin İnzibati-İqtisadi Kollegiyasının 15 sentyabr 2017-ci il tarixli qərarının Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına və qanunlarına uyğunluğunun yoxlanılmasına dair” 11 iyun 2018-ci il tarixli Qərarı).

114. Bu baxımdan məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, hazırkı mübahisə üzrə iddianın qanuni əsasının müəyyən edilməsi üçün tərəflər arasında bağlanmış müqavilənin şərtləri təhlil olunmalıdır (§ 59, 60).

115. Qeyd olunmalıdır ki, iddianın əsasını irəli sürülən iddia tələblərinin əsaslandırıldığı hüquqi faktlar təşkil edir və məhkəmənin vəzifəsi iddiaçının bildirdiyi faktiki halların iddia tələbinin qanuni əsasının dispozisiya şərtlərinə uyğun olmasının yoxlanılmasından ibarətdir. Başqa sözlə, mülki hüquqda hamılıqla qəbul edilmiş prinsiplərdən biri olan “iura novit curia” (“məhkəmə hüququ bilir”) prinsipinə əsasən hüququn tətbiqinə hakim bilavasitə cavabdehlik daşısa da, o, iddiaçının bildirdiyi (iddiasını əsaslandırdığı) faktlarla bağlıdır və qərarını iddianın faktiki tərkibi adlanan faktların məcmusuna istinadən qəbul edir.

116. İşin faktiki hallarından, iddiaçının cavabdehlə 29 fevral 2024-cü il tarixdə “Peşə hazırlığının təşkilinə dair” MMTF-57/2024 saylı müqavilə bağlayaraq cavabdehin işaxtaran (işsiz) şəxslərin peşə hazırlığının təşkil edilməsinə dair xidmət təklifini qəbul etdiyi müəyyən olunur və müqavilənin şərtlərindən görünür ki, iddiaçı icraçı qismində “backend and frontend developer” üzrə hazırlıq kursuna cəlb edilmiş 97 nəfər müdavim üçün 101 gün, 555.5 saat həcmində tədris proqramı ilə peşə hazırlığının nəzəri hissəsinin əyani və praktiki hissəsini əyani formada həyata keçirilməsini, sifarişçi isə müqavilədə nəzərdə tutulmuş şərtlər əsasında işlərin icraçıdan qəbul edilməsini və dəyərinin icraçıya ödənilməsini öhdələrinə götürmüşlər.

117. Qeyd olunmalıdır ki, Mülki Məcəllənin ayrı-ayrı fəsillərində xidmət xarakterli öhdəlik münasibətlərinə dair müddəalar (tapşırıq, podrat, brokerlik, daşıma və s.) təsbit olunsa da, “Xidmət müqaviləsi” adlı ayrıca müqavilə növü nəzərdə tutulmamışdır – lakin bu hal, müqavilə azadlığı prinsipinə uyğun olaraq, belə müqavilələrin bağlanması imkanını istisna etmir.

118. Həmin müqavilə münasibətlərindən yaranmış mübahisələr Mülki Məcəllənin ayrı-ayrı fəsillərində xidmət xarakterli öhdəlik münasibətlərinə dair (tapşırıq, podrat, brokerlik, daşıma və s.) müddəaları əsasında; işin hallarından asılı olaraq tərəflər arasındakı müqavilə şərtləri, işgüzar adətlər və mülki qanunvericiliyin öhdəlik münasibətlərini tənzimləyən ümumi normalarının tələbləri əsasında; və ya Mülki Məcəllənin 11-ci maddəsində müəyyən edilən qaydada tətbiq edilən maddi hüquq normaları əsasında həll olunmalıdır.

119. Xidmətlərin göstərilməsi müəyyən nəticə yaratmadan, sifarişçiyə fayda və ya kömək göstərən fəaliyyətdir. Xidmətlər göstərilən zaman nəticə maddiləşdirilə bilən bir formaya çevrilmir, onun məqsədini faydalı fəaliyyətin özü təşkil edir (məsələn, mühafizə və ya təmizlik xidməti, peşə hazırlığının təşkil edilməsi xidməti, tədris proqramı çərçivəsində dərslərin keçilməsi və s.).

120. Bu müqavilələr üzrə xidməti alan qismində icraçı tərəfindən göstərilən xidmətlərdən faydalanan şəxs çıxış edir və göstərilmiş xidmətin haqqını ödəmək vəzifəsi (yükü) də məhz həmin subyektin üzərinə düşür; icraçının məsuliyyəti isə həmin fəaliyyətin düzgün icrası ilə bağlı olur.

121. Həmçinin nəzərə alınmalıdır ki, xidmətin icrasının qüsursuz həyata keçirilməsi ilə bağlı sübutetmə yükü icraçının (hazırkı halda iddiaçının), xidmətin yerinə yetirilməsi zamanı aşkar olunan qüsurların mövcudluğunu sübutetmə yükü isə xidməti alanın (hazırkı halda cavabdehin) üzərinə düşür.

122. Xidmətdə qüsurun sübuta yetirilməsi üçün qüsurun olması faktını irəli sürən tərəf, görülmüş işin qüsurlu olması barədə hansı meyara əsaslandığını göstərməli, bundan sonra həmin meyara uyğun olaraq qüsurun olması ilə bağlı konkret dəillər təqdim etməlidir.

123. Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumunun yuxarıda istinad edilən Qərarında göstərilmişdir ki,, “...Müqavilə azadlığı Konstitusiyanın 29-cu və Mülki Məcəllənin 152.1-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş mülkiyyət, eləcə də Konstitusiyanın 59-cu maddəsində təsbit edilmiş azad sahibkarlıq hüquqlarının reallaşdırılması elementlərindən biri kimi çıxış edir. Mülki qanunvericiliyə müvafiq olaraq müqavilə azad qaydada bağlanılır və məzmunu tərəflərin iradəsi ilə müəyyənləşdirilir. Belə ki, Mülki Məcəllənin 390-cı maddəsi ilə fiziki və hüquqi şəxslərə azad surətdə müqavilələr bağlamaq və bu müqavilələrin məzmununu müəyyənləşdirmək təminatı verilir. Müqavilə azadlığının məzmununu formalaşdıran elementlər sırasına seçdiyi kontragentlə müqavilə bağlamaq (və ya bağlamamaq), onun növü və formasını, habelə bağlanan müqavilənin şərtlərini, o cümlədən müvafiq qiymətləri müəyyən etmək azadlığını aid etmək olar”. Göstərilən prinsipi podrat müqaviləsini tətbiq edərək Plenum göstərmişdir ki, “...Mülki qanunvericiliklə tənzimlənən müqavilələrin bir növü olan podrat müqaviləsinin bağlanması, icra olunması, habelə bu müqavilə üzrə öhdəliklərin yerinə yetirilməsi ümumi qaydada müqavilə azadlığına əsaslanır.”. Həmçinin Plenum qeyd etmişdir ki, “...Podrat müqaviləsinin əsas xüsusiyyətlərindən biri müqavilənin tərəfi olan podratçının həmin müqavilənin digər tərəfi olan sifarişçinin xeyrinə hər hansı bir işi görməsidir. Belə ki, podrat müqaviləsindən irəli gələn öhdəlik təkcə hər hansı əmlakın verilməsini deyil, həm də həmin əmlakın yaradılması üzrə podratçının iş fəaliyyətini də ehtiva edir. Podrat müqaviləsi bağlanarkən tərəflərin məqsədi müəyyən hüquqi nəticənin əldə edilməsi ilə birbaşa əlaqəlidir. Məhz bu səbəbdən podrat müqavilələrinin əsasını hüquqi məqsəd və hüquqi nəticə təşkil edir”.

124. Göstərilən yanaşmaları əsas götürərək kollegiya hesab edir ki, qüsurun müəyyən edilməsi üçün müqavilənin şərtləri, eləcə də tərəflərin məqsədi və gözlədikləri hüquqi nəticələr araşdırılmalıdır.

125. Qanunvericiliyə görə, şəxs peşə hazırlığına lazımi peşə və ya ixtisası olmadığına görə onun üçün münasib iş seçmək mümkün olmadıqda və işaxtaran və işsiz şəxs əvvəlki peşə (ixtisas) üzrə işləmək qabiliyyətini itirdikdə, həmin peşə (ixtisas) üzrə iş tapmaq mümkün olmadıqda və ya həmin peşə (ixtisas) üzrə bacarıqların artırılması zərurəti olduqda cəlb edilir (§ 75) və X10 əmək bazarının işçi qüvvəsinə ehtiyacları üzrə proqnozlara uyğun olaraq hər il üçün peşə və ixtisaslar üzrə istiqamətləri, cəlb ediləcək şəxslərin sayını müəyyən edir (§ 85).

126. Göründüyü kimi, şəxslər konkret istiqamətlər üzrə, yəni əmək bazarının işçi qüvvəsinə ehtiyacları nəzərə alınmaqla hər il üçün müəyyən edilən peşə və ixtisas istiqamətləri üzrə peşə hazırlığına cəlb edilir və bu, konkret peşəyə yiyələnən işsiz və işaxtaran şəxsin işlə təmin oluna bilməsi baxımından əhəmiyyət daşımaqla, birbaşa işlə təmin olunmanın mümkünlüyünü şərtləndirir.

127. Bu kontekstdə şübhəsizdir ki, X10 (hazırkı işdə Agentiliyi təmsilən cavabdeh) tərəfindən şəxslər konkret peşə və ixtisas istiqaməti üzrə peşə hazırlığına cəlb edilən zaman həmin peşə və ixtisas istiqaməti üzrə peşə hazırlığını uğurla bitirən şəxslərə işçi qüvvəsi qismində əmək bazarında nə qədər ehtiyac olması nəzərə alınır.

128. Bu xüsusat o baxımdan əhəmiyyət kəsb edir ki, peşə hazırlığı aktiv məşğulluq tədbiri olduğuna görə şəxslərin peşə hazırlığına cəlb edilməsinin yekun məqsədi onların əmək bazarında münasib işlərə göndərilməklə məşğulluğunun təmin edilməsidir. Əks halda, X10 (hazırkı işdə Agentiliyi təmsilən cavabdeh) tərəfindən təşkil edilən peşə hazırlığını uğurla bitirən şəxslərin məşğulluğunun təmin edilməsi həmin şəxslərin cəlb edildiyi istiqamətlərə əmək bazarında ehtiyac olmadığı üçün öz hüquqi mahiyyətini itirər və işsizlikdən sığorta fondundan bu aktiv məşğulluq tədbiri üçün xərclənən vəsaitin səmərəsiz istifadəsi ilə nəticələnər.

129. Tərəflər arasında bağlanmış müqavilənin 2.2-ci bəndində (§ 2) cavabdeh tərəfindən peşə hazırlığına göndərilmiş şəxslərin məhz “backend and frontend developer” istiqaməti üzrə peşə hazırlığına cəlb edilməsi razılaşdırılmış, iddiaçı məhz “backend and frontend developer” istiqaməti üzrə hazırlıq kursuna cəlb edilmiş 97 nəfər müdavim üçün 101 gün, 555,5 saat həcmində tədris proqramı ilə peşə hazırlığının həyata keçirilməsini öhdəsinə götürmüş, müqavilədə, şəxslərin cəlb olunduğu peşə hazırlığı istiqamətinin digər tərəflə razılaşdırmadan, təktərəfli qaydada və sərbəst şəkildə iddiaçı tərəfindən dəyişdirilməsi imkanı nəzərdə tutulmamışdır.

130. İşin hallarından görünür ki, tərəflər arasında mübahisənin yaranmasına səbəb, müdavimlərin bir qisminin müqavilədə nəzərdə tutulmayan istiqamətlər üzrə, digər qisminin isə müqavilə şərtlərinin pozulması ilə peşə hazırlığına cəlb edilmələri, habelə peşə hazırlığı kurslarının müqavilədə nəzərdə tutulan 101 gün, 555,5 saatı əhatə etmədiyi barədə cavabdehin irəli sürdüyü arqumentlər olmuş, cavabdeh bu halları müqavilə öhdəliyinin iddiaçı tərəfindən pozuntusu olaraq qiymətləndirmişdir.

131. Kollegiya ilk olaraq qeyd edir ki, iddiaçının xx.xx.2024-cü il tarixdə cavabdehə göndərdiyi elektron qaimə faktura üzrə mart ayının tədris haqqının cavabdeh tərəfindən xx.xx.2024-cü il tarixdə iddiaçıya ödənildiyi işin mübahisələndirilməyən halıdır.

132. Bununla belə işin hallarından aydın olur ki, iddiaçı, müqaviləyə əsasən 97 nəfər müdavimə yalnız "backend and frontend developer" üzrə kurs keçməli olduğu halda, bəzi müdavimləri ixtisasa aidiyyəti olmayan və müqavilə üzrə müəyyən edilməmiş başqa kurslara da cəlb etmiş, müqavilə üzrə razılaşdırılmış 97 nəfərə daxil olmayan, lakin müqaviləyə qədər Agentlik tərəfindən iddiaçıya ilkin qiymətləndirmə üçün təqdim edilən 200 nəfərlik siyahıda adı olan, cavabdeh tərəfindən peşə hazırlığına cəlb edilməsi üçün həmin siyahda uyğun hesab edilməyən və tərəflər arasında bağlanmış müqavilə üzrə peşə hazırlığına göndərişi formalaşdırılmayan vətəndaşların “backend and frontend developer” ixtisası üzrə tədris prosesində iştirakına şərait yaratmış (§ 14), qeyd olunan pozuntular xx.xx.2024-cü il tarixli aktla rəsmiləşdirilmişdir.

133. İddiaçı müəssisədə 3 may 2024-cü il tarixində keçirilən növbəti monitorinq (§ 15) zamanı isə, tədrisi aparılan 3 qrup və ümumilikdə saat 10:00-18:00 aralığında kurs keçirilən qruplar üzrə cəmi 36 nəfərə münasibətdə pozuntu aşkar edilmiş, “backend and frontend developer” ixtisasına aidiyyəti olmayan “Qrafik dizayner” ixtisası üzrə 5 nəfərin (Agentlik tərəfindən təqaüd ödənilən) cəlb edildiyi, “backend and frontend developer” ixtisası üzrə cəlb edilən 50 nəfərdən 4 nəfərinin, “backend and frontend developer” ixtisasına aidiyyəti olan “Python” ixtisası üzrə cəlb edilən 16 nəfərdən 7 nəfərinin, “backend and frontend developer” ixtisasına aidiyyəti olan “Java” ixtisası üzrə cəlb edilən 20 nəfərdən 10 nəfərinin, “backend and frontend developer” ixtisasına aidiyyəti olan “Sişarp” ixtisası üzrə cəlb edilən 21 nəfərdən 5 nəfərinin kənar şəxslər olduqları, “backend and frontend developer” ixtisasına aidiyyəti olmayan “İnteryer dizayn” ixtisası üzrə 2 nəfərin (Agentlik tərəfindən təqaüd ödənilən), “backend and frontend developer” ixtisasına aidiyyəti olmayan “Rəqəmsal marketinq” ixtisası üzrə 3 nəfərin (Agentlik tərəfindən təqaüd ödənilən) cəlb edildiyi müəyyən olunmuşdur (5+4+7+10+5+2+3=36).

134. İddiaçı müəssisənin Tələbə işləri üzrə direktoru Şahid11 tərəfindən imzalanmış həmin akta qruplar üzrə müdavimlərin adlarının əks olunduğu cədvəllər əlavə edilmiş, adı çəkilən şəxs bildirmişdir ki, ona məlum olan 10 nəfər müdavim (97 nəfərə daxil olan X13, X11, Şahid4, Şahid5, X7, Şahid7, Şahid10 qızı, Şahid9 və digər şəxslər) müqavilədə nəzərdə tutulmuş “backend and fronted developer” istiqaməti üzrə deyil, bu istiqamətə aidiyyəti olmayan interyer dizayn, qrafik dizayn, rəqəmsal marketinq istiqamətləri üzrə dərsdə olmuşdurlar.

135. Göründüyü kimi, xidmətin icrası zamanı iddiaçı tərəfindən konkret qüsurlara yol verildiyi müvafiq aktlarla öz təsdiqini tapmışdır və bu səbəblə də iddiaçının cavabdehə bütün müdavimlərin kursda iştirak etmələrini təsdiq edən sənəd kimi göndərdiyi davamiyyət cədvəlləri, ən azından 2024-cü ilin may ayına münasibətdə həqiqəti əks etdirməməklə, pozuntu faktını təkzib edən mötəbər sübut qismində qiymətləndirilə bilməz.

136. İşin hallarından həmçinin aydın olur ki, müqavilə üzrə razılaşdırılmış 97 nəfərin sırasına daxil olmayan, lakin müqaviləyə qədər Agentlik tərəfindən iddiaçıya ilkin qiymətləndirmə üçün təqdim edilən 200 nəfərlik siyahıda adı olanlardan iddiaçının kursa cəlb etdiyi 18 nəfər “kursa getmələrinə baxmayaraq onlara təqaüd ödənilməməsinin araşdırılması, digər kurs yoldaşları kimi onlara da təqaüd ödənilməsi” tələbi ilə kütləvi şəkildə Agentliyə şikayətlər etmişlər – hansı ki, bu hal da iddiaçının müqavilə üzrə öhdəliyini lazımi qaydada icra etməyərək cavabdehin nüfuzuna xələl gətirdiyini göstərir.

137. Bununla belə işin müəyyən olunan halına görə, kursların təşkil edildiyi sonrakı dövrdə, habelə xx.xx.2024-cü il tarixindən başlayaraq iddiaçı tərəfindən kursların dayandırıldığı tarixədək cavabdehin müqavilədən imtina etdiyini göstərən hər hansı bir iradə ifadəsi mövcud olmamış, cavabdeh yalnız xx.xx.2024-cü il tarixdə müqaviləyə xitam verilməsi ilə bağlı xəbərdarlıq məktubunu tərtib edib iddiaçının ünvanına göndərmişdir.

138. İş materialları və cavabdehin nümayəndələrinin məhkəmə iclaslarında verdikləri izahatlar ilə təsdiq edilir ki, cavabdeh iddiaçı tərəfindən ona göndərilən və aylıq tədris haqqının ödənilməsi üçün əsas maliyyə sənədi hesab edilən aprel, may, iyun aylarının davamiyyət cədvəllərini qəbul etmiş, həmin davamiyyət cədvəlləri əsasında müqavilə üzrə kursa cəlb olunmuş müdavimlərin təqaüdlərini ödəmişdir – hansı ki, Nazirlər Kabinetinin 2019-cu il 7 iyun tarixli 261 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “İşaxtaran və işsiz şəxslərin peşə hazırlığının təşkili Qaydası”nda, peşə hazırlığına cəlb olunmuş şəxslərə müvafiq təqaüdün ödənilməsi onların təhsil almaları (təhsil aldıqları dövr) ilə şərtləşdirilmişdir (§ 96).

139. Başqa sözlə, kursda iştirak etmədikləri dövrdə müdavimlərə təqaüdün ödənilməsi yolverilməzdir və şübhəsizdir ki, həmin Qayda ilə müəyyən edilmiş tədbirlərin həyata keçirilməsinə nəzarət edən qurum olaraq Dövlət X3 Mühasibatlıq və Təyinat Filialı bu hala nəzarət etməli idi.

140. İşin hallarından görünür ki, cavabdeh tərəfindən sonuncu dəfə təqaüdün ödənilməsi tarixi məhz 2024-cü ilin iyun ayına təsadüf edir; bu isə o deməkdir ki, cavabdeh təqaüdlərin ödənilməsini müdavimlərə tədrisin keçirilib-keçirilməməsi faktı ilə əlaqələndirmişdir. Əks halda cavabdeh kursların dayandırıldığı sonrakı ayların ödənişlərini də edərdi, lakin məhkəmə iclasında cavabdehin nümayəndəsinin özünün bildirdiyinə görə, təqaüdlərin ödənişi məhz kursların keçirildiyi dövrdə aparılmış, tədrisin dayandırıldığı (dərs keçilmədiyi) sonrakı iyul və avqust aylarında müdavimlərə təqaüdlərin ödənilməsi dayandırılmışdır.

141. Beləliklə müəyyən olunan odur ki, kursların keçirildiyi dövrdə (iyul ayına qədər) cavabdeh müqavilədən nəinki imtina etmişdir, əksinə iddiaçı tərəfindən göstərilən xidmətləri faktiki olaraq qəbul etdiyini göstərən davranış sərgiləmişdir.

142. Qeyd olunmalıdır ki, bu cür münasibətlərdə işin qəbul edilməsi dedikdə, xidmətdən faktiki faydalanmanın davam etdirilməsi, bu zaman xidmətin müqavilənin şərtlərinə, şərtləndirildiyi halda keyfiyyətə, şərtləndirilmədiyi halda faydalanmağa yararlığa uyğun olubolmamasının yoxlanılması başa düşülür. Tərəflərin razılaşması ilə işlərin qəbulu müəyyən formada (yazılı akt, forma 2 arayışı və s.) və ya faktiki hərəkətlərlə həyata keçirilə bilər.

143. Yerinə yetirilmiş işin (göstərilmiş xidmətin) qəbul edilməsi sifarişçinin hüququ deyil, vəzifəsidir, əgər sifarişçi işi icraçının müəyyənləşdirdiyi müddətdə qəbul etmirsə, iş qəbul edilmiş sayılır. Sonuncu ilə bağlı nəzərə alınmalıdır ki, yerinə yetirilmiş, lakin sifarişçi tərəfindən qəbul edilməmiş istənilən iş deyil, yalnız icraçının müəyyənləşdirdiyi müddətdə qəbul edilməyən iş qəbul edilmiş hesab edilə bilər. Ona görə də, mübahisə bu məsələ ilə bağlı olduqda icraçı sübut etməlidir ki, işin qəbul edilməsi ilə bağlı müddət müəyyən edərək bu barədə sifarişçiyə məlumat vermişdir.

144. Xidmət münasibətlərində yerinə yetirilmiş işin qəbul edilməsinin və ya qəbul edilmiş hesab edilməsinin vacib əhəmiyyət daşıması ondan irəli gəlir ki, həmin halın baş verməsi bir neçə hüquqi nəticəyə səbəb olur. Belə ki, işi qəbul etdikdə sifarişçi muzd ödəməlidir, eyni zamanda, sifarişçinin qüsurlarla bağlı tələb hüququ da işin qəbul edilməsi ilə bağlıdır. Belə ki, əgər sifarişçi xidmətin qüsurlu olduğunu bilə-bilə pretenziya irəli sürmədən onu qəbul edirsə (ondan faydalanırsa), bu qüsurlarla bağlı tələb hüququ əmələ gəlmir.

145. Göstərilənlərə əsasən kollegiya hesab edir ki, iddiaçı tərəfindən göstərilmiş xidmətlər qüsurlu olsa da, sifarişçi (cavabdeh) tərəfindən qəbul olunmuşdur.

146. Xüsusilə nəzərə alınmalıdır ki, tərəflər arasında bağlanmış müqavilənin 3.1.8-ci bəndində, icraçının vəzifələrini vaxtında və dəqiq icra etmədiyi halda sifarişçinin icraçıdan kursu dayandırmağı və dayandırıldığı tarixədək icraçıya ödənilən məbləğin geri qaytarılmasını tələb etmək hüququ təsbit olunmuşdur; aşkar etdiyi qüsurlara rəğmən, sifarişçinin (cavabdehin) icraçıdan (iddiaçıdan) kursların dayandırılmasını tələb etməyərək, əksinə kurs iştirakçılarının təqaüdlərini ödəməsi isə, onun faktiki olaraq icranı qəbul etdiyini göstərir.

147. Tərəflər arasındakı yazışmalar da iddiaçının göstərdyi xidmətdə qüsurları aşkar etməsinə baxmayaraq, cavabdehin müqavilədən imtina etmədiyinə və xidmətdən faydalandığına dəlalət edir.

148. İş materiallarına əlavə edilmiş e-mail yazışmalarının ekran görüntülərindən aydın olur ki, xx.xx.2024-cü il tarixdə iddiaçının rəhbəri T. Əhmədsoy tərəfindən X4 əməkdaşı S. Mahmudluya pdf faylda “qrupların qrafiki" adlı sənəd göndərilmiş, xx.xx.2024-cü il tarixli məktubda isə T. Əhmədsoy bildirmişdir ki, artıq ikinci ay ödəniş ala bimədikləri üçün bütün tədris prosesinin təşkilində ciddi çətinliklər yaşanılır və prosesin ən qısa zamanda yekunlaşmasında köməklik edilməsi istənilir.

149. İş materiallarından cavabdehin sözügedən müraciətlərə hər hansı cavab verdiyi müəyyən olunmur – hansı ki, həmin müraciətlər iddiaçının cavabdehi onun öz öhdəliyini yerinə yetirmədiyi ilə bağlı xəbərdar etmək barədə olmuşdur.

150. Qeyd olunanlar o qənaətə gəlməyə əsas verir ki, iddiaçının aprel, may, iyun aylarında ödənişləri almadan tədrisi davam etdirməsinə səbəb, onun müqavilə öhdəliyini lazımınca icra etmədiyinə dair tərtib olunmuş aktlardan sonra cavabdehin hərəkətsiz qalması, iddiaçıya heç bir xəbərdarlıq etməməsi və ya nöqsanların aradan qaldırılması ilə bağlı müddət təyin etməməsi, eləcə də 2 aylıq tədris haqqının ödənilməli olduğuna dair iddiaçının ünvanladığı müraciəti cavabsız qoyması olmuşdur.

151. Başqa sözlə cavabdeh, iddiaçının öz öhdəliyini lazımınca icra etmədiyini irəli sürməsinə və bununla bağlı aktlar tərtib etməsinə baxmayaraq, həyata keçirilməmiş icraya müvafiq hissədə icradan imtina etdiyini (§ 68) bildirməmiş, iddiaçının xidmət göstərməyə - qüsurlu olsa belə davam etməsinə şərait yaratmışdır.

152. Bu baxımdan, birinci instansiya məhkəməsinin “cavabdeh iddiaçının müqavilə şərtlərini əhəmiyyətli dərəcədə pozması nəticəsində müqavilənin icrasından birtərəfli qaydada imtina edərək ödənişi dayandırmış, bununla da müqaviləni birtərəfli qaydada aradan qaldırmışdır” qənaəti işin hallarına uyğun olmamışdır.

153. Nəzərə alınmalıdır ki, “ikitərəfli müqavilələr üzrə öhdəliyin pozulması halında kreditor Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 447.1-ci maddəsinə uyğun olaraq müqavilədən imtina etməklə ona xitam verə bilər. Müqavilədən imtina barədə iradə ifadəsinin qarşı tərəfə bildirilməsi ilə müqaviləyə xitam verilmiş sayılır (Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “Mülki Məcəllənin 399, 421.3, 423.2, 424.3 və 447-ci maddələrinin əlaqəli şəkildə şərh edilməsinə dair” 29 mart 2023-cü il tarixli Qərarı).

154. Hazırkı mübahisənin müəyyən olunan halı isə ondan ibarətdir ki, cavabdeh yuxarıda göstərilən (§ 132, 133) pozuntuların mövcudluğuna istinad edərək öz öhdəliyinin icrasından bütövlükdə imtina edir – hansı ki, sözügedən pozuntuları aşkar etdikdən sonra müqaviləyə xitam verməyərək iddiaçının xidmətlərindən faydalanmağa davam etmiş, peşə hazırlığında olan müdavimlərə təqaüd ödəmişdir.

155. Şərh olunanlara əsasən kollegiya hesab edir ki, qüsurlu olsa da belə, həyata keçirilmiş icraya münasibətdə cavabdeh icraçıya yerinə yetirilmiş işin haqqını ödəməlidir – çünkü o, qüsurlu icranı qəbul etməklə, faktiki olaraq həmin işlərə marağının olduğunu bəyan etmişdir.

156. Tərəflər aprel ayında 6 nəfərin, may ayında 3 nəfərin, iyun ayında 4 nəfərin kursdan xaric olunduğunu mübahisələndirmirlər; beləliklə, aprel ayında müdavim sayı 91, may ayında 88, iyun ayında 84 olmuşdur.

157. Bu fakt isə o qənaətə gəlməyə əsas verir ki, iddiaçının “cavabdehdən 132 767,91 manat borc məbləğinin tutulması” tələbi qismən - 80 906,6 manat həddində - təmin olunmalıdır.

158. Belə ki, iddiaçı, 2-ci tədris ayı (aprel ayı) üzrə kursda iştirak edən 91 müdavimdən nöqsan halı aşkarlanmış 35 müdavimə görə 18 338,50 manatı (on səkkiz min üç yüz otuz səkkiz manat, 50 qəpik), 3-cü tədris ayı (may ayı) üzrə 88 müdavimdən nöqsan halı aşkarlanmış 35 müdavimə görə 19 087,26 manatı (on doqquz min səksən yeddi manat, 26 qəpik), 4-cü tədris ayı (iyun ayı) üzrə 84 müdavimdən nöqsan halı aşkarlanmış 35 müdavimə görə 14 435,55 manatı (on dörd min dörd yüz otuz beş manat, 55 qəpik) tələb etməkdə (cəmi 51 861,31 manat) haqlı olmamışdır və belə olan halda onun xeyrinə cavabdehdən 80 906,6 manat tutula bilər (132 767,91 – 51 861,31 = 80 906,6).

159. Kollegiya iddiaçının, “hüquqi yardıma görə ödənilmiş 1000 manat vəkil haqqının cavabdehdən tutulub ona ödənilməsi” tələbini də əsaslı hesab edir; belə ki, iddiaçının həmin xərci çəkdiyi təqdim olunmuş sübutla öz təsdiqini tapır.

160. İddia ərizəsinin və apellyasiya şikayətinin verilməsi üçün ödənilmiş dövlət rüsumlarının əvəzi qismində cəmi 526 manat (iddianın təmin olunan hissəsinə mütənasib olaraq) da cavabdehdən alınıb iddiaçıya ödənilməlidir. Qeyd olunmalıdır ki, məhkəmə xərclərinin bölüşdürülməsi məsələsi prosessual qanunvericiliklə tənzimlədiyindən, bununla bağlı qərar qəbul edərkən məhkəmə, müvafiq tələbin olub-olmamasına bağlı deyildir.

161. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 382, 384, 392, 393 və 405-ci maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə kollegiyası

QƏT ETDİ:

İddiaçı MMC-nin nümayəndəsinin (vəkilinin) apellyasiya şikayəti qismən təmin edilsin. Bakı Kommersiya Məhkəməsinin e-2-2(113)-2324/2025 saylı iş üzrə 23 sentyabr 2025-ci il tarixli qətnaməsi ləğv olunsun və iş üzrə yeni qətnamə çıxarılsın. İddiaçı MMC-nin Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət X3 Mühasibatlıq və Təyinat Filialına qarşı “müqavilə üzrə ödənilməli pulun və vəkil xərcinin tutulması” tələbi qismən təmin edilsin. 29 fevral 2024-cü il tarixli MMTF-57/2024 saylı müqavilə üzrə ödəməli olduğu ƏDV daxil olmaqla 80 906,6 (səksən min doqquz yüz altı manat 60 qəpik) manat, hüquqi yardım xərcinin əvəzi qismində 1000 (min) manat, dövlət rüsumunun əvəzi qismində 426 (dörd yüz iyirmi altı) manat Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət X3 Mühasibatlıq və Təyinat Filialından tutulub İddiaçı MMC-nə ödənilsin. İddia tələbi qalan hissədə təmin olunmasın. Apellyasiya şikayəti üçün ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi qismində 100 (yüz) manat Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Dövlət X3 Mühasibatlıq və Təyinat Filialından İddiaçı MMC-nin xeyrinə tutulsun. Qətnamədən, qətnamə tərəflərə rəsmi qaydada təqdim edildiyi gündən 2 (iki) ay müddətində Bakı Apellyasiya Məhkəməsi vasitəsi ilə Azərbaycan Respublikasının Ali Məhkəməsinə kassasiya şikayəti verilə bilər.

Sədrlik edən hakim Elnur Həsənov Hakimlər Tural Qocayev Səməd Cəfərov