Naxçıvan MR Babək Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(079)-131/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Babək şəhəri İş № e-2(079)-131/2022 17.03.2022 NAXÇIVAN MR BABƏK RAYON MƏHKƏMƏSİ Babək Rayon Məhkəməsinin hakimi İsmayıl Günay Mikayıl qızı İddiaçı Cavabdeh borcun tutulması tələbinə dair mülki işə tərəflərin iştirakı olmadan məhkəmənin inzibati binasında baxaraq müəyyən etdi: İddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti 18 fevral 2022-ci il tarixdə Elektron Məhkəmə İnformasiya Sistemi vasitəsi ilə Babək Rayon Məhkəməsinə ərizə ilə müraciət edərək, Cavabdeh 143 manat 66 qəpik abunə və xidmət haqqı, 30 (iyirmi) manat dövlət rüsumu olmaqla, cəmi 173 manat 66 qəpik vəsaitin "xxxx" MMC-nin xeyrinə məcburi tutulması haqqında qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddiaçı ərizəsini onunla əsaslandırmışdır ki, Cavabdeh ilə iddiaçı "xxxx" MMC arasında bağlanmış 25.10.2017-ci il tarixli, ********* saylı "Abunə müqaviləsi"nin 2.1ci bəndində iddiaçı "xxxx" MMC tərəfindən cavabdehə telekommunikasiya xidmətlərinin göstərilməsi, cavabdeh tərəfindən isə bunun müqabilində abunə haqqının iddiaçıya ödənilməsi nəzərdə tutulmuşdur. 10.02.2022-ci il tarixli cari hesab arayışına əsasən cavabdehin ********** nömrəli mobil nömrəsi ilə rabitə xidmətlərindən istifadə etdyinə görə 143 manat 66 qəpik abunə və xidmət haqqı borcu yaranmışdır. Cari hesab fakturaya əsasən borcun ödənilməsinin son tarixi 10.02.2020-ci il müəyyən olunsa da cavabdeh müqavilənin qeyd olunan şərtlərini pozaraq borcunun ödənilməsini təmin etməmişdir. İddiaçının tələbinin hüquqi həlli ilə bağlı məhkəmə ilk olaraq iş üzrə tərəflərin nəzərinə çatdırır ki, iddianın qiyməti beş min manatdan aşağı olduğundan və iddiaçı mülki işə Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra MPM) 284-1-ci maddəsinə əsasən kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat formasında baxılmasını xahiş etdiyindən, məhkəmə işə həmin icraat formasında baxmışdır. MPM-in 284-5.3-cü maddəsinin tələbinə görə ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmalı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmalı olması qeyd olunduğundan məhkəmə iş üzrə tərəflərin iştirakı olmadan iddia tələbinə baxmışdır. Əlavə olaraq məhkəmə bildirir ki, MPM-in 284-6.1-ci maddəsi ilə müəyyən olunur ki, işə mahiyyəti üzrə baxan hakim tərəfindən iddianın tam və ya qismən təmin və ya rədd edilməsi haqqında qətnamə qəbul edilir. Mülki prosessual qanunvericiliyin sonuncu qeyd olunan tələbini nəzərə alan məhkəmə iş materiallarını qanunvericiliyin tələbləri daxilində tədqiq edərək belə nəticəyə gəlir ki, iddia təmin edilməlidir. Məhkəmənin iddianın təmin edilməsi ilə bağlı istinad etdiyi sübutlar isə iddiaçı tərəfindən iddia ərizəsinə əlavə olunmuş və məhkəmə tərəfindən tədqiq olunmuş yazılı sübutlardır. İddia ərizəsinə əlavə edilən sənədlərdən aydın olur ki, iddiaçı öz tələbini əsaslandıran halları təsdiq edən sübutları məhkəməyə təqdim etmişdir. Məhkəmə tərəfindən iddianın əsaslı sayılması ilə bağlı istinad etdiyi sübutlar isə iddiaçı tərəfindən iddia ərizəsinə əlavə olunmuş və məhkəmə tərəfindən tədqiq olunmuş yazılı sübutlardır. İddia ərizəsinə əlavə edilən sənədlərdən aydın olur ki, iddiaçı öz tələbini əsaslandıran halları təsdiq edən sübutları məhkəməyə təqdim etmişdir. Məhkəmənin yalnız iddiaçı tərəfin təqdim etdiyi sübutlara əsaslanmasına gəldikdə isə onu qeyd edir ki, Cavabdeh hazırki mülki iş üzrə məhkəmə sənədləri Elektron Məhkəmə İnformasiya Sistemindən çıxarılmış məlumat əsasında cavabdehin rəsmi qeydiyyatda olduğu ünvan üzrə göndərilmiş, cavabdeh həmin ünvanda yaşamadığından sənədlərin verilməsi mümkün olmamışdır. Mülki iş materiallarına əlavə olunmuş sifarişli poçt göndərişlərinin verilməsi haqqında xəbərnamədən isə Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 135.3-cü maddəsinin tələbinə uyğun olaraq Cavabdeh ünvanlanmış sənədlərin onun yaşayış yeri üzrə İnzibati Ərazi Dairəsi üzrə Nümayəndəliyinə təqdim edildiyi müəyyən olunur. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 135.3-cü maddəsinə əsasən məhkəmə sənədlərinin çatdırılması vəzifəsi üzərinə düşən şəxs ünvan sahibini onun yaşadığı, yaxud işlədiyi yer üzrə tapmadıqda, həmin sənədlər ünvan sahibi ilə birlikdə yaşayan yetkinlik yaşına çatmış ailə üzvlərindən birinə (onların razılığı ilə), onlar olmadıqda müvafiq icra hakimiyyəti orqanına, ünvan sahibinin yaşadığı yer üzrə yerli özünüidarə orqanına, yaxud onun işlədiyi yer üzrə müdiriyyətə verilir. Ünvan sahibinin əvəzinə məhkəmə sənədlərini qəbul etmiş şəxs qəbzdə və ya sənədin kötüyündə öz soyadını, adını, atasının adını, ünvan sahibinə münasibətini və ya tutduğu vəzifəni göstərməli və imkan olan kimi məhkəmə sənədlərini ünvan sahibinə verməlidir. Həmin məcəllənin 135.5-ci maddəsinə əsasən məcəllənin 135.2-ci, 135.3-cü, 135.6-cı və 135.8-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş hallarda məhkəmə sənədi rəsmi qaydada verilmiş hesab edilir. Həmin məcəllənin 147-ci maddəsinə əsasən cavabdehin faktiki olduğu yer məlum olmadıqda, məhkəmə cavabdehin məlum olan axırıncı yaşayış yeri üzrə yerli özünüidarə orqanının, müvafiq icra hakimiyyəti orqanının və ya cavabdehin məlum olan axırıncı iş yeri üzrə müdiriyyətin məhkəmə bildirişini aldığını təsdiq edən qeyd yazılmış məhkəmə bildirişi məhkəməyə daxil olduqdan sonra işə baxmağa başlayır. Mülki iş üzrə cavabdehə rəsmi qaydada verilmiş bildirişdə iddiaçının tələbinə dair cavabdehin əsaslandırılmış etirazı olduğu halda 10 gün müddətində öz dəlillərini və onları təsdiq edən sənədləri təqdim etməli olması izah olunmuşdur. Cavabdeh tərəfindən isə iddiaya qarşı etiraz, etirazının dəlilləri və onları təsdiq edən sənədlər məhkəməyə təqdim olunmamışdır. Məhkəmə cavabdehin nəzərinə çatdırır ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14-cü maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdiyi sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Eyni zamanda həmin Məcəllənin 78.1-ci maddəsinin tələbinə görə isə sübutlar işdə iştirak edən şəxslər tərəfindən birinci instansiya məhkəməsinə təqdim olunur. Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 218.1-ci maddəsinin tələbini nəzərə almaqla onu qeyd edir ki, tərəflər mülki hüquq münasibətlərində olmuş və onlar arasında müqavilədən əmələ gələn öhdəlik münasibətləri mövcuddur. Mülki münasibətlərdə hüquq və vəzifələrin əmələ gəlməsi, bir qayda olaraq, müqavilələrlə (əqdlərlə) bağlıdır. Əqd mülki hüquq münasibətinin əmələ gəlməsinə, dəyişdirilməsinə və ya xitamına yönəldilmiş birtərəfli, ikitərəfli və ya çoxtərəfli iradə ifadəsidir. Əqdlər birtərəfli və müqavilə şəklində (ikitərəfli və ya çoxtərəfli) ola bilər. Müqavilənin bağlanması üçün tərəflərin razılaşdırılmış iradə ifadəsi olmalıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəllənin 386.1-ci maddəsi bəzi istisnalarla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilənin bağlanmalı olduğunu müəyyən edir. Həmin maddədə nəzərdə tutulmuşdur ki, öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olmaqla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəllənin 6-cı maddəsinin mahiyyətinə əsasən hər kəs müqavilə bağlamaqda müstəqildir və müqavilə azadlığı mülki qanunvericiliyin əsas prinsiplərindən biridir. Həmin prinsip mülki hüquq subyektlərinə müstəqil olaraq, heç kəsin iradəsindən asılı olmadan öz mülahizə və istəklərinə görə mənafelərini nəzərə almaqla müqavilə bağlamaq imkanı verir. Həmin Məcəllənin “Müqavilə hüququ” adlanan 20-ci fəslinin məqsədi müqavilə hüquq münasibətlərinə girən tərəflərin sərbəst iradə ifadəsi və bərabərliyi prinsiplərinə riayət etməklə və onların müqavilə maraqlarını qorumaqla mülki dövriyyənin azadlığını təmin etməkdir. Mülki Məcəllənin 390.1-ci maddəsinin məzmununa görə, fiziki və hüquqi şəxslər azad surətdə müqavilələr bağlaya və bu müqavilələrin məzmununu müəyyənləşdirə bilərlər. Onlar bu Məcəllədə nəzərdə tutulmayan, lakin ona zidd olmayan müqavilələr də bağlaya bilərlər. Mülki qanunvericilik müqavilə şərtlərinin məcburiliyini və icra edilməli olduğunu təsbit edir. Bu prinsipə görə, bağlanmış müqavilələr onlarda göstərilən və tərəflərin razılığa gəldikləri şərtlər əsasında da icra edilir. İş materiallarına əlavə olunmuş sənədlərdən aydın olur ki, Cavabdeh ilə iddiaçı "xxxx" MMC arasında 25 oktyabr 2017-ci ildə Abunə Müqaviləsi imzalanmış və cavabdeh iddiaçının rabitə xidmətlərindən istifadə etmişdir. Həmçinin müqavilə üzrə tərəflər aşağıda qeyd edilən iş üçün əhəmiyyətli olan şərtlər barədə razılığa gəlmişlər: -1.1-ci bənddə qeyd edilir ki, fakturasız Xətt sisteminə aid nömrə – müvafiq sistemə aid olan tarif paketlərinin xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla, faktura kəsilməsi ilə bağlı münasibətlər nəzərdə tutulmadan, nömrənin balansına yüklənilən məbləğ vasitəsi ilə ödəmələr aparılmaqla xidmətlərdən istifadə imkanı verən nömrədir. Fakturalı Xətt sisteminə aid nömrə – müvafiq sistemə aid olan tarif paketlərinin xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla, sonradan ödəməklə və ya avans olaraq, nömrənin hesabına keçirilən pul vəsaiti müqabilində xidmətlərdən istifadə imkanı verən nömrədir; -2.1, 2.4-2.6-cı bəndlərə əsasən müqavilənin predmetini “Azercell” tərəfindən telekommunikasiya xidmətlərinin göstərilməsi, “Abunəçi” tərəfindən isə bu xidmətin müqabilində haqqın ödənilməsi ilə bağlı münasibətlərin tənzimlənməsi təşkil edir. Müqavilənin müddəaları SİM-kart vasitəsilə təchiz edilən “Azercell” Xidmətlərinə və/və ya SİM-kart paketi satışına şamil edilir. Tərəflər razılaşırlar ki, “Azercell” Abunəçiyə müqavilənin müddəalarına uyğun olaraq, nömrəni istifadəyə verir, rabitə xəttini açır və xidmət göstərir, Abunəçi də öz növbəsində istifadəsində olan (adına rəsmiləşdirilən) nömrədən “Azercell”in göstərdiyi xidmətlərin müqabilində müqaviləyə uyğun olaraq, xidmət haqqı və digər ödənişləri həyata keçirir. Xidmətlərdən (zəng, qısa mesaj, kodlar yığılmaqla və sair vasitələrdən) istifadə etməklə aparılan əməliyyatlar Abunəçi tərəfindən həyata keçirilmiş hesab edilir. Fakturalı Xətt sistemində Abunəçi və “Azercell” arasında hesablaşmalar “Azercell” tərəfindən verilən hesab-faktura əsasında həyata keçirilir. Fakturasız Xətt sistemində mövcud olan tarif paketlərində isə Abunəçi və “Azercell” arasında hesablaşmalar nömrənin balansına yüklənən məbləğ əsasında xidmətlərdən istifadə müqabilində həyata keçirilir. Fakturasız Xətt sistemində mövcud olan tarif paketləri çərçivəsində istifadə edilmiş xidmətlərə görə hesablanan haqq xidmətin xüsusiyyətlərindən, fors-major və sair hallardan asılı olaraq dərhal və ya sonradan hesablanaraq, nömrənin balansına yüklənmiş məbləğdən çıxıla bilər. Danışıq kartının növü və dəyərindən asılı olaraq, nömrənin balansına yüklənmiş məbləğin istifadə müddəti “Azercell” tarifləri ilə müəyyən edilir. Danışıq kartlarından istifadə qaydaları (istifadə müddətləri və yeni məbləğ yükləmə müddəti də daxil olmaqla) və müvafiq kartların dəyəri “Azercell” tərəfindən öz mülahizəsinə əsasən, sərbəst şəkildə müəyyənləşdirilir və vaxtaşırı olaraq dəyişdirilə bilər. İstifadə müddətləri SİMkart paketində, “Azercell” tariflərində göstərilir və hər hansı digər reklam vasitəsi ilə də bu barədə məlumat təqdim edilə bilər. Abunəçiyə verilən nömrə onun istifadəsində olur və Abunəçi həmin nömrəyə heç bir mülkiyyət hüququna malik deyil; - 3.1 və 3.3-cü bəndlərə görə “Azercell” müqaviləyə və istifadə qaydalarına müvafiq olaraq, zəruri təmir, profilaktik və təkmilləşdirmə işləri aparılan günləri çıxmaq şərti ilə, hər gün bütün sutka ərzində fasiləsiz xidmətlər göstərir. Tərəflər nəzərə alırlar ki, telekommunikasiya rabitəsi radiosiqnallar vasitəsi ilə həyata keçirildiyindən hər hansı kənar maneə mənbələrindən, o cümlədən binalardan, bitkilərdən, relyefdən və sair maneə mənbələrindən müdaxiləyə və arzuedilməz təsirlərə məruz qala bilər, həmçinin abunəçinin cihazından da asılı olan hallar nəzərə alınmaqla, hər bir vaxt və hər yerdə (xüsusən də, maneələrin yerləşdiyi ərazilərdə) keyfiyyətli və aramsız rabitəyə təminat verilmir. Qeyd edilən hallar ilə bağlı “Azercell” cavabdehlik daşımır; - 4.1-4.3-cü bəndlərlə müəyyən edilir ki, abunəçi xidmət haqqını, müqavilə ilə müəyyənləşdirilən digər ödənişləri və ya hər hansı borc məbləğlərini hər faktura dövrünün sonunda müvafiq hesab-fakturada nəzərdə tutulan son ödəmə tarixinə qədər (həmin gün də daxil olmaqla) ödəməlidir. Ödəmələr “Azercell”in müvafiq ödəmə məntəqələrində və vasitələri ilə (o cümlədən, bank və poçtlarda, ATM bankomatları, müvafiq ödəmə kartları, internet ilə və s.) həyata keçirilir. “Azercell” öz mülahizəsinə əsasən nömrənin hesabına keçirilən məbləğin maksimal və minimal hədlərini müəyyən edə bilər. Hesab-fakturada göstərilən ödəniş müddətləri abunəçi tərəfindən pozularsa, “Azercell” abunəçiyə faktura kəsildiyi tarixdən 45 (qırx beş) təqvim günü sonra növbəti təqvim günündən başlayaraq gecikmə faizi tətbiq edir ki, bu da ödənişin gecikdirildiyi hər təqvim günü üçün həmin günə olan borc məbləğinə 0,1% miqdarında hesablanır. Gecikmə faizi ilə bağlı şərtlər “Azercell” tərəfindən müvafiq qaydada dəyişdirilə bilər. Gecikmə faizinin hesablanması, gecikmə faizi borc məbləğinin 20%-dən artıq olmamaq şərti ilə, borc(lar) tam ödənilənə qədər “Azercell” tərəfindən davam etdirilir. Borca görə ləğv olunmuş nömrə, digər şəxsin istifadəsinə verilməyibsə, müvafiq borc (gecikmə faizi də daxil olmaqla) məbləği və “Azercell” tərəfindən mövcud qanunvericiliyə uyğun olaraq sərbəst müəyyənləşdirilən müvafiq bərpa məbləği ödənildikdən sonra yenidən Abunəçi tərəfindən istifadə oluna bilər; - 5.1-5.3-cü bəndlərin tələbinə əsasən Fakturalı Xətt sistemində abunəçinin istifadəsində olan nömrədə hesablanmış xidmət haqları öz əksini hesab-fakturada tapır. Hesab-faktura hər faktura dövrünün sonunda kəsilərək, abunəçinin istəyi ilə təqdim oluna/göndərilə bilər. Müvafiq faktura dövründə yer alan, lakin əks olunmayan xidmət haqları növbəti hesab-fakturalarda əks olunur. Hesab-fakturada göstərilmiş ödəniləcək məbləğ “Azercell”in bank hesabına keçirildiyi tarixdən etibarən faktura ödənilmiş sayılır; - 7.1-ci bənddə qeyd edilir ki, abunəçinin SİM-kartı nömrə ilə uzlaşdırılmışdır. Nömrə abunəçi tərəfindən satış vaxtı satışda olan nömrələr arasından seçilir. Satış “Azercell” və ya müvafiq səlahiyyətli müstəqil ticarət nümayəndəsi (diler və ya distribütor) tərəfindən həyata keçirilir. SİM-kart paketinin satışı nəticəsində SİM-kart fiziki obyekt olaraq Abunəçinin mülkiyyətinə, nömrə isə onun istifadəsinə keçir; - 8.2 və 8.3-cü bəndlərə görə Fakturalı Xətt sistemində hesab-faktura kəsildiyi tarixdən sonrakı 45 (qırx beş) təqvim günü keçdikdən sonra da borc məbləği və gecikmə faizi ödənilməzsə, həmçinin kredit limitini aşma halı olarsa, “Azercell” abunəçinin nömrəsini ikitərəfli bağlaya bilər. Bu, abunəçiyə xidmət göstərilməsinin dayandırılması deməkdir. “Azercell” tərəfindən xidmət göstərilməsinin dayandırılması gecikmə faizinin hesablanmasını dayandırmır və Abunəçi tərəfindən borcun (gecikmə faizi də daxil olmaqla) hər hansı bir hissəsinin ödənilməsi onu borcun qalan hissəsinin ödənilməsi öhdəliyindən azad etmir. Fakturalı Xətt sistemində abunəçi öz borcunu, gecikmə faizi ilə birlikdə, son ödəmə tarixindən sonra 6 (altı) ay ərzində ödəməzsə, abunəçinin istifadəsində olan nömrənin rabitə xətti tamamilə ləğv edilməklə nömrə onun istifadəsindən çıxarılır və müqaviləyə xitam verilir. Bu zaman “Azercell” Abunəçiyə hər hansı məlumat təqdim etmir. Müqaviləyə xitam verilməsi Abunəçini borclarını ödəmək vəzifəsindən azad etmir; - 10-cu bəndlə müəyyən edilir ki, müqavilə hər iki tərəfdən imzalandıqdan və nömrə “Azercell” tərəfindən aktivləşdiriləndən sonra hüquqi qüvvəyə minir və qeyrimüəyyən müddətdə qüvvədə olur. Müqavilədə nəzərdə tutulan öhdəliklərin abunəçi tərəfindən tam və lazımınca yerinə yetirilməməsi və yaxud müqavilə şərtlərinin təqsirli pozulması “Azercell”ə hüquq verir ki, abunəçi qarşısında heç bir məsuliyyət daşımadan ona xidmət göstərilməsini dərhal (bu Müqavilənin 8-ci maddəsində göstərilən hallar istisna olmaqla) dayandırsın və ya məhdudlaşdırsın. Xidmət göstərilməsi dayandırıldıqdan sonra 6 (altı) ay müddətində abunəçi yol verdiyi pozuntunu aradan qaldırmazsa, bu abunəçi tərəfindən müqavilədən birtərəfli imtina kimi qiymətləndirilir və müqaviləyə xitam verilmiş hesab edilir. Abunəçi Müştəri Xidmətlərinə rəsmi/yazılı müraciət etməklə istənilən vaxt müqaviləyə xitam verə bilər. Hər hansı səbəbdən borcun ödənilməməsi (Fakturasız Xətt sistemində yeni məbləğ yükləmə müddəti bitənə qədər nömrəyə yeni məbləğin yüklənməməsi) abunəçi tərəfindən müqavilədən birtərəfli imtina kimi qiymətləndirilir və bu halda “Azercell” abunəçi qarşısında heç bir məsuliyyət daşımadan müqaviləyə xitam verir. Hər hansı səbəbdən müqaviləyə xitam verilməsi abunəçini müvafiq ləğv tarixinədək yaranmış borcların ödənilməsi öhdəliyindən azad etmir; - 12.1-ci bəndin tələbinə görə abunəçi tərəfindən müqaviləni imzalamaqla və nömrədən istifadəyə başlamaqla müqavilənin bütün müddəaların, istifadə qaydalarına riayət etmək öhdəliyin qeyri-şərtsiz qəbul etmiş hesab edilir. Abunəçi “Azercell” xidmətlərindən, nömrədən istifadə zamanı qanunvericiliyin və müqavilənin müddəalarına və istifadə qaydalarına riayət etməlidir; - 16.5-ci bəndə görə isə tərəflər arasında mübahisələr qarşılıqlı razılaşma yolu ilə həll edilir. Qarşılıqlı razılaşma yolu ilə həll edilməyən mübahisələr, aidiyyəti üzrə müvafiq məhkəmə tərəfindən həll edilir. Bu maddənin tələblərinə baxmayaraq, abunəçi tərəfindən hər hansı bir öhdəlik pozulduğu halda “Azercell” məhkəməyə müraciət etməzdən əvvəl onu yazılı və ya şifahi yaxud hər hansı digər vasitə ilə xəbərdar etmək vəzifəsini daşımır. Tərəflər arasında bağlanmış müqavilədən aydın olur ki, razılaşma üzrə iddiaçının özünə aid mobil nömrəni abunəçinin istifadəsinə verməsi, rabitə xəttini açması, ona xidmət göstərməsi, cavabdehin isə hər faktura dövrünün sonunda müvafiq hesab-fakturada nəzərdə tutulan son ödəmə tarixinədək onu ödəməsi onların müqavilədən irəli gələn əsas öhdəliyidir. Öhdəlikləri icra etməsini sübut etmək vəzifəsinə gəldikdə isə Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 77.1-ci maddəsinin tələbini rəhbər tutan məhkəmə tərəflər bildirir ki, hər bir tərəf öz öhdəliyinin icrasını yerinə yetirdiyini sübut etmək vəzifəsi daşıyır. Belə ki, həmin maddəyə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Qeyd olunan prosessual normanın məzmunundan da göründüyü kimi mülki prosessual qanunvericilik sübutetmə vəzifəsinin bölüşdürülməsinin ümumi qaydasını, sübutetmə prosesində məhkəmənin mövqeyini müəyyənləşdirir və mülki prosesin çəkişmə xarakteri daşımasını təsbit edir. Qeyd edilən normaya əsasən iddiaçı iddianın əsasını təşkil edən halları sübut etməlidir. Həmin hallara mübahisəli hüquq münasibətinin mövcudluğu ilə əlaqədar olan faktlar və cavabdeh tərəfindən iddiaçının hüququnun pozulmasını və mübahisələndirilməsini təsdiqləyən faktlar aiddir. Bundan əlavə Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 125-ci maddəsinin Vİİ hissəsinin Azərbaycan Respublikasının mülki prosessual qanunvericiliyi baxımından şərh edilməsinə dair Azərbaycan Respublıkası Konstitusiya Məhkəməsi 18 mart 2019-cu il tarixli qərarında da qeyd olunur ki, prosessual qanunvericilik işin faktiki hallarının müəyyən edilməsində və araşdırılmasında tərəflərin hüququna üstünlük vermişdir. Hüquqi həqiqət prinsipinə görə sübutların toplanması və təqdim edilməsi yükü bütünlüklə tərəflərin üzərinə düşür. İddianın müqavilədən irəli gələn öhdəliyini icra etməsi həm tərəflər arasında bağlanmış 25 oktyabr 2017-ci il tarixli abunə müqaviləsi, həm də məhkəməyə təqdim edilmiş cari hesab arayışları ilə öz təsdiqini tapır. Belə ki, müqavilənin 10.1-ci bəndindən aydın olur ki, İddiaçı tərəfindən abunəçiyə təqdim edilmiş nömrə aktivləşdikdən sonra müqavilə qüvvəyə minir. Cari hesab arayışlarından isə cavabdehə təqdim edilmiş ********** mobil nömrəsinin aktivləşdirilməsi müəyyən edilir. Cavabdeh isə müqavilədən irəli gələn öhdəliyini icra etməsi ilə bağlı məhkəməyə hər hansı sübut təqdim etməmişdi. Yuxarıda qeyd edilənləri nəzərə alan məhkəmə bildirir ki, iddiaçının cavabdehə qarşı olan borcun qaytarılması barədə tələbi əsaslıdır. İddianın təmin edilməsi ilə bağlı istinad edilən maddi hüquq normalarına gəldikdə isə məhkəmə bildirir ki, Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 385.1-ci maddəsinə görə öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Həmin Məcəllənin 389.3-cü maddəsinin tələbinə görə isə öhdəliklər haqqında ümumi müddəalar tənzimləyən Mülki Məcəllənin müvafiq fəslinin qaydalarında və müqavilələrin ayrı-ayrı növlərinə dair həmin Məcəllənin qaydalarında ayrı hal nəzərdə tutulmayıbsa, müqavilədən əmələ gələn öhdəliklərə öhdəliklər haqqında ümumi müddəalar tətbiq edilir. Qanunvericiliyin bu müddəasının tələbi daxilində məhkəmə qeyd edir ki, Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 442-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə, onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi başa düşülür. İş materiallarından da məlum olur ki, Cavabdeh ilə iddiaçı "xxxx" MMC arasında 25 oktyabr 2017-ci ildə Abunə Müqaviləsi bağlanmış və cavabdeh müqavilədən əmələ gələn öhdəliyini icra etmədiyi üçün onun iddiaçıya borcu yaranmışdır. Cavabdehin iddiaçı qarşısında öz öhdəliklərini icra etməməsi məhkəməyə təqdim olunmuş sənədlərlə öz təsdiqini tapdığından bununla bağlı onun diqqətinə çatdırır ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 425.1-ci maddəsinin tələbinə görə öz hüquqlarını həyata keçirərkən və vəzifələrini icra edərkən tərəflərdən hər biri vicdanlılığın tələb etdiyi tərzdə, yəni şərtləşdirilmiş vaxtda və yerdə lazımi şəkildə, öhdəliyin şərtlərinə və bu Məcəllənin tələblərinə müvafiq surətdə, belə şərtlər və tələblər olmadıqda isə işgüzar adətlərə və ya adətən irəli sürülən digər tələblərə müvafiq surətdə hərəkət etməlidir Öhdəliklərin icra edilməməsi üçün borclunun məsuliyyətini, yəni borclunun təqsirliyi prezumpsiyasını nəzərdə tutan Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 448-ci maddəsində isə qeyd olunur ki, əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 443.1-ci maddəsinin tələbinə görə isə öhdəliyi icra etməyən borclu kreditora dəymiş zərərin əvəzini ödəməyə borcludur. Həmin Məcəllənin 448.1-ci maddəsinə əsasən, əgər bu Məcəllə ilə və ya müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. Mülki iş materiallarına əlavə edilmiş 25 oktyabr 2017-ci il tarixli abunə müqaviləsinin 14.1-ci bəndindən isə aydın olur ki, iş üzrə cavabdeh iddiaçı qarşısında öhdəliyi pozmağa görə məsuliyyətdən azad edilməmişdir. Borcun miqdarına gəldikdə isə, ərizəyə əlavə edilmiş “10" fevral 2022-ci il tarixli cari hesab arayışından aydın olur ki, Cavabdeh ödənilməmiş faktura məbləği 143 (bir yüz qırx üç) manat, 66 (altmış altı) qəpik təşkil edir. Həmçinin həmin sənəddən cavabdehin son ödəməni 10 fevral 2020-cu ildə həyata keçirməsi də qeyd edilir. Məhkəmə tərəfindən iddiaçının tələbinin təmin olunması qənaətinə gəldiyindən Azərbaycan Respublikasının Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilməsi qeyd edildiyindən və hazırki iş üzrə iddia təmin edilməli olduğundan iddiaçı tərəfdən iddia qaldırılan zaman ödənilmiş 30 (otuz) manat dövlət rüsumu cavabdehdən alınaraq iddiaçıya ödənilməlidir. Məhkəmə yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikasının Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 284-6.2, 284-6.3, 358.0.3 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq q ə t e t d i: İddia təmin edilsin. 25 oktyabr 2017-ci il tarixli Abunə Müqaviləsi üzrə ********** nömrəli mobil nömrə ilə rabitə xidmətlərindən istifadə etməyə görə yaranmış 143 (bir yüz qırx üç) manat, 66 (altmış altı) qəpik məbləğində borc Cavabdeh tutularaq "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinə verilsin. Həmçinin Cavabdeh 30 (otuz) manat miqdarında dövlət rüsumu alınaraq iş üzrə iddiaçı "Azercell-Telekom” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinə ödənilsin. Qətnamədən, o, rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 ay müddətində Babək Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məhkəməsinin mülki kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər.