Bakı Şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(004)-2475/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № e-2(004)-2475/2025 10.07.2025 BAKI ŞƏHƏRİ YASAMAL RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Oruclu Aydan Adəm qızının sədrliyi, Məhkəmə iclasının katibi Şəfiyev Rəhman İntizar oğlunun katibliyi, İddiaçının nümayəndəsi Nümayəndə, Cavabdeh iştirakları ilə, İddiaçı Cavabdeh qarşı “pul” tələbinə dair iddia ərizəsi üzrə mülki işə məhkəmənin inzibati binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı MMC Cavabdeh qarşı “pul” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Cavabdeh xx.xx.2022-cu il tarixli Müqavilə üzrə əsas borcun – 1100 manat, 420 manat məbləğində cərimə-dəbbə pulunun, gecikdirilmiş vaxt üçün illik 5% məbləğində hesablamaqla 23.07 manat pulun, cəmi 1543,07 və 36 manat dövlət rüsumunun tutularaq İddiaçı MMC-yə ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, İddiaçı MMC (Saxlayıcı) ilə Cavabdeh (Tapşıran) arasında xx.xx.2022-ci il tarixli “Malların anbardasaxlama müqaviləsi” (bundan sonra – “Müqavilə”) bağlanmışdır. Müqavilənin şərtlərinə əsasən “Saxlayıcı” sifariş əsasında “Tapşıran”a məxsus malları özünə məxsus saxlanc anbarında saxlamağı, “Tapşıran” isə bunun müqabilində Müqavilənin 5.1-ci bəndində müəyyən olunmuş qaydada və məbləğdə (aylıq 100 manat) saxlama haqqını ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İddiaçı tərəfindən Müqaviləyə əsasən üzərinə götürülən öhdəliklər tam yerinə yetirilsə də, bu günə qədər dəfələrlə edilən müraciətlərə baxmayaraq, Cavabdeh 08 may 2024-cü il tarixindən saxlama haqqını ödəməkdən yayınmaqdadır. Belə ki, cavabdeh tərəfindən Müqavilənin şərtləri pozularaq saxlama haqqı Müqavilə ilə müəyyən olunmuş qaydada və müddətdə iddiaçıya ödənilməmişdir. Bununla bağlı iddiaçı tərəfindən cavabdehə pretenziya məktubu da ünvanlanmışdır, lakin bu günədək qeyd edilən pul şirkətə ödənilməmişdir. Hazırda Cavabdeh İddiaçı MMC-yə 1100 (bir min yüz) manat məbləğində borcu vardır. Bundan əlavə, Müqavilənin 5.4-cü bəndinə əsasən “Saxlama haqqının ödənilməsinin gecikdirildiyi hər gün üçün Tapşıran Saxlayıcıya aylıq saxlama haqqının 1% miqdarında cərimə hesablayır.” Belə olan halda əsas borc məbləğindən əlavə cərimə məbləğinin də ödənilməsi zərurəti vardır. Müqavilənin həmin bəndinə əsasən cərimə məbləği 1683 (bir min altı yüz səksən üç) manat təşkil etsə də, iddiaçı tərəfindən güzəşt faizi tətbiq edilərək qeyd olunan məbləğin ≈25%-i həcmində, yəni cəmi 420 manat dəbbə pulu tələb edilməkdədir. Daha sonra İddiaçı MMC məhkəməyə iddia tələbinin dəqiqləşdirilməsi barədə ərizə verərək, Cavabdeh xx.xx.2025-ci il tarixinə hesablanmış 1100 (min yüz) manat məbləğində əsas borcun, 420 (dörd yüz iyirmi) manat cərimə-dəbbə pulunun, gecikdirilmiş vaxt üçün illik 5% məbləğində hesablamaqla 23.07 (iyirmi üç manat yeddi qəpik) manat pulun, qətnamə icra olunan günə kimi hər ay 100 (bir yüz) manat məbləğində saxlama haqqının və 36 (otuz altı) manat dövlət rüsumunun tutularaq İddiaçı MMC-yə ödənilməsi, borc məbləğinin anbarda saxlanılan mallara yönəldilməsi, malların satışından əldə edilən pul vəsaiti borc məbləğini ödəməzsə, qalıq borcun Cavabdeh tutulması, borc tam ödənildikdən sonra anbar sahəsinin tam boşaldılaraq İddiaçı MMC-yə təhvil verilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Daha sonra İddiaçı MMC məhkəməyə iddia tələbinin dəqiqləşdirilməsi barədə ərizə verərək, Cavabdeh xx.xx.2025-ci il tarixinə hesablanmış 1000 (min) manat məbləğində əsas borcun, 420 (dörd yüz iyirmi) manat cərimə-dəbbə pulunun, gecikdirilmiş vaxt üçün illik 5% məbləğində hesablamaqla 33.03 (otuz üç manat üç qəpik) manat pulun, qətnamə icra olunan günə kimi hər ay 100 (bir yüz) manat məbləğində saxlama haqqının və 36 (otuz altı) manat dövlət rüsumunun tutularaq İddiaçı MMC-yə ödənilməsi, borc məbləğinin anbarda saxlanılan mallara yönəldilməsi, malların satışından əldə edilən pul vəsaiti borc məbləğini ödəməzsə, qalıq borcun Cavabdeh tutulması, borc tam ödənildikdən sonra anbar sahəsinin tam boşaldılaraq İddiaçı MMC-yə təhvil verilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Daha sonra iddiaçının nümayəndəsi Nümayəndə məhkəmə iclasında iddia tələbinin həcminin azaldılması barədə ərizə verərək, gecikdirilmiş vaxt üçün illik 5% məbləğində hesablanmış 33.03 manat pulun tələb edilməsi hissəsində iddiadan imtina etdiklərini bildirmiş və həmin hissədə təmin edilməməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında iştirak edən iddiaçının nümayəndəsi Nümayəndə iddia tələbini müdafiə edərək, iddia ərizəsinin məzmununa uyğun izahat verərək, iddianın təmin edilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etdi. Məhkəmə iclasında iştirak edən Cavabdeh iddia tələbini qəbul edərək, iddianın təmin edilməsinə etiraz etmədiyini bildirdi. İş materiallarında olan İddiaçı MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2022-ci il tarixli malların anbarda saxlama müqaviləsinə əsasən Saxlayıcı (anbar sahibi) İddiaçı MMC sifariş əsasında Tapşıran Cavabdeh ona verdiyi daşınar əşyaları (bundan sonra “Mallar”ı) özünə məxsus anbarda saxlamağı, Tapşıran isə bunun müqabilində bu Müqavilə müəyyən olunmuş qayda və müddətdə saxlama haqqı ödəməyi öhdəsinə götürür. Müqavilənin 2.1-ci bəndinə əsasən müqavilə bağlandığı andan qüvvədədir və xx.xx.2022ci il tarixinədək qüvvədədir. Müqavilənin bitməsinə ən azı 10 gün qalmış ona xitam vermək haqqında hər hansı tərəfin yazılı müraciəti olmadıqda, müqavilənin müddəti hər dəfə eyni müddətə uzadılmış hesab olunur. Müqavilənin 5.1-ci bəndinə əsasən bu Müqaviləyə əsasən malların anbarda saxlama haqqı aylıq 100 manat məbləğində müəyyən edilir və öncədən ödənilir. Müqavilənin 5.3-cü bəndinə əsasən saxlama haqqı malların anbar aktı üzrə anbara daxil edildiyi gündən etibarən son malın anbardan çıxarıldığı günə kimi hesablanır. Müqavilənin 5.4-cü bəndinə əsasən “Tapşıran” saxlama haqqının gecikdirilməsinə görə “Saxlayıcı”ya hər gecikdirilmiş gün üçün aylıq saxlama haqqının 1%-i məbləğində cərimə ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Müqavilənin 5.5-ci bəndinə əsasən saxlama haqqının gecikdirildiyi gündən etibarən 3 (iki) ay ərzində Tapşıran saxlama haqqını və cərimə məbləğini ödəməzsə Saxlayıcı Tapşıranı yazılı qaydada xəbərdar etməklə yaranmış borc məbləğini saxlanc mallarına yönəltmək barədə müvafiq tədbirləri həyata keçirə bilər. İş materiallarında olan xx.xx.2025-ci il tarixli maliyyə arayışına əsasən İddiaçı MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanılmış xx.xx.2022-ci il tarixli “Malların anbarda saxlama” Müqaviləsinə əsasən malların saxlanılması üçün İddiaçı MMC saxlanc anbarını Cavabdeh istifadəsinə vermişdir. Bu müddət ərzində Cavabdeh tərəfindən saxlama haqqı olaraq ümumilikdə 300 manat məbləğində ödəniş edilmişdir. Cavabdeh ödəniş üzrə xx.xx.2025-ci il tarixinədək 379 gün gecikməsi müşahidə edilir. Cavabdeh İddiaçı MMC-yə xx.xx.2025-ci il tarixinə əsas borcu 1000 manat, cərimə borcu 2411 manat və gecikdirilmiş vaxt üçün illik 5% məbləğində hesablanmaqla 33.03 manat təşkil edir. İş materiallarında olan İddiaçı MMC tərəfindən Cavabdeh ünvanlanmış pretenziya məktubuna əsasən pretenziya məktubu rəsmi qaydada təqdim edildikdən sonra Cavabdeh 3 iş günü müddətində gecikmiş anbarda saxlama haqqı məbləği olaraq 600 manat ödənilməsi, əks təqdirdə məhkəmə və hüquq mühafizə orqanlarına müraciət ediləcəyi, belə olan halda isə əlavə olaraq cərimə borcu kimi hesablanmış 483 manat pulun alınaraq anbarda saxlanılmış malların boşaldılmasına, açıq hərracda satılmasına dair müvafif icra tədbirlərinə başlanacağı qeyd edilmişdir. Məhkəmə tərəflərin izahatlarını dinləyib, cavabdehin iddiani etiraf etməsini nəzərə alıb, iş materiallarını araşdırıb, toplanmış sübutlara məcmu halda hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməlidir. Belə ki, Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin: 385.1-ci maddəsinə görə öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. 386.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olmaqla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır. 399.1-ci maddəsinə əsasən müqavilə bağlandığı andan qüvvəyə minir və tərəflər üçün məcburi olur. 442-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə, onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. 445.2.1 və 445.2.2-ci maddələrinə əsasən öhdəliyin onun icrası üçün müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi və icra müddəti çatanadək kreditorun etdiyi xəbərdarlıqdan sonra da öhdəliyin icra edilməməsi borclunun icranı gecikdirməsi sayılır. 448.1-ci maddəsinə əsasən əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. 462.1-ci maddəsinə əsasən dəbbə pulu (cərimə, penya) qanun və ya müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. 465.2-ci maddəsinə əsasən əgər borclu öhdəliyin lazımınca icra edilməməsi, o cümlədən müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi üçün cərimə ödəyəcəyini vəd etmişdirsə, kreditor cərimənin ödənilməsini və öhdəliyin icrasını tələb edə bilər. 822-ci maddəsinə əsasən saxlama müqaviləsinə görə bir şəxs (yük götürən, saxlayıcı) başqa şəxsin (yük verənin, tapşıranın) ona verdiyi daşınar əşyanı saxlamağı və müqavilənin qüvvəsi sona çatdıqda qaytarmağı öhdəsinə götürür. 823.1-ci maddəsinə əsasən tapşıran saxlama müqaviləsinin icrası ilə bağlı saxlayıcının çəkdiyi zəruri xərclərin əvəzini ödəməlidir. 823.2-ci maddəsinə əsasən tapşıran saxlama üçün muzdu yalnız o halda ödəməlidir ki, bu, şərtləşdirilmiş olsun və ya şərait nəzərə alınmaqla saxlama üçün muzd ödənilməsi qəbul edilmiş olsun. Zərurət olduqda muzd saxlamanın sonunda ödənilir. Müəyyən zaman hissələri üçün muzd ödənilməsi barədə razılaşma olduqda həmin muzd müvafiq olaraq ayrı-ayrı zaman hissələrinin sonunda hissələr şəklində ödənilir. 830.1-ci maddəsinə əsasən əgər müəyyən muzd (saxlama haqqı) şərtləşdirilməyibsə, anbar sahibinin anbarda saxlama üçün adi haqq almaq hüququ vardır. Əgər tapşıran malı tamamilə və ya qismən geri qəbul edərsə, saxlama haqqını hər bir halda ödəməlidir. Əgər saxlama müddəti üç aydan çoxdursa, anbarda saxlama haqqı müvafiq olaraq hər üç ayın sonunda ödənilir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin: 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. 52.2-ci maddəsinə əsasən cavabdeh bu barədə yazılı ərizə verilməklə və ya protokolda qeyd edilməklə ona qarşı verilən iddianı tam və ya qismən etiraf etmək hüququna malikdir. 191.3-cü maddəsinə əsasən cavabdeh tərəfindən iddia etiraf edildikdə və bu, məhkəmə tərəfindən təsdiq edildikdə, məhkəmə iddiaçının irəli sürdüyü tələblərin təmin olunması barədə qətnamə çıxarır. 217.4-cü maddəsinə əsasən məhkəmə öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. 220.4-cü maddəsinə görə cavabdeh tərəfindən iddia tələbi etiraf edildikdə qətnamənin əsaslandırıcı hissəsində yalnız iddianın etiraf edilməsi və onun məhkəmə tərəfindən qəbul edilməsi göstərilə bilər. Məhkəmə araşdırması zamanı müəyyən edildi ki, saxlayıcı İddiaçı MMC ilə tapşıran Cavabdeh arasında xx.xx.2022-ci il tarixli malların anbarda saxlama müqaviləsi bağlanmışdır. Müqavilənin şərtlərinə əsasən “Saxlayıcı” sifariş əsasında “Tapşıran”a məxsus malları özünə məxsus anbarda saxlamağı, “Tapşıran” isə bunun müqabilində müqavilədə müəyyən edilmiş qaydada və müddətdə saxlama haqqını ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Cavabdeh müqavilə ilə üzərinə götürdüyü öhdəlikləri vaxtında icra etməmiş, malları iddiaçı Yük Taksisi.Az” MMC-nin saxlanc anbarında saxlamasına baxmayaraq 100 manat məbləğində saxlama haqqını müqavilədə müəyyən edilmiş qaydada və müddətdə ödəməyərək, müqavilənin şərtlərini pozmuş, öhdəliklərini lazımınca icra etməmişdir. Belə olan halda məhkəmə hesab edir ki, Cavabdeh xx.xx.2025-ci il tarixinə hesablanmış 1000 manat məbləğində əsas borcun tutulması hissəsində iddia tələbi əsaslıdır və təmin edilməlidir. Məhkəmə malların anbardan çıxarılan günə kimi cavabdehdən saxlama haqqının tutulması hissəsində də iddia tələbini əsaslı hesab edir. Belə ki, müqavilənin şərtlərinə əsasən saxlama haqqı malların anbar aktı üzrə anbara daxil edildiyi gündən etibarən son malın anbardan çıxarıldığı günə kimi hesablanır. Yuxarıda qeyd olunanlar əsas götürülməklə, məhkəmə iddia tələbini borc məbləğinin anbarda saxlanılan mallara yönəldilməsi, malların satışından əldə edilən pul vəsaiti borc məbləğini ödəməzsə, qalıq borcun Cavabdeh tutulması, borc tam ödənildikdən sonra anbar sahəsinin tam boşaldılaraq İddiaçı MMC-yə təhvil verilməsi hissəsində də əsaslı hesab edir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 467-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Belə olan halda məhkəmə tələb olunan cərimənin əsas borc məbləğinə nisbətini, eləcə də həm kreditorun, həm də borclunun əsaslı mənafelərini nəzərə alaraq hesab edir ki, cavabdehdən tutulması tələb olunan 420 manat məbləğində dəbbə pulu (cərimə) azaldılaraq 50 manat məbləğində müəyyən edilməlidir. Beləliklə, məhkəmə sadalanan qanunvericilik normalarını rəhbər tutmaqla, cavabdehin saxlama müqaviləsinə əsasən üzərinə götürdüyü öhdəlikləri vaxtında icra etmədiyini və cavabdehin iddianı etiraf etməsini nəzərə alaraq hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməli, Cavabdeh xx.xx.2025-ci il tarixinə hesablanmış 1000 manat əsas, 50 manat cərimə borcu, mallar anbardan çıxarılan günə kimi hər ay 100 manat məbləğində saxlama haqqı tutularaq İddiaçı MMC-yə ödənilməli, borc məbləği anbarda saxlanılan mallara yönəldilməli, malların satışından əldə edilən pul vəsaiti borc məbləğini tam həcmdə ödəməzsə, qalıq borc Cavabdeh tutulmalı, borc tam ödənildikdən sonra anbar sahəsi tam boşaldılaraq İddiaçı MMC-yə təhvil verilməlidir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.1-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Məhkəmə xərcləri ilə əlaqədar məsələyə münasibətdə məhkəmə hesab edir ki, iddia qismən təmin edildiyindən iş üzrə ödənilmiş 36 manat məbləğində dövlət rüsumunun 30.5 manat məbləği cavabdehə aid edilməlidir. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 227, 233, 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh xx.xx.2025-ci il tarixinə hesablanmış 1000 (min) manat əsas, 50 (əlli) manat cərimə borcu, mallar anbardan çıxarılan günə kimi hər ay 100 (yüz) manat məbləğində saxlama haqqı və dövlət rüsumu olaraq ödənilmiş 30.5 (otuz manat əlli qəpik) manat məbləğində pul tutularaq İddiaçı MMC-yə ödənilsin. Borc məbləği Cavabdeh anbarda saxlanılan mallarına yönəldilsin. Malların satışından əldə edilən pul vəsaiti borc məbləğini ödəməzsə, qalıq borc Cavabdeh tutulsun. Borc tam ödənildikdən sonra anbar sahəsi tam boşaldılaraq İddiaçı MMC-yə təhvil verilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinetdən Bakı Şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədikdə, işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim: Aydan Oruclu