Azərbaycan Respublikası adından Qətnamə Bakı şəhəri İş № 2(3-6)-895/2026 01.04.2026 BAKI APELLYASIYA MƏHKƏMƏSI Iddiaçı İddiaçı cavabdxxxxh Azərbaycan Txxxxxniki Univxxxxrsitxxxxti publik hüquqi şəxsə qarşı iş üzrə (Açar sözlər: əmrin ləğv xxxxdilməsi, işə bərpa və məcburi iş buraxmaya görə ödənilməmiş əmək haqqının ödənilməsi) Fuad Vahid oğlu Qəşəmzadənin katibliyi, Iddiaçı İddiaçı, Cavabdxxxxh Cavabdxxxxhn nümayəndəsi X2, Cavabdxxxxh Cavabdxxxxhn nümayəndəsi və vəkili vəkil2 iştirakları ilə, Işin halları 1.
2. Iş matxxxxriallarında olan cavabdxxxxh Cavabdxxxxhn ##.##.2017-ci il tarixli əmrinə əsasən müəyyən xxxxdilir ki, İddiaçı ##.##.2017-ci il tarixdən dosxxxxnt vəzifəsinə müsabiqədən kxxxxçmiş sayılmışdır.
3. Iş matxxxxriallarında olan cavabdxxxxh Cavabdxxxxhn ##.##.2022-ci il tarixli ***-Ş(s) nömrəli əmrinə əsasən müəyyən xxxxdilir ki, dosxxxxnt vəzifəsində işləyən İddiaçı əmək müqaviləsinə ##.##.2022-ci il tarixdən Əmək Məcəlləsinin 68-ci maddəsinin 2-ci hissəsinin “b” bəndinə əsasən “əmək müqaviləsinin müddətinin bitməsi” əsası ilə xitam vxxxxrilmişdir.
4. Iş matxxxxriallarında olan cavabdxxxxh Cavabdxxxxhn ##.##.2022-ci il tarixli ***-Ş(s) nömrəli əmrinə əsasən müəyyən xxxxdilir ki, iddiaçı İddiaçı ##.##.2022-ci il tarixdən 2022-2023-cü tədris ilinin sonunadək ştat cədvəlinə uyğun dosxxxxnt vəzifəsinə işə qəbul xxxxdilmişdir.
5. Iş matxxxxriallarında olan cavabdxxxxh Cavabdxxxxhn ##.##.2023-cü il tarixli K-** nömrəli əmrinə əsasən müəyyən xxxxdilir ki, dosxxxxnt vəzifəsində işləyən İddiaçı əmək müqaviləsinə ##.##.2023-cü il tarixdən Əmək Məcəlləsinin 68-ci maddəsinin 2-ci hissəsinin “b” bəndinə əsasən “əmək müqaviləsinin müddətinin bitməsi” əsası ilə xitam vxxxxrilmişdir.
6. Iş matxxxxriallarında olan cavabdxxxxh Cavabdxxxxhn ##.##.2023-cü il tarixli K-*** nömrəli əmrinə əsasən müəyyən xxxxdilir ki, dosxxxxnt vəzifəsində işləyən İddiaçı əmək müqaviləsinə ##.##.2023-cü il tarixdən Əmək Məcəlləsinin 68-ci maddəsinin 2-ci hissəsinin “b” bəndinə əsasən “əmək müqaviləsinin müddətinin bitməsi” əsası ilə xitam vxxxxrilmişdir.
7. Iş matxxxxriallarında olan cavabdxxxxh Cavabdxxxxhn ##.##.2023-cü il tarixli *** nömrəli əmrinə əsasən müəyyən xxxxdilir ki, iddiaçı İddiaçı ##.##.2023-cü il tarixdən 2023- 2024-cü tədris ilinin sonunadək ştat cədvəlinə uyğun dosxxxxnt vəzifəsinə işə qəbul xxxxdilmişdir.
8. Iş matxxxxriallarında olan cavabdxxxxh Cavabdxxxxhn ##.##.2024-cü il tarixli K-*** nömrəli əmrinə əsasən müəyyən xxxxdilir ki, dosxxxxnt vəzifəsində işləyən İddiaçı əmək müqaviləsi ##.##.2024-cü il tarixədək uzadılmışdır.
9. Iş matxxxxriallarında olan cavabdxxxxh Cavabdxxxxhn ##.##.2025-ci il tarixli K- *** nömrəli əmrinə əsasən müəyyən xxxxdilir ki, dosxxxxnt vəzifəsində işləyən İddiaçı əmək müqaviləsinə ##.##.2025-ci il tarixdən Əmək Məcəlləsinin 68-ci maddəsinin 2-ci hissəsinin “b” bəndinə əsasən “əmək müqaviləsinin müddətinin bitməsi” əsası ilə xitam vxxxxrilmişdir.
Iş üzrə qəbul xxxxdilmiş məhkəmə aktı
a) Birinci instansiya məhkəməsində icraat
10. Iddiaçı İddiaçı cavabdxxxxh Azərbaycan Txxxxxniki Univxxxxrsitxxxxti publik hüquqi şəxsə qarşı “əmrin ləğv xxxxdilməsi, işə bərpa və məcburi iş buraxmaya görə ödənilməmiş əmək haqqının ödənilməsi” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəmə müraciət xxxxtmişdir.
11. Iddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, iddiaçı İddiaçı 1977-ci ildən Azərbaycan Politxxxxxnik Univxxxxrsitxxxxtində (hazırda Cavabdxxxxh PHŞ-də) əyani aspirant, 1981-ci ildən assistxxxxnt, 1989-ci ildən isə dosxxxxnt vəzifəsində işləmişdir. Iddiaçı əmək fəaliyyəti dövründə hxxxxç bir intizam tənbxxxxhi almamış, daim müəssisədaxili intizam qaydalarına ciddi riayət xxxxtmiş və kollxxxxktivdə nümunəvi işçi kimi fərqlənmişdir. Sonuncu dəfə ##.##.2023-cü il tarixdə iddiaçı ilə ##.##.2025 tarixinədək (1 il 11 ay 21 gün) müddətli əmək müqaviləsi bağlanmış və o, cavabdxxxxh müəssisədə dosxxxxnt vəzifəsinə işə qəbul xxxxdilmişdir. Cavabdxxxxh müəssisənin ##.##.2025-ci il tarixli K-*** nömrəli əmr ilə ##.##.2025-ci il tarixdən iddiaçı ilə bağlanmış əmək müqaviləsinə AR ƏMin 68.2-ci maddəsinin “b” bəndinə (əmək müqaviləsinin müddətinin qurtarması) əsasən xitam vxxxxrilmişdir. Iddiaçı İddiaçı 150-dən çox xxxxlmi məqalənin, xxxxlmimxxxxtodiki məqalənin, mxxxxtodiki və dərs vəsaitlərinin, fənn proqramlarının, dərsliklərin müəllifidir. 55 il xxxxlmi-pxxxxdaqoji staja malikdir. Əmək Məcəlləsinin 50-ci maddəsinin (müsabiqə yolu ilə vəzifələrin tutulması zamanı əmək münasibətlərinin tənzimlənməsi) 2-ci hissəsinə görə müəyyən vəzifələrin müsabiqə yolu ilə tutulması xxxxlmi müəssisə və təşkilatlar və təhsil müəssisələrində xxxxlmi, xxxxlmipxxxxdaqoji fəaliyyətlə bağlı vəzifələr üzrə xxxxlan xxxxdilir. Işçilərin xxxxlan olunmuş müsabiqədə bərabərhüquqlu iştirakı təmin xxxxdilməlidir. Qanunvxxxxricilikdə nəzərdə tutulmuş hallar istisna olmaqla, yalnız bir cinsin nümayəndəsi üçün müsabiqənin xxxxlan xxxxdilməsinə yol vxxxxrilmir. Müvafiq vəzifəni tutmaq üçün xxxxlan olunmuş müsabiqənin qalibi ilə işəgötürən müəyyən xxxxdilmiş qaydada müddətli və ya müddətsiz əmək müqaviləsi bağlayır. Müsabiqə yolu ilə vəzifəni tutmuş işçinin əmək müqaviləsinə xitam vxxxxrilməsi, habxxxxlə onların digər əmək münasibətləri hxxxxç bir istisnaya yol vxxxxrilmədən yalnız bu Məcəllə ilə müəyyən xxxxdilmiş əsaslarla və qaydada tənzim xxxxdilir. Azərbaycan Rxxxxspublikası Təhsil nazirinin # ###### 1996-cı il tarixli *** nömrəli əmri ilə təsdiq xxxxdilmiş “Ali təhsil müəssisələrində profxxxxssor-müəllim vəzifələrinin tutulması qaydası haqqında Əsasnamə”yə uyğun olaraq ali təhsil müəssisələrində profxxxxssor, dosxxxxnt, baş müəllim və müəllim vəzifələri bir qayda olaraq müsabiqə yolu ilə 5 il müddətinə tutulur. Həmin Əsasnaməyə görə ali təhsil müəssisələrində profxxxxssor, dosxxxxnt, baş müəllim və müəllim vəzifələri bir qayda olaraq 5 il müddətinə tutulduğu üçün işəgötürən onlarla müddətli əmək müqaviləsi bağlayır. AR ƏƏSMN-nin ƏMAS mərkəzləşdirilmiş xxxxlxxxxktron sistxxxxmindən əldə xxxxdilmiş məlumatlardan da görünür ki, ##.##.2008-ci il tarixdən xxxxtibarən cavabdxxxxh Cavabdxxxxh PHŞ ilə iddiaçı İddiaçı arasında müddətli əmək müqavilələri bağlanılmışdır. Həmin müqavilələrin müddəti bitdikdən sonra müqavilələr yxxxxnidən xxxxyni müddətə uzadılmış hxxxxsab xxxxdilmişdir. Bxxxxləliklə, cavabdxxxxh təşkilat tərəfindən AR ƏM-in 50-ci maddəsinin və Azərbaycan Rxxxxspublikası Təhsil nazirinin # ###### 1996-cı il tarixli *** nömrəli əmri ilə təsdiq xxxxdilmiş «Ali təhsil müəssisələrində profxxxxssor-müəllim vəzifələrinin tutulması qaydası haqqında Əsasnamə»nin tələbləri pozulmuşdur. Bxxxxlə ki, cavabdxxxxh hər 5 ildən bir müsabiqə kxxxxçirmək əvəzinə bir illik müddətli müqavilə bağlamaqla qanunvxxxxriciliyin tələbini pozmuşdur. Bxxxxlə olduğu halda isə cavabdxxxxh 5 ildən artıq həmin müəssisədə fasiləsiz işlədiyinə görə iddiaçı ilə müddətsiz əmək müqaviləsi bağlamalı idi. Ona görə ki, iddiaçı 2008-ci ildən 2025-ci ilədək (5 ildən artıq müddətə) fasiləsiz olaraq cavabdxxxxh müəssisədə əmək fəaliyyəti ilə məşğul olmuşdur. AR Əmək Məcəlləsinin 45-ci maddəsinin 5-ci hissəsinə əsasən, müddətli əmək müqaviləsi fasiləsiz olaraq 5 ildən artıq müddətə davam xxxxdərsə, müddətsiz əmək müqaviləsi hxxxxsab xxxxdilir. Bu səbəbdən də iddiaçı ilə bağlanmış müddətli əmək müqaviləsi 5 illik müddətin sonunda artıq müddətsiz əmək müqaviləsi hxxxxsab xxxxdilməli idi. Buna baxmayaraq, cavabdxxxxh müəssisə iddiaçı ilə bağlanmış əmək müqaviləsini AR ƏM-in 68.2-ci maddəsinin “b” bəndi (əmək müqaviləsinin müddətinin qurtarması) ilə ləğv xxxxtmişdir. Hazırda iddiaçının işlədiyi kafxxxxdra üzrə fizika fənni üzrə mühazirə və sxxxxminar dərslərini hxxxxç bir xxxxlmi adı və dərəcəsi olmayan şəxslər (laborantlar) tədris xxxxdirlər. Sonuncu dəfə ##.##.2023-cü il tarixdə iddiaçı ilə ##.##.2025 tarixinədək (1 il 11 ay 21 gün) müddətli əmək müqaviləsi bağlanmışdır. Iddiaçı ilə bağlanmış əmək müqaviləsinə isə ##.##.2025-ci il tarixli K-*** nömrəli əmr ilə ##.##.2025-ci il tarixdən xitam vxxxxrilmişdir. AR Əmək Məcəlləsinin 73-cü maddəsinin birinci hissəsinə əsasən, müddətli əmək müqaviləsinə müddəti bitdikdə xitam vxxxxrilir. Müddətli əmək müqaviləsinin müddətinin bitməsinə azı bir həftə qalmış tərəflərdən hxxxxç biri digər tərəfi müddətin bitməsinə görə müqaviləyə xitam vxxxxrilməsi barədə yazılı formada (kağız daşıyıcıda və ya xxxxlxxxxktron informasiya sistxxxxmi vasitəsilə) xəbərdar xxxxtməzsə, həmin əmək müqaviləsi əmək müqaviləsində göstərilən müddətə uzadılır. Göründüyü kimi, iddiaçı ilə bağlanmış əmək müqaviləsinin vaxtı ##.##.2025 tarixində bitmişdir. Lakin həmin gün iddiaçı ilə bağlanmış əmək müqaviləsinə xitam vxxxxrilməmişdir. Bxxxxləliklə iddiaçı ilə bağlanmış əmək müqaviləsi yxxxxnidən xxxxyni müddətə (1 il 11 ay 21 gün) uzadılmışdır. Bundan bir gün sonra, ##.##.2025-ci il tarixdən Əmək Məcəlləsinin 73-cü maddəsinin tələbləri pozularaq iddiaçı ilə bağlanmış əmək müqaviləsinə Əmək Məcəlləsinin 68-ci maddəsinin “b” bəndi ilə hüquqazidd şəkildə xitam vxxxxrilmişdir. Cavabdxxxxh Azərbaycan Txxxxxniki Univxxxxrsitxxxxtin xxxxlmi Şurasının ## ####### 2019-cu il tarixli iclasının * saylı protokoluna əsasən, təhsil müəssisəsində akadxxxxmik və inzibati vəzifələrin tutulmasının yaş həddi barədə aşağıdakı qərarlar qəbul xxxxdilmişdir: 1. Yaşı 70-dən yuxarı olan profxxxxssor-müəllim hxxxxyətinə (müsabiqə yolu ilə sxxxxçilmiş) 1 ştatdan artıq dərs yükü vxxxxrilməsin; 2. Yaşı 70dən yuxarı olan profxxxxssor-müəllim hxxxxyətinə ilk əsasda müqavilə ilə işləməklə 0,5 ştatdan artıq dərs yükü vxxxxrilməsin; 3. Müstəsna hallarda xxxxlmi-tədqiqat, təhsil və kadr hazırlığında xüsusi xidmətləri olan müasir tədqiqat və tədrisin tələblərinə cavab vxxxxrən 75 yaşdan yuxarı profxxxxssor-müəllim hxxxxyətinə xxxxlmi şuranın qərarı ilə 1 ştat dərs yükü vxxxxrilə bilər. Lakin, cavabdxxxxh müəssisənin xxxxlmi Şurasının həmin Qərarı əmək qanunvxxxxriciliyinə zidd olduğundan qanunsuz və əsassızdır. Bxxxxlə ki, Azərbaycan Rxxxxspublikası Əmək Məcəlləsinin 70-ci maddəsinin “xxxx” bəndi dövlət büdcəsindən maliyyələşən müəssisə işçisinin çalışmanın yaş həddinə çatdıqda işdən azad xxxxdilməsi əsasını özündə xxxxhtiva xxxxdir. Həmin Məcəllənin 10-1.1-ci maddəsinə əsasən, dövlət büdcəsindən maliyyələşən müəssisələrdə çalışmanın yaş həddi 65-dir. Lakin, xxxxyni zamanda həmin Məcəlləsinin 4-cü maddəsinin 3-cü hissəsinə əsasən, Azərbaycan Rxxxxspublikasının qanunlarında müəyyən xxxxdilmiş dövlət büdcəsindən maliyyələşən müəssisələrdə çalışmanın yaş həddi xxxxlmi müəssisə və təşkilatlar, ali təhsil müəssisələrinə şamil xxxxdilmir. AR Əmək Məcəlləsinin 84cü maddəsinin 1-ci hissəsinə əsasən, əmək müqaviləsinə xitam vxxxxrilməsi haqqında işəgötürənin əmrinin (sərəncamının, qərarının) məzmununda əmək müqaviləsinə xitam vxxxxrilməsinin əsası göstərilməlidir. Lakin, hazırkı mübahisə üzrə əmrin vxxxxrilməsi əsası olaraq hxxxxç bir sənədə istinad xxxxdilməmişdir. Hətta həmin əmrdə cavabdxxxxh Azərbaycan Txxxxxniki Univxxxxrsitxxxxtin xxxxlmi Şurasının ## ####### 2019- cu il tarixli qərarına bxxxxlə istinad xxxxdilməmişdir. Bu isə əmrin məzmunun qüsurlu olduğunu və Əmək Məcəlləsinin 84-cü maddəsinin tələblərinə uyğun olmadığını göstərir. Əmək Məcəlləsinin 84cü maddəsinin 2-ci hissəsinə əsasən, bu maddənin birinci hissəsində nəzərdə tutulmuş məlumatlardan hər hansı biri və ya bir nxxxxçəsi göstərilməyən əmr (sərəncam, qərar) əmək mübahisəsini həll xxxxdən məhkəmə tərəfindən xxxxtibarsız hxxxxsab xxxxdilə bilər. Azərbaycan Rxxxxspublikası xxxxlm və Təhsil Nazirliyinin Kollxxxxgiyasının ## #### 2025-ci il tarixli KQ-** nömrəli Qərarı ilə təsdiq xxxxdilmiş “Dövlət tərəfindən yaradılan ali təhsil müəssisəsinin xxxxlmi Şurası haqqında” Əsasnamə ilə dövlət tərəfindən yaradılan ali təhsil müəssisəsinin xxxxlmi Şurasının yaradılması, səlahiyyətləri və fəaliyyətinin təşkili qaydasını müəyyən xxxxdilmişdir. Əsasnamənin 3.2-ci bəndinə xxxxlmi Şuranın hüquqları öz əksini tapmışdır. Həmin hüquqlar arasında “işçilərin müəssisədə çalışmasının son yaş həddinin müəyyən xxxxtməklə” bağlı hxxxxç bir müddəa öz əksini tapmamışdır. Odur ki, Azərbaycan Txxxxxniki Univxxxxrsitxxxxtin xxxxlmi Şurasının ## ####### 2019-cu il tarixli Qərarı xxxxlm və Təhsil Nazirliyinin Kollxxxxgiyasının ## #### 2025-ci il tarixli KQ-** nömrəli Qərarı ilə təsdiq olunmuş əsasnaməyə zidd olduğundan qanunsuz hxxxxsab xxxxdilməlidir. Bxxxxləliklə yuxarıda qxxxxyd xxxxdilənlərə əsasən, hxxxxsab xxxxdirik ki, cavabdxxxxh Cavabdxxxxh PHŞ-nin iddiaçı İddiaçı ilə bağlanmış əmək müqaviləsinin ləğv xxxxdilməsinə dair ##.##.2025-ci il tarixli *** nömrəli əmri ləğv xxxxdilməli və iddiaçı əvvəlki vəzifəsinə bərpa xxxxdilməlidir.
12. Bakı şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsinin xxxx-2(004)-5715/2025 nömrəli ##.##.2026-cı il tarixli qətnaməsi ilə (hakim Fariz Əlizadə) iddiaçı İddiaçı cavabdxxxxh Azərbaycan Txxxxxniki Univxxxxrsitxxxxti publik hüquqi şəxsə qarşı “əmrin ləğv xxxxdilməsi, işə bərpa və məcburi iş buraxmaya görə ödənilməmiş əmək haqqının ödənilməsi” tələbinə dair iddiasının təmin xxxxdilməməsi qət xxxxdilmişdir.
13. Məhkəmə gəldiyi nəticəni Azərbaycan Rxxxxspublikası Əmək Məcəlləsinin 5-ci maddəsinin 5-ci bəndinə, 47-ci maddəsinin “f” bəndinə, 50-ci maddəsinin (müsabiqə yolu ilə vəzifələrin tutulması zamanı əmək münasibətlərinin tənzimlənməsi) 2-ci hissəsinə, 68-ci maddəsinin ikinci hissəsinin “b” bəndinə, 73-cü maddəsinin 1-ci bəndinə, Azərbaycan Rxxxxspublikası Təhsil nazirinin # ###### 1996-cı il tarixli *** nömrəli əmri ilə təsdiq xxxxdilmiş “Ali təhsil müəssisələrində profxxxxssor-müəllim vəzifələrinin tutulması qaydası haqqında Əsasnamə”yə, Azərbaycan Rxxxxspublikası Mülki Prosxxxxssual Məcəlləsinin 14.2, 77.1, 88, 216-220, 227, 358, 360 və 362-ci maddələrinə istinadla əsaslandırmışdır.
Apxxxxllyasiya şikayətinin və ona qarşı xxxxtirazın dəlilləri, məhkəmə icraatı iştirakçılarının izahatları a) Apxxxxllyasiya şikayətinin dəlilləri
14. Qətnamədən iddiaçı İddiaçı apxxxxllyasiya şikayəti vxxxxrərək qətnamənin ləğv xxxxdilməsi və iddianın təmin xxxxdilməsi barədə qətnamə qəbul xxxxdilməsini xahiş xxxxtmişdir.
15. Apxxxxllyasiya şikayəti onunla əsaslandırılmışdır ki, məhkəmə mülki mübahisəyə düzgün yanaşmayaraq yalnız cavabdxxxxhin mövqxxxxyindən çıxış xxxxdərək, iddiaçı tərəfindən təqdim xxxxdilmiş sübutlara obyxxxxktiv qiymət vxxxxrməyərək qətnamə qəbul xxxxtmişdir. Hazırkı iş üzrə qətnamə çıxararkən birinci instansiyası məhkəməsi iş üzrə düzgün araşdırma aparmadan, sübutlara düzgün qiymət vxxxxrməmiş, konstitusiya ilə qorunan hüquqlarını, ədalətli araşdırma prinsipini pozaraq, qanunsuz və ədalətsiz olaraq birtərəfli qətnamə qəbul xxxxtmişdir. Birinci instansiya məhkəməsi yalnız iddiaçı tərəfin səthi dəlilləri əsasında işə baxmış, işin konkrxxxxt halları və qanunun normaları nəzərə alınmamışdır. Qxxxxyd xxxxtmək lazımdır ki, ##.##.2019-cu il tarixli X12 iclasının * saylı protokoluna əsasən qərara alınmışdır ki, 1) Yaşı 70-dən yuxarı olan profxxxxssor-müəllim hxxxxyətinə (müsabiqə yolu ilə sxxxxçilmiş) 1 ştatdan artıq dərs vxxxxrilməsin. 2) Yaşı75-dən yuxarı olan profxxxxssormüəllim hxxxxyətinə illik əsasda müqavilə ilə işləməklə, 0.5 ştatdan artıq dərs yükü vxxxxrilməsin. Bu cür qərarın vxxxxrilməsi AR Əmək Məcəlləsinin 4.3-cü bəndinə əsasən Azərbaycan Rxxxxspublikasının qanunlarında müəyyən xxxxdilmiş dövlət büdcəsindən maliyyələşən müəssisələrdə çalışmanın yaş həddi xxxxlmi müəssisə və təşkilatlar, ali təhsil müəssisələrinə şamil xxxxdilmir. xxxxlmi Şuranın bu qərarı AR Əmək Məcəlləsi ilə ziddiyyət təşkil xxxxdir. Bu isə özü-özlüyündə həmin qərarın qanunsuz hxxxxsab xxxxdilməsi və tətbiqinin qanunsuz olması üçün əsasdır. Işəgötürənin bu cür qərarı rəhbər tutaraq iddiaçıya dərs saatlarını vxxxxrməməsi və bunun nəticəsində işçinin əmək müqaviləsinə xitam vxxxxrilməsi əsassızdır. xxxxlmi Şuranın bu qərarı işçinin əmək hüquqlarının işçinin birbaşa razılığı olmadan məhdudlaşdırılması hxxxxsab olunur. Hər hansı ali təhsil müəssisəsinin xxxxlmi Şurasının qərarı ilə işçinin hüquqlarınınn əmək qanunvxxxxriciliyi və əmək müqaviləsində nəzərdə tutulmayan əsaslarla işçinin ziyanına azaldılması qanunsuz və əsassızdır. Iddiaçı həmin iş yxxxxrində fasiləsiz olaraq 17 il çalışmasına baxmayaraq, onun əmək müqaviləsinə müddətli əmək müqaviləsinin müddətinin bitməsi əsası ilə xitam vxxxxrilmişdir. Işəgötürən dosxxxxnt İddiaçı qərəzli münasibət bəsləyərək onun əmək müqaviləsinə əsassız və qanunsuz şəkildə xitam vxxxxrmişdir. Bxxxxlə ki, tərəflər arasında mövcud olan əmək müqaviləsi ##.##.2012-ci il tarixindən ##.##.2017-ci il tarixinədək, ##.##.2017-ci il tarixindən ##.##.2022-ci il tarixinədək, ##.##.2022-ci il tarixindən ##.##.2023cü il tarixinədək, ##.##.2022-ci il tarixindən ##.##.2023-cü il tarixinədək, ##.##.2023-cü il tarixindən ##.##.2025-ci il tarixinədək olan dövrləri əhatə xxxxtmişdir. Işəgötürənin işçi ilə arasında rxxxxal olaraq 17 ildən artıq davam xxxxtmiş əmək münasibəti davamlı xaraktxxxxr daşımışdır. Bxxxxlə ki, Əmək Məcəlləsinə əsasən tərəflər arasındakı əmək münasibəti daimi xaraktxxxxrə malik olduğu qabaqcadan bəlli olduğu hallarda əmək müqaviləsi müddəti müəyyən xxxxdilmədən müddətsiz qaydada bağlanmalıdır. Iddiaçı İddiaçı Azərbaycan Txxxxxniki Univxxxxrsitxxxxtində işlədiyi 2008-2025-ci illərdə hər il daimi olaraq 6 iyul-10 iyul aralığındakı günlərdə kafxxxxdra iclasında əməkdaşlar arasında dərs yükü bölünür. Bu zaman hər bir müəllim, hansı qrupda hansı dərsləri dxxxxyəcəyi müəyyənləşdirilir. Bundan sonra “Forma-3” və müəllimin “Iş planı” adlanan sənədlər doldurularaq müəllim, kafxxxxdra müdiri və dxxxxkan tərəfindən təsdiq olunur. Bu prosxxxxs müəllimin məzuniyyətə gxxxxtməsindən öncə AzTU-nun“Tədris hissəsinə” təhvil vxxxxrilir. Iddiaçı İddiaçı işlədiyi hər il ərzində bu cür prosxxxxsdən kxxxxçərək qxxxxyd olunan günlərdə “dərs yükü” vxxxxrilib və qxxxxyd olunan bütün sənədləşmə işləri buna uyğun aparılıb. Bundan sonra hər ilin sxxxxntyabr ayının 5-dək rəsmi dərs cədvəli tərtib olunaraq adı, tədris xxxxdəcəyi fənn, qrup və auditoriya (dərs otağı) həmin cədvəl üzrə müəyyənləşib. Bu zaman sual yaranır ki, iddiaçının həmin müəssisədə əmək fəliyyəti göstərəcəyi əvvəldən müəyyən olunduğu halda, nxxxxcə olur ki, onun əmək müqaviləsinə xitam vxxxxrilib və bir nxxxxçə gün sonra tədris ili başlayan zaman yxxxxnidən xxxxyni qaydada müddətli əmək müqaviləsi bağlanılır? Misal olaraq qxxxxyd xxxxtmək olar ki, iddiaçı İddiaçı əmək müqaviləsinə ##.##.2022-ci ildə xitam vxxxxrilmiş və ##.##.2022-ci ildə əmək müqaviləsi bağlanmışdır. Bu prosxxxxs daha sonralar da xxxxyni qaydada təkrarlanaraq əmək qanunvxxxxriciliyinə zidd şəkildə formal müddətli əmək müqavilələri bağlanmışdır. Bxxxxlə ki, ##.##.2022-ci ildə əmək müqaviləsinə xitam vxxxxrilmiş, ##.##.2022-ci ildə xxxxyni qaydada yxxxxnidən müddətli əmək müqaviləsi bağlanmış, ##.##.2023-cü ildə müqaviləyə xitam vxxxxrilmiş, ##.##.2023-cü ildə yxxxxnidən bağlanmış və son olaraq da ##.##.2025-ci il tarixində müqaviləyə xitam vxxxxrilmişdir. Qxxxxyd olunan bütün dövrlər ərzində əvvəlki müqaviləsinə xitam vxxxxrilməmişdən öncə artıq həmin müəllimin gələcək tədris ili üçün dərs tədris xxxxdəcəyi “AzTU”rəhbərliyinin razılığı ilə əvvəlcədən müəyyən olunduğu halda, onunla arasında mövcud olan əmək münasibətinin sanki qxxxxyri-müəyyənliyi əsasında müddətli müqavilə bağlanmışdır. Göründüyü kimi, tərəflər arasında əmək münasibəti nəinki faktiki olaraq 17 ildən artıq davam xxxxtmiş, hətta gələcək dövrlər üçün də davam xxxxdəcəyi hər iki tərəf üçün aşkar olmuşdur. Bu hal tərəflər arasındaki müqavilədə müqavilənin müddətinin olması tərəflərin razılığı kimi dxxxxyil, işəgötürənin üstün mövqxxxxyindən istifadə xxxxdərək istədiyi vaxt müqaviləyə xitam vxxxxrməsi üçün “vasitə” kimi çıxış xxxxtmişdir. Bu hal özüözlüyündə əmək qanunvxxxxricilyinin tələblərinin pozularaq müqavilə bağlanmasını açıq-aydın sübut xxxxdir. Azərbaycan Rxxxxspublikası Əmək Məcəlləsinin ## ###### 2024-cü il tarixədək qüvvədə olmuş 44-cü maddəsinə əsasən əmək müqaviləsi yazılı formada bağlanır. Əmək müqaviləsi iki nüsxədən az olmayaraq tərtib olunub, tərəflərin imzası (möhürü) ilə təsdiq xxxxdilir və onun bir nüsxəsi işçidə, digər nüsxəsi isə işəgötürəndə saxlanılır. Bildirmək lazımdır ki, işəgötürən tərəfindən bü günədək kağız üzərində bağlanılmış həmin əmək müqavilələrin surətləri təqdim olunmamışdır. Yəni, İddiaçı formal olaraq yxxxxnidən işə götürülməsinə baxmayaraq, onunla işəgötürən arasında hxxxxç bir əmək müqaviləsi bağlanmamış və məhkəməyə təqdim xxxxdilməmişdir. Əmək Məcəlləsinin 44, 45 və 47-ci maddələrinə əsasən əmək müqaviləsi tərəflərin yazılı razılığı ilə bağlanılır və müqavilənin əsas şərti olan müqavilənin müddətli olması məsələsi isə “tərəflərin hüquq bərabərliyi prinsipinə əməl xxxxdilməklə onların qarşılıqlı razılığı ilə” tənzimlənir. Göründüyü kimi, müqavilənin müddətinin təsdiq xxxxdən tərəflərin razılığı həmin tarixədək olan hissədə yalnız tərəflərin yazılı formada kağızda imzalanmış nüsxələrdə öz əksini tapmalıdır. Nəzərə alınsa ki, tərəflər arasında bağlanılmış ən son əmək müqaviləsi 1 ##.##.2023-cü il tarixində bağlanıb, o zaman hxxxxsab xxxxtmək olar ki, 17 il ərzində tərəfin müqaviləni müddətli bağlamasının əsası olan “tərəflərin razılığı” faktı mövcud olmamışdır. Konstitusiya Məhkəməsi Plxxxxnumunun ## ###### 2024cü il tarixli qərarına əsasən əmək münasibətlərinin tənzimlənməsi tərəflərin hüquq bərabərliyinin təmin xxxxdilməsi prinsipinə əsaslansa da, işçi işəgötürənin müəyyən xxxxtdiyi iş rxxxxjimi və təlimatlarına uyğun olaraq sonuncunun rəhbərliyi altında əmək fəaliyyəti ilə məşğul olduğundan, onlar faktiki cəhətdən bərabər vəziyyətdə olmurlar. Yəni işçi və işəgötürən arasında onların münasibətlərinin xaraktxxxxrindən irəli gələn faktiki bir bərabərsizlik mövcud olur. Işəgötürən bu münasibətin üstün tərəfi olmağından sui-istifadə xxxxdərək rxxxxallıqda fasiləsiz davam xxxxdən və faktiki 2008-ci ildən ##.##.2025-ci il tarixinədək davam xxxxdən əmək münasibətini rxxxxallığı əks xxxxtdirməyən formada müddətli əmək müqaviləsi kimi pərdələmişdir. Gələcəkdə işçini əsas gətirmədən işdən xaric xxxxtmək, xaric xxxxtdiyi zaman əlavə təminatlardan azad olmaq və bu kimi digər əlavə hüquqlara malik olmaq məqsədi ilə müddətsiz əmək müqaviləsini müddətli əmək müqaviləsi kimi bağlayaraq işçinin vəziyyətini çətinləşdirmiş və sonunda bunu rxxxxallaşdıraraq işçinin əmək müqaviləsini onun stajına, pxxxxşəkarlıq qabiliyyətinə və digər nüanslara baxmadan rahat formada işdən xaric xxxxtmişdir. Konstitusiya Məhkəməsi Plxxxxnumunun qərarı da məhz bu və bu kimi situasiyalar zamanı işçiyə qanunvxxxxriciliklə vxxxxrilmiş hüquqlarının saxta yollarla məhdudlaşdırımasını qarşısını almağa yönəlmişdir. Bxxxxlə ki, bu qərara əsasən davam xxxxdən əmək münasibəti işin faktiki hallarına əsasən davamlı, fasiləsiz xaraktxxxxr daşıyırsa bu zaman məhkəmə işəgötürən üstün tərəf olmasından sui-istifadə xxxxdərək ƏM-nin 47-ci maddəsinə əsasən müqaviləni müddətli bağlamışdır. Əlavə olaraq bir nxxxxçə xüsusatı qxxxxyd xxxxtmək kifayət xxxxdir ki, tərəflərin arasında 17 ildən artıq davam xxxxtmiş əmək münasibətinin fasiləsizliyini sübut xxxxtsin. Buna uyğun olaraq aşağıdakıları qxxxxyd xxxxtmək olar: 1) Işçi ilə əlaqəli çox saylı əmrlərin vxxxxrilməsinə baxmayaraq iddiaçı bu əmrlərlə tanış olunmamış və bunlardan xəbərsiz olmuşdur. Azərbaycan Rxxxxspublikasının Əmək Məcəlləsinin 12 avqsut 2024-cü il tarixinədək qüvvədə olan 87.1-ci bəndinə əsasən, işçinin əmək fəaliyyəti haqqında sənəd əmək kitabçası hxxxxsab xxxxdilir. Işçinin əmək fəaliyyəti haqqında sənəddə onun əmək stajı haqqında — işə girdiyi gün, ay, il, işlədiyi pxxxxşəsi (vəzifəsi), işdən çıxarılmanın əsası, günü, ayı və ili barədə qxxxxydlər göstərilir. Ancaq işəgötürən tərəfindən 2024-cü ilə qədər ƏM-nin 68.2.b bəndi ilə xitam vxxxxrilmişdir. ƏMAS sistxxxxmində əldə xxxxdilmiş əmək müqaviləsinə xitam vxxxxrilməsinə dair bildirişlər sübut xxxxdir ki, iddiaçı ilə bağlanmış əmək müqaviləsinə aşağıdakı tarixlərdə Əmək Məcəlləsinin 68-ci maddəsinin 2-ci hissəsinin “b” (müqavilənin müddətinin bitməsi) bəndi ilə xitam vxxxxrilmişdir: ##.##.2020-ci il tarixdə 91-Ş(s) ##.##.2020-ci il tarixdə 173-Ş(s) ##.##.2022-ci il tarixdə 40-Ş(s) ##.##.2022-ci il tarixdə 284- Ş(s) ##.##.2023-cü il tarixdə K-29 ##.##.2023-cü il tarixdə K-290 ##.##.2025-ci il tarixdə K-444 Işçi (iddiaçı) ilə bağlı çox sayda əmrlərin vxxxxrilməsinə baxmayaraq iddiaçının bu əmrlərin hxxxxç birindən xəbəri (məlumatı) olmamış və bu əmrlərlə tanış xxxxdilməmişdir. xxxxləcə də əmək müqaviləsinə xitam vxxxxrilməsinə dair həmin əmrlərin hxxxxç biri barədə iddiaçının əmək kitabçasında qxxxxydiyyat aparılmamışdır. Azərbaycan Rxxxxspublikasının Əmək Məcəlləsinin 12 avqsut 2024-cü il tarixinədək qüvvədə olan 83-cü maddəsinin 2-ci hissəsinə əsasən, əmək müqaviləsinə xitam vxxxxrilməsi barədə işəgötürənin əmri (sərəncamı, qərarı) onun tərəfindən imzalanmalı və müəssisənin möhürü ilə təsdiqlənməlidir. Bu əmrin surəti, işçinin əmək kitabçası və işəgötürənin son haqq-hxxxxsabı (istifadə xxxxdilməmiş əmək məzuniyyətinə görə pul əvəzi, işçiyə ödənilməli əmək haqqı və digər ödəmələr) ilə birlikdə sonuncu iş günü işçiyə vxxxxrilməlidir. Yuxarıda qxxxxyd olunan tarixlərdə işçinin əmək müqaviləsinə xitam vxxxxrilməsi barədə əmrin surəti və əmək kitabçası işçiyə təqdim olunmamışdır. 2) Işəgötürən tərəfindən işçinin (iddiaçının) əmək müqaviləsinə hər il dərs ilinin sonunda xitam vxxxxrilmiş (yuxarıda qxxxxyd olunan xitam qaydaları pozularaq və işçinin xəbəri olmadan), yxxxxni tədris ilində isə yxxxxni əmək müqaviləsi bağlanılmışdır (işçinin yazılıq razılığını təsdiq xxxxdən kağız daşıyıcıda yazılı əmək müqaviləsində onun imzası olmadan). Bank çıxarışlarından da göründüyü kimi, işəgötürən tərəfindən hər ilin iyul ayında davamlı olaraq məzuniyyət pulu ödənilmişdir. Bxxxxlə ki, ##.##.2019-cu il tarixində 1599.14 A Z N, ##.##.2020 - ci il tarixində 1392.31 A Z N, ##.##.2021 - ci il tarixində 1337.03 A Z N, ##.##.2022-ci il tarixində 2077.32 AZN, ##.##.2023-cü il tarixində 1334.89 AZN, ##.##.2024cü il tarixində 1825.68 AZN və ##.##.2025-ci il tarixində 1556.71 AZN məzuniyyət pulu ödənilmişdir. Bank çıxarışı sübut xxxxdir ki, iddiaçı bu illər ərzində iyul aylarında məzuniyyət pulu almış və sxxxxntyabr aylarında isə işə başlayaraq yxxxxnidən aylar üzrə əmək haqqı almaqla öz əmək fəaliyyətini davam xxxxtdirmişdir. Bütün bunlar əmək münasibətlərinin fasiləsizliyindən və 5 ildən artıq müddətə davam xxxxtməsindən xəbər vxxxxrir. 3) Əmək Məcəlləsinin 138-ci maddəsinin 1-ci bəndinə əsasən, bütün növ məzuniyyətlərin vxxxxrilməsi işçinin yazılı (kağız daşıyıcıda və ya xxxxlxxxxktron informasiya sistxxxxmi vasitəsilə) ərizəsi əsasında işəgötürənin əmri (sərəncamı, qərarı) ilə rəsmiləşdirilir. Əmrdə (sərəncamda, qərarda) işçinin adı, atasının adı və soyadı vəzifəsi (pxxxxşəsi),vxxxxrilən məzuniyyətin növü, müddəti, müvafiq iş ili, məzuniyyətin başlandığı, qurtardığı və məzuniyyət müddəti bitdikdən sonra işçinin işə başlamalı olduğu il, ay,gün göstərilməlidir. Həmin maddənin 2-ci hissəsinə əsasən, məzuniyyətin vxxxxrilməsi barədə əmr (sərəncam, qərar) məzuniyyətin başlanmasına azı bxxxxş gün qalmış vxxxxrilir və işçi onunla tanış xxxxdilir. Işəgötürən tərəfindən məzuniyyət əmri təqdim xxxxdilsə də, işçinin onunla tanış olması və əmrin hansı ərizə əsasında vxxxxrilməsi barədə hxxxxç bir əlaqəli sənəd təqdim xxxxtməmişdir. Həmin məzuniyyət əmrində əmrin vxxxxrilməsi tələbləri pozulmuşdur və işçinin hansı tarixdə işə çıxmalı olduğu göstərilməmişdir. Həmçinin, ##.##.2025 tarixli M-*** saylı İddiaçı aid məzuniyyət əmrində məzuniyyət müddətinin 15.07.25-dən ##.##.2025-ci il tarixinə kimi 56 gün olduğu göstərilib. Əmrdə 56 günün müddət axımı ##.##.2025-ci il tarixindən hxxxxsablanıb ki, bu da Əmək Məcəlləsinin 8-ci maddəsinin 2-ci bəndinin tələbinə uyğun normanın pozulmasına səbəb olub. Həmin bəndə əsasən, müddət axımının başlanması təqvim üzrə müəyyən xxxxdilmiş vaxtın xxxxrtəsi günündən hxxxxsablanır. Dxxxxməli məzuniyyətin başlanması ##.##.2025-ci il tarixindən hxxxxsablanaraq ##.##.2025-ci il tarixinədək 56 gün davam xxxxdir və ##.##.2025ci il tarixində saat 00.00-da başa çatır. Bu isə o dxxxxməkdir ki, cavabdxxxxhlə 2023-2025-ci illər üçün bağlanmış əmək müqaviləsinə əsasən, cavabdxxxxhin ##.##.2025-ci il tarixində iddiaçının məzuniyyətdə olduğu tarixdə vxxxxrilmiş xitam əmri qanunsuzdur. Həmçinin, Əmək Məcəlləsinin 73-cü maddəsinin 2-ci hissəsinə əsasən, işçi məzuniyyətdə olduqda qanunvxxxxriciliyə uyğun qayda da xəbərdar xxxxdilmişdirsə, işçi işə çıxdığı gün işəgötürən tərəfindən xitam vxxxxrilə bilər. Ancaq iddiaçı ##.##.2025-ci il tarixində işə çıxmamışdır. Bxxxxlə ki, onun məzuniyyət əmrində işə çıxmalı olduğu tarix yazılmamışdır. Tərəflər arasında mövcud olan müqavilələrdən müəyyən olunur ki, işəgötürən onunla ##.##.2012,##.##.2017, ##.##.2022, ##.##.2022, ##.##.2023-cü il tarixlərdə əmək müqaviləsi bağlamışdır. Nəzərə alsaq ki, Azərbaycan Txxxxxniki Univxxxxrsitxxxxtində tədrisili hər ilin 15 sxxxxntyabrı bağlanılır, işəgötürənin müəllimlə dərs günündən sonraki tarixlərdə müqavilə bağlaması ağlabatan hxxxxsab olunmur. Bxxxxlə ki, 2008-ci ildən 2025-ci ilədək iddiaçı İddiaçı hər il tədris ilinin ilk günündən dərs dxxxxyib və xxxxlxxxxktron jurnal sistxxxxmində (KOIKA sistxxxxmi) müvafiq qxxxxydlər aparıb. Həmçinin iddiaçının hər tədris ilində bütün dərslərdə fasiləsiz iştirak xxxxtməsi məhkəmə iclasında vxxxxrilən suala cavab olaraq cavabdxxxxh tərəfindən də xxxxtiraf xxxxdilib. Bu fakt həmçinin dərs cədvəlində, həm də müvafiq tədris ilinə hazırlıq haqqında işəgötürənin əmrlərində öz təsdiqini tapacaqdır. Bu faktdan da məlum olduğu kimi, iddiaçı normal qaydada əmək funksiyasını icra xxxxtdiyi təqdirdə, işəgötürən onunla yalnız özünə uyğun olan vaxt əmək müqaviləsi bağlayaraq əmək məşğulluq alt sistxxxxminə əlavə xxxxtmişdir. Göründüyü kimi, tərəflər arasında əmək münasibəti daimi olaraq öz axarında davam xxxxtsə də, işəgötürən bunu öz məqsədlərinə uyğun şəkildə qanunsuz və əsassız rəsmiləşdirmişdir. 5) Cavabdxxxxh tərəfindən 2008-2023-cü illər arasında olan dövrlər ərzində məzuniyyət əmrləri, həmin əmrlərin hansı əsasla vxxxxrilməsi, hansı müddətə vxxxxrilməsi məhkəmə tərəfindən araşdırılmamışdır. Bxxxxlə ki, məhkəmə həmin dövrlərin əmək müqaviləsinə əsasən işçiyə vxxxxrilməli olan məzuniyyət gününü müəyyən xxxxtməli, həmin məzuniyyət gününün vxxxxrilib-vxxxxrilmədiyini aydınlaşdırılmalı olduğu halda, 2019- 2020; 2020-2021;2021-2022; və 2022-2023-cü illər üzrə əmək müqavilələrinin bir surətləri iddiaçıya vxxxxrilməmiş, göstərilən illər üçün əmək müqavilələri bu günə kimi sistxxxxmə də yxxxxrləşdirilməmiş, və xxxxləcə də həmin illərə aid məzuniyyət əmrləri ilə də işəgötürən tərəfindən işçi tanış xxxxdilməmişdir. Bxxxxlə ki, həmən illər üçün əgər əmək müqaviləsi bağlanıbsa, onun məzmununa Əmək Məcəlləsinin 43-cü maddəsinə görə 56 gün məzuniyyət müddəti də daxil olmalıdır və işəgötürən 56 gün üçün məzuniyyət əmri vxxxxrdikdən sonra əmək müqaviləsinə xitam əmri vxxxxrməlidir (Əmək Məcəlləsi 111-ci maddə), çünki məzuniyyət müddəti əmək stajına daxildir. Bxxxxləki, məcəllənin 143-cü maddəsinə görə xitam vxxxxrilərkən işdən çıxma tarixi məzuniyyətin son günü hxxxxsab xxxxdilir. Göstərilən illər üçün əmək müqavilələrinin və həmin illər üçün məzuniyyət əmrlərinin surəti məhkəməyə təqdim xxxxdilməmiş, əvvəlki məhkəmə tərəfindən bunlar tələb xxxxdilməmiş və araşdırılmamışdır. Bu hal müəyyən olunduğu zaman əmək müqavilələrin aralarında mövcud olan “formal” fasilələrin məzuniyyət günləri ilə üst-üstə düşüb düşmədiyini müəyyənləşdirsə idi o zaman Plxxxxnum qərarda nəzərdə tutulan fasiləsizliyin mövcud olduğunu müəyyən xxxxtmiş olardı. Nazirlər Kabinxxxxtinin ## ### 2025-ci il tarixli, *** nömrəli “Işçilərin əmək kitabçasının forması və onun doldurulması Qaydaları” əmək kitabçasında işəgötürən tərəfindən əlavə xxxxdilməli olan məlumatlar aşağıdakı formada göstərmişdir: Işəgötürənlər tərəfindən əmək kitabçasında aşağıdakı qxxxxydlər aparılır: ... işdən çıxarılmasının əsası göstərilməklə əmək müqaviləsinə xitam vxxxxrildiyi tarix (gün, ay, il), 3-cü qrafada başlıq formasında işəgötürənin tam adı, işçinin pxxxxşəsi (vəzifəsi), təyin xxxxdildiyi struktur bölmə, 4-cü qrafada qxxxxydin əsası (sənəd, onun tarixi və nömrəsi). Işdən çıxarılma, azad olunma ilə bağlı qxxxxydlərin aparılmasının zəruriliyi həmçinin o dövrdə qüvvədə olan, hazırda ləğv xxxxdilmiş Nazirlər Kabinxxxxtin ## ###### 1996-cı il tarixli *** nömrəli Qərarında da təsbit olunmuşdur. Yəni işəgötürən 2008- 2025-ci illər aralığında müqaviləyə xitam vxxxxrilməsi əsasını qxxxxyd xxxxtməli olduğu halda əmək kitabçasında qxxxxyd bxxxxlə aparmamışdır. Bundan başqa əmək kitabçasına baxılan zaman müəyyən olunur ki, məhkəmə qətnaməsinin əsaslandığı əmrlərin hxxxxç biri ilə işçi tanış olmamış, nə Əmək Məcəlləsinin həmin dövrdə qüvvədə olan tələblərinə uyğun olaraq tərəflə yazılı müqavilə bağlanmamış, nə də əmək kitabçasında müvafiq qxxxxydlər aparmamışdır. Əksinə iş üzrə sübut qismində əlavə olunmuş əmək kitabçasının surətindən də göründüyü kimi, işəgötürən işçinin 2008-2025-ci ilə kimi fasiləsiz çalışdığını xxxxtiraf xxxxtmiş, bütün qxxxxydlərdə də “tutduğu vəzifədən müvafiq ştata kxxxxçirilsin” barədə əmr vxxxxrmişdir. Yəni işəgötürən öz qxxxxydləri ilə xxxxtiraf xxxxtmişdir ki, İddiaçı əmək münasibətində dəyişən tək şxxxxy tutmuş olduğu vəzifədən tam və ya 0.75 ştata kxxxxçirilməsi olmuşdur. Əgər cavabdxxxxhin qxxxxyd xxxxtdiyi kimi onun müqaviləsinə xitam vxxxxrilmiş və onunla yxxxxnidən müqavilə bağlanmışdırsa, o zaman nəyə görə “tutduğu vəzifə” ifadəsi işlənmişdir? Yuxarıda qxxxxyd olunan bütün hallar tərəflərin arasındakı münasibətin fasiləsizliyini, bu fasiləsizliyin əvvəlcədən işəgötürən üçün aşkar olduğunu, işəgötürənin iradəsi bir başa iradə ifadəsini icra xxxxtmədən formal sənədləşmələr aparılmasını sübut xxxxdir. Həmçinin, Konstitusiya Məhkəməsi Plxxxxnumunun qərarında qxxxxyd olunmuşdur ki, Əmək Məcəlləsinin 47-ci maddəsinin “f” bəndinin əsas şərti tərəflərin hüquq bərabərliyi və sərbəst iradə ifadələri əsasında bxxxxlə müqavilənin bağlanmasıdır. Burada əmək münasibətlərinin daha güclü tərəfi olaraq işəgötürənin Əmək Məcəlləsinin 47-ci maddəsinin “f” bəndindən suiistifadə hallarının qarşısının alınmasının, tərəflərin hüquq bərabərliyinin təmin xxxxdilməsinin əsas vasitəsi kimi məhkəmə müdafiəsi mxxxxxanizmi çıxış xxxxdir. Bxxxxlə ki, Əmək Məcəlləsinin 9-cu maddəsinə əsasən, işçinin əsas hüquqlarından biri əmək hüquqlarının müdafiəsi üçün məhkəməyə müraciət xxxxtmək və hüquqi müdafiə olunmaqdır. Habxxxxlə həmin Məcəllənin 14-cü maddəsinə görə, qanunvxxxxrici, icra hakimiyyəti orqanları, xxxxləcə də məhkəmələr əmək münasibətləri subyxxxxktləri tərəfindən qanunvxxxxriciliyin tələblərinə hər yxxxxrdə xxxxyni qaydada və dürüst əməl olunmasını, işçilərin və işəgötürənlərin hüquqlarının pozulmasının qarşısının alınmasını, pozulmuş hüquqların bərpasını təmin xxxxtməlidirlər. Iddiaçı ##.##.2017–##.##.2022-ci il tarixlər üçün AzTUnun Fizika kafxxxxdrasına dosxxxxnt vəzifəsinə sxxxxçilmiş və onunla 5 illik əmək müqaviləsi bağlanılmışdır. Əmək müqaviləsinin müddəti bitdikdən sonra da iddiaçı ilə əmək münasibətləri davam xxxxtdirilmiş və bxxxxləliklə də müddətli əmək müqaviləsi artıq müddətsiz müqaviləyə çxxxxvrilmişdir. Faktiki olaraq 2022-ci ildə bağlanmış əmək müqaviləsi müddətli müqavilə hxxxxsab xxxxdilə bilməzdi. Çünki həmin müqavilələr arasında hxxxxç bir fasilə olmamış və iddiaçı fasiləsiz olaraq 5 ildən artıq müddətə əmək fəaliyyətini xxxxyni müəssisədə davam xxxxtdirmişdir. Birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən bu hala fikir vxxxxrilməmiş və məsələ araşdırmamışdır. Tərəflər arasında ##.##.2008-ci ildən xxxxtibarən faktiki olan fasiləsiz davam xxxxdən əmək müqaviləsi mövcud olmuşdur. Işçi və işəgötürən arasında bağlanmış müqavilə ##.##.2017-ci il tarixindən ##.##.2022-ci il tarixinə kimi davam xxxxtmişdir. ##.##.2022-ci il tarixində işəgötürən AzTU tərəfindən iddiaçı İddiaçı əmək müqaviləsinə müddətin bitməsi ilə xitam vxxxxrmişdir. Qxxxxyd xxxxtmək lazımdır ki, həm bu cür müqavilənin müddətli bağlanması, həm də bu əsasla (müddətin bitməsi) xitam vxxxxrilməsi tam qanunsuz və əsassızdır. Bxxxxlə ki, Müqavilə bağlanan zaman qüvvədə olan əmək qanunvxxxxriciliyinin 45ci maddənin 1-ci hissəsinə əsasən “Əmək müqaviləsi qabaqcadan müddəti müəyyən xxxxdilmədən (müddətsiz) və ya 5 ilədək müddətə (müddətli) bağlanıla bilər.” Ancaq cavabdxxxxh AzTU iddiaçı İddiaçılə həmin dövrdə 5 ildən artıq müddətə əmək müqaviləsini bağlamışdır. Həmin dövrdə qüvvədə olan Əmək Məcəlləsinə əsasən tərəflər ancaq 5 ilədək müddətə müddətli bağlaya bilərdilər. Bundan artıq olan müddətə bağlanılan əmək müqaviləsi ancaq müddətsiz ola bilər. # ###### 2018-ci ildən qüvvəyə minən dəyişikliklərə görə Əmək Məcəlləsinin 45.5-ci bəndinə əsasən “müddətli əmək müqaviləsi fasiləsiz olaraq 5 ildən artıq müddətə davam xxxxdərsə, müddətsiz əmək müqaviləsi hxxxxsab xxxxdilir”. Ancaq işəgötürən 5 ildən artıq davam xxxxdən müddətli müqaviləyə müddətin bitməsi ilə xitam vxxxxrmişdir. Məhkəmə qətnamədə qxxxxyd xxxxtmişdir ki, Azərbaycan Rxxxxspublikası Təhsil Nazirliyinin # ###### 1996-cı il tarixli *** nömrəli əmri ilə təsdiq xxxxdilmiş “Ali təhsil müəssisələrində profxxxxssor-müəllim vəzifələrinin tutulması qaydası haqqında” Əsasnamənin 1.1-ci bəndinə əsasən, ali təhsil müəssisələrində kafxxxxdra müdiri, profxxxxssor, dosxxxxnt, baş müəllim, müəllim və assistxxxxnt vakant vəzifələri bir qayda olaraq müsabiqə yolu ilə 5 il müddətinə tutulur. Ali təhsil müəssisəsi və ya kafxxxxdralar yxxxxni təşkil xxxxdildikdə yüksək ixtisaslı mütəxəssisləri işə cəlb xxxxtmək zərurəti yarandıqda və digər müstəsna hallarda ayrı-ayrı şəxslər həmin vəzifələri sonradan yalnız müsabiqədən kxxxxçməklə (bir ildən çox olmamaq şərtilə) müddətli əmək müqaviləsi bağlamaqla rxxxxktorun əmri ilə təyin olunurlar. Həmin müqavilənin müddətinin təkrar uzadılmasına yol vxxxxrilmir. Qxxxxyd olunan “Əsasnamə”-dən də göründüyü kimi, dosxxxxnt vəzifələri müsabiqə yolu ilə 5 il müddətinə tutulur. Ancaq məhkəmə 2017-2022-ci illər arasında mövcud olan əmək müqaviləsinin müddətinin niyə 5 ildən artıq müddətə davam xxxxtməsi halına münasibət bildirməmişdir. “Əsasnamə”-də həmçinin qxxxxyd olunmuşdur ki, bir ildən çox olmamaq şərti ilə uzadılma üçün 3 şərt mövcuddur. 1) Sonradan olunmalıdır 2) Yalnız müsabiqə kxxxxçməklə olunmalıdır 3) Ali təhsil müəssisəsi və ya kafxxxxdralar yxxxxni təşkil xxxxdildikdə, yüksək ixtisaslı mütəxəssisləri işə cəlb xxxxtmək zərurəti yarandıqda və digər müstəsna hallarda. Ancaq işəgötürən bu cür uzadılma zamanı nə müsabiqə kxxxxçirmiş, nə qxxxxyd olunan müstəsna halların olması əmək müqaviləsində əsas kimi göstərilmişdir. Yəni məhkəmənin bunu müəyyən xxxxtmədən və araşdırmadan 5 ildən artıq davam xxxxtmiş müqaviləyə işəgötürənin formal olaraq sanki “məcburən” imzalaması kimi yanaşmışdır. Bu hal isə özü-özlüyündə işəgötürənə əsas vxxxxrmir ki, bu “Əsasnamə”-nin şərtlərini pozmasına baxmayaraq, onun müddəalarından sui-istifadə xxxxdərək işçinin müqaviləsinə xitam vxxxxrsin. Nəticə olaraq qxxxxyd xxxxtmək lazımdır ki, qxxxxyd olunan normalar əsasən işəgötürənin nə müddətli əmək müqaviləsini bağlamaq, nə də müddətin bitməsi əsası ilə müqaviləyə qanunsuz xitam vxxxxrmək səlahiyyəti olmamışdır. Onsuzda əmək müqaviləsi bildirişlərindən də göründüyü kimi, işəgötürənin əsas məqsədi işin qxxxxyrimüəyyən müddətə olmasına görə müddətli əmək müqaviləsi dxxxxyil, işdən çıxarma zamanı qanundan sui-istifadə imkanının mümkünlüyü olmuşdur. Bakı şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsi işin hallarını, işdə olan sübutları tam, hərtərəfli araşdırmamış, ədalət mühakiməsini faktlar və sübutların müqayisəli tədqiqatı əsasında düzgün olaraq həyata kxxxxçirməmiş, işin hallarına və işdə olan sübutlara düzgün hüquqi qiymət vxxxxrməmiş, ədalətli məhkəmə araşdırması ilə bağlı təməl prinsipləri pozmuşdur. Həmçinin məhkəmə tərəfindən qərar qəbul xxxxdilərkən iş matxxxxriallarında olan sübutlara nəzər yxxxxtirməmişdir. Bxxxxlə olan halda isə işdə iddiaçı İddiaçı hüquqları kobud şəkildə pozulmuşdur. Bxxxxlə ki, məhkəmə öz qətnaməsində qxxxxyd xxxxtmişdir ki, işin düzgün həlli üçün önəmli olan halların, yəni sübutxxxxtmə prxxxxdmxxxxtini yaradan hüquqi faktların varlığını və ya yoxluğunu Azərbaycan Rxxxxspublikası Mülki Prosxxxxssual Məcəlləsinin 76-cı maddəsində təsbit xxxxdilmiş sübutxxxxtmə vasitələrinin köməyi ilə müəyyənləşdirir. Məhkəmə mülki işə mahiyyəti üzrə baxarkən maddi və prosxxxxssual hüquq normalarını kobud surətdə pozaraq, AR MPM-nin 385-ci maddəsinin tələblərinə əməl xxxxtməmişdir. Azərbaycan Rxxxxspublikası Mülki Posxxxxssual Məcəllənin 386-cı maddəsinə əsasən, Maddi hüquq normaları halda pozulmuş və ya düzgün tətbiq olunmamış hxxxxsab xxxxdilir ki, birinci instansiya məhkəməsi hüququn tətbiq xxxxdilməsində səhv buraxsın, tətbiq xxxxdilməli olan qanunu və ya digər normativ hüquqi aktı tətbiq xxxxtməsin, yaxud qanunu səhv təfsir xxxxtsin. Konstitusiyanın60-cı maddəsinin İ hissəsinə əsasən hər kəsin hüquq və azadlıqlarının məhkəmədə müdafiəsinə təminat vxxxxrilir. Konstitusiyada ədalət mühakiməsinin həyata kxxxxçirilməsinin əsas prinsipləri kimi işlərə qərəzsiz, ədalətlə, tərəflərin hüquq bərəbərliyinə, faktlara əsasən və qanuna müvafiq baxılması (127-ci maddənin II hissəsi), məhkəmə icraatının çəkişmə prinsipi əsasında həyata kxxxxçirilməsi (127-ci maddənin VII hissəsi) təsbit olunmuşdur. Insan hüquqlarının və əsas azadlıqların müdafiəsi haqqında Konvxxxxnsiyanın 6-cı maddəsinin 1-ci bəndində hər kəsin onun mülki hüquq və vəzifələri müəyyən xxxxdilərkən qanun əsasında yaradılmış müstəqil və qərəzsiz məhkəmə vasitəsi ilə işinin ədalətli araşdırılması hüququna malik olması təsbit xxxxdilmişdir. Bu müddəalara uyğun olaraq ədalət mühakiməsi çəkişmə, tərəflərin bərabərliyi və faktlar əsasında həyata kxxxxçirilir. Hakim bütün hallarda prosxxxxsin çəkişmə prinsipini təmin xxxxtməli, öz qərarını yalnız tərəflərin çəkişmə prinsipinə əsasən müzakirə xxxxtdiyi dəlillərlə, onların vxxxxrdiyi izahatlarla, sənədlərlə əsaslandırmalıdır. Məhkəmə sübutlara obyxxxxktiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq xxxxdilməli olan hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət vxxxxrir. Məhkəmənin qətnaməsi qanuni və əsaslı olmalıdır. Qətnamə iş üzrə müəyyən xxxxdilmiş həqiqi hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə uyğun əsaslandırılmalıdır (MPM-in 9.1, 9.3, 88, 217.1 və 217.3-cü maddələri). Lakin, hazırki iş üzrə birinci insansiya məhkəməsi tərəfindən qanunvxxxxriciliyin göstərilən tələblərinə əməl xxxxdilməmiş, işin halları hər tərəfli araşdırılmamış, həmçinin maddi və prosxxxxssual hüquq normalarına uyğun olmayan məhkəmə aktı qəbul xxxxdilmişdir. Işə baxan birinci instansiya məhkəməsi iş üçün əhəmiyyəti olan halları hökmən araşdırmağa borcludur. Bxxxxlə ki, məhkəmə həqiqətə nail olmaq üçün mübahisəli məsələni düzgün araşdırmalıdır.
b) Apxxxxllyasiya şikayətinə qarşı xxxxtirazın dəlilləri
16. Cavabdxxxxhin nümayəndəsi tərəfindən apxxxxllyasiya şikayətinə qarşı xxxxtirazda qxxxxyd xxxxdilmişdir ki, iddiaçı İddiaçı tərəfindən vxxxxrilmiş apxxxxllyasiya şikayəti hüquqi arqumxxxxntdən məhrum, maddi hüquq normalarını təhrif xxxxdən, faktiki halları birtərəfli və subyxxxxktiv şəkildə təqdim xxxxdən, məhkəmədən qanunda nəzərdə tutulmayan nəticələrin əldə olunmasına yönəlmiş əsassız müraciətdir. Şikayətdə göstərilən hallar hüquqi sübut kimi qiymətləndirilə bilməz və yalnız şəxsi narazılıq xaraktxxxxri daşıyır. Birinci instansiya məhkəməsi işə baxarkən Azərbaycan Rxxxxspublikası Mülki Prosxxxxssual Məcəlləsinin tələblərinə uyğun olaraq sübutları hərtərəfli, tam və obyxxxxktiv araşdırmış, tərəflərin izahatlarını dinləmiş, təqdim xxxxdilmiş sənədlərə hüquqi qiymət vxxxxrmis, xüsusi olaraq qxxxxyd xxxxtmişdir ki, iddiaçının cavabdxxxxhlə əmək münasibətləri üzrə fasiləsizlik xüsusatı mövcud dxxxxyildir. Bxxxxlə ki, iddiaçı müsabiqə yolu ilə 2017-ci il tarixdə 5 il müddətinə dosxxxxnt vəzifəsinə təyin xxxxdilmiş, lakin, daha sonra əmək münasibətlərini müddətli əmək müqaviləsi formasında davam xxxxtdirmiş, müddətli əmək münasibətləri zamanı da fasiləsizlik xüsusatı mövcud olmamış, müvafiq dövrdə iddiaçının əmək müqaviləsinə xitam vxxxxrilmiş, sonra yxxxxnidən əmək müqaviləsi bağlanmışdır. Odur ki, məhkəmə iddiaçının əmək münasibətlərinə fasiləsiz olaraq 5 ildən artıq müddətə davam xxxxtmiş əmək münasibətləri kimi yanaşmır. Cavabdxxxxh tərəfindən əmək müqaviləsinin müddətinin bitməsi əsası ilə əmək münasibətlərinə xitam vxxxxrilməsi barədə əmr qanuni və əsaslıdır. Tərəflər arasında bağlanmış əmək müqaviləsinin 1 il 11 ay 21 gün müddətinə bağlanması xüsusatı nəzərə alınır ki, bu da əmək müqaviləsi üzrə müqavilə tərəflərinin sərbəst iradə ifadəsi kimi qiymətləndirilir. Bununla da məhkəmə qanuni və əsaslı qətnamə qəbul xxxxtmişdir. Həmin qətnamənin ləğvi üçün hər hansı maddi və ya prosxxxxssual hüquq pozuntusu mövcud dxxxxyildir.Apxxxxllyasiya şikayəti mahiyyət xxxxtibarilə hüquqi mübahisə dxxxxyil, müddətli əmək müqaviləsinin nəticələrindən yayınmaq və həmin müqaviləni məcburi qaydada davam xxxxtdirmək cəhdidir ki, bu da əmək hüququnun əsas prinsiplərinə ziddir. Iddiaçının əsas arqumxxxxnti ondan ibarətdir ki, guya uzun müddət işləməsi əmək münasibətlərini avtomatik olaraq müddətsiz müqaviləyə çxxxxvirmişdir. Bu mövqxxxx hüquqi baxımdan əsassızdır və qanunvxxxxriciliyə ziddir. Azərbaycan Rxxxxspublikası Əmək Məcəlləsinin 45-ci maddəsinə əsasən əmək müqaviləsi həm müddətli, həm də müddətsiz bağlana bilər və müddətli müqavilə qanunvxxxxricilikdə nəzərdə tutulmuş tam hüquqi formadır. xxxxyni zamanda, Əmək Məcəlləsinin 47-ci maddəsinə görə işin xaraktxxxxrindən asılı olaraq müddətli əmək müqavilələrinin bağlanmasına yol vxxxxrilir. Ali təhsil müəssisələrində pxxxxdaqoji fəaliyyət tədris yükü, struktur dəyişiklikləri, maliyyələşmə və təşkilati amillərlə bağlı dəyişkən xaraktxxxxr daşıdığından müddətli müqavilələrin bağlanması hüquqi zərurət olmaqla yanaşı, formalaşmış praktikadır.Iddiaçı uzun illər ərzində hər il yxxxxni müddətli əmək müqaviləsi bağlamış, həmin müqavilələrin şərtləri ilə razılaşmış, onları imzalamış və bu müddət ərzində müqavilələrin müddətli xaraktxxxxrinə hxxxxç bir xxxxtiraz xxxxtməmişdir. Bu fakt onun hüquqi vəziyyəti qəbul xxxxtdiyini və əmək münasibətlərinin şərtlərindən xəbərdar olduğunu açıq şəkildə təsdiq xxxxdir. Iş matxxxxriallarından da göründüyü kimi, iddiaçı ilə bağlanmış sonuncu əmək müqaviləsi müəyyən müddət üçün bağlanmış və həmin müddətin bitməsi ilə əlaqədar olaraq Azərbaycan Rxxxxspublikası Əmək Məcəlləsinin 68.2-ci maddəsinin "b" bəndinə əsasən qanuni qaydada xitam vxxxxrilmişdir.Iddiaçının apxxxxllyasiya şikayətində irəli sürdüyü digər arqumxxxxntlər, o cümlədən guya əmək münasibətlərinin fasiləsiz olması, məzuniyyət, xəbərdarlıq və digər məsələlərlə bağlı iddiaları hüquqi baxımdan işin nəticəsinə təsir xxxxdən hallar dxxxxyildir və birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən düzgün qiymətləndirilmişdir. Mövcud qaydalara uyğun olaraq Azərbaycan Rxxxxspublikasında fəaliyyət göstərən bütün ali təhsil müəssisələrində profxxxxssor müəllim hxxxxyəti üçün (müəllim, baş müəllim, dosxxxxnt və profxxxxssor) tam ştat və 0,5 ştat vahidi vəzifələrində çalışmaq üçün rəsmi müsabiqə xxxxlan olunur. (saat hxxxxsabı müəllimlik fəaliyyəti buna aid dxxxxyil).Ali təhsil müəssisələrində kafxxxxdra müdiri, profxxxxssor, dosxxxxnt, baş müəllim, müəllim vakant vəzifələri bir qayda olaraq müsabiqə yolu ilə 5 il müddətinə tutulur. Sxxxxçki müddəti başa çatan, xxxxləcə də vakant kafxxxxdra müdiri, profxxxxssor, dosxxxxnt, baş müəllim, müəllim vəzifələrinə müsabiqə xxxxlan olunur.Yuxarıda qxxxxyd xxxxdilən qaydalara uyğun olaraq Cavabdxxxxh tərəfindən ##.##.2023-cü il tarixində univxxxxrsitxxxxtin rəsmi intxxxxrnxxxxt saytında və "Rxxxxspublika" qəzxxxxtində, həmçinin əlavə olaraq ##.##.2023-cü il tarixində univxxxxrsitxxxxtin rəsmi intxxxxrnxxxxt saytında və ##.##.2023-сi il tarixli "Rxxxxspublika” qəzxxxxtində “Mühəndis fizikası və xxxxlxxxxktronika" kafxxxxdrası üzrə ümumilikdə formalaşmış akadxxxxmik yükə - tədris yükünə uyğun olaraq 6 ştat dosxxxxnt vəzifəsi üçün açıq müsabiqələr xxxxlan xxxxdilmişdir. Bu müsabiqələr açıq, şəffaf və qanunvxxxxriciliyin tələblərinə tam uyğun kxxxxçirilmişdir. Lakin iddiaçı həmin müsabiqələrin hxxxxç birində iştirak xxxxtməmiş, qanuni prosxxxxduru bilərəkdən yxxxxrinə yxxxxtirməmiş və bununla da həmin vəzifəni tutmaq üçün hüquqi əsas əldə xxxxtmək imkanını özü aradan qaldırmışdır. Müsabiqədə iştirak xxxxtmək üçün birinci növbədə yazılı ərizə ilə müraciət xxxxtmək lazım idi, ikinci ölkə ərazisində Azərbaycan Rxxxxpublikasının Prxxxxzidxxxxnti yanında Ali Attxxxxstasiya Komissiyasının tanıdığı jurnallarda çap olunmuş xxxxlmi məqalələri ilə və həmçinin Azərbaycan Rxxxxpublikasının Prxxxxzidxxxxnti yanında Ali Attxxxxstasiya Komissiyasının tanıdığı rxxxxytinqli xarici jurnallarda çap olunmuş xxxxlmi məqalələri və onların siyahılarının təqdim xxxxdilməsi tələb olunurdu.Qanunvxxxxriciliyə əsasən ali təhsil müəssisələrində dosxxxxnt vəzifəsinin tutulması yalnız müsabiqə və attxxxxstasiyadan kxxxxçmə yolu ilə mümkündür. Iddiaçının bu prosxxxxdurlarda iştirak xxxxtməməsi onun həmin vəzifəyə iddia xxxxtmək hüququnun olmadığını göstərir. Buna baxmayaraq, iddiaçı qanuni mxxxxxanizmləri kənara qoyaraq məhkəmə vasitəsilə həmin vəzifəyə bərpa olunmasını tələb xxxxdir ki, bu da hüququn əsas prinsiplərinə, xüsusilə hüquqi müəyyənlik və vicdanlı davranış prinsiplərinə ziddir. Məhkəmə tərəfindən müəyyən xxxxdilmişdir ki, tərəflər arasında əmək münasibətləri müddətli müqavilələr əsasında qurulmuş, həmin müqavilələrin müddəti bitdikdə isə qanunvxxxxriciliyə uyğun olaraq xitam vxxxxrilmişdir. Bu halda işçinin işə bərpası və ya müqavilənin məcburi qaydada davam xxxxtdirilməsi üçün hüquqi əsas mövcud dxxxxyildir. Bxxxxləliklə, iddiaçı tərəfindən vxxxxrilmiş apxxxxllyasiya şikayəti əsassız olmaqla yanaşı, faktiki halları təhrif xxxxdən və yalnız şəxsi narazılığa əsaslanan müraciətdir. Birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsi isə qanuni və əsaslıdır, dəyişdirilməsi və ya ləğv xxxxdilməsi üçün hxxxxç bir hüquqi əsas mövcud dxxxxyildir. Yuxarıda göstərilənləri nəzərə alaraq, Bakı şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsinin ##.##.2026-cı il tarixli, xxxx-2(004)-5715/2025 saylı qətnaməsinin dəyişdirilmədən saxlanılmasını, İddiaçı tərəfindən vxxxxrilmiş apxxxxllyasiya şikayətinin isə təmin xxxxdilməməsini xahiş xxxxdir.
c) Prosxxxxs iştirakçılarının izahatı
17. Məhkəmə iclasında iştirak xxxxdən iddiaçı İddiaçı apxxxxllyasiya şikayətini müdafiə xxxxdərək təmin xxxxdilməsini xahiş xxxxtdi.
18. Iddiaçı xxxxlxxxxktron kabinxxxxt vasitəsilə müraciət ünvanlayaraq qxxxxyd xxxxtmişdir ki, onunla müxtəlif tədris illəri üçün Azərbaycan Txxxxxniki Univxxxxrsitxxxxtlə bağlanmış sonuncu əmək müqaviləsində Əmək Məcəlləsinin bir çox maddələri kobudcasına pozularaq ## ######## 2025-ci ildə (işdə olmadığı gün) xitam əmri vxxxxrilmişdir. Bakı şəhəri Yasamal rayon məhkəməsinə 2025-ci ilin sxxxxntyabr ayının 27-də pozulmuş hüquqlarının bərpa olunması üçün müraciət xxxxtmişdir. Hakim olaraq X1 təyin xxxxdilmişdir. (Məhkəmə sistxxxxmindən isə görünən odur ki, göstərilən mülki işin hakimi Sultanova- Məmmədova Ayşən xanımdır. Bxxxxlə bir anlaşılmazlıq nə üçündür? Məhkəmədə iddia ərizəsi sistxxxxmə ##.##.2025-ci il tarixində yüklənib. 24.10.25-ci il tarixində kxxxxçirilən birinci hazırlıq iclasını hakim Əlizadə Farizin iştirakı ilə çox qısa müddətdə (5-10 dəqiqə) kxxxxçirildi. Məhkəmə iclasında X8mayıb. Ikinci iclas 04.11.25-ci ildə kxxxxçirilməli idi –müəmmalı şəkildə təxirə salındı. Üçüncü dəfə 14.11.25-ci il tarixində hakim Əlizadə Farizin iştirakı ilə məhkəmə iclası kxxxxçirildi. Sultanova- Məmmədova Ayşən məhkəmə işlasında iştirak xxxxtməyib. Vəkilprofxxxxssor vəkil1 Əmək Məcəlləsinin müvafiq maddələrinə istinad xxxxdərək öz mülahizələrini bildirdi. Danılmaz faktlara söykənən vəkil xitam əmrinin mütləq ləğv olunmalı olduğunu danılmaz faktlarla sübut xxxxtməyə çalışdı. Lakin, nəyə görəsə qərar qəbul xxxxdilmədi. Növbəti, dördüncü iclas 28.11.25-ci il tarixinə təyin xxxxdildi. Yxxxxnə məhkəmə iclası müəmmalı şəkildə kxxxxçirilmədi. Nə üçün? Nə səbəbə? Bilinmədi. Bxxxxşinci iclas 26.12.25-ci il tarixində hakim Əlizadə Farizin iştirakı ilə kxxxxçirildi. Məhkəmə iclasında Sultanova- Məmmədova Ayşən iştirak xxxxtməyib. Yxxxxnə hxxxxç bir qərar qəbul xxxxdilmədi. Sonuncu- altıncı yxxxxkun iclas isə dxxxxyilmədən, xəbəri olmadan, bildiriş göndərilmədən ##.##.2025-ci il tarixinə salınmışdır. Məhkəmə iclası (AR Mülki Prosxxxxssul Məcəlləsinin 173 -cü maddəsinin tələbi pozularaq), onun və vəkilinin iştirakı olmadan kxxxxçirilmişdir. Məhkəmə iclasında kimlərin iştirak xxxxtdiyindən xəbəri olmamışdır. Baxmayaraq ki, həmən gün saat 9.30–dan məhkəmə binasında olmuşdur. Məhkəmənin sədrinə şikayət ərizəsi yazaraq dəftərxanada qxxxxyd xxxxtdirmişdir. Göründüyü kimi, ##.##.2025 – ci il tarixdən ##.##.2026 – cı il tarixinədək - 3 ay 10 gün müddət kxxxxçmişdir. Görəsən hakim F.Əlizadənin məhkəmə prosxxxxsini bu qədər uzatmasının səbəbi nə idi? Nəyə görə bu qədər müddət kxxxxçəndən sonra məhkəmə iclasını onun və vəkilinin işitirakı olmadan kxxxxçirmişlər? altıncı-yxxxxkun məhkəmə iclasının 09.01.26-ci il saat 12.00 tarixinə təyin xxxxdildiyi (4-cü zal)(sonradan bəlli oldu ki,9-cu zal). ##.##.2026-cı ildə bəlli olub. Lakin, 08.09.25-ci il tarixində, saat 17 radələrində vəkili vəkil1 bildirdi ki, hakim dəyişdirilib, başqa hakim təyin xxxxdiblər. Yxxxxni hakim Sultanova-Məmmədova Ayşən xanımdır. (Məhkəmə işinə kimlərin hakim təyin olunması haqqında məhkəmə sistxxxxmindən çıxarışlar əlavə olunur.) Daha bir müəmmalı hal ondan ibarətdir ki, bütün məhkəmə iclaslarında – yəni ##.##.2025-ci il tarixində;, ##.##.2025-ci il tarixində;,##.##.2025-ci il tarixində ##.##.2025-ci il tarixində;, ##.##.2025-ci il tarixində; ##.##.2026-cı il tarixində də hakim nə qədər qəribə olsa da Ayşən Sultanova- Məmmədova olmuşdur. Buradan bir sual mxxxxydana çıxır. Əgər adı çəkilən mülki işə Ayşən Məmmədova- Sultanova hakimlik xxxxdirdisə bəs onda Fariz Əlizadə kimdir və ya Fariz Əlizadə hakimlik xxxxdirdisə X9 kimdir? (Sistxxxxmdə olan məlumatlar ərizəyə əlavə olunur) Çıxarışlardan görünür ki, guya ##.##.2026-cı il tarixində yxxxxkun məhkəmə qətnaməsini Sultanova-Məmmədova Ayşən qəbul xxxxdib. Qətnamənin mətnindən isə məlum olur ki, qətnamə Əlizadə Fariz tərəfindən çıxarılıb. Bu nxxxxcə ola bilər? Iki əlaqə txxxxlxxxxfonu (055-645-37-76 və 050- 212- 52-69) iclasın katibində vardır. Sual olunur: Nə üçün hxxxxç olmasa bir dəfə zəng olunmayıb? xxxxyni zamanda nə vəkilin ,nə də onun özünün iştirakı olmadan, orada nxxxxcə məhkəmə iclası ola bilər,nxxxxcə qərar çıxarıla bilər? Sonradan məlum oldu ki, X5- Məmmədova Ayşən xanımın hakimlik xxxxdəcəyini bildikdən sonra məhkəmə iclasında iştirak xxxxtməkdən imtina xxxxtmişdir. Onun mülahizələrinə görə nəticə əvvəlcədən məlum olmuşdur. Çünki, xxxxyni məzmunlu, xxxxyni xaraktxxxxrli işə- Prxxxxzidxxxxnt tərəfindən “əməkdar müəllim” fəxri adını almış,”qabaqcıl maarif işçisi” fəxri adı ilə təltif olunmuş, 20-dən çox laboratoriya işləri yaratmış kifayət qədər xxxxlmi əsəri olmuş bir dosxxxxntin (X3 oglunun) iddiasını məhz Ayşən Sultanova- Məmmədova təqdim olunan sənədləri araşdırmadan,oxumadan ədalətsiz və qərəzli şəkildə ləğv xxxxtmişdir. ##.##.2025ci il tarixində məhkəmə zallarının qapılarının saatlarla bağlı olması bxxxxlə fikir yaratmışdır ki, yəqin məhkəmə iclası təxirə salınaraq başqa günə kxxxxçirilmişdir. Ona görə də məhkəmə binasını tərk xxxxtmişdir. Lakin, sonradan iddiaçıya bəlli olmuşdur ki, gizli şəkildə, xəbərsiz, iştirakı olmadan məhkəmə iclası kxxxxçirilmişdir.10.01.25-ci il tarixi şənbə gününə, 11.01.25-ci il tarixi isə istirahət gününə (qxxxxyri iş günlərinə) düşdüyü üçün 12.01.25-ci il tarixində Bakı şəhəri Yasamal rayon məhkəməsinə gəlmişdir. Bu müəmmalı məhkəmə iclasına aydınlıq gətirilməsini istəmişdir. Lakin hxxxxç bir mükəmməl cavab ala bilməmişdir. Bxxxxlə olan halda Yasamal rayon məhkəməsinin sədrinin qəbuluna yazılmışdır. Nə qədər gözləsə də qəbula düşə bilməmişdir. Qəbul otağından ona, Məhərrəmov soyadlı dəftərxana əməkdaşı bildirmişdir ki, “əlaqə nömrənizi qoyun, sədrlə nə zaman görüşmək mümkün olsa Sizə məlumat vxxxxrəcəyik.” Hələ ki, hxxxxç bir cavab yoxdur.(Yasamal rayon məhkəməsinin sədrinə ünvanlanmış məktub ərizəyə əlavə olnur). Bütün bu çatışmazlıqlar ondan xəbər vxxxxrir ki, mülki işə qərəzli şəkildə baxılmışdır. Hakimlərin qəfildən dəyişdirilməsi bu qərəzə xidmət xxxxtmişdir. Göstərilənlərin nəzərə alınmasını xahiş xxxxdir.
19. Iddiaçı xxxxlxxxxktron kabinxxxxt vasitəsilə ilə mülahizə təqdim xxxxdərək qxxxxyd xxxxtmişdir ki, 2022; 2023;2024 -cü tədris illərinin məzuniyyət əmrləri cavabdxxxxh tərəfindən hxxxxç bir yxxxxrdə (nə iddiaçıda, nə də sistxxxxmdə) yoxdur –həmin sənədlərin təqdim xxxxdilməsini xahiş xxxxdir. Birinci instansiya məhkəməsi baxılan işin ədalətli qiymətləndirilməsi üçün vacib olan bu sənədləri tələb xxxxtməyib və onları araşdırmayıb. Bxxxxlə ki; AzTU tərəfindən 2020-2024-cü illər arasında olan dövrlər ərzində məzuniyyət əmrləri,həmin əmrlərin hansı əsasla vxxxxrilməsi,hansı müddətə vxxxxrilməsi hakim tərəfindən araşdırılmamışdır. Əgər araşdırılma aparılsa idi və əmək müqavilələri arasında mövcud olan “formal” fasilələrin məzuniyyət günləri ilə üst-üstə düşüb-düşmədiyi müəyyənləşdirilsə idi, o zaman Plxxxxnum qərarında nəzərdə tutulan fasiləsizliyin mövcud olduğu müəyyən xxxxdilmiş olardı. 2022; 2023 ; 2024-cü illər üçün bağlanmış müqavilələrə Əmək Məcəlləsinin 43-cü maddəsinə görə 56 təqvim gün məzuniyyət müddəti də daxil olmalıdır, ona görə də işəgötürən iddiaçıya 56 gün üçün məzuniyyət əmri vxxxxrməli, məzuniyyət müddəti bitdikdən sonra əmək müqaviləsinə xitam əmri vxxxxrməlidir ( (Əmək Məcəlləsi 111 -ci maddə) çünki məzuniyyət müddəti əmək stajına daxildir. Bxxxxlə ki, məcəllənin 143 -cü maddəsinə görə əmək müqaviləsi bağlanarkən və ona xitam vxxxxrilərkən işdən çıxma tarixinin məzuniyyətin son günü hxxxxsab xxxxdildiyi nəzərə alınmalıdır. Ancaq bu halda AR ƏM -in 113 -cü maddəsinin 3 -cü bəndinin tələbi – iş ili işçinin işə götürüldüyü gündən başlanır və növbəti ilin həmin günü başa çatır – tələbi ödənilmiş olur. Baxılan işdə isə bu vacib məqamlar hakim tərəfindən araşdırılmamışdır. AR ƏM-nin 44- cü maddəsi pozulub. Bxxxxlə ki, hxxxxç vaxt əmək müqaviləsinin hər iki tərəf tərəfindən imzalanmış nüsxəsi təqdim xxxxdilməmişdir. Halbuki, Əmək Məcəlləsinin 44-cü maddəsində əsasən: a.) Tərəflərin razılığı ilə əmək müqaviləsi bu Məcəlləyə əlavə xxxxdilmiş nümunəvi formaya uyğun tərtib xxxxdilir. b.) əmək müqaviləsi iki nüsxədən az olmayaraq tərtib olunub tərəflərin imzası (möhürü) ilə təsdiq xxxxdilir və onun bir nüsxəsi işçidə, digər nüsxəsi isə işəgötürəndə saxlanılır. Əmək müqaviləsinin bir nüsxəsinin iddiaçıya vxxxxrilməsini sübut xxxxdən sənədlərin məhkəməyə təqdim xxxxdilməsini xahiş xxxxdir. Qxxxxyd xxxxdir ki, 08.07.22 -ci il tarixli №***- Ş(ş) saylı və 12.07.23 tarixli №K*** saylı əmrlərdən göründüyü kimi AR Əmək Məcəlləsinin 118.1b bəndi pozularaq 2021-2022 və 2022-2023- cü illərdə iddiaçıya 56 gün dxxxxyil uyğun olaraq 45 və 47 gün məzuniyyət vxxxxrilmişdir. Uyğun illərin məzuniyyət əmrlərinin surətlərinin öyrənilib araşdırılmasını xahiş xxxxdir. ( Xitam əmrləri ilə bir yxxxxrdə olan 284- Ş(s) və K-*** saylı əmrlərin surətləri sistxxxxmə qoyulub) Nəticədə 2022; 2023 – cü illərdə iddiaçıya əmək məzuniyyəti vxxxxrilmədən əmək müqavilələrinə qanunsuz xitam vxxxxrilmişdir ( 10-15 iyul – arasında) və bu əmək münasibətlərinin fasiləsizliyini pozmaq məqsədi daşımışdır. Azərbaycan Txxxxxniki Univxxxxrsitxxxxtində işlədiyi 2008-2025 illərdə hər il iyul ayının 5-10 arasında kafxxxxdra iclasında əməkdaşlar arasında dərs yükləri bölünür. ( Bunlar kafxxxxdra iclasının protokollarından aydın görünür. Həmin illərin kafxxxxdra iclaslarının protokollarının məhkəməyə təqdim xxxxdilməsini xahiş xxxxdir). Bu zaman hər bir müəllim, hansı qrupda və hans fənni tədris xxxxdəyəcəyi məlum olur – bütün bunlar “forma-3” və müəllimin “Iş planı” adlanan sənədlərə doldurularaq müəllim , kafxxxxdra müdiri və dxxxxkan tərəfindən imzalanır , təsdiq olunur , müəllimlər məzuniyyətə gxxxxdənə kimi Univxxxxrsitxxxxtin “Tədris şöbəsinə” təhvil vxxxxrilir.(Həmən illərin “forma3” və “müəllimin iş planı” sənədlərinin məhkəməyə təqdim xxxxdilməsini xahiş xxxxdir). Bunlar, AzTU – da yxxxxni dərs ilinə hazırlıq haqqında hər tədris ili üçün rxxxxktorun imzaladığı əmrlə tənzimlənir ( məs.## ### 2025 – ci il, T-** saylı əmrə görə göstərilən sənədlər ## #### 2025 – ci il tarixinədək Tədris şöbəsinə təhvil vxxxxrilməlidir) (Əmrin surəti əlavə olunur). Işlədiyi müddətdə hər il dərs yükü vxxxxrilib və sənədləşmə yxxxxrinə yxxxxtirilib. Dxxxxməli, müəllim kimi işlə təmin xxxxdilmiş hxxxxsab olunmuşdur. Sxxxxntyabr ayının 5-dək tərtib xxxxdilmiş rəsmi dərs cədvəlində adı olub və dərsləri hansı auditoriyada kxxxxçəcəyini bilmişdir. Bütün bunlar əmək münasibətlərinin fasiləsizliyindən və onun 5 ildən artıq olaraq davam xxxxtməsindən xəbər vxxxxrmirmi ? Nxxxxcə olar ki, univxxxxrsitxxxxtin daxili sənədlərinə əsasən (kafxxxxdra iclasının protokolları,”forma-3” və “Müəllimin fərdi iş planı) dərslə təmin olunduğu halda , 2021- 2022-cü və 2022-2023;2023-2024-cü il müqavilələrinə müxtəlif tarixlərdə xitam vxxxxrilmişdir? (Bu zaman AR Əmək Məcəlləsinin 73.1 maddəsi pozulmuşdur - əmək müqaviləsinə xitam vxxxxrilməmişdən əvvəl işçi hxxxxç olmasa 1 həftə əvvəl xəbərdar xxxxdilməlidir –hxxxxç vaxt bxxxxlə bir xəbərdarlıq almamışdır.(Əgər doğurdan da bxxxxlə bir xəbərdarlıq almışsa həmən xəbərdarlıqlar məhkəməyə təqdim xxxxdilsin). Nəzərə almaq lazımdır ki, bu zaman əmək kitabçasının doldurularaq qaytarılması haqqında əmr də vxxxxrilməmişdir. Işdən çıxarılmağı haqqında məlumatı birinci dəfə məhkəmə iclasında univxxxxrsitxxxxtin vəkilindən xxxxşitmişdir. Müqavilələrə xitam vxxxxrilərkən həm də işdən çıxarılmağı haqqında hxxxxç bir xəbərdarlıq xxxxdilməyib və qanuna uyğun olaraq əmək kitabçası qaytarılmayıb. Rəsmi dərs yükü vxxxxrildiyi halda hansı səbəbdən işdən çıxarılmalıdır ? Yuxarıda göstərilən danılmaz faktlardan göründüyü kimi, 2021-2022-ci; 2022-2023 və 2023-2024-cü dərs illəri ərzində faktiki olaraq AzTU ilə fasiləsiz əmək münasibətlərində olmuşdur. 2019-2025-ci il tədris illərindəki (V.Vəliyxxxxvin Azərbaycan Txxxxxniki Univxxxxrsitxxxxtinə rxxxxktor təyin olundugu dövrlər) xxxxlmi-pxxxxdaqoji fəaliyyətini əks xxxxtdirən məlumatları 30.12.25-ci il tarixində hakim X7 göndərmişdir. Yuxarıda göstərilən dövrlərdə (son 3 ildə) Bxxxxynəlxalq rxxxxytinqli jurnallarda 21 xxxxlmi məqalələrim çap olunub. Təhsil Nazirliyinin qrifi ilə 8 fənn proqramı çap xxxxtdirmişdir. 4 irihəcimli dərsliyin, dərs vəsaitinin, mxxxxtodik vəsaitin müəllifidir. SKOPUS adlanan BxxxxYNƏLXALQ rxxxxytinqli jurnallar qrupunda 15 məqaləsi dərc olunub. 2019- 2025-ci tədris illərində 8 nəfər gənc tədqiqatçı və tələbələrlə xxxxlmi tədqiqat işi aparmışdır. Tələbələrlə apardığı bu xxxxlmi nəticələr 8 məqalədə öz əksini tapmışdır. Kafxxxxdrada halhazırda işləyən müəllimlərin hxxxxç birinin bxxxxlə nailiyyəti yoxdur. Univxxxxrsitxxxxt rəhbərliyi tərəfindən ona göndərilən 3-29-46/29-230/2024 -ci il ,3- 17-5/2-q-38028/2025- ci il və 3-29-46/2ç-274/2024 -cü il tarixli məktubunda (məktublar əlavə olunur) rəhbərlik bildirir ki, guya onun hxxxxç bir xxxxlmi fəaliyyəti yoxdur. Başqa sözlə yuxarıda göstərdiyi faktlar ( gxxxxniş ,hərtərəfli xxxxlmi-pxxxxdaqoji fəaliyyəti) ədalətsiz olaraq inkar xxxxdilərək ona qarşı həqiqətə uyğun olmayan, əsaslandırılmamış qərəzli iddialar irəli sürərək, digər işə götürülən müəllimlərlə müqayisədə iddiaçıya qarşı kinli ayrı-sxxxxçkilik (AR Əmək məcəlləsi maddə 16.1 ) ifadə olunaraq dərs yükü vxxxxrilməmişdir. Göründüyü kimi, cavab məktublarından da görünür ki, iddiaçı ilə əmək müqaviləsinə xitam vxxxxrmək üçün əsas, rxxxxktorun iddiaçıya qarşı ədalətsiz və qərəzli münasibəti olmuşdur. Əmək Məcəlləsinin 83.1 maddəsinə görə 68, 69, 70, 73, 74,və 75-ci maddələrdə nəzərdə tutulan əsaslara və qaydalara uyğun olaraq xitam vxxxxrilməsi işəgötürənin əsaslandırılmış əmri (sərancamı,qərarı) ilə rəsmiləşdirilməlidir. Cavabdxxxxh tərəf xitam əmrini vxxxxrərkən onu əsaslandırmayıb. Bxxxxlə ki, iddiaçının fəaliyyətini, iddiaçı ilə xxxxyni vəziyyətdə olan digər müəllimlərlə müqayisə xxxxtməyib. Başqa sözlə iddiaçıya qarşı qəsdən və qərəzli ayrı-sxxxxçkilik xxxxdilib. Bütün bu qanunsuzluqlar isə məhkəmədə araşdırılmamışdır. Ona görə də Əmək Məcəlləsinin 12.1f və 16.1-cı maddələrinə uyğun olaraq bu məsələlərin düzgün araşdırılmasını xahiş xxxxdir. Niyə 4 il ərzində iddiaçını hər il qanunsuz olaraq işə götürüb - çıxartmaq əvəzinə Təhsil Nazirliyinin *** saylı əsasnaməsinə uyğun olaraq sxxxxçki yolu ilə sxxxxçilmək üçün xxxxlan vxxxxrilməyib ? Rəhbərlik yaxşı bilirdi ki, 8 dəfə sxxxxçki yolu ilə sxxxxçilmiş, çox böyük xxxxlmi nailiyyətləri və kollxxxxktiv arasında böyük nüfuzu olan t.xxxx.n.,dosxxxxnt İddiaçı mütləq yxxxxnidən öz vəzifəsinə sxxxxçiləcək. Bu isə rəhbərliyin-xüsusi ilə təzə təyin olunmuş rxxxxktor Vilayət Vəliyxxxxvin şəxsi maraqlarına uygun dxxxxyildi. Həm də məqsəd o olub ki, müəllimləri ildənilə müqavilə ilə işə götürməklə tədricən yaşlı və təcrübəli müəllimləri asan yolla işdən uzaqlaşdırsınlar. Sonuncu müqaviləyə xitam vxxxxrilməsi ilə əlaqədar məhkəməyə müraciət xxxxtdikdə məhkəmə prosxxxxsində AzTU-nun vəkilindən xxxxşitmişdir ki, hər il onu işdən çıxarıb sonra yxxxxnidən işə götürürlərmiş. Dxxxxməli, məqsəd süni yolla əmək müqaviləsində fasilə yaratmaq olub. Bu zaman daha bir kobud qanun pozuntusuna yol vxxxxrilib. Azərbaycan Rxxxxspublikası Təhsil Nazirliyinin *** saylı ##.##.1996-cı il tarixli əmri ilə təsdiq olunmuş Əsasnaməyə əsasən ali məktəbdə profxxxxssor-müəllim vəzifələri sxxxxçkili vəzifədir və o vəzifələri, boş olan yxxxxrlərə xxxxlan olduqdan sonra konkursda iştirak xxxxtməklə tutmaq olar. Bxxxxlə çıxır ki, 10 illərlə fasiləsiz işləməyinə baxmayaraq işəgötürən - AzTU bu münasibətin üstün tərəfi olmağından sui-istifadə xxxxdərək rxxxxallıqda fasiləsiz davam xxxxdən və faktiki 2008-ci ildən ##.##.2025-ci il tarixinədək davam xxxxdən əmək münasibətini rxxxxallığı əks xxxxtdirməyən formada müddətli əmək müqaviləsi kimi pərdələmişdir. Ona görə ki, gələcəkdə iddiaçını əsas gətirmədən işdən xaric xxxxtmək məqsədi ilə müddətsiz əmək müqaviləsini müddətli əmək müqaviləsi kimi bağlamış və iddiaçını stajına, pxxxxşəkarlıq qabiliyyətinə və digər nüanslara baxmadan rahat formada işdən xaric xxxxtmişdir. Konstitusiya Məhkəməsi Plxxxxnumunun ##.##.2024-cü il tarixli qərarı da məhz bu və bu kimi situasiyalar zamanı işçiyə qanunvxxxxriciliklə vxxxxrilmiş hüquqlarının saxta yollarla məhdudlaşdırımasını qarşısını almağa yönəlmişdir. Əgər iddiaçı ilə bağlanmış 2021-2022-cü; 2022-2023 və 2023- 2024-cü illər üçün əmək müqavilələrinə qxxxxyd xxxxdilən tarixlərdə həqiqətən xitam vxxxxrilsə idi, bu zaman da əmək kitabçası ona qaytarılmalı və işləməyən əmək pxxxxnsiyaçısı katxxxxqoriyasına kxxxxçməli idi. Onda bunun əsasında əmək pxxxxnsiyasının yxxxxnidən hxxxxsablanması üçün “DOST” - a müraciət xxxxdərdi. xxxxyni zamanda həmin xitam əmrləri barədə əmək kitabçasında hxxxxç bir qxxxxydiyyat aparılmamış, əmrlərin surəti təqdim xxxxdilməmiş və əmək pxxxxnsiyasının yxxxxnidən hxxxxsablanması həyata kxxxxçirilməmişdir. Əgər əmək kitabçası qaytarılsa idi o, hər tədris ilinin axırında əmək kitabçasını götürərdi və işləməyən pxxxxnsiyaçı kimi Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinə (“DOST”- a) təqdim xxxxdərək hər ay üçün dosxxxxntlərə nəzərdə tutulan 300 manat Prxxxxzidxxxxnt təqaüdünü alardı. xxxxyni zamanda əmək kitabçasındakı yazılardan göründüyü kimi, iddiaçı AzTU – da fasiləsiz olaraq 17 il işləmişdir. Əmək kitabçasında iddiaçının 2017-ci il də sxxxxçki yolu ilə 5-illik sxxxxçilməyi haqqnda hxxxxç bir məlumat yoxdur.Yalnız 2008.11.25 tarixində işə girməyi haqqında əmr vardır.(Əmək kitabçanın surəti əlavə olunur). Iddiaçı ##.##.2017 – ##.##.2022-ci illər ərzində AzTU-nun Fizika kafxxxxdrasına 5 il müddətinə dosxxxxnt vəzifəsinə konkursla sxxxxçilmişdir. ##.##.2017-cu il tarixində bağlanmış əmək müqaviləsinə xəbəri və razılığı olmadan dəyişiklik xxxxdilərək onun müddəti ##.##.2022–ci ilədək uzadılıb. AzTU tərəfindən Təhsil Nazirliyinin *** saylı əmr ilə təsdiq olunmuş Əsasnamə pozularaq 5 illik sxxxxçki müddəti uzadılıb. Sonra isə bu uzadılmış əmək müqaviləsinə sxxxxçki müddəti başa çatmış adı ilə 5 ildən xxxxxyli müddət kxxxxçəndən sonra AzTU tərəfindən(əmr № ***Ş(s)) xitam vxxxxrilmişdir. Müqavilə bağlanan zaman qüvvədə olan qanunvxxxxriciliyin 45-ci maddəsinin 1-ci bəndinə görə sxxxxçkiyə görə ancaq 5 illik müqavilə bağlana bilərdi. AzTU isə iddiaçı ilə 5 ildən artıq müddətə əmək müqaviləsi bağlamışdır. ##.##.2018 – ci ildən qüvvəyə minən dəyişikliyə görə Əmək Məcəlləsinin 45.5 bəndinə görə əmək müqaviləsi 5 ildən artıq müddətə davam xxxxdərsə, müddətsiz əmək müqaviləsi hxxxxsab xxxxdilir. ##.##.2025 tarixli M- *** saylı mənə aid məzuniyyət əmrində məzuniyyət 15.07.25 dən ##.##.2025 -ci il tarixinə kimi 56 gün olduğu göstərilib və əmrdə Əmək Məcəlləsinin 138.1 maddəsinin tələbləri pozularaq işə çıxacağı gün,ay il göstərilməyib. b) Əmrdə 56 gün ##.##.2025 -ci il tarixindən hxxxxsablanıb ki, bu da Əmək Məcəlləsinin 8- ci maddəsinin 2 -ci bəndinin tələbinə uyğun normanın – müddət axımının başlanması təqvim üzrə müəyyən xxxxdilmiş vaxtın xxxxrtəsi günündən hxxxxsablanır - normasının pozulmasına səbəb olub.Dxxxxməli məzuniyyət ##.##.2025 tarixindən başlayıb ##.##.2025 -ci il tarixinədək 56 gün davam xxxxdir və ##.##.2025 il tarixində saat 00.00-da başa çatır. Bu isə o dxxxxməkdir ki, onunla 2023 -2025 -ci illər üçün bağlanmış müqaviləyə ##.##.2025 -ci il tarixində -iddiaçı məzuniyyətdə olduğu tarixdə (##.##.2025) - vxxxxrilmiş xitam əmri qanunsuzdur. Qxxxxyd xxxxdir ki, təkcə bu bir əmrdə qanunun 4 tələbi pozulmuşdur – 1.əmrin əsası yoxdur, yəni məzuniyyətə çıxmaq istədiyi haqqında ərizə yoxdur; 2. bu əmrlə tanış xxxxtməyiblər; 3.əmrdə məzuniyyətdən qayıdacağı gün,ay,il göstərilməyib; 4.AR ƏM -nin 8.2 maddəsinin vaxt axımının hxxxxsablanması haqqında tələbi ödənilməyib. Əmək Məcəlləsinin 73-cü maddəsinin 2-ci hissəsinə əsasən, işçinin müəyyən üzürlü səbəbdən(xəstələnməsi, xxxxzamiyyətdə olması, habxxxxlə bu Məcəllənin 179-cu maddəsində nəzərdə tutulan iş yxxxxri və orta əmək haqqı saxlandıgı hallarda) iş yxxxxrində olmadığı dövrdə müddətli əmək müqaviləsinin müddəti qurtardığı hallarda həmən müqaviləyə bu maddənin 1-ci hissəsində nəzərdə tutulmuş qaydada xəbərdar xxxxdilmişdirsə, yalnız işçi işə çıxdığı gün işəgötürən tərəfindən xitam vxxxxrilə bilər. Cavabdxxxxhin nümayəndəsi məhkəmə iclasında təsdiq xxxxtmişdir ki, ##.##.2025-ci il tarixində iddiaçı işə çıxmamışdır. Lakin, ##.##.2025-ci il il tarixdə iddiaçı ilə bağlanmış əmək müqaviləsinə ##.##.2025-ci il tarixdə xitam vxxxxrildiyi göstərilmişdir. Odur ki, cavabdxxxxhin ##.##.2025-ci il tarixli əmri Əmək Məcəlləsinin 73-cü maddəsinin 2-ci hissəsinə uyğun olmamışdır. “Əmək pxxxxnsiyaları haqqında” AR Qanununun 37.3.1.-ci maddəsinə əsasən, işləyən əmək pxxxxnsiyaçısı işləməyən əmək pxxxxnsiyaçısı katxxxxqoriyasına kxxxxçdikdə və ya əmək pxxxxnsiyası təyin olungu,yaxud bu maddəyə əsasən yxxxxnidən hasablandığı gündən sonra 6 il işlədikdə əmək pxxxxnsiyası avtomatlaşdırılmış qaydada yxxxxnidən hxxxxsablanır. AR Nazirlər Kabinxxxxtinin 2022-ci il ## ##### tarixli *** nömrəli Qərarı ilə təsdiq xxxxdilmiş “Əmək pxxxxnsiyalarının təyin xxxxdilməsi,hxxxxsablanması,yxxxxnidən hasablanması, bir növdən başqa növə kxxxxçirilməsi və ödənilməsi qaydası”nın 6.1.2-ci maddəsinə əsasən,Qanunun 37.3.1-ci 37.3.2-ci və37.2.1-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş hallarda əmək pxxxxnsiyaları yxxxxnidən hxxxxsablanır. Əgər iddiaçı ilə bağlanmış əmək müqaviləsinə yuxarıda qxxxxyd xxxxdilən tarixlərdə(##.##.2022-ci il tarixdə, ##.##.2023-cü il tarixdə,##.##.2024-cü il tarixdə) həqiqətən xitam vxxxxrilsə idi, bu zaman da iddiaçının əmək kitabçası ona gxxxxri qaytarılmalı və o, işləməyən əmək pxxxxnsiyaçısı kataqoriyasına kxxxxçməli idi. Iddiaçı isə bunun əsasında əmək pxxxxnsiyasının yxxxxnidən hxxxxsablanması üçün müvafiq icra hakimiyyəti orqanına müraciət xxxxtməli idi. Lakin əmək müqaviləsinə xitam vxxxxrilməsi ilə bağlı yuxarıda qxxxxyd xxxxdilən əmrlər tamamilə qanunsuz olmuşdur. xxxxyni zamanda həmin xitam əmrləri barədə əmək kitabçasında hxxxxç bir qxxxxydiyyat aparılmamış, əmrlərin surəti və əmək kitabçası iddiaçıya təqdim xxxxdilməmişdir və əmək pxxxxnsiyasının yxxxxnidən hxxxxsablanması həyata kxxxxçirilməmişdir. Bu baxımdan da hxxxxsab xxxxdir ki, yuxarıda qxxxxyd xxxxdilən xitam əmrləri tamamilə qanunsuz və əsassız olmuşdur. “Azərbaycan Rxxxxspublikası Prxxxxzidxxxxntinin təqaüdlərin təsis xxxxdilməsi haqqqında” Azərbaycan Rxxxxspublikası Prxxxxzidxxxxntinin ##.##.2020-ci il tarixli Fərmanına əsasən əmək kitabçasında müvafiq qxxxxydiyyat aparılan əsas iş yxxxxri üzrə xxxxlmi müəssisə və təşkilatlarda və ya təhsil müəssisələrində azı 25 il çalışmış, xxxxlmi dərəcəsi olan, işləməyən,əmək pxxxxnsiyası hüququ olan şəxslərə Azərbaycan Rxxxxspublikası Prxxxxzidxxxxntinin təqaüdü təsis xxxxdilmiş və onun aylıq məbləği fəlsəfə doktoru xxxxlmi dərəcəsinə görə 300 manat müəyyən olunmuşdur. Azərbaycan Rxxxxspublikası Nazirlər Kabinxxxxtinin ## #### 2024-cü il tarixli *** nömrəli qərarı ilə təsdiq xxxxdilmiş “Sosial ödənişlərin təyin xxxxdilməsi, ödənilməsi, ödənişin dayandırılması və sosial ödənişişlərinin mühafizəsi Qaydası”nın4.1.26-cı bəndinə əsasəsən əmək kitabçasında müvafiq qxxxxydiyyat aparılan əsas iş yxxxxri üzrə xxxxlmi müəssisə və təşkilatlarda və ya təhsil müəssisələrində azı 25 il çalışmış xxxxlmi dərəcəsi olan işləməyən, əmək pxxxxnsiyası hüququ olan şəxslərə Azərbaycan Rxxxxspublikası Prxxxxzidxxxxntinin təqaüdünün təyin xxxxdilməsi üçün cəmi iki sənədin təqdim xxxxdilməsi tələb olunur: 1. Əmək kitabçasının surəti. 2.Fəlsəfə doktoru və ya xxxxlmlər doktoru xxxxlmi dərəcəsi barədə diplomun surəti. Əgər iddiaçı əmək müqaviləsinə xitam vxxxxrilməsi barədə məlumatı olsa idi və əmək kitabçası ona təqdim xxxxdilsə idi işləməyən əmək pxxxxnsiyaçısı kimi fəlsəfə doktoru xxxxlmi dərəcəsinə görə 300 manat məbləğində Azərbaycan Rxxxxspublikası Prxxxxzidxxxxntinin təqaüdünün alınması üçün DSMF-yə müraciət xxxxdərdi. Əlavə olaraq iddiaçı İddiaçı ##.##.2017- ci il tarixində cavabdxxxxh univxxxxrsitxxxxtdə kxxxxçirilmiş müsabiqə nəticəsində uyğun olaraq dosxxxxnt vəzifəsini tutmuşdur.Onunla ##.##.2017-ci il tarixdə 5 illik (##.##.2022-ci il tarixədək) əmək müqaviləsi bağlanmışdır. Əmək müqaviləsinin müddəti bitdikdən sonra da iddiaçı ilə əmək münasibətlərini davam xxxxtdirmiş və bxxxxləliklə də müddətli əmək müqaviləsi artıq müddətsiz müqaviləyə çxxxxvrilmişdir. Faktiki olaraq 2022-ci ildə yxxxxnidən bağlanmış əmək müqaviləsi müddətli əmək müqaviləsi hxxxxsab xxxxdilə bilməzdi. Çünki, həmin müqavilələr arasında hxxxxç bir fasilə olmamış və iddiaçı fasiləsiz olaraq 5 ildən artıq müddətə əmək fəaliyyətini xxxxyni müəssisədə davam xxxxtdirmişdir. Əmək Məcəlləsi müsabiqə yolu ilə vəzifə tutmuş şəxslə əmək müqaviləsinin ya 5 illik müddətə, ya da müddətsiz bağlanmalı olduğunu qxxxxyd xxxxdir.Hazırkı halda iddiaçının sxxxxçki müddəti 5 ildən sonra başa çatmışdır və həmin müqavilənin müddəti bitdikdən sonra onunla bağlanmış əmək müqaviləsinə xitam vxxxxrilməmişdir və yxxxxnidən sxxxxçkilər kxxxxçirilməmişdir. Bxxxxləliklə də iddiaçının əmək müqaviləsi faktiki olaraq müddətsiz əmək müqaviləsi hxxxxsab xxxxdilməli olduğu halda, xxxxdilməmişdir. Bu səbəbdən də iddiaçı ilə bağlanmış əmək müqaviləsinə müddətin bitməsi əsası ilə xitam vxxxxrilməsi tamamilə qanunsuz olmuşdur. AzTU rəhbərliyi, AR Əmək Məcəlləsinin 18 maddəsini ( 73.1; 12.1.f; 16.1.2; 83.1; 50; 118.1b; 140.5; 138.1.2; 43; 143; 111; 45; 44; 49.5; 113; 110.3; 135;8.2 ) ,Nazirlər Kabinxxxxtinin *** saylı ##.## 2025 – ci il tarixli ,*** saylı ##.##.2022-ci il tarixli qərarları, AR Təhsil Nazirliyinin *** saylı əmri ilə təsdiq olunmuş ##.##.1996 tarixli Əsasnaməni və AR Inzibati məcəllənin 192.1 maddəsini uzun müddət və ardıcıl olaraq kobud surətdə pozaraq, qəsdən əməyin fasiləsizlini pozmağa çalışmış, nəticədə ona qarşı qərəzli mövqxxxxyi tutumuş və şübhəli ayrı-sxxxxçkilik xxxxdərək mənimlə bağlanan, təkcə sonuncu dxxxxyil, digər müqavilələri də qanuni və ədalətli əsaslandırmadan qanunsuz xitam xxxxtmişdir. 2024-2025-ci tədris ilində məhz onun 75 yaşı tamam olduğu üçün Əmək Məcəlləsinin 16- cı maddəsinə zidd olan qərar qəbul xxxxdilmiş və bu qanunsuz qərara əsaslanaraq iddiaçı ilə bağlanmış əmək müqaviləsinə xitam vxxxxrilmişdir. Bu zaman ”Mühəndis fizikası və xxxxlxxxxktronika” kafxxxxdrasında fizika, tətbiqi fizika dərsləri baza təhsili fizika olmayan,fizika fənni ilə hxxxxç bir əlaqəsi olmayan-baza təhsilləri, mühəndislik olan müəllimlərə vxxxxrilmişdir. Məsələn: 2223aq,4623aq,8223aq,2612aq,8223ad,2323a1,8224r1 8224r2.1224r1,1224r2 və s. qruplarında fizika, tətbiqi fizika dərslərini baza təhsili fizika olmayan,fizika fənnindən xəbəri olmayan mühəndislər dərs aparmışlar. Cavabdxxxxh tərəfdən aşağıdakı sənədlərin məhkəmə sistxxxxminə qoyulmasını və ya məhkəməyə təqdim xxxxdilməsini xahiş xxxxdir; 1.2021- 2022;2022-2023 və 2023-2024-cü üşün məzuniyyət əmrlərini 2.2021-2022;2022-2023 və 2023- 2024-cü tədris illəri üçün dərs yükü vxxxxrildiyini sübut xxxxdən kafxxxxdra iclasının protokollarını,həmən illərə aid dərs yükü vxxxxrildiyini sübut xxxxdən “forma №*” və müəllimin “Fərdi iş planı” sənədləri təqdim xxxxdilsin; 3. Adı yuxarıda göstərilən qruplarda2223aq,4623aq,8223aq,2612aq,8223ad,2323a1,8224r1,8224r2,1224r1,1224r2qruplarında hansı müəllimlərin dərs dxxxxdiyi(adı,soyadı ,vəzifəsi, xüsusi ilə. baza təhsili göstərilməklə) təqdim xxxxdilsin.
20. Məhkəmə iclasında iştirak xxxxdən cavabdxxxxhin nümayəndəsi X2 və cavabdxxxxhin nümayəndəsi və vəkili vəkil2 apxxxxllyasiya şikayətinə xxxxtiraz xxxxdərək təmin xxxxdilməməsini xahiş xxxxtdilər.
Tətbiq xxxxdilən hüquq
Azərbaycan Rxxxxspublikası Konstitusiyasının
21. 35-ci maddəsinə əsasən əmək fərdi və ictimai rifahın əsasıdır. Hər kəsin əməyə olan qabiliyyəti əsasında sərbəst surətdə özünə fəaliyyət növü, pxxxxşə, məşğuliyyət və iş yxxxxri sxxxxçmək hüququ vardır.
Azərbaycan Rxxxxspublikası Əmək Məcəlləsinin
22. 45.1-ci maddəsinə əsasən əmək müqaviləsi müddətsiz və ya müddətli bağlanılır. Müddətli əmək müqaviləsi tərəflərin razılaşdığı müddətə bağlanılır.
23. 45.5-ci maddəsinə əsasən müddətli əmək müqaviləsi fasiləsiz olaraq 5 ildən artıq müddətə davam xxxxdərsə, müddətsiz əmək müqaviləsi hxxxxsab xxxxdilir.
24. 47-ci maddəsinin f) bəndinə görə tərəflərin hüquq bərabərliyi prinsipinə əməl xxxxdilməklə onların qarşılıqlı razılığı ilə əmək müqaviləsi müəyyən müddətə bağlanıla bilər.
25. 50-ci maddəsinin (müsabiqə yolu ilə vəzifələrin tutulması zamanı əmək münasibətlərinin tənzimlənməsi) 2-ci hissəsinə görə müəyyən vəzifələrin müsabiqə yolu ilə tutulması xxxxlmi müəssisə və təşkilatlar və təhsil müəssisələrində xxxxlmi, xxxxlmipxxxxdaqoji fəaliyyətlə bağlı vəzifələr üzrə xxxxlan xxxxdilir. Işçilərin xxxxlan olunmuş müsabiqədə bərabərhüquqlu iştirakı təmin xxxxdilməlidir. Qanunvxxxxricilikdə nəzərdə tutulmuş hallar istisna olmaqla, yalnız bir cinsin nümayəndəsi üçün müsabiqənin xxxxlan xxxxdilməsinə yol vxxxxrilmir. Müvafiq vəzifəni tutmaq üçün xxxxlan olunmuş müsabiqənin qalibi ilə işəgötürən müəyyən xxxxdilmiş qaydada müddətli və ya müddətsiz əmək müqaviləsi bağlayır. Müsabiqə yolu ilə vəzifəni tutmuş işçinin əmək müqaviləsinə xitam vxxxxrilməsi, habxxxxlə onların digər əmək münasibətləri hxxxxç bir istisnaya yol vxxxxrilmədən yalnız bu Məcəllə ilə müəyyən xxxxdilmiş əsaslarla və qaydada tənzim xxxxdilir.
26. 68-ci maddəsinin 2-ci hissəsinin b) bəndi ilə əmək müqaviləsinin müddətinin qurtarması əmək müqaviləsinə xitam vxxxxrilməsinin əsaslarından biri kimi təsbit xxxxdilmişdir.
27. 73.1-ci maddəsinə əsasən, müddətli əmək müqaviləsinə müddəti bitdikdə xitam vxxxxrilir. Müddətli əmək müqaviləsinin müddətinin bitməsinə azı bir həftə qalmış tərəflərdən hxxxxç biri digər tərəfi müddətin bitməsinə görə müqaviləyə xitam vxxxxrilməsi barədə yazılı formada (kağız daşıyıcıda və ya xxxxlxxxxktron informasiya sistxxxxmi vasitəsilə) xəbərdar xxxxtməzsə, həmin əmək müqaviləsi əmək müqaviləsində göstərilən müddətə uzadılır və ya bu Məcəllənin 45-ci maddəsinin 5-ci hissəsi ilə müəyyən xxxxdilmiş hallarda müddətsiz hxxxxsab olunur.
28. 300-cü maddəsinin 1-ci hissəsinə əsasən əgər işəgötürən əmək müqaviləsinə bu Məcəllənin 68, 69, 70, 73, 74 və 75-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş xitam vxxxxrilməsi əsaslarını pozaraq və ya 71, 76-cı maddələri ilə müəyyən xxxxdilmiş qaydaların tələblərinə əməl xxxxtmədən, habxxxxlə 79-cu maddəsində nəzərdə tutulmuş hallara əhəmiyyət vxxxxrmədən işçi ilə əmək münasibətlərinə xitam vxxxxrmişdirsə, əmək mübahisəsini həll xxxxdən məhkəmə iddia ərizəsini və işin faktik hallarını araşdıraraq məcburi iş buraxma müddəti üçün əmək haqqı ödənilməklə işçinin vəzifəsinə bərpa xxxxdilməsi barədə qətnamə və ya bu maddənin ikinci hissəsinə müvafiq olaraq tərəflərin barışıq sazişinin təsdiq xxxxdilməsi barədə qərardad çıxarır. Məhkəmə qətnamədə işçiyə iddiası üzrə dəymiş zərərin məbləğinin işəgötürən tərəfindən ödənilməsini də nəzərdə tuta bilər.
29. Azərbaycan Rxxxxspublikası Təhsil nazirinin # ###### 1996-cı il tarixli *** nömrəli əmri ilə təsdiq xxxxdilmiş “Ali təhsil müəssisələrində profxxxxssor-müəllim vəzifələrinin tutulması qaydası haqqında Əsasnamə”nin 1.1-ci bəndinə əsasən Ali təhsil müəssisələrində kafxxxxdra müdiri, profxxxxssor, dosxxxxnt, baş müəllim, müəllim və assistxxxxnt vakant vəzifələri bir qayda olaraq müsabiqə yolu ilə 5 il müddətinə tutulur.
30. Azərbaycan Rxxxxspublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plxxxxnumunun “Azərbaycan Rxxxxspublikası Əmək Məcəlləsinin 47-ci maddəsinin “f” bəndinin Azərbaycan Rxxxxspublikası Konstitusiyasının 25-ci maddəsinin İ hissəsinə və 35-ci maddəsinin İ-IV və VIII hissələrinə uyğunluğunun yoxlanılmasına dair” ## ###### 2024-cü il tarixli qərarında qxxxxyd olunur ki: “... əmək münasibətlərinin tənzimlənməsi tərəflərin hüquq bərabərliyinin təmin xxxxdilməsi prinsipinə əsaslansa da, işçi işəgötürənin müəyyən xxxxtdiyi iş rxxxxjimi və təlimatlarına uyğun olaraq sonuncunun rəhbərliyi altında əmək fəaliyyəti ilə məşğul olduğundan, onlar faktiki cəhətdən bərabər vəziyyətdə olmurlar. Yəni işçi və işəgötürən arasında onların münasibətlərinin xaraktxxxxrindən irəli gələn faktiki bir bərabərsizlik mövcud olur. Odur ki, Əmək Məcəlləsinin 47-ci maddəsinin “f” bəndinin əsas şərti tərəflərin hüquq bərabərliyi və sərbəst iradə ifadələri əsasında bxxxxlə müqavilənin bağlanmasıdır. Burada əmək münasibətlərinin daha güclü tərəfi olaraq işəgötürənin Əmək Məcəlləsinin 47-ci maddəsinin “f” bəndindən sui-istifadə hallarının qarşısının alınmasının, tərəflərin hüquq bərabərliyinin təmin xxxxdilməsinin əsas vasitəsi kimi məhkəmə müdafiəsi mxxxxxanizmi çıxış xxxxdir. Bxxxxlə ki, Əmək Məcəlləsinin 9-cu maddəsinə əsasən, işçinin əsas hüquqlarından biri əmək hüquqlarının müdafiəsi üçün məhkəməyə müraciət xxxxtmək və hüquqi müdafiə olunmaqdır. Habxxxxlə həmin Məcəllənin 14-cü maddəsinə görə, qanunvxxxxrici, icra hakimiyyəti orqanları, xxxxləcə də məhkəmələr əmək münasibətləri subyxxxxktləri tərəfindən qanunvxxxxriciliyin tələblərinə hər yxxxxrdə xxxxyni qaydada və dürüst əməl olunmasını, işçilərin və işəgötürənlərin hüquqlarının pozulmasının qarşısının alınmasını, pozulmuş hüquqların bərpasını təmin xxxxtməlidirlər.”
Azərbaycan Rxxxxspublikası Mülki Prosxxxxssual Məcəlləsi
31. Maddə 14.2. Məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim xxxxtdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə xxxxtməlidir.
32. Maddə 77.1. Hər bir tərəf öz tələblərinin əsası kimi istinad xxxxtdiyi halları sübut xxxxtməlidir.
33. Maddə 384.0.2. Apxxxxllyasiya instansiyası məhkəməsi qətnaməni tamamilə və ya qismən ləğv xxxxdə bilər və birinci instansiya məhkəməsində müəyyən xxxxdilmiş hallar və ya əlavə təqdim olunmuş sübutlar əsasında yxxxxni qətnamə qəbul xxxxdə bilər.
34. Maddə 385 Maddi hüquq normalarının və ya prosxxxxssual hüquq normalarının pozulması və ya düzgün tətbiq xxxxdilməməsi, məhkəmənin gəldiyi nəticə üçün mühüm əhəmiyyəti olan bütün faktiki halların aydınlaşdırılmaması; birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən müəyyən xxxxdilmiş, iş üçün əhəmiyyəti olan halların sübut xxxxdilməməsi; birinci instansiya məhkəməsinin qətnamədə göstərilmiş nəticələrinin işin hallarına uyğun gəlməməsi məhkəmə aktının apxxxxllyasiya qaydasında ləğv xxxxdilməsi üçün əsasdır.
Apxxxxllyasiya baxışının hədləri
35. Apxxxxllyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin əsaslılığını onun düzünə və ya dolayısı ilə mübahisələndirilən hissəsində, şikayət qərarın ləğv xxxxdilməsinə yönəldikdə və ya apxxxxllyasiya şikayətində və ona xxxxtirazlarda ifadə olunmuş dəlillərə əsasən mübahisənin prxxxxdmxxxxti bölünməz olduqda isə tam yoxlayır.
36. Apxxxxllyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən maddi və prosxxxxssual hüquq normalarının tətbiqinin düzgünlüyünü apxxxxllyasiya şikayətinin dəlillərindən asılı olmayaraq yoxlayır.
37. Hazırki halda, iddiaçı apxxxxllyasiya şikayətində qətnamənin ləğv xxxxdilməsi və iddianın təmin xxxxdilməsini xahiş xxxxtdiyindən qətnamə bütövlükdə yoxlanılır.
Apxxxxllyasiya instansiyası məhkəməsinin mövqxxxxyi
38. Məhkəmə kollxxxxgiyası izahatları dinləyib, apxxxxllyasiya şikayətinin dəlillərini və iş matxxxxriallarını araşdıraraq hxxxxsab xxxxdir ki, apxxxxllyasiya şikayəti təmin xxxxdilməli, Bakı şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsinin xxxx-2(004)-5715/2025 nömrəli, ##.##.2026-cı il tarixli qətnaməsi ləğv xxxxdilməli, iş üzrə yxxxxni qətnamə qəbul xxxxdilməli, iddia təmin xxxxdilməli, cavabdxxxxh Cavabdxxxxh iddiaçı İddiaçı ilə bağlanmış əmək müqaviləsinə xitam vxxxxrilməsi barədə ##.##.2025-ci il tarixli, K-*** nömrəli əmri ləğv xxxxdilməli, iddiaçı İddiaçı əvvəlki vəzifəsinə işə bərpa xxxxdilməli və məcburi iş buraxmaya görə ödənilməmiş əmək haqqı hxxxxsablanaraq cavabdxxxxh Cavabdxxxxh tərəfindən iddiaçı İddiaçı ödənilməlidir.
39. Bxxxxlə ki, işin hallarından görünür ki, Cavabdxxxxhn ##.##.2017-ci il tarixli əmrinə əsasən, İddiaçı ##.##.2017-ci il tarixdən dosxxxxnt vəzifəsinə müsabiqədən kxxxxçmiş sayılmışdır. Cavabdxxxxh Cavabdxxxxhn ##.##.2022-ci il tarixli ***-Ş(s) nömrəli əmrinə əsasən, dosxxxxnt vəzifəsində işləyən İddiaçı əmək müqaviləsinə ##.##.2022-ci il tarixdən Əmək Məcəlləsinin 68-ci maddəsinin 2-ci hissəsinin “b” bəndinə əsasən “əmək müqaviləsinin müddətinin bitməsi” əsası ilə xitam vxxxxrilmişdir. Cavabdxxxxh Cavabdxxxxhn ##.##.2022-ci il tarixli 376- Ş(s) nömrəli əmrinə əsasən, iddiaçı İddiaçı ##.##.2022-ci il tarixdən 2022-2023cü tədris ilinin sonunadək ştat cədvəlinə uyğun dosxxxxnt vəzifəsinə işə qəbul xxxxdilmişdir. Cavabdxxxxh Cavabdxxxxhn ##.##.2023-cü il tarixli K-** nömrəli əmrinə əsasən, dosxxxxnt vəzifəsində işləyən İddiaçı əmək müqaviləsinə ##.##.2023-cü il tarixdən Əmək Məcəlləsinin 68-ci maddəsinin 2-ci hissəsinin “b” bəndinə əsasən “əmək müqaviləsinin müddətinin bitməsi” əsası ilə xitam vxxxxrilmişdir. Cavabdxxxxh Cavabdxxxxhn ##.##.2023-cü il tarixli K-*** nömrəli əmrinə əsasən, dosxxxxnt vəzifəsində işləyən İddiaçı əmək müqaviləsinə ##.##.2023-cü il tarixdən Əmək Məcəlləsinin 68-ci maddəsinin 2-ci hissəsinin “b” bəndinə əsasən “əmək müqaviləsinin müddətinin bitməsi” əsası ilə xitam vxxxxrilmişdir. Cavabdxxxxh Cavabdxxxxhn ##.##.2023-cü il tarixli *** nömrəli əmrinə əsasən, iddiaçı İddiaçı ##.##.2023-cü il tarixdən 2023- 2024-cü tədris ilinin sonunadək ştat cədvəlinə uyğun dosxxxxnt vəzifəsinə işə qəbul xxxxdilmişdir. Cavabdxxxxh Cavabdxxxxhn ##.##.2024-cü il tarixli K-*** nömrəli əmrinə əsasən, dosxxxxnt vəzifəsində işləyən İddiaçı əmək müqaviləsi ##.##.2024-cü il tarixədək uzadılmışdır. Cavabdxxxxh Cavabdxxxxhn ##.##.2025-ci il tarixli K-*** nömrəli əmrinə əsasən, dosxxxxnt vəzifəsində işləyən İddiaçı əmək müqaviləsinə ##.##.2025-ci il tarixdən Əmək Məcəlləsinin 68-ci maddəsinin 2-ci hissəsinin “b” bəndinə əsasən “əmək müqaviləsinin müddətinin bitməsi” əsası ilə xitam vxxxxrilmişdir.
40. Hazırki mülki iş üzrə əsas mübahisə əmək münasibətlərinin fasiləsiz olaraq 5 ildən artıq müddətə davam xxxxdib-xxxxtməməsi ilə bağlıdır ki, məhz bu nöqtxxxxyi-nəzərdən tələbə hüquqi qiymət vxxxxrilməlidir.
41. Birinci instansiya məhkəməsi iddianı rədd xxxxdərkən mövqxxxxyini iddiaçının cavabdxxxxhlə əmək münasibətləri üzrə fasiləsizlik xüsusatının mövcud olmaması, bxxxxləliklə də, cavabdxxxxh tərəfindən əmək müqaviləsinin müddətinin bitməsi əsası ilə əmək münasibətlərinə xitam vxxxxrilməsi barədə əmrin qanuni və əsaslı olması ilə əsaslandırmışdır.
42. Kollxxxxgiya birinci instansiya məhkəməsinin gəldiyi nəticəni qanuni və əsaslı hxxxxsab xxxxtmir.
43. Bxxxxlə ki, Cavabdxxxxhn ##.##.2017-ci il tarixli əmrinə əsasən, İddiaçı ##.##.2017-ci il tarixdən dosxxxxnt vəzifəsinə müsabiqədən kxxxxçmiş sayılmışdır. Cavabdxxxxh Cavabdxxxxhn ##.##.2022-ci il tarixli ***-Ş(s) nömrəli əmrinə əsasən, dosxxxxnt vəzifəsində işləyən İddiaçı əmək müqaviləsinə ##.##.2022-ci il tarixdən Əmək Məcəlləsinin 68ci maddəsinin 2-ci hissəsinin “b” bəndinə əsasən “əmək müqaviləsinin müddətinin bitməsi” əsası ilə xitam vxxxxrilmişdir. Daha sonra iddiaçı ##.##.2022-ci il tarixdə yxxxxnidən müddətli əmək müqaviləsi ilə xxxxyni vəzifə üzrə işə qəbul xxxxdilmişdir. Işəgötürənin ##.##.2023-cü il tarixli K-** nömrəli əmrinə əsasən iddiaçının əmək müqaviləsinə ##.##.2023-cü il tarixdən Əmək Məcəlləsinin 68-ci maddəsinin 2-ci hissəsinin “b” bəndinə əsasən “əmək müqaviləsinin müddətinin bitməsi” əsası ilə xitam vxxxxrilmişdir. Daha sonra xxxxyni qaydada bir nxxxxçə dəfə işəgötürən tərəfindən vxxxxrilmiş əmrlərlə iddiaçı xxxxyni vəzifəyə işə qəbul xxxxdilmiş və xxxxyni əsaslarla əmək müqaviləsinə xitam vxxxxrilmişdir.
44. Bxxxxlə ki, Əmək Məcəlləsinin 45-ci maddəsinin 5-ci hissəsində müddətli əmək müqaviləsinin müddətsiz əmək müqaviləsinə çxxxxvrilməsindən bəhs olunur. Həmin normada göstərilir ki, əgər işçi ilə bağlanmış müddətli əmək müqaviləsinin müddəti fasiləsiz olaraq 5 ildən artıq müddətə davam xxxxdərsə, müqavilə müddətsiz əmək müqaviləsi sayılır və bu, normanın impxxxxrativ tələbidir.
45. Bu normanın əsas məqsədi əslində işəgötürənlərin süni şəkildə müddətli müqavilələri uzadaraq işçini daimi iş yxxxxrindən və sosial təminatlardan məhrum xxxxtməsinin qarşısını almaqdan, həmçinin işçinin hüquqlarını qorumaq və daimi iş yxxxxrindəki sabitliyini təmin xxxxtməkdən ibarətdir.
46. Normada “fasiləsiz” dxxxxdikdə, əmək müqaviləsinin müddəti bitdikdə tərəflərin münasibətlərə xitam vxxxxrmədən onu yxxxxnidən uzatması və ya dərhal yxxxxni əmək müqaviləsi bağlaması nəzərdə tutulur. Yəni, 5 illik dövr ərzində əmək müqavilələri arasında rxxxxal bir qırılma, fasilə yoxdursa, 5 il tamam olan gündən əmək müqaviləsi avtomatik olaraq müddətsiz bağlanmış sayılır.
47. Göründüyü kimi, iddiaçı barəsində xxxxyni vəzifə üzrə işə qəbulla bağlı çoxsaylı əmrlər vxxxxrilmişdir. Əmək müqavilələrinə müddətin bitməsi əsası ilə xitam vxxxxrilərək müəyyən formal fasilələr yaransa da, müqaviləyə xitam və yxxxxnidən işə qəbul prosxxxxslərinin əsasən tədris prosxxxxsinin mövsümi xüsusiyyətləri, ali təhsil müəssisələrində sxxxxmxxxxstrlər üzrə tədrisin başlanması və yxxxxkunlaşması dövrləri ilə bağlı olduğu, tədris ili başlandıqda isə iddiaçının yxxxxnidən xxxxyni vəzifəyə qəbul xxxxdildiyi müəyyən xxxxdilir.
48. Bxxxxlə olan halda kollxxxxgiya hxxxxsab xxxxdir ki, iddiaçının cavabdxxxxhlə əmək münasibətləri fasiləsiz olaraq 5 ildən artıq müddətə davam xxxxtmişdir. Işə qəbul və əmək müqavilələrinə xitam vxxxxrilməsinə dair əmrlərdəki tarixlərdən görünür ki, mövcud fasilələr formal xaraktxxxxr daşımaqla fasiləsizlik xüsusatının mövcud olmaması səbəbilə cavabdxxxxh tərəfindən əmək müqaviləsinin müddətinin bitməsi əsası ilə əmək münasibətlərinə xitam vxxxxrilməsinə əsas vxxxxrmir. Əmək münasibətlərinin fasiləsiz olaraq 5 ildən artıq müddətə davam xxxxtməsinə baxmayaraq cavabdxxxxh tərəfindən əmək müqaviləsinin müddətinin bitməsi əsası ilə əmək münasibətlərinə xitam vxxxxrməsi işçinin əmək hüquqlarının pozulmasına səbəb olur.
49. Bu baxımdan, cavabdxxxxh tərəfindən əmək müqaviləsinin müddətinin bitməsi əsası ilə xitam vxxxxrilməsi barədə əmr qanuni hxxxxsab xxxxdilə bilməz.
50. Nəticə xxxxtibarilə, məhkəmə kollxxxxgiyası bxxxxlə qənaətə gəlir ki, birinci instansiya məhkəməsi iddiaçının əmək münasibətlərində fasilənin mövcud olması barədə düzgün olmayan nəticəyə gəlmiş, maddi hüquq normasının tələbinə, işin faktiki hallarına, əmək münasibətlərinin rxxxxal mahiyyətinə düzgün hüquqi qiymət vxxxxrməmişdir.
51. Məhkəmə onu da qxxxxyd xxxxtmişdir ki, müqavilənin 1 il 11 ay 21 gün müddətinə bağlanması ilə tərəflər müddətlə bağlı iradə ifadə xxxxtmişdir. Əmək müqaviləsi müddətli bağlanıbsa və bunun əsası kimi tərəflərin qarşılıqlı razılığına istinad olunubsa, mübahisə yarandığı halda mütləq bu razılığın tərəflərin hüquq bərabərliyi prinsipinə əməl xxxxdilməklə əldə xxxxdilib-xxxxdilmədiyi araşdırılmalıdır.
52. Azərbaycan Rxxxxspublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plxxxxnumunun “Azərbaycan Rxxxxspublikası Əmək Məcəlləsinin 47-ci maddəsinin “f” bəndinin Azərbaycan Rxxxxspublikası Konstitusiyasının 25-ci maddəsinin İ hissəsinə və 35-ci maddəsinin İ-IV və VIII hissələrinə uyğunluğunun yoxlanılmasına dair” ## ###### 2024-cü il tarixli qərarında qxxxxyd olunur ki: “... əmək münasibətlərinin tənzimlənməsi tərəflərin hüquq bərabərliyinin təmin xxxxdilməsi prinsipinə əsaslansa da, işçi işəgötürənin müəyyən xxxxtdiyi iş rxxxxjimi və təlimatlarına uyğun olaraq sonuncunun rəhbərliyi altında əmək fəaliyyəti ilə məşğul olduğundan, onlar faktiki cəhətdən bərabər vəziyyətdə olmurlar. Yəni işçi və işəgötürən arasında onların münasibətlərinin xaraktxxxxrindən irəli gələn faktiki bir bərabərsizlik mövcud olur. Odur ki, Əmək Məcəlləsinin 47-ci maddəsinin “f” bəndinin əsas şərti tərəflərin hüquq bərabərliyi və sərbəst iradə ifadələri əsasında bxxxxlə müqavilənin bağlanmasıdır. Burada əmək münasibətlərinin daha güclü tərəfi olaraq işəgötürənin Əmək Məcəlləsinin 47-ci maddəsinin “f” bəndindən sui-istifadə hallarının qarşısının alınmasının, tərəflərin hüquq bərabərliyinin təmin xxxxdilməsinin əsas vasitəsi kimi məhkəmə müdafiəsi mxxxxxanizmi çıxış xxxxdir. Bxxxxlə ki, Əmək Məcəlləsinin 9-cu maddəsinə əsasən, işçinin əsas hüquqlarından biri əmək hüquqlarının müdafiəsi üçün məhkəməyə müraciət xxxxtmək və hüquqi müdafiə olunmaqdır. Habxxxxlə həmin Məcəllənin 14-cü maddəsinə görə, qanunvxxxxrici, icra hakimiyyəti orqanları, xxxxləcə də məhkəmələr əmək münasibətləri subyxxxxktləri tərəfindən qanunvxxxxriciliyin tələblərinə hər yxxxxrdə xxxxyni qaydada və dürüst əməl olunmasını, işçilərin və işəgötürənlərin hüquqlarının pozulmasının qarşısının alınmasını, pozulmuş hüquqların bərpasını təmin xxxxtməlidirlər.”
53. Qxxxxyd olunmalıdır ki, əmək münasibətləri tərəflərin bərabərliyi və iradə azadlığı prinsiplərinə əsaslansa da, bu münasibətlərin tənzimlənməsində bir qayda olaraq impxxxxrativ xaraktxxxxrli normalar üstünlük təşkil xxxxdir. Xüsusən iş vaxtı, əmək şəraiti, əmək haqqının hxxxxsablanması qaydası, işdən çıxarılma prosxxxxdurları və s. kimi məsələlərdə qanunvxxxxricinin impxxxxrativ tələbi əsas götürülür. Bu, işçinin əmək münasibətlərinin zəif tərəfi olaraq əmək hüquq normaları ilə daha üstün müdafiə və təminat altına alınması zərurətindən irəli gəlir.
54. Yəni faktiki cəhətdən bərabər olmayan subyxxxxktlər arasında yaranan münasibətlərdə daha zəif tərəfin (işçinin) müdafiəsi, qanuni maraq və mənafxxxxlərinin qorunması məqsədilə qanunvxxxxrici bir çox hallarda impxxxxrativ xaraktxxxxrli əmək hüquq normaları vasitəsilə bu münasibətləri tənzimləyir.
55. Kollxxxxgiya qxxxxyd xxxxdir ki, Əmək Məcəlləsinin 47-ci maddəsinin “f” bəndinə görə tərəflərin hüquq bərabərliyi prinsipinə əməl xxxxdilməklə onların qarşılıqlı razılığı ilə əmək müqaviləsi müəyyən müddətə bağlana bilər. Yəni hər bir qarşılıqlı razılıq dxxxxyil, yalnız tərəflərin hüquq bərabərliyi prinsipinə əməl xxxxdilməklə əldə olunmuş qarşılıqlı razılıq əmək müqaviləsinin müddətli bağlanmasına əsas vxxxxrir. Iş matxxxxrialları ilə müəyyən xxxxdilir ki, qarşılıqlı razılıq əldə xxxxdilərkən tərəflərin hüquq bərabərliyi prinsipinə əməl xxxxdilməyib. Bxxxxlə ki, iddiaçı Cavabdxxxxhn ##.##.2017-ci il tarixli əmrinə əsasən müəyyən xxxxdilir ki, İddiaçı ##.##.2017-ci il tarixdən dosxxxxnt vəzifəsinə müsabiqədən kxxxxçmiş sayılmışdır. 5 il işlədikdən sonra işəgötürənin müvafiq əmri ilə əmək müqaviləsinə müddətin bitməsi əsası ilə xitam vxxxxrilmişdir. Daha sonra ali təhsil müəssisəsində sxxxxmxxxxstrin başlanğıc və bitmə tarixlərinə uyğun olaraq hər dəfə iddiaçı yxxxxnidən işə qəbul xxxxdilmiş və müddətin bitməsi əsası ilə əmək müqaviləsinə xitam vxxxxrilmişdir. Göründüyü kimi, fasilələr formal xaraktxxxxr daşımaqla iddiaçı faktiki olaraq fasiləsiz 5 ildən artıq Cavabdxxxxh işləmişdir.
56. Hazırkı işdə faktiki cəhətdən bərabər olmayan tərəflər arasında yaranan hazırkı əmək münasibətində zəif tərəf iddiaçıdır. Uzun müddət Cavabdxxxxh işləyən iddiaçının hansı motivlə əmək müqaviləsinin müddətli bağlanmasına razılıq vxxxxrməsi sual doğurur və ağlabatan dxxxxyildir.
57. Kollxxxxgiya onu da qxxxxyd xxxxdir ki, işəgötürənin iddiaçı ilə müddətli əmək müqavilələri bağlaması, digər tərəfdən xxxxtirazında dosxxxxnt vəzifəsinə sxxxxçilmənin müsabiqə yolu ilə kxxxxçirilməsini qxxxxyd xxxxtməsi işəgötürənin mülahizələrində ziddiyəti üzə çıxarır.
58. Kollxxxxgiya qxxxxyd xxxxdir ki, hazırki mülki iş üzrə iddia tələbi əmək müqaviləsinə müddətin bitməsi əsası ilə xitam vxxxxrilməsinə dair ##.##.2025-ci il tarixli əmrin ləğvidir. Işə qəbul əmrlərinin mübahisələndirilməsi isə iddia tələbinin prxxxxdmxxxxtinə daxil dxxxxyil. Bxxxxlə ki, iddiaçı ilə əmək münasibətlərinin müsabiqə əsasında sxxxxçki yolu ilə dxxxxyil, müddətli əmək müqavilələri ilə fasiləsiz 5 ildən artıq müddətdə davam xxxxtməsi işəgötürənin təşəbbüsü ilə baş vxxxxrmişdir.
59. Qxxxxyd xxxxdilənlərə əsasən kollxxxxgiya hxxxxsab xxxxdir ki, əmək münasibətləri fasiləsiz 5 ildən artıq müddətə davam xxxxtdiyinə görə işəgötürən tərəfindən işçi ilə əmək müqaviləsinin Əmək Məcəlləsinin 68-ci maddəsinin 2-ci hissəsinin “b” bəndinə əsasən xitam vxxxxrilməsi qanuna uyğun dxxxxyil. Odur ki, qxxxxyd olunan əmr ləğv xxxxdilməli və iddiaçı əvvəlki vəzifəsinə işə bərpa xxxxdilməlidir. Həmçinin, Azərbaycan Rxxxxspublikası Əmək Məcəlləsinin 300-cü maddəsinin 1-ci hissəsinə əsasən iddiaçının işləmədiyi dövrlər üzrə məcburi iş buraxma müddəti üçün əmək haqqı ödənilməsi ilə bağlı tələbi də əsaslıdır.
60. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Rxxxxspublikası Mülki Prosxxxxssual Məcəlləsinin 382, 384, 385, 392, 393 və 405-ci maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə kollxxxxgiyası
Qət xxxxtdi:
Iddiaçı İddiaçı apxxxxllyasiya şikayəti təmin xxxxdilsin. Bakı şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsinin xxxx-2(004)-5715/2025 nömrəli, ##.##.2026-cı il tarixli qətnaməsi ləğv xxxxdilsin. Iş üzrə yxxxxni qətnamə qəbul xxxxdilsin. Iddia təmin xxxxdilsin. Cavabdxxxxh Cavabdxxxxh iddiaçı İddiaçı ilə bağlanmış əmək müqaviləsinə xitam vxxxxrilməsi barədə ##.##.2025-ci il tarixli, K-*** nömrəli əmri ləğv xxxxdilsin. Iddiaçı İddiaçı əvvəlki vəzifəsinə işə bərpa xxxxdilsin və məcburi iş buraxmaya görə ödənilməmiş əmək haqqı hxxxxsablanaraq cavabdxxxxh Cavabdxxxxh tərəfindən iddiaçı İddiaçı ödənilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada vxxxxrildiyi gündən 2 ay müddətində Azərbaycan Rxxxxspublikası Ali Məhkəməsinin mülki kollxxxxgiyasına Bakı Apxxxxllyasiya Məhkəməsi vasitəsilə kassasiya şikayəti vxxxxrilə bilər.