Abşeron Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(012)-4488/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Xırdalan şəhəri İş № e-2(012)-4488/2022 21.10.2022 ABŞERON RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Məmmədov Elman Tofiq oğlunun sədrliyi, Mirzəzadə Şəbnəm Çingiz qızının katibliyi, İddiaçı "xxxx" ASC-nin nümayəndəsi Nümayəndə iştirakı ilə, İddiaçı "xxxx" ASC-nin Cavabdeh qarşı «borcun tutulması» tələbi barədə iddia ərizəsi üzrə mülki işə Abşeron rayon Məhkəməsinin inzibati binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, müəyyən etdi: İddiaçı "xxxx" ASC iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Cavabdeh istifadə etdiyi elektrik enerjisi üzrə yaranmış 10750,14 manat borc və ödənilmiş 122,65 manat məbləğində dövlət rüsumunun cavabdehdən tutularaq iddiaçı "xxxx" ASC-nin xeyrinə ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddiaçı "xxxx" ASC-nin nümayəndəsi Nümayəndə iddia tələbini onunla əsaslandırdı ki, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin xx.xx.2015-ci il tarixli sərəncamı ilə təsis edilmiş "xxxx" ASC istehlakçıları elektrik enerjisi ilə təmin edən yeganə təchizatçıdır. İstehlakçılara verilən elektrik enerjisi sayğac vasitəsilə ölçülür və Tarif Şurasının qərarı ilə müəyyən olunmuş tarif qiyməti əsasında istehlakçı tərəfindən ödənilir. İddia ərizəsinə əlavə edilmiş arayışdan və abunə haqqında bildirişlərdən göründüyü kimi, abonent kodu **********00855 olan Cavabdeh elektrik enerjisindən istifadə etməsi ilə bağlı iddiaçı "xxxx" ASC-yə cəmi 10750,14 manat borcu yaranmışdır. Həmin borcun ödənilməsi ilə bağlı cavabdehə dəfələrlə müraciət olunmuş, lakin o, müxtəlif bəhanələrlə istifadə etdiyi elekrik enerjisinin haqqı olan 10750,14 manat borcu bugünədək ödəməyərək "xxxx" ASC-yə zərər vurmuşdur. "xxxx" ASC-nin əməkdaşları hər ay cavabdehin ünvanına gələrək, sayğacın göstəricisini götürməklə ona borcu haqqında bildiriş xəbərdarlıq (hesab-faktura) təqdim etməsini tələbin irəli sürülməsi və cavabdeh tərəfindən isə vaxtaşırı müəyyən miqdarda ödənişlərin edilməsi onun öz öhdəliklərini etiraf etməsi kimi qiymətləndirilməlidir. Aşağıdakı hüquqi əsaslara görə iddia tələbi təmin edilməlidir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin xx.xx.2005-cı il tarixli, 18 saylı qərarı ilə təsdiq edilmiş «Elektrik enerjisindən istifadə Qaydaları»nın 8.14-cü bəndinə əsasən, istehlakçı hesablaşma dövründə ona buraxılmış elektrik enerjisinin haqqını enerjitəchizatı müəssisəsi tərəfindən ödəmə sənədi təqdim edildikdən sonra bir ay müddətində ödəməlidir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası MPM-nin 4-cü maddəsinin tələbinə görə (müdafiə üçün məhkəməyə müraciət etmək hüququ) bütün fiziki və hüquqi şəxslər özlərinin qanunla qorunan hüquq və azadlıqlarını, eləcə də maraqlarını qorumaq və təmin etmək məqsədilə qanunla müəyyən edilmiş qaydada məhkəmə müdafiəsindən istifadə etmək hüququna malikdirlər. Odur ki, tələb edilən borcun əsasını abonentin işıqdan istifadə qaydalarının pozulması barədə tərəflərindən tərtib edilmiş 2 akt və debitor borcu təşkil edir. 1-ci akt xx.xx.2016-ci il tarixdə tərtib edilmiş və 297,66 manat cərimə hesablanmışdır. 2-ci akt isə xx.xx.2019-cu il tərtib edilərək, abonentə 243,56 manat cərimə hesablanmışdır. xx.xx.2019-cu il tarixli akt 2019-cu il tarixdə tərtib edilməsinə baxmayaraq, ilin sonu olduğu üçün akt xx.xx.2020-ci il tarixdə sistemə yerləşdirilmişdir. Debitor borcu isə 2015-ci il tarixdən iddia ərizəsi məhkəməyə verilən tarixə qədər hesablanan borcdur. Qeyd olunanlara əsasən o, iddia tələbinin təmin edilməsini məhkəmədən xahiş etdi. Məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdar edilməsinə baxmayaraq iş üzrə Cavabdeh məhkəmə iclasına gəlməmiş və gəlməmə səbəbi barədə məlumat verməmişdir. Azərbaycan Respublikası MPM-in 185.5-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işə cavabdehin iştirakı olmadan baxmağı məqsədə müvafiq hesab etmişdir. İş materiallarında olan "xxxx" ASC tərəfindən verilmiş xx.xx.2022-ci il tarixli abunə haqqında cədvəldən görünür ki, **********00855 saylı abunə kodu üzrə sərf olunan elektirik enerjisinə görə abonentin 10975,16 manat borcu yaranmışdır. İş materiallarında olan Abşeron Rayon VVAQ Şöbəsi tərəfindən verilmiş AZ № 037610 saylı ölüm haqqında şəhadətnamədən görünür ki, X2 09 iyul 2000-ci ildə ölmüşdür. İş materiallarında olan olan "xxxx" ASC tərəfindən verilmiş hərəkət cədvəlindən görünür ki, **********00855 saylı abunə kodu üzrə sərf olunan elektirik enerjisinə görə abonent 2015-ci ildən 2022-ci il tarixədək cəmi 2021-ci il tarixində 2 manat məbləğində ödəniş etmişdir. Məhkəmə iddiaçı təşkilatın nümayəndəsini dinləyib, iş materiallarını tədqiq edərək belə hesab edir ki, aşağıdakılara əsasən iddia qismən təmin edilməlidir. Belə ki, "xxxx" ASC tərəfindən quraşdırılmış abunə kodu **********00855 olan sayğac Cavabdeh atası X1 adına olmuş, lakin X2 09 iyul 2000-ci ildə dünyasını dəyişmişdir. Daha sonra Cavabdeh hüquqi varisliyi faktiki qəbul etmiş və "xxxx" ASC ilə yenidən müqavilə bağlanmışdır. İddiaçı "xxxx" ASC-nin nümayəndəsi məhkəmə iclasında abonentə xx.xx.2016-ci il tarixli akt üzrə 297,66 manat, xx.xx.2019-cu il tarixli akt üzrə 243,56 manat cərimə hesablandığını və xx.xx.2019-cu il tarixli aktın 2019-cu il tarixdə tərtib edilməsinə baxmayaraq, ilin sonu olduğu üçün aktın xx.xx.2020-ci il tarixdə sistemə yerləşdirildiyini bildirmiş, lakin məhkəməyə sözügedən aktları təqdim edə bilmədiyindən, məhkəmə "xxxx" ASC-in nümayəndəsinin izahatına tənqidi yanaşaraq, hesab edir ki, iddia tələbi bu hissədə mötəbər sübutlarla təstiqini tapmadığından rədd edilməlidir. Bundan əlavə iş materiallarında olan olan "xxxx" ASC tərəfindən verilmiş hərəkət cədvəlindən görünür ki, **********00855 saylı abunə kodu üzrə sərf olunan elektirik enerjisinə görə abonent 2015-ci ildən 2022-ci il tarixədək cəmi 2021-ci il tarixində 2 manat məbləğində ödəniş etmişdir. Bu hal bir daha cavabdeh tərəfindən öhdəliklərinin yerinə yetirilmədiyini göstərir. Odur ki, Cavabdeh iddiaçı "xxxx" ASC-yə elektrik enerjisi üzrə 10209,58 manat debitor borcunun olması, iş materiallarında olan "xxxx" ASC tərəfindən verilmiş xx.xx.2022ci il tarixli abunə haqqında cədvəl, abonentin hərəkət cədvəli və iddiaçı təşkilatın nümayəndəsinin izahatı ilə öz təsdiqini tapdığından, həmçinin cavabdeh tərəfindən iddiaçı təşkilatın nümayəndəsinin izahatını təkzib edəcək sübutlar məhkəməyə ünvanlanmadığından, məhkəmə belə qənaətə gəlir ki, Cavabdeh istifadə etdiyi elektrik enerjisi üzrə yaranmış 10209,58 manat debitor borc tutularaq iddiaçı "xxxx" ASC-yə ödənilməlidir. Həmçinin xx.xx.2019-cu il tarixli akt 2019-cu il tarixdə tərtib edilməsinə baxmayaraq, ilin sonu olduğu üçün akt xx.xx.2020-ci il tarixdə sistemə yerləşdirilmişdir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 4-cü maddəsinin tələbinə görə (müdafiə üçün məhkəməyə müraciət etmək hüququ) bütün fiziki və hüquqi şəxslər özlərinin qanunla qorunan hüquq və azadlıqlarını, eləcə də maraqlarını qorumaq və təmin etmək məqsədilə qanunla müəyyən edilmiş qaydada məhkəmə müdafiəsindən istifadə etmək hüququna malikdirlər. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin xx.xx.2005-cı il tarixli, 18 saylı qərarı ilə təsdiq edilmiş «Elektrik enerjisindən istifadə Qaydaları»nın 8.14-cü bəndinə əsasən, istehlakçı hesablaşma dövründə ona buraxılmış elektrik enerjisinin haqqını enerjitəchizatı müəssisəsi tərəfindən ödəmə sənədi təqdim edildikdən sonra bir ay müddətində ödəməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 385.1-ci maddəsində göstərilir ki, öhdəliyə əsasən, bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Həmin Məcəllənin 425.1-ci maddəsinə əsasən öz hüquqlarını həyata keçirərkən və vəzifələrini icra edərkən tərəflərdən hər biri vicdanlılığın tələb etdiyi tərzdə, yəni şərtləşdirilmiş vaxtda və yerdə lazımi şəkildə, öhdəliyin şərtlərinə və bu Məcəllənin tələblərinə müvafiq surətdə, belə şərtlər və tələblər olmadıqda isə işgüzar adətlərə və ya adətən irəli sürülən digər tələblərə müvafiq surətdə hərəkət etməlidir. 425.2-ci maddədə isə qeyd edilir ki, öhdəlikləri icra edərkən tərəflər müqavilənin yerinə yetirilməsinə zəmin yaratmaq üçün birgə hərəkət etməli və müqavilənin məqsədinə çatmağa maneçilik törədə biləcək və ya öhdəliklərin icrasını təhlükəyə məruz qoya biləcək hər cür hərəkətlərdən çəkinməlidirlər. Həmin Məcəllənin 427.3-cü maddəsinə əsasən əgər öhdəlik onun icrası gününü və ya icra edilməli olduğu vaxt dövrünü nəzərdə tutursa və ya müəyyənləşdirməyə imkan verirsə, öhdəlik həmin gün və ya bu cür dövr ərzində istənilən an icra edilməlidir. Həmin Məcəllənin 442-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Həmin Məcəllənin 445.1-ci maddəsində göstərilir ki, icranı gecikdirmiş borclu gecikdirmə nəticəsində vurduğu zərər üçün və gecikdirmə zamanı təsadüfən baş vermiş icra mümkünsüzlüyünün nəticələri üçün kreditor qarşısında məsuliyyət daşıyır. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.1-ci maddəsinə istinad edərək hesab edir ki, dövlət rüsumuna görə ödənilmiş 122,65 manat cavabdehdən tutularaq iddiaçı təşkilatın hesabına ödənilməlidir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 14.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 217.4-cü maddəsinin tələbinə görə, məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 218.3-cü maddəsinin tələbinə görə hakim işdə iştirak edən şəxslərin verdiyi tələblər üzrə qətnamə çıxarır. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 360-cı maddələrini rəhbər tutub məhkəmə qət etdi: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh 10209,58 manat debitor borcu və ödənilmiş 122,65 manat məbləğində dövlət rüsumu tutularaq iddiaçı "xxxx" ASC-yə ödənilsin. Qətnamə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Abşeron Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Azərbaycan Respublikası Sumqayıt Apelyasiya Məhkəməsinə apelyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim: Elman Məmmədov