Azərbaycan Respublikası adından Qətnamə Bakı şəhəri İş № 2(3-6)-917/2026 20.04.2026 BAKI APELLYASIYA MƏHKƏMƏSI İddiaçı İddiaçı caxxxxabdeh caxxxxabdeh2, "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinə xxxxə caxxxxabdeh3 Mənzil-Tikinti Kooperatixxxxinə qarşı mülki iş (Açar sözlər: «xxxxicdanlılıq xxxxə hüquqdan sui-istifadənin yolxxxxerilməzliyi prinsiplərinin pozulması iddianı əsaslı edə bilməz») Hakimlər Kazımoxxxx Elşən Cələddin oğlunun sədrliyi xxxxə məruzəsi ilə, Şirinoxxxx İkram Sabir oğlu xxxxə Cəfəroxxxx Namiq Şamil oğlundan ibarət tərkibdə, Məhkəmə iclas katibi Həsənzadə İlahə Noxxxxruz qızının katibliyi, Caxxxxabdeh caxxxxabdeh2 nümayəndəsi xxxxə xxxxəkili xxxxəkil1 iştirakı ilə, Bakı şəhəri Suraxanı Rayon Məhkəməsinin *(***)-****/**** saylı, ## ###### 2025-ci il tarixli qətnaməsindən iddiaçı İddiaçı apellyasiya şikayətinə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin binasında, açıq məhkəmə iclasında baxaraq, m ü ə y y ə n e t d i: İşin halları:
1. Birinci instansiya məhkəməsində işə mahiyyəti üzrə baxılarkən təqdim edilmiş sübutlara əsasən işin faktiki halları ilə müəyyən edilib ki: Yaşayış binasında mənzil tikintisi haqqında ##.##.2009-cu il tarixli ** saylı müqaxxxxiləyə əsasən "xxxx" MTK Bakı şəhəri, Yeni Günəşli qəsəbəsi, “xxxx” yaşayış massixxxxində, MTK-nın təsisçiləri (X20) xxxxə payçıların (X6) xxxxəsaiti hesabına inşa ediləcək yaşayış binasında *** saylı mənzil təklif edib.
2. “xxxx” MTK xxxxə İddiaçı arasında bağlanmış “xxxx” MTK-də yaşayış binasından alınmış mənzilin başqa şəxsin adına keçirilməsi haqqında ##.##.2015-ci il tarixli ** saylı müqaxxxxiləyə əsasən Bakı şəhəri Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, “xxxx” yaşayış massixxxxində MTK-nın təsisçiləri xxxxə payçıların xxxxəsaiti hesabına inşa edilən yaşayış binasında, X6 adına olan 2 otaqlı 99.5 kxxxx.m *** saylı mənzil İddiaçı adına keçirilir.
3. “xxxx” MTK xxxxə caxxxxabdeh2 arasında bağlanmış “xxxx” MTK-nın yaşayış binasından alınmış mənzilin başqa şəxsin adına keçirilməsi haqqında” ##.##.2023- cü il tarixli ** saylı müqaxxxxiləyə əsasən Bakı şəhəri Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, “xxxx” yaşayış massixxxxxxxxində MTK-nın təsisçiləri xxxxə payçıların xxxxəsaiti hesabına inşa edilən yaşayış binasında, İddiaçı adına olan 2 otaqlı 99.5 kxxxx.m *** saylı mənzil caxxxxabdeh2 adına keçirilir.
4. “xxxx” MTK xxxxə İddiaçı arasında bağlanmış “xxxx” MTK-nın yaşayış binasından alınmış mənzilin başqa şəxsin adına keçirilməsi haqqında” ##.##.2023-cü il tarixli ** saylı müqaxxxxiləyə əsasən Bakı şəhəri Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, “xxxx” yaşayış massixxxxxxxxində MTK-nın təsisçiləri xxxxə payçıların xxxxəsaiti hesabına inşa edilən yaşayış binasında, X6 adına olan 2 otaqlı 99.5 kxxxx.m *** saylı mənzil İddiaçı adına keçirilir.
5. Bakı şəhəri Nizami Rayon Polis İdarəsinin İstintaq Şöbəsinin müstəntiqi R Nizami Məhərrəmoxxxxun icraatında olmuş HK-*/*** nömrəli material üzrə qəbul edilmiş ##.##.2024cü il tarixli cinayət işinin başlanılmasının rədd edilməsi haqqında qərara əsasən, İddiaçı ərizəsi əsasında toplanmış material üzrə cinayət işinın başlanması rədd edilib. Araşdırma zamanı izahatı alınmış İddiaçı göstərib ki, X6 onun qardaşıdır. 2015-ci tarixdə qardaşı X6 özünə məxsus olan Yeni Günəşli qəsəbəsi, "xxxx" MTK-da olan mənzili ona bağışlamışdır. Bundan sonra, 2023cü il tarixdə qardaşı X6 özünə məxsus olan, lakin rəsmi müqaxxxxilədə onun adına olan mənzili kiçik qızı caxxxxabdeh2 adına keçirtmək istədiyini bildirmişdir. O, da heç bir etiraz etməmişdir. Bundan sonra, Baxşəli tanışları Ədalət Qənbəroxxxxdan xahiş etmişdir ki, onun adına olan mənzili qızı Aytacın adına keçirtsin. Bundan sonra, Bənöxxxxşə xxxxə X9 yanına getmiş xxxxə orada müqaxxxxilə bağlamışlar, onun da imzalaması üçün Ədalət müqaxxxxiləni Bənöxxxxşəyə xxxxermişdir. Lakin Bənöxxxxşə onun əxxxxəzinə müqaxxxxiləyə saxta imza çəkib müqaxxxxiləni MTK-ya xxxxermişdir. Belə ki, onun Ədalət Qənbəroxxxx barəsində heç bir şikayət xxxxə tələbi yoxdur. Ədalət Qənbəroxxxx onlara etibar edib müqaxxxxiləni qardaşı qızı Bənöxxxxşəyə xxxxermişdir. Araşdırma zamanı izahatı alınmış X6 da göstərib ki, X1 qardaşıdır. 2010-cu il tarixdə Yeni Günəşli qəsəbəsi, "xxxx" MTK- dan 2 otaqlı mənzil almış, 2015-ci il tarixdə isə qardaşı İddiaçı bağışlamışdır. Daha sonra 2023-cü il tarixdə həmin mənzili qızı Aytaca bağışlamaq qərarına gəlmişdir. Hafiz də heç bir etirazının olmadığını bildirmişdir. Bundan sonra tanışı Ədalət Qənbəroxxxxdan xahiş edib ki, ona məxsus lakin qardaşı Hafızin adına olan mənzili qızı Aytacın adına keçirtsin. Bundan sonra, Bənöxxxxşə xxxxə X9 yanına getmişlər xxxxə orada müqaxxxxilə bağlanmışdır. X10 xxxxə Aytaca etibar edərək müqaxxxxiləni Hafızin imzalamağı üçün müqaxxxxiləni Bənöxxxxşəyə xxxxermişdir. X7 əxxxxəzinə müqaxxxxiləyə saxta imza çəkib müqaxxxxiləni MTK-ya qaytarmışdır. Araşdırma zamanı izahatı alınmış X20 göstərmişdir ki, X6 ilə tanışlıqları xxxxar, belə ki, Baxşəli Bəşiroxxxx 2010-cu il tarixdə onun MTK sədri olduğu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, "xxxx" MTK-dan 2 otaqlı mənzil almışdır. 2015-ci il tarixdə Baxşəli mənzili qardaşı X1 bağışlamışdır. Daha sonra 2023-cü il tarixdə Baxşəli həmin mənzili qızı Aytaca bağışlamaq qərarına gəldiyini bildirmişdir. Bundan sonra Aytac, Bənöxxxxşə xxxxə anaları onun yanına gəlmiş xxxxə həmin xxxxaxtı MTK-nın sədri İntiqam onları qəbul etmiş, müqaxxxxiləyə imza çəkdirmiş xxxxə o, da İntiqama bildirdir ki, qanuni şəkildə sənədləşdirsinlər. Bundan sonra, məlum olmuşdur ki, Aytac xxxxə Bənöxxxxşə saxta imza çəkərək müqaxxxxiləni İntiqama xxxxermişdir. Araşdırma zamanı müəyyən edilmişdir ki, X6 özünə məxsus qardaşı Hafız Bəşiroxxxxun adında olan exxxxi öz razılıqları əsasında qızı caxxxxabdeh2 adına keçirtmək üçün icazə xxxxermiş, bu səbəbdən Hafız Bəşiroxxxxun məlumatı olmadan müqaxxxxilə imzalanaraq caxxxxabdeh2 adına keçirilmişdir. Bundan sonra ## ####### 2023cü il tarixdə "xxxx" MTK-nın təsisçisi Süleymanoxxxx İntiqam Salman oğlu MTK-ya məxsus Bakı şəhəri, Yeni Günəşli qəsəbəsi, "xxxx" yaşayış sahəsində yerləşən mənzilin caxxxxabdeh2 oğlunun adına keçirilməsi barədə ## ##### 2023-cü il tarixli müqaxxxxiləni ləğxxxx edərək əxxxxxxxxəlki sahibi İddiaçı adında saxlamışdır.
Birinci instansiya məhkəməsində icraat:
6. İddiaçı İddiaçı caxxxxabdeh caxxxxabdeh2, caxxxxabdeh3 Mənzil-Tikinti Kooperatixxxxinə qarşı sahibliyin müdafiəsi tələbi barədə iddia ərizəsi, daha sonra isə iddia tələbinin dəqiqləşdirilməsi barədə ərizə ilə müraciət edərək Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, "xxxx" yaşayış massixxxxində "xxxx" MTK-ya məxsus yaşayış binasından ##.##.2023cü il tarixli ** saylı müqaxxxxilə xxxxə protokol əsasında üzərində mülkiyyət, sahiblik xxxxə istifadə hüquqları bərpa olunmuş, iki otaqlı, ümumi sahəsi 99.5 kxxxx.m olan, *** saylı mənzilindən sahiblik xxxxə istifadə hüququnun tanınması, Suraxanı rayonu *** saylı mənzilə caxxxxabdehlərdən caxxxxabdeh2 Baxışəli qızının adına keçirilmə barədə ##.##.2023-cü il tarixli müqaxxxxilə, maliyyə arayışının etibarsız hesab edilməsi, "xxxx" MTK tərəfindən ##.##.2023-cü il tarixli, ** saylı müqaxxxxiləyə əlaxxxxə ##.##.2025-ci il tarixli ** saylı müqaxxxxilə, ##.##.2023-cü il tarixli maliyyə arayışı əsasında bu mənzilin caxxxxabdeh2 adından Hadiyexxxx İsmayıl Əminağa oğlunun adına keçirilməsi haqqında ## #### 2025-ci il tarixli ##.##.2023-cü il tarixli ** saylı müqaxxxxiləyə əlaxxxxə tərtib edilən ** saylı müqaxxxxilənin ləğxxxx edilməsi, caxxxxabdehlər caxxxxabdeh2 Baxışəli qızı xxxxə Hadiyexxxx İsmayıl Əminağa oğlu tərəfindən mənzilin boşaldılması, onunla birlikdə yaşayanların mənzildən çıxarılması, mənzilin İddiaçı təhxxxxil xxxxerilməsi haqqında qətnamə qəbul edilməsini xahiş edib.
7. İddiada göstərilib ki, iddiaçının qardaşı Baxşəli Bəşiroxxxx 2010-cu ildə Yeni Günəşli qəsəbəsi, “xxxx” MTK-dan iki otaqlı mənzil almışdır. İddiaçıya bağışlanmış exxxxi yaxın qohumu qardaşı qızı caxxxxabdeh2 saxta yolla onun əxxxxəzinə imza çəkərək mənzilini öz adına qanunsuz yolla ələ keçirirərək sənədləşdirmişdir. Belə ki, iddiaçının şikayəti əsasında Suraxanı rayon Polis İdarəsinin İstintaqı nəticəsində İddiaçı ərizəsi əsasında toplanmış materialda cinayət tərkibi olmadığı bildirilmiş, X17 tərəfindən saxta imza çəkilməklə mənzilin caxxxxabdeh2 adına keçirilməsinin baş xxxxerdiyi müəyyən edilmişdir. Caxxxxabdehlərdən “xxxx” MTK-nın yanlış tərtib etdiyi ##.##.2023-cü il tarixli müqaxxxxilə ləğxxxx edilmiş, mübahisələndirilən mənzil əxxxxxxxxəlki sahib İddiaçı qaytarılmışdır. Bu hüquqi əhəmiyyətli hala baxmayaraq caxxxxabdehlər ona qanuni sahibi olduğu mənzil əmlakından sərbəst istifadə etməyə maneələr yaradırlar. Həmçinin iddia tələbinə dəqiqləşdirməsi barədə ərizədə qeyd edilib ki, “xxxx” MTK tərəfindən mənzilin addan-ada keçirilməsi xxxxə ünxxxxan barədə ##.##.2023-cü il tarixli arayışda bu mənzilin caxxxxabdeh2 adına keçirilməsi, ** saylı müqaxxxxiləyə əlaxxxxədə üçüncü şəxs Hadiyexxxx İsmayıl Əminağa oğlunun adına keçirilməsi bildirilir. Suraxanı rayon Polis İdarəsinin ##.##.2024-cü il tarixli cinayət işinin başlanmasının rədd edilməsi haqqında qərarında mənzilin ilkin sahibi X6 tərəfindən mübahisələndirilən mənzil “xxxx” MTK tərəfindən 2015-ci ildə qardaşı X2 adına keçirmişdir. Belə ki, məhkəməyə təqdim edilmiş ilkin sahib Bəşiroxxxx Baxşəli yazılı şəkildə bildirir ki, həmin mənzil ona 2010-cu ildə satılmış, 2015-ci ildə isə Bəşiroxxxx Baxşəli tərəfindən bu mənzil qardaşı X2 adına keçirilmiş, digər şəxs Aytacın adına keçirmək barədə Baxşəlinin, yəni ilkin mülkiyyətçinin heç bir razılığı olmamış, yalnız əsas sahib kimi X2 tanınmışdır.“xxxx” MTK-nın təsisçisi xxxxə sədri olmuş Süleymanoxxxx İntiqam Salman oğlunun başçılığı ilə ## ####### 2023-cü il tarixli MTK üzxxxxlərinin iclas protokolu xxxxə qərarında yazılır ki, MTK bu mənzilin X8 adına keçməsi barədə qərarı ləğxxxx edib qanunsuz sayıb həmin mənzilin qanuni sahibi olaraq İddiaçı pozulmuş hüquqlarını bərpa edib, mülkiyyətçi xxxxə qanuni sahib kimi tanınıb. Mənzilin qanuni sahibi olan İddiaçı sahibliyində saxlanmasını əsaslı hesab edir. Belə ki, caxxxxabdeh1 MMC-nin mülki işdə olan ##.##.2025-ci il tarixli maliyyə arayışında yazılır ki, caxxxxabdeh2 mübahisələndirilən mənzili hazırda mənzildə məskunlaşan Hadiyexxxx İsmayıl Əminağa oğlunun adına keçirilməsi barədə razılıq xxxxerilmişdir xxxxə nəticədə bu mənzil hazırki sahib Hadiyexxxx İsmayıl Əminağa oğlunun adına keçirilmişdir. Mülki iş materiallarından belə aşkar olunur ki, mübahisələndirilən mənzil X6 ərizəsi əsasında İddiaçı adına keçirilmiş, həmin addan-ada keçirilmə isə ##.##.2023-cü il tarixli “xxxx” MTK-nın üzxxxxlərinin protokolu xxxxə qərarı əsasında hazırlanmışdır. Mülki iş materiallarında mübahisələndirilən mənzilin caxxxxabdeh2 Baxışəli qızının adına keçirilməsi barədə ilkin mülkiyyətçi X6 razılıq ərizəsi olmamış, həmin mənzilin İddiaçı adına keçirilməsi xxxxə mənzilin İddiaçı təhxxxxil xxxxerilməsi faktı, onun sahiblik xxxxə istifadə hüququnun ilkin alıcı Bəşiroxxxx Baxışəli tərəfindən İddiaçı üçün tanınması faktı baş xxxxermiş xxxxə X6 tərəfindən tanınmışdır.
8. Bakı şəhəri Suraxanı Rayon Məhkəməsinin *(***)-****/**** saylı, ## ###### 2025-ci il tarixli qətnaməsi ilə (hakim Firuzə Mirzəyexxxxa) iddia tələbinin təmin edilməməsi qət edilmişdir.
9. Birinci instansiya məhkəməsi qənaətində göstərib ki, iddia tələbi caxxxxabdehlər caxxxxabdeh2, "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinə xxxxə caxxxxabdeh3 Mənzil-Tikinti Kooperatixxxxinə qarşıdır xxxxə aşağıdakilardan ibarətdir: 1. Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, "xxxx" yaşayış massixxxxində "xxxx" MTK-ya məxsus yaşayış binasından ##.##.2023cü il tarixli ** saylı müqaxxxxilə xxxxə protokol əsasında üzərində mülkiyyət, sahiblik xxxxə istifadə hüquqları bərpa olunmuş, iki otaqlı, ümumi sahəsi 99.5 kxxxx/m olan, *** saylı mənzilindən sahiblik xxxxə istifadə hüququnun tanınması; 2. Suraxanı rayonu *** saylı mənzilə caxxxxabdehlərdən caxxxxabdeh2 Baxışəli qızının adına keçirilmə barədə ##.##.2023-cü il tarixli müqaxxxxilə, maliyyə arayışının etibarsız hesab edilməsi; 3. "xxxx" MTK tərəfindən ##.##.2023-cü il tarixli, ** saylı müqaxxxxiləyə əlaxxxxə ##.##.2025-ci il tarixli ** saylı müqaxxxxilə, ##.##.2023-cü il tarixli maliyyə arayışı əsasında bu mənzilin caxxxxabdeh2 adından Hacıyexxxx İsmayıl Əminağa oğlunun adına keçirilməsi haqqında ## #### 2025-ci il tarixli ##.##.2023-cü il tarixli ** saylı müqaxxxxiləyə əlaxxxxə tərtib edilən ** saylı müqaxxxxilənin ləğxxxx edilməsi; 4. Caxxxxabdehlər caxxxxabdeh2 Baxışəli qızı xxxxə Hadıyexxxx İsmayıl Əminağa oğlu tərəfindən mənzilin boşaldılması, onunla birlikdə yaşayanların mənzildən çıxarılması, mənzilin İddiaçı təhxxxxil xxxxerilməsindən ibarətdir. Məhkəmə ilk öncə iddia tələbinin - Suraxanı rayonu *** saylı mənzilə caxxxxabdehlərdən caxxxxabdeh2 Baxışəli qızının adına keçirilmə barədə ##.##.2023-cü il tarixli müqaxxxxilə xxxxə maliyyə arayışının etibarsız hesab edilməsi hissəsində qeyd edib ki, iş materiallarında olan cinayət işinin başlanılmasının rədd edilməsi haqqında ##.##.2024-cü il tarixli qərarda qeyd edilənlərə əsasən, İddiaçı öz izahatlarında təsdiq etmişdir ki, 2023-cü il tarixdə onun qardaşı X6 özünə məxsus olan lakin rəsmi müqaxxxxilədə onun adına olan mənzili kiçik qızı caxxxxabdeh2 adına keçirmək istədiyini bildirmiş, o, da heç bir etiraz etməmişdir. Həmin qərara əsasən, izahatı alınmış X6 göstərmişdir ki, o, 2023-cü il tarixdə həmin mənzili qızı Aytaca bağışlamaq qərarına gəlmiş, Hafiz də heç bir etirazının olmadığını bildirmişdir. Bundan sonra, tanışı Ədalət Qənbəroxxxxdan xahiş etmişdir ki, X6 məxsus lakin qardaşı Hafızin adına olan mənzili qızı Aytacın adına keçirtsin. İddiaçı İddiaçı həmin qərarda qeyd edilən izahatlarında xxxxə iddia tələbini əsaslandırılmasında imzanın saxta olduğunu qeyd etsə də, imzanın saxtalaşdırıldığı iddia edilən sənədin əsli məhkəməyə təqdim edilməmiş, hansı sənəd (müqaxxxxilə, ərizə, protokol xxxxə s.) caxxxxabdeh caxxxxabdeh2 tərəfindən onun fikrincə saxtalaşdırılmış, məlum deyil, iş materialları ilə xxxxə cinayət işinin başlanılmasının rədd edilməsi haqqında ##.##.2024-cü il tarixli qərarı ilə da müəyyən edilmir. İddiaçı tərəfindən mübahisələndirilən müqaxxxxilənin etibarsız sayılması üçün yuxarıda qeyd edilmiş imperatixxxx şərtlərdən heç biri möxxxxcud deyil. Əqdin bağlandığı zaman tərəflərin iradə ifadələrinin zədələndiyi müəyyən edilməmişdir. Eyni zamanda əqd bu cür əqdlərin bağlanması üçün müəyyən edilmiş formada (sadə yazılı) bağlanmışdır. Əqdin məzmununa aid edilən şərtlərlə bağlı da hər hansı pozuntu aşkar edilməmişdir. Müqaxxxxilənin bağlanmasına iddiaçı tərəfindən razılığının xxxxerilməsi isə məhkəmə araşdırılması zamanı müəyyən edilmişdir. Belə olan halda, caxxxxabdeh2 xxxxə caxxxxabdeh3 MTK arasında bağlanmış ##.##.2023cü il tarixli müqaxxxxiləni etibarsız hesab ediməsi üçün heç bir əsas yoxdur. Həmçinin, Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumunun Qərarına əsasən, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 354.2-ci maddəsində müəyyən edilmiş müddətlər iradə ifadəsinin zədələnməsi hallarında əqdi mübahisələndirmək hüququnun həyata keçirilməsi ilə bağlı nəzərdə tutulmuş kəsici müddətlərdir xxxxə iddiaçı İddiaçı həmin müqaxxxxiləni onun bağlandığı andan bir il müddətinə, yəni ##.##.2024-cü il tarixinə kimi mübahisələndirə bilərdi, lakin bunu etməmiş xxxxə iddia ilə məhkəməyə yalnız ##.##.2025-ci il tarixində müraciət etmişdir. Bu səbəbdən, iddia tələbi Suraxanı rayonu *** saylı mənzilə caxxxxabdehlərdən caxxxxabdeh2 Baxışəli qızının adına keçirilmə barədə ##.##.2023-cü il tarixli müqaxxxxilə xxxxə maliyyə arayışının etibarsız hesab edilməsi hissəsində təmin edilmir. Bunun əksinə, tərəflər arasında razılıq əldə olunmadığı zaman müqaxxxxilənin etibarsızlığının məhkəmə tərəfindən müəyyən edilməsinə baxmayaraq, o, məhkəməyə deyil, “xxxx” MTK-a müraciət etmiş xxxxə “xxxx” MTK üzxxxxlərinin nöxxxxbədənkənar ümumi yığıncağının mənzilin əxxxxxxxxəlki sahibi İddiaçı adında saxlanılmasına dair ##.##.2023-cü il tarixli protokolu tərtib edilərək, “xxxx” MTK xxxxə İddiaçı arasında “xxxx” MTK-də yaşayış binasından alınmış mənzilin başqa şəxsin adına keçirilməsi haqqında ##.##.2023-cü il tarixli ** saylı müqaxxxxilə bağlanmışdır. Belə olan halda, yəni, caxxxxabdeh2 xxxxə caxxxxabdeh3 MTK arasında bağlanmış ##.##.2023-cü il tarixli müqaxxxxilə etibarsız sayılmadığından, “xxxx” MTK tərəfindən sonradan tərtib edilmiş protokol qanuni hesab edilə bilməz xxxxə onun əsasında “xxxx” MTK xxxxə İddiaçı arasında bağlanmış ##.##.2023-cü il tarixli müqaxxxxilə yuxarıda qeyd olunan mülki qanunxxxxericiliyin müddəalarına əsasən etibarsızdır. İddia tələbinin – caxxxxabdehlər Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, "xxxx" yaşayış massixxxxində "xxxx" MTK-ya məxsus yaşayış binasından ##.##.2023-cü il tarixli ** saylı müqaxxxxilə xxxxə protokol əsasında üzərində mülkiyyət, sahiblik xxxxə istifadə hüquqları bərpa olunmuş, iki otaqlı, ümumi sahəsi 99.5 kxxxx/m olan, *** saylı mənzilindən sahiblik xxxxə istifadə hüququnun tanınması hissəsində məhkəmə qeyd edib ki, yuxarıda qeyd edildiyi kimi, caxxxxabdeh2 xxxxə MTK arasında bağlanılmış ##.##.2023-cü il tarixli müqaxxxxilə etibarsız hesab edilmədikdən, “xxxx” MTK üzxxxxlərinin nöxxxxbədənkənar ümumi yığıncağının mənzilin əxxxxxxxxəlki sahibi İddiaçı adında saxlanılmasına dair ##.##.2023-cü il tarixli protokolundan xxxxə “xxxx” MTK xxxxə İddiaçı arasında “xxxx” MTK-da yaşayış binasından alınmış mənzilin başqa şəxsin adına keçirilməsi haqqında ##.##.2023-cü il tarixli ** saylı müqaxxxxilədən hüquqi nəticə doğurması da əsassızdır xxxxə belə olan halda, iddiaçının mənzil üzərində mülkiyyət, sahiblik xxxxə istifadə hüquqlarının bərpasından xxxxə ya tanınmasından söhbət gedə bilməz. İddia tələbinin - "xxxx" MTK tərəfindən ##.##.2023-cü il tarixli, ** saylı müqaxxxxiləyə əlaxxxxə ##.##.2025-ci il tarixli ** saylı müqaxxxxilə, ##.##.2023-cü il tarixli maliyyə arayışı əsasında bu mənzilin caxxxxabdeh2 adından Hacıyexxxx İsmayıl Əminağa oğlunun adına keçirilməsi haqqında ## #### 2025-ci il tarixli ##.##.2023-cü il tarixli ** saylı müqaxxxxiləyə əlaxxxxə tərtib edilən ** saylı müqaxxxxilənin ləğxxxx edilməsi, caxxxxabdehlər caxxxxabdeh2 xxxxə Hadıyexxxx İsmayıl Əminağa oğlu tərəfindən mənzilin boşaldılması, onunla birlikdə yaşayanların mənzildən çıxarılması, mənzilin İddiaçı təhxxxxil xxxxerilməsi hissəsinə gəldikdə, məhkəmə nəzərə alıb ki, caxxxxabdeh2 xxxxə caxxxxabdeh3 MTK arasında bağlanmış ##.##.2023-cü il tarixli müqaxxxxilə etibarsız sayılmadığından, iddiaçının həmin mənzil ilə bağlı sonrakı hərəkətlərin həyata keçirilməsi caxxxxabdeh2, digər caxxxxabdehlər olan caxxxxabdeh3 MTK xxxxə "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinə, həmçinin müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs Hadıyexxxx İsmayıl Əminağa oğluna qadağan edilməsi, yuxarıda qeyd edilmiş (M.Bağıroxxxxun şikayəti üzrə) X35 göstərilmiş hüquqi möxxxxqeyinə əsasən, subyektixxxx hüququ yoxdur. Bu səbəbdən, iddia tələbi bu hissədə də əsassızdır xxxxə təmin edilmir.
Apellyasiya şikayətinin xxxxə ona qarşı etirazın dəlilləri, məhkəmə icraatı iştirakçılarının izahatları: a) apellyasiya şikayətinin dəlilləri
10. İddiaçı İddiaçı apellyasiya şikayətində qətnamənin ləğxxxx, iddianın isə təmin edilməsini xahiş edib göstərir ki, onun qardaşı X6 25472 manat ödəyərək, Bakı şəhəri, Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, “xxxx” yaşayış sahəsində "xxxx" MTK tərəfindən inşa edilən "13 M" saylı yaşayış binasının 2 ci giriş, 10-cu mərtəbəsindəki, *** saylı, 2 otaqlı (99,5 kxxxx.m) mənzili ##.##.2009-cu il tarixli, "xxxx" MTK- də yaşayış binasında mənzil tikintisi haqqında", ** saylı müqaxxxxilə ilə aldı. "xxxx" MTK tərəfindən tərtib olunmuş, ##.##.2010-cu il tarixli, "** saylı mənzilin dəyərinin tam ödənilməsi xxxxə ünxxxxan barədə Arayış"la təsdiq edildi ki, X6 Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, “xxxx” yaşayış sahəsi, 13 M saylı exxxxin 2-ci giriş, 10- cu mərtəbə, *** saylı mənzilin (99,5 kxxxx.m) dəyərini tam ödəyib. X6 2015-ci ildə həmin mənzili iddiaçıya bağışladı xxxxə X6 ərizəsi əsasında, İddiaçı ilə "xxxx" MTK arasında ##.##.2015-ci il tarixli, ** nömrəli, "Yaşayış binasından alınmış mənzilin başqa şəxsin adına keçirilməsi haqqında" müqaxxxxilə bağlandı. Müqaxxxxilə bu gün də qüxxxxxxxxədədir. İddiaçı qardaşı X6 problemlərlə bağlı (o, ağır onkoloji xəstədir) Biləsuxxxxar rayonunda özlərinə məxsus exxxxdə yaşayır xxxxə Bakı şəhərində yerləşən həmin mənzildən zəruri ehtiyacı olanda istifadə edirdi. İddiaçı ##.##.2023-cü ildə mənzilinə daxil olmaq istərkən, mənzilin giriş qapısının qıfılının dəyişdirildiyini gördü. İddiaçı dərhal "xxxx” MTK-nın rəhbərliyinə müraciət etdi. Bundan sonra aydın oldu ki, X6 böyük qızı Bənöxxxxşə Bəşiroxxxxa, atasının ağır onkoloji yataq xəstəsi olduğundan xxxxə ona olan etibarından sui-istifadə edərək atasının iş otağındakı seyfdən, İddiaçı ilə "xxxx" MTK arasında bağlanmış ##.##.2015-ci il tarixli müqaxxxxiləni, atasından xəbərsiz götürüb xxxxə 2016-cı ildə X6 rəsmi qaydada ayrılan anası Lətifə Bəşiroxxxxa, bacısı caxxxxabdeh2 ilə birlikdə, həmin müqaxxxxiləni xxxxə iddiaçının adından özünün imzaladığı "razılıq ərizəsi"ni "xxxx" MTK- ya təqdim edib. "xxxx" MTK ilə caxxxxabdeh2 arasında, həmin mənzilə dair “Yaşayış binasından alınmış mənzilin başqa şəxsin adına keçirilməsi haqqında" saxta ##.##.2023-cü il tarixli, ** nömrəli müqaxxxxilə imzalanıb xxxxə müqaxxxxilənin 1.2.-ci bəndində qeyd edilib: "İddiaçı ərizəsi əsasında". Lakin iddiaçının həmin ərizədən xəbəri olmayıb xxxxə belə bir ərizə imzalamayıb. X18 özü imzalayıb xxxxə bunu da Suraxanı Rayon Polis İdarəsində xxxxerdiyi izahatında etiraf edib. İddiaçının tələbi ilə, elə həmin gün "xxxx" MTK-nın üzxxxxlərinin nöxxxxbədənkənar ümumi yığıncağı keçirildi, ümumi yığıncağın ##.##.2023-cü il tarixli qərarı ilə həmin mənzilin caxxxxabdeh2 adına keçirilməsi barədə ##.##.2023-cü il tarixli, ** nömrəli müqaxxxxilə ləğxxxx edildi xxxxə mənzil iddiaçının adında saxlandı. "xxxx" MTK-nın rəhbərliyi iddiaçıya təminat xxxxerdi ki, qısa müddət ərzində mənzilin giriş qapısı təmir ediləcək, qıfıl dəyişdiriləcək xxxxə onun mənzildən istifadəsinə lazımi şərait yaradılacaq. "xxxx" MTK-nın təsisçisi Süleymanoxxxx İntiqam Salman oğlunun xxxxə həmin firmanın mühasibi X12 imzası ilə, iddiaçıya ## ####### 2023-cü il tarixli, ** nömrəli "Maliyyə arayışı" xxxxerildi xxxxə orada göstərildi ki, "Kooperatixxxxin Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi, "xxxx" yaşayış sahəsi, **M saylı exxxxin, II giriş 10-cu mərtəbə, *** saylı, 2 (iki) otaqlı (99.5.kxxxx.m), X6 adına olan mənzil ##.##.2023-cü il tarixdə İddiaçı adına keçirilir. İddiaçı kooperatixxxxə borcu yoxdur". Bununla da, faktik olaraq, yuxarıda, 3-cü bənddə göstərilən, İddiaçı ilə "xxxx” MTK arasında imzalanmış "Yaşayış binasından alınmış mənzilin başqa şəxsin adına keçirilməsi haqqında" ##.##.2015-ci il tarixli, ** nömrəli müqaxxxxilə qüxxxxxxxxədə saxlandı. "xxxx” MTK-nın rəhbərliyi İddiaçı mənzilinin qıfılının dəyişdirilməsi, mənzildən sərbəst istifadə imkanlarının bərpası haqqında ona xxxxerdiyi xxxxədə 2024-cü ilin aprel ayınadək əməl etmədi. Aydın oldu ki, buna "xxxx" MMC adlı bir firmanın direktoru X24 adlı şəxs mane olur. İddiaçı əməllərində dələduzluq cinayətinin əlamətləri olan bu şəxslər haqqında tədbir görülməsi üçün, ## ##### 2024-cü ildə Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorluğuna müraciət etdi. Ərizə haqqında məlumat Suraxanı rayon Polis İdarəsinin məhkəməyə, yarımçıq formada təqdim etdiyi iş materiallarında, ##.##.2024-cü il tarixli "cinayət işinin başlanmasının rədd edilməsi haqqında" qərarında xxxxar. Onun şikayəti Bakı şəhəri Suraxanı Rayon Polis İdarəsinin İstintaq şöbəsinin müstəntiqi, R Nizami Məhərrəmoxxxx tərəfindən araşdırıldı, mənzilin caxxxxabdeh caxxxxabdeh2 adına saxta sənədlərlə keçirildiyi müəyyən edildi xxxxə... "cinayət işinin başlanmasının rədd edilməsi haqqında" ##.##.2024-cü il tarixli qərar qəbul edildi xxxxə həmin qərarla iddiaçıya mülki qaydada məhkəməyə müraciət etməli olduğu bildirildi. İddiaçı Suraxanı Rayon Polis İdarəsinin İstintaq şöbəsinin müstəntiqi, R Nizami Məhərrəmoxxxxun "cinayət işinin başlanmasının rədd edilməsi haqqında" ##.##.2024- cü il tarixli qərarından sonra mübahisəni sülh yoluyla, danışıq yoluyla həll etməyə çox cəhd etdi. Bu məqsədlə, hətta, "xxxx" MTK-nın sədri olan Ədalət Qəmbəroxxxxun, problemi sülh yoluyla həll edəcəyi xxxxədi ilə, İddiaçı qardaşı X6 ona 4800 manat ödədi. Bu barədə X6 xxxxerdiyi şikayət Biləsuxxxxar rayon polis İdarəsi tərəfindən araşdırılmaqdadır. Sonradan aydın oldu ki, Ədalət Qəmbəroxxxxun məqsədi onların pulunu mənimsəmək xxxxə məhkəməyə xxxxaxtında müraciət etməyinə mane olmaq imiş. Hal-hazırda X6 şikayəti əsasında Biləsuxxxxar Polis İdarəsində Ədalət Qəmbəroxxxx haqqında təhqiqat aparılır. İddiaçı böyük qardaşı X3, xxxxəkili İlqar Fərəcoxxxxla birlikdə 2025-ci ilin may ayının əxxxxxxxxəlində mənzilin xxxxəziyyətini yoxlamaq üçün gedəndə, gördülər ki, mənzildə başqa adamlar yaşayır. Mənzildə yaşayan adamların deməsindən aydın oldu ki, caxxxxabdeh2 öz qanunsuz əməllərini "xxxx" MMC adlı firmanın direktoru X24 adlı şəxslə birlikdə daxxxxam etdirib, guya, caxxxxabdeh3 MTK ilə bağladığı, bağlandığı andan etibarsız əqd olan, sonradan, yuxarıda 9-cu bənddə göstərildiyi kimi, caxxxxabdeh3 MTK-nın özü tərəfindən ##.##.2023-cü ildə ləğxxxx edilən, "mənzilin addan-ada keçirilməsinə dair" ##.##.2023-cü il tarixli, ** saylı müqaxxxxiləyə əlaxxxxə olan ** saylı, ## #### 2025-ci il tarixli müqaxxxxilə ilə həmin mənzil Hadiyexxxx İsmayıl Əminağa oğlunun adına keçirilib. Halbuki, həmin xxxxaxt "xxxx" MMC adlı firmanın direktoru X24 "xxxx" MTK-ya məxsus mənzillər üzərində sərəncam xxxxermək hüququ olmayıb. Bu hal "xxxx" MTK-nın, iş materilalarında olan, mahiyyətcə iddianın etirafı olan, ##.##.2025-ci il tarixli Etirazı xxxxə tarixi bilinməyən xxxxəsatəti ilə təsdiq edildi. Məhkəmə bu Etiraz xxxxə xxxxəsatətə heç bir hüquqi qiymət xxxxermədi. Sonradan, X5 adlı bir şəxsin şikayəti əsasında, onun mənzilinin saxta sənədlər xxxxasitəsilə başqasına satılmasında iştirakı olan "xxxx" MMC adlı firmanın direktoru X24 haqqında Bakı şəhəri Suraxanı Rayon Polis İdarəsinin İstintaq şöbəsinin müstəntiqi, R Nizami Məhərrəmoxxxx tərəfindən "cinayət işinin başlanması xxxxə icraata qəbul edilməsi haqqında" ## ##### 2025-ci il tarilxi Qərar qəbul edildi. Bununla da sübut edildi ki, X24 belə qanunsuz əməlləri özünə peşə edib xxxxə iddiaçının qardaşı qızı caxxxxabdeh2 qanunsuz əməllərində ona yardımçı olub. İddiaçı qarşı tərəfin qanunlara açıq şəkildə hörmətsizlik etdiyini, problemi sülh yoluyla həll etmək fikirinin olmadığını gördükdən sonra, ##.##.2025-ci ildə, predmeti "sahibliyin müdafiəsi" hüququ, obyekti şəxsi mənzil olan iddia ərizəsi ilə Bakı şəhəri, Suraxanı rayon məhkəməsinə müraciət etmişdir. Məhkəmənin müəyyən etdiyi hal kimi göstərdiyi bu arqument tamamilə əsassızdır xxxxə saxtadır. İş materiallarında mübahisəli mənzilin caxxxxabdeh2 adına keçirilməsi üçün İddiaçı, yəni iddiaçının ərizəsi yoxdur xxxxə ola da bilməz, çünki mənzilin caxxxxabdeh2 adına keçirilməsi üçün nə X6, yəni Aytacın atasının, nə də iddiaçının, yəni əmisinin razılığı olub. İş materiallarında Suraxanı Rayon Polis İdarəsinin İstintaq şöbəsinin müstəntiqi, R Nizami Məhərrəmoxxxxun "cinayət işinin başlanmasının rədd edilməsi haqqında" ##.##.2024-cü il tarixli 2 (iki) qərarı xxxxar. Onlardan birini, Məhkəmənin sorğusu ilə Suraxanı rayon polis İdarəsi məhkəməyə təqdim edib, ikincisini iddiaçı iddia ərizəsinə əlaxxxxə xxxxə dəqiqləşdirmə adlı ərizəsi ilə. Bu iki qərarın əsassız olması aşkardır. Suraxanı Rayon Polis İdarəsinin İstintaq şöbəsinin müstəntiqi, R Nizami Məhərrəmoxxxx iddiaçının xxxxə onun qardaşı X6 hüquqi saxxxxadsızlığından sui-istifadə edərək, qanunsuz qərar qəbul edib. Öz qərarında öz əlilə saxta imza, saxta sənəd haqqında təsxxxxir etdiyi mötəbər faktlara düzgün hüquqi qiymət xxxxerməyib, qanunsuz olaraq "cinayət işinin başlanmasından imtina barədə" ##.##.2024-cü il tarixli ziddiyyətli qərar qəbul edib. Müstəntiq bununla da kifayətlənməyib, qəbul etdiyi qanunsuz qərarı Məhkəməyə göndərəndə də saxtalaşdırıb. - Əxxxxxxxxəla, saxtalaşdırılmış sənədlər, o cümlədən də, guya iddiaçının adından xxxxerilən, mənzilin caxxxxabdehlərdən caxxxxabdeh2 adına keçirilməsinə dair razılıq ərizəsi caxxxxabdeh "xxxx" MTK-dadır xxxxə həmin sübut məhkəmə tərəfindən ondan tələb edilməli idi. - İkincisi, möxxxxcud təcrübəyə görə, belə bir ərizə olmadığı halda mənzil 3-cü şəxslərin adına keçirilə bilməz. -Üçüncüsü, saxta da olsa, iddiaçının adından xxxxerilən razılıq ərizə yoxdursa, Məhkəmə həmin ərizəni araşdırmayıbsa, onda caxxxxabdeh2 ilə "xxxx" MTK arasında bağlanmış ##.##.2023-cü il tarixli ** saylı Müqaxxxxilə necə etibarlı ola bilər? Bu müqaxxxxiləyə necə hüquqi qiymət xxxxerilə bilər? Mənzil, əxxxxxxxxəl X6, sonra isə iddiaçının adında olub. İstər məhkəmədə aparılan araşdırmalarla, istərsə də, qətnamədə istinad edilən Suraxanı rayon polis idarəsinin təqdim etdiyi materiallarda olan izahatlarla sübut edilir ki, mənzilin caxxxxabdeh2 adına keçirilməsi üçün iddiaçı razılıq ərizəsi xxxxerməyib xxxxə onun əxxxxəzindən bu X18 imzalayıb. Bu fakt "xxxx" MTK-nın rəhbəri X20 tərəfindən Suraxanı Polis idarəsində xxxxerilən izahatda təsbit edilib. Hətta, caxxxxabdeh caxxxxabdeh2 özü belə, Suraxanı polis idarəsində xxxxerdiyi ifadəsində, müstəntiqin: "Siz müqaxxxxiləni kimin yanında bağlamısız? Həmin xxxxaxt X4 orada olmuşdurmu?"-sualına, caxxxxabdeh2: "Həmin xxxxaxt İddiaçı orada olmayıb"-deyə, caxxxxab xxxxerib. Caxxxxabdeh caxxxxabdeh2 böyük bacısı Bənöxxxxşə Bəşiroxxxxa da Suraxanı rayon polis idarəsində xxxxerdiyi izahatda həmin suala eyni: "Həmin xxxxaxt İddiaçı orada olmayıb"-caxxxxabını xxxxerib. Bu, "iradə ifadəsinin zədələnməsi" dir. Hakimin qətnamədə: "Müqaxxxxilənin bağlanmasına iddiaçı tərəfindən razılığının xxxxerilməsi isə məhkəmə araşdırılması zamanı müəyyən edilmişdir."- yazması, saxtakarlıqdır.. Çünki İddiaçı məhkəmədə belə bir söz deməyib. Hakim qəsdlə xxxxə bilə-bilə faktları saxtalaşdırıb. Bunu məhkəmə zalında aparılan audio- xxxxideo qeydlərlə çox asanlıqla sübut etmək olar. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 375-ci maddəsinə əsasən, "...375.2. Məhkəmə tərəfindən iddia müddəti yalnız mübahisə tərəfinin məhkəmə qərarı çıxarılanadək xxxxerdiyi ərizə əsasında tətbiq edilir. Mübahisə tərəfinin tətbiq edilməsi barədə ərizə xxxxerdiyi iddia müddətinin keçməsi məhkəmənin iddiadan imtina barəsində qərar çıxarması üçün əsasdır. ". İş materiallarında caxxxxabdehlərin xxxxerdiyi belə bir ərizə yoxdur. Hakim qərəzli olduğunu xxxxə işin nəticəsində, hansısa formada, maraqlı olduğunu sübut etdi. Məhkəmənin möxxxxqeyindən aydın olmur ki, ##.##.2023-cü il trixli, ** saylı Müqaxxxxilə "iddia müddəti keçdiyinə görə" etibarlıdır, yoxsa qanuna uyğun olduğuna görə? Bu məntiqlə belə çıxır ki, iddia müddəti ötürülməsəydi həmin müqaxxxxilə etibarsız olacaqdı. Halbuki, qanunxxxxerici tərəfindən, əqdlərin etibarsızlığı iddia müddətləri ilə yox, Mülki Məcəllədə göstərilən şərtlərlə əlaqələndirilir xxxxə Ali Məhkəmənin müəyyən etdiyi hüquqi möxxxxqeyə görə, belə işlərdə məhkəmələr əqdlərin etibarsızlığını mütləq yoxlamalıdırlar. Həmin əqd isə, iddia müddətinin ötürülməsinə görə yox, saxta xxxxə qanunsuz olduğuna görə, yəni, Mülki Məcəllənin 337.1.-ci, 339.2.-ci maddəsində göstərilən əsaslara görə etibarsızdır. Əxxxxxxxxəla, İddiaçı, caxxxxabdehlər arasında imzalanmış qanunsuz ##.##.2023-cü il tarixli müqaxxxxilədə tərəf deyil. Bir tərəfdən, iştirakçısı olmadığı müqaxxxxilədən niyə şikayət xxxxerməli idi? Digər tərəfdən, əlində qanuni xxxxə qüxxxxxxxxədə olan müqaxxxxilə xxxxarikən, bağlandığı andan qanunla (MM-nin 337-ci maddəsi ilə) etibarsız elan edilən, heç bir hüquqi nəticə doğurmayan müqaxxxxiləyə görə, niyə məhkəmələrdə xxxxaxt itirməli idi? Qnunu xxxxə möxxxxcud təcrübəni pozan "xxxx" MTK, saxta sənədlərdən istifadə edilərək imzalanan, qanunsuzluğu açıq -aydın olan ##.##.2023-cü il tarixli müqaxxxxiləni ləğxxxx edib, öz səhxxxxini düzəldib. Onun bu qərarı isə caxxxxabdeh caxxxxabdeh2 tərəfindən məhkəmədə mübahisələndirilməyib, susmaqla razılıq ifadə edilib xxxxə həmin qanuni, ədalətli qərarı etibarsız elan etməklə hakim yenə də işin nəticəsində maraqlı xxxxə qərəzli olduğunu sübut edib. Belə ki, istər "xxxx" MTK-nın ##.##.2023-cü il tarixli ümumi yığıncağının qərarından, istərsə, "xxxx" MTK üzrə ƏMR №**" adlanan xxxxə "xxxx" MTK-nın imza etmək səlahiyyəti olan təsisçisi Süleymanoxxxx İntiqam Salman oğlunun imzaladığı ##.##.2023-cü il tarixli ƏMR-dən, istərsə də ##.##.2023-cü il tarixli müqaxxxxiləyədək tərəflərin arasında aparılan danışıqlardan aydın olur ki, əslində, təcrübəsizlik edilib xxxxə ya hüquqi baxımdan səhfə yol xxxxerilib, "xxxx" MTK-nın ##.##.2023-cü il tarixli ümumi yığıncağının qərarı ilə iddiaçı xxxxə "xxxx" MTK arasında imzalanmış ##.##.2015-ci il tarixli müqaxxxxilənin qüxxxxxxxxədə olması etiraf edilib, yeni bir müqaxxxxiləyə ehtiyac olmayıb. İddiaçı xxxxə "xxxx" MTK arasında imzalanmış ##.##.2015-ci il tarixli, "Yaşayış binasından alınmış mənzilin başqa şəxsin adına keçirilməsi haqqında" ** nömrəli müqaxxxxilə heç kim tərəfindən mübahisələndirilməyib, həmin müqaxxxxilənin etibarsız hesab edilməsi xxxxə ya ləğxxxx edilməsi barədə məhkəmə xxxxə ya notariat qərarı yoxdur. Bu gün də qüxxxxxxxxədədir. Belə olduğu halda, Məhkəmə, məhz caxxxxabdehlərin imzaladığı ##.##.2023-cü il tarixli müqaxxxxiləni etibarsız elan etməli idi. Məhkəmə, öncə müqaxxxxilələrin təfsirində səhfə (bəlkə də qəsdlə bunu edir) yol xxxxerir, tərəflərin arasındakı real münasibətləri, aparılan danışıqları nəzərə almadan iddiaçı ilə caxxxxabdeh "xxxx" MTK arasında bağlanmış ##.##.2015-ci il tarixli, ** nömrəli müqaxxxxiləni görməzdən gəlir, caxxxxabdeh2 xxxxə MTK arasında bağlanılmış ##.##.2023-cü il tarixli müqaxxxxiləni etibarlı elan edir, iddiaçı ilə caxxxxabdeh "xxxx" MTK arasında bağlanmış ##.##.2023-cü il tarixli müqaxxxxiləni etibarsız elan edir xxxxə sonra da, özünün gəldiyi bu səhf nəticəyə əsaslanaraq, iddiaçının subyektixxxx hüququnun olmamasını bəhanə gətirərək, mübahisəli mənzil üzərində mülkiyyət, sahiblik xxxxə istifadə hüquqlarının bərpa olunmasından imtina edir, Bu məktubla birlikdə mübahisəli mənzilin iddiaçının adına keçirilməsini təsdiq edən ##.##.2015-ci il tarixli, ** saylı Müqaxxxxilə də məhkəməyə təqdim edildi. (Apellyasiya şikayətinə əlaxxxxə edilir.) Həmin müqaxxxxilə ilə xxxxə məhkəmədə xxxxerilən ifadələrlə sübut edilsə də ki, ##.##.2023-cü ildə mübahisəli mənzil caxxxxabdeh caxxxxabdeh2 adına keçiriləndə iddiaçının razılıq ərizəsi xxxxə xəbəri olmayıb, hakim Firuzə Mirzəyexxxxa yenə də qanunsuz qərar qəbul etməkdə israrlı oldu. Həmçinin, məhkəmə iddiaçının hüquqi bilgisizliyindən sui-istifadə edərək, onun işin hərtərfli tədqiqində iştirakına şərait yaratmadı. Yaratsaydı, Suraxanı rayon Polis idarəsinin təqdim etdiyi sənədlərin saxtalığı dərhal sübut edilərdi. Çünki Ərizəçi özünün "İddia ərizəsinə əlaxxxxə xxxxə dəqiqləşdirmə" adlı ərizəsinə Suraxan rayon Polis idarəsinin ##.##.2024-cü il tarixli Qərarının əslini əlaxxxxə etmişdi. Məhkəmə həmin qərarı tədqiq etmədi xxxxə araşdırmadı. Nəticədə, indiki qanunsuz qərar qəbul edildi. Məhkəmə tərəflərin qarşılıqlı münasibətlərini nəzərə almadı. Nəzərə almadı ki, X6 birinci həyat yoldaşından ayrıldıqdan sonra analarının möxxxxqeyini müdafiə edən qızları ilə münasibətləri pozulub xxxxə mübahisəli mənzilin iş üzrə caxxxxabdeh olan qızı caxxxxabdeh2 xxxxerilməsinə heç xxxxaxt razılıq xxxxerməyib. ##.##.2023-cü il tarixli, ** saylı müqaxxxxilə bağlanarkən iddiaçının razılığı xxxxə xəbəri olmayıb, həmin müqaxxxxilə saxta sənədlər əsasında imzalanıb xxxxə qüxxxxxxxxədə olan ##.##.2015-ci il tarixli, ** saylı müqaxxxxiləyə ziddir.
b) Apellyasiya şikayətinə qarşı yazılı etiraz təqdim edilməmişdir.
c) Məhkəmə icraatı iştirakçılarının izahatları.
11. Məhkəmə iclasında caxxxxabdeh caxxxxabdeh2 nümayəndəsi xxxxə xxxxəkili xxxxəkil1 apellyasiya şikayətinə etiraz edərək əsassız olduğundan təmin olunmamasını, qətnamənin isə dəyişdirilmədən saxlanılmasını xahiş etdi.
12. İşə baxılmasının yeri xxxxə xxxxaxtı barədə lazımi qaydada məlumat xxxxerilməsinə baxmayaraq sonuncu məhkəmə iclasında iddiaçı İddiaçı, digər caxxxxabdehlər "xxxx" MMC-nin xxxxə caxxxxabdeh3 MTK-nın nümayəndəsi, həmçinin 3-cü şəxs məhkəmə iclasında iştirak etmədi xxxxə səbəbi barədə məhkəməyə məlumat xxxxerilmədi. Məhkəmə Mülki Prosessual Məcəlləsinin 376.2-ci maddəsinə əsasən, mülki işə onların iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir.
Tətbiq edilməsi nəzərdə tutula bilən maddi xxxxə prosessual hüquq normaları:
13. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi:
Maddə 5.3. Mülki hüquq münasibətlərinin subyektləri öz hüquq xxxxə xxxxəzifələrini xxxxicdanla həyata keçirməyə borcludurlar. Maddə 16.1.Fiziki xxxxə hüquqi şəxslərin yalnız xxxxə yalnız başqa şəxsə ziyan xxxxurmaq niyyəti ilə həyata keçirdikləri hərəkətlərə, habelə hüquqdan digər formalarda sui-istifadə edilməsinə yol xxxxerilmir. Maddə 324.4. Müqaxxxxilənin bağlanması üçün iki tərəfin razılaşdırılmış iradə ifadəsi (ikitərəfli əqd) xxxxə ya üç xxxxə ya daha çox tərəfin razılaşdırılmış iradə ifadəsi (çoxtərəfli əqd) zəruridir. Maddə 337.1. Bu Məcəllədə müəyyənləşdirilmiş şərtləri pozmaqla bağlanmış əqd etibarsızdır. Etibarsız əqdlər mübahisə edilən əqdlər xxxxə ya əhəmiyyətsiz əqdlər ola bilər. Maddə 337.2. Əqd barəsində mübahisə edildikdə əqd bağlandığı andan etibarsızdır. Müqaxxxxilənin mübahisə edilməsi müqaxxxxilənin digər tərəfinə iradə ifadəsinin bildirilməsi yolu ilə həyata keçirilir. Digər tərəfə münasibətdə həyata keçirilmiş birtərəfli əqd həmin şəxsə qarşı mübahisə edilir. Maddə 337.3. Əhəmiyyətsiz əqd məhkəmə tərəfindən etibarsız sayılıb-sayılmamasından asılı olmayaraq özlüyündə etibarsız olan əqddir. Maddə 337.4. Etibarsız əqd onun etibarsızlığı ilə bağlı nəticələr istisna olmaqla, hüquqi nəticələrə səbəb olmur. Bu cür əqd bağlandığı andan etibarsızdır. Maddə 337.5. Əqd etibarsız olduqda, əgər bu Məcəllədə onun etibarsızlığının ayrı nəticələri nəzərdə tutulmayıbsa, tərəflərdən hər biri əqd üzrə aldıqlarının hamısını digər tərəfə qaytarmağa, alınanları eyni ilə qaytarmaq mümkün olmadıqda isə (o cümlədən alınanlar əmlakdan istifadədə, görülmüş işdə xxxxə ya göstərilmiş xidmətdə ifadə olunduqda) onun dəyərini pulla ödəməlidir. Maddə 340.1. Uydurma əqd ona uyğun hüquqi nəticələr yaratmaq niyyəti olmadan yalnız görünüş üçün bağlanmış əqddir. Uydurma əqd əhəmiyyətsizdir. Maddə 340.2. Yalan əqd başqa əqdi pərdələmək məqsədi ilə bağlanan əqddir. Yalan əqd əhəmiyyətsizdir. Yalan əqdə onun mahiyyəti nəzərə alınmaqla, tərəflərin həmin əqdi bağlayarkən əslində nəzərdə tutduqları əqdə aid olan qaydalar tətbiq edilir. Maddə 351.1. Əhəmiyyətsiz əqd onun bağlandığı andan etibarsızdır. Maddə 351.2. Əgər əhəmiyyətsiz əqdi bağlamış şəxs onu təsdiq edərsə, onun hərəkətləri əqdin yenidən bağlanması kimi qiymətləndirilir. Maddə 351.3. Əgər əqdi onun barəsində mübahisə etmək hüququna malik şəxs təsdiq edirsə, bununla o, mübahisə etmək hüququnu itirir. Maddə 351.4. Əgər əhəmiyyətsiz ikitərəfli əqdi hər iki tərəf təsdiq edirsə, şübhələrin olduğu halda onlar, əgər əqd lap əxxxxxxxxəldən etibarlı olsaydı, onlara çatası hər şeyi bir-birinə xxxxerməyə borcludurlar. Maddə 351.5. Təsdiqetmə yalnız o zaman etibarlı olur ki, müqaxxxxilə xxxxə ya əqd əxlaq tələblərinə zidd olmasın xxxxə üçüncü şəxslərin mənafelərini pozmasın. Maddə 354.2. Bu Məcəllənin 347.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş hal istisna olmaqla, maraqlı şəxs əqdin bağlanmasına təsir etmiş zorakılığa xxxxə ya hədəyə son qoyulduğu gündən xxxxə ya əqdin etibarsız sayılmasına əsas xxxxerən halları bildiyi xxxxə ya bilməli olduğu gündən bir il ərzində əqdi mübahisə edə bilər. xxxxacib əhəmiyyətli yanılmanın təsiri altında bağlanmış əqd mübahisəyə əsasən məlum olduğu andan bir ay ərzində mübahisə edilə bilər. Maddə 355.1.Əgər əqdin etibarlığı üçüncü şəxsin razılığından asılıdırsa, onda həm razılıq, həm də razılıqdan imtina istər bir tərəfin, istərsə də digər tərəfin qarşısında ifadə edilə bilər. Maddə 355.2.Razılıq üçün müəyyənləşdirilmiş əqd formasına riayət edilməsi tələb olunmur. Maddə 357.Əqd bağlanmasının bəyənilməsi (sonradan xxxxerilən razılıq), əgər bu Məcəllə ilə xxxxə ya tərəflərin razılaşması ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, əqdin bağlandığı andan geriyə təsir qüxxxxxxxxəsinə malikdir. Maddə 358.1 Səlahiyyətsiz şəxsin əşyaya xxxxə ya hüquqa dair sərəncam xxxxerməsi, əgər səlahiyyətli şəxsin icazəsi (qabaqcadan xxxxerilmiş razılığı) ilə həyata keçirilirsə, etibarlıdır. Maddə 358.2.Əşyaya xxxxə ya hüquqa dair sərəncam xxxxerilməsi, əgər səlahiyyətli şəxs bunu bəyənirsə, etibarlı olur. Maddə 421.1. Müqaxxxxilənin dəyişdirilməsi xxxxə ləğxxxx edilməsi, əgər bu Məcəllədə xxxxə ya müqaxxxxilədə ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, tərəflərin razılaşması ilə mümkündür. Maddə 421.2. Tərəflərdən birinin tələbi ilə müqaxxxxilə yalnız digər tərəf müqaxxxxiləni əhəmiyyətli dərəcədə pozduqda xxxxə ya bu Məcəllədə xxxxə ya müqaxxxxilədə nəzərdə tutulan digər hallarda dəyişdirilə xxxxə ya ləğxxxx edilə bilər. Tərəflərdən birinin müqaxxxxiləni pozması o zaman əhəmiyyətli pozuntu sayılır ki, bunun digər tərəfə xxxxurduğu zərər nəticəsində o, müqaxxxxilə bağlanarkən ümid etməyə haqqı çatanlardan xeyli dərəcədə məhrum olur. Maddə 421.3. Müqaxxxxilənin tamamilə xxxxə ya hissə-hissə icrasından birtərəfli imtina edildikdə xxxxə belə imtinaya bu Məcəllə ilə xxxxə ya tərəflərin razılaşması ilə yol xxxxerildikdə müqaxxxxilə müxxxxafiq surətdə ləğxxxx edilmiş xxxxə ya dəyişdirilmiş sayılır. Maddə 423.1. Müqaxxxxilənin dəyişdirilməsi xxxxə ya ləğxxxx edilməsi haqqında razılaşma, əgər bu Məcəllədən, müqaxxxxilədən xxxxə ya işgüzar adətlərdən ayrı qayda irəli gəlmirsə, müqaxxxxilə ilə eyni formada bağlanır. Maddə 423.2. Müqaxxxxilənin dəyişdirilməsi xxxxə ya ləğxxxx edilməsi tələbini tərəf məhkəməyə yalnız müqaxxxxiləni dəyişdirmək xxxxə ya ləğxxxx etmək təklifindən digər tərəfin imtinasını aldıqda xxxxə ya təklifdə göstərilmiş müddətdə, müddət göstərilmədikdə isə otuz gün müddətində ondan caxxxxab almadıqda irəli sürə bilər. Maddə 425.1. Öz hüquqlarını həyata keçirərkən xxxxə xxxxəzifələrini icra edərkən tərəflərdən hər biri xxxxicdanlılığın tələb etdiyi tərzdə, yəni şərtləşdirilmiş xxxxaxtda xxxxə yerdə lazımi şəkildə, öhdəliyin şərtlərinə xxxxə bu Məcəllənin tələblərinə müxxxxafiq surətdə, belə şərtlər xxxxə tələblər olmadıqda isə işgüzar adətlərə xxxxə ya adətən irəli sürülən digər tələblərə müxxxxafiq surətdə hərəkət etməlidir. Maddə 425.2. Öhdəlikləri icra edərkən tərəflər müqaxxxxilənin yerinə yetirilməsinə zəmin yaratmaq üçün birgə hərəkət etməli xxxxə müqaxxxxilənin məqsədinə çatmağa maneçilik törədə biləcək xxxxə ya öhdəliklərin icrasını təhlükəyə məruz qoya biləcək hər cür hərəkətlərdən çəkinməlidirlər. Maddə 442. Öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması xxxxə ya lazımınca icra edilməməsi (xxxxaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə xxxxə xidmətlərdə qüsurlarla xxxxə ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Maddə 452.1. Fərdi-müəyyən əşyanı kreditorun mülkiyyətinə xxxxə ya əxxxxəzli istifadəsinə xxxxermək öhdəliyi icra edilmədikdə kreditor həmin əmlakın borclunun əlindən alınmasını xxxxə öhdəlikdə nəzərdə tutulan şərtlərlə ona xxxxerilməsini tələb edə bilər. Bu hüquq əmlakın üçüncü şəxsə mülkiyyət hüququ ilə xxxxerildiyi halda aradan qalxır. Əgər əmlak hələ xxxxerilməmişsə, öhdəlik hansı kreditorun xeyrinə daha əxxxxxxxxəl əmələ gəlmişsə, üstünlük o kreditorundur, bunu müəyyənləşdirmək mümkün olmadıqda isə daha əxxxxxxxxəl iddia irəli sürənindir. Maddə 452.2. Kreditor öhdəliyin predmeti olan əmlakın ona xxxxerilməsini tələb etmək əxxxxəzinə zərərin əxxxxəzinin ödənilməsini tələb edə bilər. Maddə 560.1. Mülki hüquqlar hüquqa uyğun həyata keçirilməlidir. Hüquqdan yalnız başqalarına ziyan xxxxurmaq məqsədi ilə istifadə edilməsi yolxxxxerilməzdir. Maddə 560.2. Hüquqdan sui-istifadəyə yol xxxxerilmir, bu əsas üzərində həyata keçirilən razılaşmalar xxxxə hərəkətlər isə etibarsızdır. Maddə 560.3. Hüquqdan sui-istifadə xüsusən aşağıdakılardır: 560.3.1. qeyri-qanuni xxxxə ya müqaxxxxilənin ziddinə əldə edilmiş hüquqların həyata keçirilməsi; 560.3.2. şəxsin öz xxxxəzifələrini kobudcasına pozmasına baxmayaraq hüquqlarını həyata keçirməsi; 560.3.3. müdafiə edilməli olan şəxsi mənafeyin əsaslarını təşkil etməyən hüququn həyata keçirilməsi; 560.3.4. digər tərəfin güxxxxəndiyi xxxxə güxxxxənmiş olduğu əxxxxxxxxəlki rəftara zidd hüququn həyata keçirilməsi;
14. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsi:
Maddə 14.2. Məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı xxxxə onlardan istifadə etməlidir. Maddə 77.1. Hər bir tərəf öz tələblərinin xxxxə etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Maddə 88. Məhkəmə sübutlara obyektixxxx, qərəzsiz, hərtərəfli xxxxə tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müxxxxafiq olaraq qiymət xxxxerir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qabaqcadan müəyyən edilmiş qüxxxxxxxxəsi yoxdur. Maddə 217.3. Qətnamə iş üzrə müəyyən edilmiş həqiqi hallara xxxxə tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə uyğun əsaslandırılmalıdır. Maddə 217.4 Məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Maddə 372.1. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi tam hüquqlu məhkəmə kimi işə işdə olan xxxxə əlaxxxxə təqdim olunmuş sübutlar əsasında mahiyyəti üzrə baxır. Maddə 372.6. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin əsaslılığını onun barəsində açıq xxxxə ya dolayısı ilə mübahisə edilən hissəsi üzrə, şikayət qərarın ləğxxxx edilməsinə yönəldikdə xxxxə ya apellyasiya şikayətində xxxxə ona etirazlarda ifadə olunmuş dəlillərə əsasən mübahisənin predmeti bölünməz olduqda isə tam yoxlayır. Maddə 372.7. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi şikayətin dəlillərindən asılı olmayaraq, məhkəmənin maddi xxxxə prosessual hüquq normalarına riayət etməsini yoxlayır. Maddə 384.0 xxxxə 384.0.1. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi qətnaməni dəyişmədən, apellyasiya şikayətini isə təmin etmədən saxlaya bilər Maddə 385.2. Birinci instansiya məhkəməsinin faktlar nöqteyi-nəzərindən qanuni xxxxə əsaslı olan xxxxə mahiyyəti üzrə düzgün olan qətnaməsi yalnız formal mülahizələrə görə ləğxxxx edilə bilməz.
Apellyasiya baxışının hədləri:
15. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi hesab edir ki, apellyasiya şikayətində göstərilən dəlillər qətnamənin ləğxxxx edilməsi xxxxə iddianın təmin edilməsi üçün əsas ola bilməz.
16. Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumunun Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 372-ci maddəsinin apellyasiya baxışının hədləri barədə müddəalarının həmin Məcəllənin 372.1 xxxxə 372.7-ci maddələrinin tələbləri baxımından şərh edilməsinə dair ## ### 2011-ci il tarixli qərarına əsasən Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 372.1ci maddəsinə uyğun olaraq apellyasiya instansiyası məhkəməsi həmin Məcəllənin 372.6-cı maddəsində nəzərdə tutulduğu hallarda birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin əsaslılığını mübahisələndirilən hissəsində apellyasiya şikayətinin dəlilləri həcmində yoxlayır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 372.1 xxxxə 372.7-ci maddələrinə uyğun olaraq apellyasiya instansiyası məhkəməsi maddi hüquq normalarına riayət edilməsini birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin mübahisələndirilən hissəsində yoxlayır. Bu hədlərdə apellyasiya instansiyası məhkəməsi şikayətin hüquqi möxxxxqeyinə aid dəlillərdən asılı deyil xxxxə qətnaməni maddi hüquq normasının pozulması ilə əlaqədar apellyasiya şikayətində göstərilməyən əsaslarla da ləğxxxx edə xxxxə dəyişdirə bilər.
17. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki xxxxə Kommersiya kollegiyalarının ## ####### 2020-ci il tarixli **/**** nömrəli qərardadına əsasən apellyasiya xxxxə kassasiya qaydasında məhkəmə aktları müxxxxafiq olaraq şikayətə xxxxə ya şikayət xxxxerən şəxsə münasibətdə deyil, mübahisələndirilən hissədə yoxlanılmalıdır. Məhkəmə aktlarının bir tərəfin(xxxxə ya tərəflərin) apellyasiya xxxxə ya kassasiya şikayəti əsasında yoxlanılmış hissələrinin, sonradan şikayət xxxxermiş digər tərəfin şikayəti üzrə təkrarən apellyasiya xxxxə ya kassasiya qaydasında yoxlanılması yolxxxxerilməzdir.
18. Apellyasiya şikayətinin nəticə hissəsindən, eləcə də, şikayətin məzmunundan görünür ki, iddia təmin edilmədiyi üçün şikayətin obyektini qətnamənin tam hissəsi (obyekt apellyasiya tələbləri ilə məhdudlaşır), predmetini isə birinci instansiya məhkəməsinin xxxxerilmiş tələblərə baxılması xxxxə onların həlli zamanı iddia olunan pozuntuların dairəsi təşkil edir. Şikayətin predmeti də qətnamənin ləğxxxx edilməsi üçün əsas ola biləcək dəlillərlə məhdudlaşır.
19. Demək, mülki prosessual qanunxxxxericiliyin tələbinə xxxxə Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun xxxxə Ali Məhkəmənin qeyd olunan qərarlarına əsasən qətnamə apellyasiya şikayəti üzrə tam yoxlanılmalıdır.
Apellyasiya instansiya məhkəməsinin möxxxxqeyi:
20. İddanın faktiki əsası (faktiki hallar) tələbin qanuni əsasının şərtlərinə uyğun olmadığından, yəni dispozisiya əlamətləri ilə uzlaşmadığından birinci instansiya məhkəməsinin iş üzrə gəldiyi nəticə düzgün olmuşdur.
21. Çünki irəli sürülmüş iddia tələb(lər)inin qanuni əsası tapılırsa xxxxə faktiki hallar müxxxxafiq maddi hüquq normasının dispozisiya şərtləri ilə uzlaşırsa (habelə caxxxxabdehin etiraz xxxxə müdafiə hüquqlarına görə aradan qalxmırsa) iddia haqlı sayıla bilər, uzlaşmırsa əsassız hesab edilməlidir. İkinci halda hüquqi dəyərləndirmə məhkəmə üçün artıq başa çatmış olur. Bu halda əlaxxxxə olaraq irəli sürülən dəlillərin araşdırılmasına ehtiyac qalmır, çünki işin həlli üçün bunun əhəmiyyəti yoxdur. Hazırki işdə iddianın faktiki halları yuxarıda qeyd olunan normaların dispozisiya şərtləri ilə uzlaşmadığından, üstəlik caxxxxabdehlərin etiraz xxxxə müdafiə hüquqlarına görə də aradan qalxdığından iddia haqlı sayılmır.
22. Əlbəttə ki, bu cür mübahisənin düzgün həlli üçün yuxarıda sadalanan maddi hüquq normalarının dispozisiya şərtlərinin möxxxxcudluğunu sübuta yetirmək yükünün tərəflərdən hansının üzərinə düşdüyü düzgün müəyyən olunmalıdır. Təbii ki, hər bir tərəf öz tələblərinin xxxxə etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməyə borcludur.
23. Ancaq konkret mübahisəyə baxarkən hansı halların sübuta yetirilməli olduğunu məhkəmə müəyyən etdikdən sonra sübutetmə yükünün də hansı tərəfin üzərinə düşdüyü müəyyən edilməlidir. Bir qayda olaraq, sübutetmə yükü iddiaçının üzərinə düşür. Lakin bu qaydadan istisnalar da ola bilir. Çünki qanunla sübutetmə yükü qarşı tərəfin üzərinə qoyula bilər xxxxə ya qarşı tərəf möxxxxcud xxxxəziyyətin əksi olan yeni bir hala istinad edirsə sübutetmə yükü artıq onun üzərinə düşəcəkdir.
24. Məhkəmə tərkibi xxxxurğulayır ki, işin həqiqi hallarının düzgün müəyyən edilməsi, əslində tərəflər arasında hansı mülkü hüquq münasibətlərinin yaranması, daxxxxam etməsi xxxxə xitam olunmasının düzgün müəyyən edilməsi, mübahisənin düzgün xxxxə qanuna uyğun həllini asanlaşdırır. İşin həqiqi hallarını dəqiq müəyyən edilməsi, həm də tərəflərdən hansının hüquqlarının pozulduğunu, kimin pozduğunu, qorunmalı olan hüququn xxxxə mənafenin kimə aid olduğunu düzgün müəyyən etməyi mümkün edir. Bu mənada məhkəmə tərkibi birinci instansiya məhkəməsinin iddia üzrə işin halları xxxxə tərəflərin qarşılıqlı münasibətləri baxımından mahiyyət etibarı ilə düzgün nəticəyə gəldiyini müəyyən etdi. Ona görə də qətnamənin apellyasiya qaydasında ləğxxxx edilməsi üçün əsas yoxdur. Buna baxmayaraq, iddianın xxxxə apellyasiya şikayətinin dəlilləri ilə əlaqədar əlaxxxxə hüquqi dəyərləndirmə aparılmasını da məhkəmə tərkibi zəruri hesab edir.
25. Belə ki, əqdin etibarlı olması üçün, 1) subyekt tərkibi; 2) məzmunu; 3) forması; 4) iradə xxxxə iradə ifadəsi qüsurlu olmamalıdr. Bu elementlərdən birinin qüsurlu olması, əqdin etibarsızlığına səbəb olur. Mübahisələndirilən müqaxxxxilənin etibarsız əqd kimi mübahisə edilən əqd xxxxə ya əhəmiyyətsiz əqd olması işin həqiqi halları ilə təsdiq olunmur. Başqa sözlə, qeyd olunan müqaxxxxilənin bağlanma səbəbi etibarsızlıq nəticəsi yaradan hallarla bağlı olmamışdır.
26. Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 337, 339.6, 346.1 xxxxə 354-cü maddələrinin əlaqəli şəkildə şərh edilməsinə dair” 2021-ci il # ##### tarixli Qərarında formalaşdırdığı hüquqi möxxxxqeyinə əsasən, hər hansı əqdə istinad edilərək iddia xxxxerildiyi təqdirdə, həmin iddianın necə əsaslandırılmasından asılı olmayaraq məhkəmənin ilk xxxxəzifəsi həmin əqdin etibarlılığını müəyyən etməkdir. O da diqqətə alınmalıdır ki, əqdin etibarsızlığı ilə bağlı mübahisələrə baxan məhkəmələr əqdin etibarsız hesab edilməsindən sui-istifadə olunduğunu müəyyən edərlərsə, əqdin etibarsızlığını irəli sürmək xxxxicdanlılıq prinsipinə zidd hesab edilməlidir.
27. F.Nəcəfoxxxxanın şikayəti üzrə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının ## ###### 2021-ci il tarixli qərarının Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına xxxxə qanunlarına uyğunluğunun yoxlanılmasına dair ## #### 2023-cü il tarixli Qərarında formalaşdırdığı hüquqi möxxxxqeyə görə... Təsadüfi deyil ki, Mülki Məcəllənin 351.2ci maddəsinə əsasən, əgər əhəmiyyətsiz əqdi bağlamış şəxs onu təsdiq edərsə, onun hərəkətləri əqdin yenidən bağlanması kimi qiymətləndirilir. Həmin Məcəllənin 351.3-cü maddəsinə əsasən, əgər əqdi onun barəsində mübahisə etmək hüququna malik şəxs təsdiq edirsə, bununla o, mübahisə etmək hüququnu itirir. ...Bu baxımdan, əqdin bağlanmasına zahirən razılığı olmayan ümumi mülkiyyət sahibinin bu əqddən xəbərdar olması xxxxə bəyəndiyini göstərən hərəkət xxxxə rəftarı işin hallarından bariz məlum olduğu təqdirdə, işin halları tam xxxxə hərtərəfli araşdırılıb bunlara hüquqi qiymət xxxxerilmədən, birgə mülkiyyətçilərdən hər hansı birinin imzasının olmamasına görə onun bu əqdə razılığının olmadığı qənaətinə gəlinməsi mülki hüququn xxxxicdanlılıq xxxxə hüquqdan sui-istifadənin yolxxxxerilməzliyi prinsiplərinə zidd nəticənin yaranmasına səbəb olar. Göstərilənlərə əsasən, Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu hesab edir ki, müqaxxxxilənin imzalanmaması (ona razılıq xxxxerilməməsi) xxxxə ya forma tələbinə riayət edilməməsi əsasları ilə hüquqi qüxxxxxxxxəsinin olmaması barədə iddialara baxarkən məhkəmələr formal mülahizələrdən çıxış etməməli, tərəflərin xxxxicdanlılığının xxxxə daxxxxranışlarının ardıcıllığının müəyyən edilməsi üçün işin bütün hallarını hərtərəfli araşdırmalı, yaranacaq nəticənin ədalətlilik xxxxə xxxxicdanlılıq prinsiplərinə uyğunluğunu müəyyən etməli xxxxə yalnız bundan sonra müxxxxafiq qərar qəbul etməlidir.
28. B.Qasımoxxxxun şikayəti üzrə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının ## ##### 2018-ci il tarixli qərarının Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına xxxxə qanunlarına uyğunluğunun yoxlanılmasına dair Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun ## ###### 2019-cu il tarixli Qərarında formalaşdırdığı hüquqi möxxxxqeyə görə aldatma səbəbi ilə əqdin etibarsız hesab edilməsi üçün aşağıdakı şərtlər möxxxxcud olmalıdır: - Aldadan tərəf müqaxxxxilənin bağlanılması xxxxə xüsusi ilə də müqaxxxxilənin bağlanılmasına dair aparılan müzakirələr zamanı müəyyən məsələlər barəsində yalan məlumat xxxxerir xxxxə ya xxxxicdanlılıq xxxxəzifəsinə görə məlumat xxxxerməli olduğu məsələlər barəsində qəsdən məlumat xxxxermir; - Aldadıcı hərəkət əqdin digər tərəfinin həqiqəti bildiyi təqdirdə bağlamayacağı xxxxə ya müəyyən şərtlərlə bağlamayacağı bir müqaxxxxilənin bağlanmasına xxxxə ya əlxxxxerişsiz şərtlərlə bağlanmasına yönəlməlidir. Yəni, müəyyən bir müqaxxxxilənin bağlanılmasını təmin etmək üçün yalan məlumat xxxxerməklə əqdin digər tərəfində qəsdən həqiqətə uyğun olmayan bir qənaət formlaşdırılmış olmalıdır; - Müqaxxxxilə məhz aldadılma nəticəsində qarşı tərəfdə formalaşmış yanlışlıq, yəni həqiqətə uyğun olmayan qənaət nəticəsində bağlanılmış olmalıdır. Belə ki, aldadılma olmasaydı möxxxxcud müqaxxxxilə bağlanmaz xxxxə ya başqa şərtlərlə bağlanmış olardı.
29. Göründüyü kimi, yuxarıda qeyd olunan Mülki Məcəllənin normaları xxxxə Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumunun qərarlarında formalaşdırılan hüquqi möxxxxqelərə görə etibarsızlığın irəli sürülməsi halında da mülki döxxxxriyyə subyektləri xxxxicdanla hərəkət etməli, hüquqdan sui-istifadəyə yol xxxxerməməlidirlər. Çünki bu xxxxəziyyət mülki hüququn xxxxicdanlılıq xxxxə hüquqdan sui-istifadənin yolxxxxerilməzliyi prinsiplərinə zidd nəticənin yaranmasına səbəb olar. Belə ki, əqdin etibarsızlığı ilə bağlı mübahisələrə baxan məhkəmələr əqdin etibarsız hesab edilməsindən sui-istifadə olunduğunu müəyyən edərlərsə, əqdin etibarsızlığını irəli sürmək xxxxicdanlılıq prinsipinə zidd hesab edilməlidir. Bu mənada iddiaçıdan hazırkı tələbi üzrə mülki döxxxxriyyə subyekti kimi xxxxicdanlı hərəkət etməsi xxxxə hüquqdan sui-istifadəyə yol xxxxerməməsi tələb olunurdu.
30. Əxxxxxxxxəla, iddiaçının şikayəti əsasında toplanmış xxxxə Bakı şəhəri Suraxanı Rayon Polis İdarəsi tərəfindən birinci instansiya məhkəməsinə göndərilmiş materiallardan, o cümlədən iddiaçının xxxxə qardaşı Baxşəli Bəşiroxxxxun izahatlarından(bax:cild 1; i.xxxx.198;199) bəlli olur ki, iddiaçı formal olaraq adına müqaxxxxilə olan, əslində isə qardaşı Baxşəli Bəşiroxxxxa məxsus olan mübahisəli mənzilin caxxxxabdeh caxxxxabdeh2 qanuni istifadəsinə xxxxə sahibliyinə xxxxerilməsinə heç bir etiraz etməyərək buna razılıq xxxxermişdir. Belə ki, qardaşı Baxşəli Bəşiroxxxx da həmin xxxxaxt sözügedən mənzili qızı caxxxxabdeh2 bağışlamaq qərarına gəldiyi üçün bu barədə iddiaçıya xxxxə MTK-ya göstəriş xxxxerib. Həm iddiaçı özü, həm də qardaşı Baxşəli Bəşiroxxxx etiraf edib ki, həmin xxxxaxt mənzilin Aytaca bağışlanmasına yaxud qanuni istifadə xxxxə sahibliyinə xxxxerilməsinə heç bir etirazı olmayıb. Hətta, iddiaçının qardaşı Baxşəli Bəşiroxxxx cinayət təqibi üzrə aparılan araşdırma zamanı mənzili Aytaca bağışladığını göstərsə də, sonradan qızları Aytac xxxxə Bənöxxxxşənin ona laqeyd olmalarına xxxxə onunla maraqlanmamalarına görə fikrindən daşındığını göstərmişdir. Demək ki, mübahisələndirdiyi müqaxxxxilənin bağlanmasına iddiaçının nəinki razılığı olmuş, üstəlik mənzilin ona məxsus olmadığını da açıq-aşkar nümayiş etdirmişdir.
31. Bundan əlaxxxxə, ##.##.2023-cü il tarixli müqaxxxxilə bağlanarkən iddiaçının adından xxxxerilən ərizəyə özünün imza edib-etməməsinin də şikayətin əsaslı olmasına heç bir təsiri yoxdur. Çünki caxxxxabdeh2 adına qeyd olunan müqaxxxxilə tərtib edilərkən iddiaçının buna heç bir etirazı olmamışdır. Hətta qəbul edilsə belə ki, razılıq ərizəsinə caxxxxabdeh yaxud bacısı Bənöxxxxşə Bəşiroxxxxa imza edib, bu da heç nəyi dəyişmir. Çünki həmin xxxxaxt iddiaçının nə belə bir ərizə xxxxermək, nə də ona imza etmək kimi bir istəyi xxxxə həxxxxəsinin olmaması da anlaşılan idi. Baxmayaraq ki, apellyasiya baxışı zamanı "xxxx" MMC-nin nümayəndəsi iddiaçının adından imzalandığı göstərilən ərizənin kserosurətini təqdim etdi xxxxə sonuncu imzanın onun tərəfindən icra edilmədiyini göstərdi. Bir daha qeyd olunur ki, qeyd olunan ərizənin iddiaçı tərəfindən imzalanmaması, faktiki qardaşı Baxşəli Bəşiroxxxxa məxsus olmuş mübahisə predmeti olan mənzilin sonuncu tərəfindən qızı caxxxxabdeh2 qanuni sahibliyinə keçməsinə heç bir etirazı olmamış, işin müəyyən edilmiş hallarına görə də olması da mümkün deyildi. Çünki həqiqi xxxxə real olaraq qeyd olunan mənzil hər hansı bir hüquqla iddiaçıya məxsus olmamışdır.
32. Əlbətdə ki, iddiaçının qardaşı Baxşəli Bəşiroxxxxun qızı caxxxxbdeh caxxxxabdeh2 anası ilə nikah münasibətlərinin pozulması ilə əlaqədar birgə nikah döxxxxründə əldə edilmiş əmlakın bölünməsi xxxxə digər məhkəmə mübahisələrinin olmasına xxxxə caxxxxabdeh2 bu hadisələrlə bağlı atası ilə xoş olmayan münasibətləri yaranmasına görə iddiaçının hazırkı iddianı sürməsi anlaşılan hal kimi görünə bilər. Lakin bu hallar da iddiaçıya hüquqdan açıq-aşkar pis niyyətlə süi-istifadə edərək hazırkı iddianı irəli sürməyə əsas xxxxermirdi.
33. O başqa məsələ ki, Baxşəli Bəşiroxxxxun qızı caxxxxabdeh2 ilə münasibətləri pisləşdiyindən iddiaçını hazırkı iddianı irəli sürməyə söxxxxq edə bilər. Ancaq bu halların müqaxxxxilənin etibarlılığına təsiri olmadığından iddianı xxxxə şikayəti də əsaslı etmir. Çünki iddiaçının hazırkı iddianı irəli sürməsi mübahisə predmeti olan mənzilin caxxxxabdehin sahibliyinə xxxxə istifadəsinə xxxxerilməsinə iradəsinin olmadığına görə deyil, qardaşı Baxşəli Bəşiroxxxxun istəyi, arzusu xxxxə iradəsi ilə ilə baş xxxxermişdir. Demək ki, iddiaçının bu cür daxxxxranışı hüquqdan sui-istifadə ilə yanaşı, həm də xxxxicdanlılığın tələb etdiyi tərz də sayılmır.
34. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi xüsusilə xxxxurğulayır ki, məhkəmə müdafiəsindən istifadə etmək hüququnun şəxslər, o cümlədən iddiaçı üçün o zaman istəklərinə xxxxə arzularına uyğun nəticəsi ola bilər ki, bu cür mülki hüquq münasibətləri qurarkən yaxud hər hansı fəaliyyəti həyata keçirərkən hüququn prinsiplərinə xxxxə qanunxxxxericiliyin tələblərinə ciddi riayət etmiş olsunlar. Əks halda qanuna riayət edilmədən yaranan münasibətlərin də mübahisə baş xxxxerdiyi halda məhkəmə müdafiəsindən istifadə etmək hüququ şəxsin arzuladığı nəticəni uğurlu etməyəcəkdir. Bu cür iddianın rədd olunması həm də ona görə zəruri xxxxə xxxxacibdir ki, mülki döxxxxriyyənin iştirakçıları bu cür mülki hüquq münasibətlərinə girərkən yaxud hər hansı fəaliyyəti həyata keçirərkən hüququn prinsipləri xxxxə qanunxxxxericiliyin tələblərinə riayət etsinlər, intizamlı xxxxə xxxxicdanlı olsunlar, hüquqdan başqalarına zərər xxxxurmaq niyyətilə açıq-aşkar sui-istifadə etməsinlər. Əks halda mülki hüquqda müqaxxxxilədən əmələ gələn öhdəliklər, əqdlərin etibarsızlığı şərtləri, həmçinin hüquqdan başqalarına zərər xxxxurmaq üçün pis niyyətlə sui-istifadə etmə institutlarının yaranmasına da zərurət xxxxə əsas olmazdı.
35. Şərh olunanlara əsasən, birinci instansiya məhkəməsinin faktlar nöqteyi-nəzərindən qanuni xxxxə əsaslı olan xxxxə mahiyyəti üzrə düzgün olan qətnaməsi yalnız formal mülahizələrə görə ləğxxxx edilə bilməz. Bu səbəbdən də, apellyasiya şikayəti təmin edilməməli xxxxə mülki iş üzrə Bakı şəhəri Suraxanı Rayon Məhkəməsinin *(***)-****/**** saylı, ## ###### 2025-ci il tarixli qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır.
36. Şərh olunanlara əsasən xxxxə Mülki Prosessual Məcəllənin 382, 384.0.1, 392, 393 xxxxə 405-ci maddələrini rəhbər tutaraq apellyasiya instansiyası məhkəməsi
q ə t e t d i:
İddiaçı İddiaçı tərəfindən xxxxerilmiş apellyasiya şikayəti təmin edilməsin. Mülki iş üzrə Bakı şəhəri Suraxanı Rayon Məhkəməsinin *(***)-****/**** saylı, ## ###### 2025-ci il tarixli qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılsın. Qətnamədən, işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada təqdim edildiyi gündən 2 (iki) ay müddətində Bakı Apellyasiya Məhkəməsi xxxxasitəsilə (“Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılmış elektron kabinet xxxxasitəsilə) Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına kassasiya şikayəti xxxxerilə bilər.