Bakı Kommersiya Məhkəməsi Qətnamə — İş №2-2(113)-1065/2020

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2-2(113)-1065/2020 21.09.2020 BAKİ KOMMERSİYA MƏHKƏMƏSİ Giriş hissə: Hakim Axundova Zeynəb Əli qızının sədrliyi, Məmmədli Qəşəm Fərhad oğlunun katibliyi, cavabdehin nümayəndəsi və vəkili Vəkil iştirakı ilə, İddiaçı Cavabdeh qarşı maddi ziyanın ödənilməsi tələbinə dair iddiası üzrə kommersiya işinə məhkəmənin inzibati binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: Təsviri hissə: İddiaçı Cavabdeh qarşı iddia ərizəsi ilə Bakı şəhəri Xətai Rayon Məhkəməsinə müraciət edərək, ondan 31252 manat məbləğində əsas borc və 30 manat ödənilmiş dövlət rüsumunun iddiaçıya ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. Bakı şəhəri Xətai Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2020-ci il tarixli 2(011)-1703/2020 nomrəli qərardadı ilə mülki iş baxılması üçün Bakı Kommersiya Məhkəməsinə göndərilmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, Cavabdeh məxsus olan və "" hotel olaraq işlədilməsi nəzərdə tutulan obyektin ona icarəyə verilməsi ilə bağlı Cavabdeh ilə şifahi razılıq əldə edilmişdir. Eyni zamanda şifahi razılığa əsasən icarə obyektinin tam istifadəyə yararlı vəziyyətə gətirilməsi üçün Cavabdeh göstərişi ilə onun tərəfindən təmirabadlaşdırma işləri aparılması üçün işə usta və fəhlələr cəlb edilmiş, təmir işləri aparılmış, icarə obyekti jalüz, pərdə, reklam, çarpayı, matras və digər zəruri ləvazimatlarla təmin edilmişdir. Bütün təmir-abadlaşdırma işləri Cavabdeh nəzarəti altında həyata keçirilmişdir. Təmir abadlaşdırma işlərinə, hotelin daxili təchizatına, jalüz, pərdə, reklam, çarpayı, matras və digər zəruri ləvazimatlara, obyektin təmirini həyata keçirən usta və fəhlərlərə tərəfindən ümumilikdə 47252 manat pul xərclənmişdir. Sonradan Cavabdeh tərəfindən “" hotel olaraq adlandırılması, işlədilməsi nəzərdə tutulan obyektin icarəyə verilməsi ilə bağlı razılıq pozulmuşdur. Çəkilmiş ümumi xərcin 16000 manatı fasilələrlə (7000+5000+4000) Cavabdeh tərəfindən ödənilmişdir. Lakin cavabdeh tərəfindən ödənilməli olan 31252 manat hələ də tam şəkildə ödənilməmişdir. Qeyd edilən pulun məhkəmədən kənar ödənilməsi təklifi ilə cavabdehə xx.xx.2019-cu il tarixdə müraciət edilmiş, lakın müraciəti müsbət cavablandırılmamışdır. Göstərilənlərə əsasən cavabdehdən 31252 manat məbləğində pul alınaraq iddiaçıya qaytarılmalıdır. Cavabdehin nümayəndəsi və vəkili məhkəmə iclasında iddia ərizəsində göstərilənlərə etiraz edərək bildirdi ki, tərəflər arasında hər hansı hüquq münasibəti yaranmayıb. Belə ki, iddiaçı özü də bildirir ki, cavabdehlə əlaqəsi olmayıb, onun adından qardaşı və başqa bir şəxslə danışıqlar aparıb. İddianın heç bir əsası yoxdur. Ona görə də rədd olunması barədə qətnamə çıxarılmasını məhkəmədən xahiş edir. İddiaçı əvvəlki məhkəmə iclasında iddia ərizəsində göstərilənlərə uyğun izahat verərək, iddia tələbini müdafiə etmiş və iddianın təmin olunması barədə qətnamə çıxarılmasını məhkəmədən xahiş etmişdir. İddiaçıya məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə lazımi qaydada məlumat verilməsinə baxmayaraq, məhkəmə iclasına gəlməmiş və gəlməməsinin səbəbləri barədə məhkəməyə məlumat verməmişdir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 185.4-cü maddəsinə əsasən cavabdehin iştirakı olmadan işə baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Əsaslandırıcı hissə: Məhkəmə tərəflərin izahatını dinləyib, iş materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, aşağıdakılara əsasən iddia rədd edilməlidir. Belə ki, məhkəmə araşdırması zamanı müəyyən edildi ki, İddiaçı Cavabdeh ilə aralarında şifahi icarə müqaviləsinin bağlandığını iddia edərək həmin razılaşma üzrə cavabdehə məxsus qeyri-yaşayış sahəsinə çəkilmiş xərclərin geri qaytarılmasını məhkəmədən xahiş etmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin: 6.2-ci maddəsinə əsasən fiziki və hüquqi şəxslər mülki hüquqları öz mənafelərini gerçəkləşdirmək üçün iradələrinə uyğun olaraq əldə edir və həyata keçirirlər. Onlar müqavilə əsasında öz hüquq və vəzifələrini müəyyənləşdirməkdə və qanunvericiliyə zidd olmayan hər hansı müqavilə şərtləri qoymaqda sərbəstdirlər. 14.1-ci maddəsinə əsasən mülki hüquqlar və vəzifələr mülki qanunvericilikdə nəzərdə tutulan əsaslardan, habelə fiziki və hüquqi şəxslərin qanunvericilikdə nəzərdə tutulmasa da, mülki qanunvericiliyin prinsiplərinə görə mülki hüquqlar və vəzifələr doğuran hərəkətlərindən əmələ gəlir. 76.1-ci maddəsinə əsasən tərəflərin tələb və etirazlarını əsaslandıran halların və işi düzgün həll etmək üçün əhəmiyyəti olan başqa halların mövcud olduğunu və ya olmadığını məhkəmə müəyyən edərkən bu Məcəllədə və başqa qanunlarda müəyyən olunmuş qaydada əldə etdiyi məlumatlar sübutlar hesab olunur. Həmin Məcəllənin 76.2-ci maddəsinə əsasən bu məlumatlar yazılı və maddi sübutlarla, ekspertlərin rəyləri ilə, yerində müayinə keçirməklə, səs və video yazıları ilə, şahidlərin ifadələri ilə, işdə iştirak edən şəxslərin izahatları ilə müəyyən edilir. Həmin Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 80-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işin gedişində təqdim olunmuş ancaq o sübutları qəbul edir və nəzərə alır ki, onlar işdə tərəflərin tələblərini müəyyən edən faktlarla və hallarla əlaqədardır. Həmin Məcəllənin 81-ci maddəsinə əsasən qanuna və ya digər normativ hüquqi aktlara əsasən müəyyən sübutetmə vasitələri ilə təsdiq edilməli olan işin halları başqa sübutlarla təsdiq oluna bilməz. Məhkəmə sadalanan qanunvericilik normalarını məhkəmə araşdırması zamanı müəyyən edilmiş hallara tətbiq edərək bildirir ki, iddia tələbi üzrə iddiaçı tərəfindən tələb edilən borc məbləği və həmin borcun yaranması hallarına dair sübutlar iddiaçı tərəfindən təqdim edilməmişdir. Halbuki, iddiaçının tələbi bilavasitə sübutetmə yükü ilə bağlıdır, işin faktiki hallarının müəyyən edilməsinin məhkəmə qərarının qanuniliyinin və əsaslığının əsas göstəricisi olduğu nəzərə alındığında isə bu institut xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. İddia tələblərinin təsdiqlənməsi üçün tərəfin sübut etmədiyi halları məhkəmə mövcud olmayan kimi rədd edə bilər. Bu mənada mülki hüquq münasibətləri iştirakçılarının vicdanlılığı prezumpsiyasına əsaslanan iddianın əsasında duran faktların mövcud olmadığına dair ehtimal ortaya çıxır. Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 217.4-cü maddəsinə əsasən məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Həmin Məcəllənin 218.3-cü maddəsinə əsasən hakim işdə iştirak edən şəxslərin verdiyi tələblər üzrə qətnamə çıxarır. Lakin hakim qanunda göstərilən müstəsna hallarda iddia tələblərindən kənara çıxa bilər. Beləliklə, məhkəmə iş materiallarını araşdırıb, sübutlara məcmu halda, tam, hərtərəfli və obyektiv hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, İddiaçı Cavabdehn qarşı ondan 31252 manat məbləğində əsas borc və 30 manat ödənilmiş dövlət rüsumunun iddiaçıya ödənilməsi tələbinə dair iddiası təmin edilməməlidir. Nəticə hissəsi: Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 227, 233, 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddiaçı Cavabdeh qarşı 31252 manat məbləğində borc və 30 manat dövlət rüsumunun iddiaçıya ödənilməsi tələbinə dair iddiası rədd edilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Bakı Kommersiya Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Kommersiya Kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilməmişdirsə, qətnamə qəbul edildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim: Zeynəb Axundova