Azərbaycan̆Respublikası̆adından Qərar Bakı̆şəhəri İş̆№̆e-2(1-8)-1368/2026 03.06.2026 ALĬMƏHKƏMƏ Azərbaycan Respublikası adından Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Mülki kollegiyasının iddiaçı İddiaçı cavabdeh Cavabdeh iş üzrə QƏRARİ (Açar sözlər: apellyasiya şikayətinin qeyri-mümkünlüyü, apellyasiya şikayəti müəyyən edilmiş müddət ötürülməklə verildikdə, forma və məzmununa dair tələblər pozulduqda, müəyyən edilmiş qaydada və məbləğdə dövlət rüsumunun ödənilməsini təsdiq edən sənədlər əlavə olunmadıqda) Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki kollegiyası, hakimlər: Həsənov Rəşad Məhəmməd oğlu (məruzəçi), Nurməmmədov Əhməd Güləhməd oğlundan və Abbasov̆Aqil̆Əzizağăoğlundan̆ibarət̆tərkibdə, iddiaçı İddiaçı cavabdeh Cavabdeh qarşı “pul” tələbinə dair mülki iş üzrə Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Mülki kollegiyasının ## ##### 2026-cı il tarixli *(*-*)-****/**** nömrəli qərardadından cavabdeh tərəfindən verilmiş kassasiya şikayətinə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin inzibati binasında yazılı icraat qaydasında baxaraq, aşağıdakı qərarı qəbul̆etdi Işin halları
1. Iddiaçı İddiaçı cavabdeh Cavabdeh qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, iş üzrə cavabdeh Cavabdeh Azərbaycan Respublikasının Elm və Təhsil Nazirliyinin xeyrinə 25.740 ABŞ dolları və 1530,35 AZN vəsaitin tutularaq Elm və Təhsil Nazirliyinin müvafiq̆hesabınăödənilməsĭbarədə̆qətnamə̆qəbul̆edilməsinĭxahiş̆etmişdir.
Iş üzrə qəbul edilmiş məhkəmə aktları
2. Bakı şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsinin # ###### 2025-ci il tarixli *(***)-****/**** nömrəli qətnaməsi ilə iddia tələbi təmin edilərək, cavabdeh Cavabdeh 25740 ABŞ dolları (tutulduğu anda Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankı tərəfindən müəyyən edilmiş dolların manata nisbətən məzənnəsi nəzərə alınmaqla) və 1530,35 manat məbləğində pulun tutularaq İddiaçı̆ödənilməsĭqət̆edilmişdir̆(hakim̆–̆Ü.Xəlil).
3. Bakı Apelyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının ## ##### 2026-cı il tarixli *(*- *)-****/**** nömrəli qərardadı ilə Bakı şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsinin *(***)-****/**** saylı işi üzrə ##.##.2025- ci il tarixli qətnaməsindən cavabdeh Cavabdeh tərəfindən verilmiş şikayət üzrə apellyasiya qeyri-mümkün hesab edilmiş və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 361-364-cü maddələrinin tələblərinə müvafiq apellyasiya şikayətinə qiymət̆verilməsĭüçün̆mülkĭiş Bakı şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsinə göndərilmişdir̆(hakimlər̆–̆F.Talışinskĭ(məruzəçi),̆G.Abbasovăvə̆M.Məmmədov).
4. Məhkəmə gəldiyi nəticəni onunla əsaslandırmışdır ki, adıçəkilən qətnamə ##.##.2025-ci il tarixində sifarişli poçt göndərişi ilə cavabdehə göndərilmiş, zərf “bu ünvanda yaşamır” səbəbi ilə ##.##.2025-ci il tarixində geri qaytarılmışdır. Qətnamə ##.##.2025-ci il tarixində icraya yönəldilmiş, ##.##.2025-ci il tarixində icra şöbəsi tərəfindən icraata başlamaq haqqında qərar qəbul edilmişdir. Qətnamədən cavabdeh Cavabdeh tərəfindən apellyasiya şikayəti isə ##.##.2026-cı il tarixində verilmiş, qanunla nəzərdə tutulmuş prosessual̆müddətĭötürülmüşdür.
5. Məhkəmə daha sonra qeyd etmişdir ki, cavabdeh Cavabdeh tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinə qanunla nəzərdə tutulmuş məbləğdən az olmaqla 113 manat dövlət̆rüsumŭödənilmişdir.
6. Məhkəmə həmçinin qeyd etmişdir ki, elektron məhkəmə sisteminə yerləşdirilmiş apellyasiya şikayətində ünvan göstərilməmiş, Mülki Prosessual Məcəllənin 361.1-ci maddəsinə əsasən Mülki Prosessual Məcəlləsinin Əlavə 2-də göstərilmiş Formasına (məzmun̆tamlığına,̆məğzinə̆və̆əsaslandırılmasına)̆riayət̆edilməmişdir.
7. Apellyasiya məhkəməsi qərardadını Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 112, 128, 129, 130, 133, 135, 136, 137, 140, 146, 361, 363, 366-cı maddələrinə,̆“Dövlət̆rüsumŭhaqqında”̆Qanunăistinad̆etməklə̆əsaslandırmışdır.
Kassasiya şikayətinin və ona etirazın dəlilləri a) Kassasiya şikayətinin dəlilləri
8. Cavabdeh (vəkil Vəkil) kassasiya şikayəti verərək, Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Mŭlki kollegiyasının ## ##### 2026-cı il tarixli e-2(3-6)-1340/2026 nŏmrəli qərardadının ləğv̆edilməsĭbarədə̆qərar̆qəbul̆edilməsinĭxahiş̆etmişdir.
9. Kassasiya şikayəti onunla əsaslandırılmışdır ki, ünvan elektron sistem tərəfindən avtomatik seçilir, ünvanın sistem tərəfindən sonradan göstərilməməsi cavabdehin məsuliyyətinə aid deyildir. Elektron məhkəmə sistemində yaranmış problemlər də hər kəsə məlumdur.
10. Iş materiallarından görünür ki, cavabdeh qətnaməni kağız formatında almamış, həmin vaxtda da cavabdehin elektron kabineti olmamışdır. Cavabdeh uzun müddət xarici ölkədə yaşadığı üçün birinci instansiya məhkəməsində baxılan mülki işdən məlumatı olmamış, icra şöbəsi tərəfindən atasına məlumat verildikdən sonra ## ###### 2026-cı il tarixli yaradılmış elektron kabinet vasitəsi ilə mülki işlə tanış olmuş və qətnaməni elektron qayda da əldə etmişdir. Qətnamə cavabdehin ailə üzvlərinə, müvafiq icra hakimiyyəti orqanına, ünvan sahibinin yaşadığı yer üzrə yerli özünüidarə orqanına, yaxud onun işlədiyi yer üzrə müdiriyyətə çatdırılmadığı üçün bu iş üzrə MPM-nin 135.2-ci, 135.3-cü, 135.6-cı və 135.8-cĭmaddələrində̆nəzərdə̆tutulmuş̆hallar̆baş̆verməmişdir.
11. Cavabdeh elektron məhkəmə sisteminə əlavə edilmiş “dövlət rüsumunun hesablanması kalkulyatoru” ilə hesablamış və orada qeyd olunmuş rəqəm 112,93 AZN olmuş̆və̆bunăəsasən̆cavabdeh̆113̆AZN̆ödəmişdir̆(şəkil̆əlavə̆edilir).
b) Kassasiya şikayətinə qarşı etirazın dəlilləri
12. Kassasiyăşikayətinə̆qarşı̆etiraz̆daxil̆olmamışdır.
Tətbiq edilən hüquq
Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsi
13. Maddə 128.1. Prosessual hərəkətlər bu Məcəllə ilə və qanunlarla müəyyən edilmiş müddətlərdə həyata keçirilir. Prosessual müddətlər qanunla müəyyən edilmədiyi hallarda, onlar̆məhkəmə̆tərəfindən̆təyin̆edilir.
14. Maddə 128.2. Prosessual hərəkətlərin edilməsi üçün müddətlər, hökmən baş verməli hadisə göstərilməklə, dəqiq təqvim tarixi ilə və ya hərəkətin edilə biləcəyi vaxt dövrü ilə̆müəyyən̆edilir.
15. Maddə 128.3. Illərlə, aylarla və ya günlərlə hesablanan prosessual müddətin axını müddətin başlanğıcının təyin edildiyi təqvim tarixindən və ya hadisənin baş verməsindən sonrakı̆gündən̆başlanır.
16. Maddə 129.1. Illərlə hesablanan müddət, müddətin son ilinin müvafiq ayında və günündə qurtarır. Aylarla hesablanan müddət, müddətin müvafiq son ayında və günündə qurtarır. Aylarla hesablanan müddətin sonu müvafiq günü olmayan aya düşərsə, müddət həmin̆ayın̆son̆günündə̆qurtarır.
17. Maddə 129.4. Prosessual hərəkət bilavasitə məhkəmədə və ya digər təşkilatda edilməlidirsə, müddət həmin məhkəmədə və ya təşkilatlarda müəyyən edilmiş qaydalar üzrə işin̆qurtardığı̆və̆yămüvafiq̆əməliyyatların̆kəsildiyĭsaatdăqurtarır.
18. Maddə 130.1. Qanunla müəyyən edilmiş və ya məhkəmə tərəfindən təyin edilmiş müddət̆keçdikdə,̆prosessual̆hərəkətlərĭetmək̆hüquqŭkeçmiş̆olur.
19. Maddə 130.2. Prosessual müddətlərin keçməsi prosessual vəzifələri yerinə yetirməkdən̆azad̆etmir.
20. Maddə 130.3. Prosessual müddətin bərpa olunması barədə vəsatət verilməmişsə, prosessual müddətlər keçdikdən sonra verilən şikayətlərə və sənədlərə baxılmır və onları verən şəxsə qaytarılır. Məhkəmənin təyin etdiyi müddətlər maraqlı şəxslərin ərizəsi üzrə, habelə bu Məcəllənin 101.3-cü maddəsində nəzərdə tutulan ekspertin vəsatəti əsasında məhkəmə̆tərəfindən̆uzadılăbilər.
21. Maddə 133.1. Məhkəmə qanunla müəyyən edilmiş müddətin buraxılmasının səbəbini üzürlü hesab edərsə, işdə iştirak edən şəxsin ərizəsinə əsasən buraxılmış müddəti bərpăedir.
22. Maddə 133.2. Buraxılmış müddətin bərpası haqqındakı ərizə prosessual hərəkətlərin edilməli olduğu məhkəməyə verilir və məhkəmə iclasında baxılır. Işdə iştirak edən şəxslərə məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə məlumat verilir. Onların gəlməməsi məhkəmə̆qarşısındăqoyulmuş̆məsələnin̆həllinə̆maneçilik̆törətmir.
23. Maddə 133.3. Müddətin bərpası haqqında ərizə verilməklə eyni zamanda müddəti buraxılmış zəruri prosessual hərəkət edilməlidir (ərizə, şikayət verilməli, sənədlər təqdim edilməlĭvə̆s.).
24. Maddə 133.4. Buraxılmış prosessual müddətin bərpası məhkəmənin qətnaməsində,̆qərardadındăvə̆qərarındăgöstərilməlidir.
25. Maddə̆133.5.̆Müddətin̆bərpasından̆imtinăbarədə̆qərardad̆çıxarılır.
26. Maddə 133.6. Prosessual müddətlərə dair məsələ üzrə qərardaddan işdə iştirak edən̆şəxslər̆şikayət̆verə̆bilər.
27. Maddə 135.1. Bu Məcəllənin 135.6-cı və 135.8-ci maddələrində müəyyən edilmiş hallar istisna olmaqla, bu Məcəllənin 134-cü maddəsində sadalanan məhkəmə sənədləri “Poçt haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda nəzərdə tutulmuş sifarişli poçt göndərişi (məktubu) ilə çatdırılır. Zəruri hallarda məhkəmə sənədinin çatdırılması hakim tərəfindən məhkəmə işçisinə tapşırıla və ya işdə iştirak edən şəxsin razılığı ilə həmin şəxsə həvalə̆edilə̆bilər.
28. Maddə 135.2. Məhkəmə sənədləri məhkəməyə qaytarılmalı olan, forması müvafiq qaydada təsdiq edilmiş qəbzə və ya sənədin kötüyünə imza etdirilməklə, ünvan sahibinə rabitə orqanları, yaxud məhkəmə sənədlərinin çatdırılması tapşırılmış şəxslər tərəfindən şəxsən verilir. Hüquqi şəxsə ünvanlanmış məhkəmə sənədləri müvafiq vəzifəli şəxsə qəbzə və ya sənədin kötüyünə imza etdirilməklə verilir. Məhkəmə sənədlərinin rəsmi qaydada verilməsĭməhkəmədə̆də̆həyatăkeçirilə̆bilər.
29. Maddə 135.3. Məhkəmə sənədlərinin çatdırılması vəzifəsi üzərinə düşən şəxs ünvan sahibini onun yaşadığı, yaxud işlədiyi yer üzrə tapmadıqda, həmin sənədlər ünvan sahibi ilə birlikdə yaşayan yetkinlik yaşına çatmış ailə üzvlərindən birinə (onların razılığı ilə), onlar olmadıqda müvafiq icra hakimiyyəti orqanına, ünvan sahibinin yaşadığı yer üzrə yerli özünüidarə orqanına, yaxud onun işlədiyi yer üzrə müdiriyyətə verilir. Ünvan sahibinin əvəzinə məhkəmə sənədlərini qəbul etmiş şəxs qəbzdə və ya sənədin kötüyündə öz soyadını, adını, atasının adını, ünvan sahibinə münasibətini və ya tutduğu vəzifəni göstərməlĭvə̆imkan̆olan̆kimĭməhkəmə̆sənədlərinĭünvan̆sahibinə̆verməlidir.
30. Maddə 135.4. Məhkəmə sənədlərinin çatdırılması vəzifəsi üzərinə düşən rabitə orqanları, yaxud məhkəmə sənədlərinin çatdırılması tapşırılmış şəxslər bunu məhkəmə sənədlərini aldıqları tarixdən sonra gələn gündən gec olmayaraq yerinə yetirməli və məhkəmə sənədlərinin çatdırılması barədə bir gün müddətində məhkəməyə xəbər verməlidirlər.
31. Maddə 135.5. Bu Məcəllənin 135.2-ci, 135.3-cü, 135.6-cı və 135.8-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş hallarda məhkəmə sənədi rəsmi qaydada verilmiş hesab edilir.
32. Maddə 135.6. “Elektron məhkəmə” informasiya sisteminin tətbiq olunduğu məhkəmələrdə mülki işlər üzrə işdə iştirak edən şəxslər “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində qeydiyyatdan keçmişlərsə, məhkəmə sənədləri bu şəxslərin həmin sistemdə yaradılmış “elektron kabinet”lərində yerləşdirilir və onlara bu barədə məlumat həmin sistem vasitəsilə̆elektron̆qaydadă(elektron̆poçt,̆SMS̆və̆s.̆vasitəsilə)̆çatdırılır.
33. 135.7. “Elektron məhkəmə” informasiya sisteminin tətbiq olunduğu məhkəmələrdə mülki işlər üzrə işdə iştirak edən şəxslər “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində qeydiyyatdan keçməmişlərsə, onlara məhkəmə sənədləri barədə məlumat bu sistem vasitəsilə şəxsin təqdim etdiyi mobil telefon nömrəsinə SMS-lə çatdırılır. Bu halda işdə iştirak edən şəxs məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdar edilmiş hesab edilir. SMS-in işdə iştirak edən şəxsə çatdırıldığı vaxt barədə məlumat “Elektron məhkəmə” informasiyăsistemində̆qeyd̆edilir.
34. Maddə 135.8. Kommersiya mübahisələri üzrə işdə iştirak edən şəxslərin məhkəmə sənədləri onların “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılmış “elektron kabinet”lərində yerləşdirilir və onlara bu barədə məlumat həmin sistem vasitəsilə elektron qaydadă(elektron̆poçt,̆SMS̆və̆s.̆vasitəsilə)̆çatdırılır.
35. Maddə 136.0. Bu Məcəllənin 135-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş qəbzdə aşağıdakılar göstərilməlidir: 136.0.1. məhkəmənin adı və ünvanı; 136.0.2. məhkəmə sənədlərinin verilməli olduğu şəxsin soyadı, adı, atasının adı və ya hüquqi şəxsin adı və yerləşdiyi ünvan; 136.0.3. verilən məhkəmə sənədinin adı; 136.0.4. verilmənin vaxtı (tarix və saat) və yeri; 136.0.5. məhkəmə sənədinin verilməməsinin səbəbləri (almaqdan imtina, göstərilən ünvanda olmama, səhv ünvan və sair); 136.0.6. məhkəmə sənədinin verildiyi şəxs; 136.0.7. məhkəmə sənədinin çatdırılması tapşırılmış şəxsin, yaxud rabitə orqanının nümayəndəsinin̆imzası.
36. Maddə 137.1. Məhkəmə sənədlərinin ünvanlandığı şəxs qanuni əsas olmadan onları qəbul etməkdən imtina edərsə, məhkəmə sənədləri verildiyi ünvanda qalmalıdır. Bu haldăməhkəmə̆sənədlərĭrəsmĭqaydadăverilmiş̆hesab̆olunur.
37. Maddə 137.2. Ünvan sahibi və ya digər şəxs məhkəmə bildirişini qəbul etməkdən imtina etdikdə, onu təqdim edən şəxs məhkəmə bildirişində müvafiq qeydlər etdikdən sonra onu məhkəməyə qaytarır. Bu halda məhkəmə bildirişi rəsmi qaydada verilmiş hesab olunur.
38. Maddə 137.3. Məhkəmə bildirişinin ünvan sahibi tərəfindən qəbul edilməsindən imtina barədə qeyd onun yaşayış yeri üzrə yerli özünüidarə orqanı, müvafiq icra hakimiyyəti orqanı̆və̆yăonun̆iş̆yerinin̆müdiriyyətĭtərəfindən̆təsdiq̆edilir.
39. Maddə 137.4. Məhkəmə bildirişinin ünvanlandığı şəxs tərəfindən həmin sənədləri qəbul etməkdən imtina edilməsi işə baxılması üçün və ya ayrı-ayrı prosessual hərəkətlərin edilməsĭüçün̆maneə̆deyildir.
40. Maddə 140. Məhkəmə sənədini ünvan sahibinə çatdırmaq üçün qəbul etməkdən imtina edən və ya onu səhlənkarlıq nəticəsində ünvan sahibinə çatdırmayan orqanlar, vəzifəli şəxslər, yaxud məhkəmə sənədinin çatdırılması tapşırılmış digər şəxslər bu Məcəllənin 126-cı maddəsində nəzərdə tutulmuş qaydada iyirmi manat miqdarında cərimə edilir.
41. Maddə 146. Məhkəmədə iştirak edən şəxslər və nümayəndələr iş üzrə icraat zamanı öz ünvanlarını dəyişdirmələri barədə məhkəməyə məlumat verməlidirlər. Belə məlumat olmadıqda, məhkəmə bildirişləri məhkəməyə məlum olan axırıncı ünvana çatdırılır və çağırılan şəxs artıq həmin ünvanda yaşamasa da, məhkəmə bildirişi rəsmi qaydada verilmiş̆hesab̆edilir
42. Maddə 361.1. Bu Məcəllə ilə müəyyən edilmiş formada verilən apellyasiya şikayətində aşağıdakılar göstərilməlidir: 361.1.1. şikayətin verildiyi məhkəmənin adı və ünvanı; 361.1.2. şikayəti verən şəxsin soyadı, adı, atasının adı, (hüquqi şəxsə münasibətdə adı) şəxsiyyətini eyniləşdirməyə imkan verən digər məlumatlar, yaşayış yeri və ya olduğu yer (həm faktiki, həm də rəsmi qeydə alındığı ünvanı), yazışmaların aparılmasının istənildiyi digər ünvan, işdə prosessual vəziyyəti; 361.1.3. barəsində şikayət verilən məhkəmə aktı, onun qəbul edilmə tarixi, nəticə hissəsi, həmin aktı qəbul edən məhkəmənin adı; 361.1.4. şikayəti verən şəxsin tələbi və məhkəmə aktının hansı hissədə mübahisələndirildiyi; 361.1.5. şikayət verən şəxsin məhkəmə aktını düzgün hesab etmədiyi konkret əsaslar; 361.1.6. şikayət verən şəxsin istinad etdiyi konkret fakt və hallar, habelə onları təsdiq edən sübutlar; 361.1.7.̆şikayətə̆əlavə̆edilən̆sənədlərin̆siyahısı.
43. Maddə 361.3. Şikayətə dövlət rüsumunun ödənilməsini təsdiq edən sübutlar əlavə edilir.
44. Maddə 363.1. Apellyasiya şikayəti birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən aşağıdakı hallarda qaytarılır: 363.1.1. apellyasiya şikayəti imzalanmamışdırsa və ya onu imzalamağa hüququ olmayan şəxs və ya vəzifəsi göstərilməyən şəxs tərəfindən imzalanmışdırsa, habelə apellyasiya şikayəti vermək hüququ olmayan şəxs tərəfindən verilmişdirsə; 363.1.1-1. apellyasiya şikayəti bu Məcəllənin 361-ci maddəsinin tələblərinə riayət edilmədən verilmişdirsə; 363.1.2. apellyasiya şikayətinə müəyyən edilmiş qaydada və məbləğdə dövlət rüsumunun ödənilməsini təsdiq edən sənədlər əlavə olunmamışdırsa, qanunla dövlət rüsumunun ödənilməsinə möhlət verilməsi, hissə-hissə ödənilməsi və ya onun məbləğinin azaldılması imkanı nəzərdə tutulmuşdursa, bu barədə vəsatət olmadıqda və ya vəsatət rədd edilmişdirsə; 363.1.3. apellyasiya şikayəti müəyyən edilmiş müddət keçdikdən sonra verilmişdirsə; 363.1.4. apellyasiya şikayət ona əlavə olunmuş sənədlərlə və işlə birlikdə apellyasiya instansiyası məhkəməsinə göndərilənədək şikayəti verən şəxsin onun geri qaytarılması haqqında ərizəsi daxil olmuşdursa; 363.1.5. “Elektron məhkəmə” informasiya sisteminin tətbiq olunduğu məhkəmələrdə bu Məcəllənin 10-1.3-cü maddələrində nəzərdə tutulmuş qaydada aparılan elektron məhkəmə icraatında apellyasiya şikayətĭhəmin̆maddənin̆tələblərinə̆uyğun̆verilmədikdə.
45. Maddə 416.1. Kassasiya instansiyası məhkəməsi işə şikayət həddində baxır və kassasiya şikayətində irəli sürülmüş dəlillər üzrə apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən̆maddĭvə̆prosessual̆hüquq̆normalarının̆düzgün̆tətbiq̆edilməsinĭyoxlayır.
46. Maddə 416.2. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən bu Məcəllənin 418.4cü maddəsində nəzərdə tutulmuş prosessual hüquq pozuntusu hesab edilən hallara yol verilməsĭşikayətin̆hədlərindən̆və̆dəlillərindən̆asılı̆olmayaraq̆yoxlanılmalıdır.
47. Maddə 418.3. Prosessual hüquq normalarının pozulması və ya düzgün tətbiq olunmaması qətnamənin yaxud qərardadın ləğv edilməsi üçün o vaxt əsas ola bilər ki, bu pozuntŭdüzgün̆qətnamə̆qəbul̆edilməməsĭilə̆nəticələnsin̆və̆yănəticələnə̆bilsin.
“Dövlət rüsumu haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu
48. Maddə 8.1.1-8.1.6, 8.2. Iddia qiyməti 1000 manatadək olduqda 30 manat, iddia qiyməti 1000 manatdan 10000 manatadək olduqda 30 manat + 1000 manatdan yuxarı olan iddia qiymətinin 1 faizi, iddia qiyməti 10000 manatdan 100000 manatadək olduqda 120 manat + 10000 manatdan yuxarı olan iddia qiymətinin 0,3 faizi, iddia qiyməti 100000 manatdan 1000000 manatadək olduqda 390 manat + 100000 manatdan yuxarı olan iddia qiymətinin 0,1 faizi, iddia qiyməti 1000000 manatdan çox olduqda 1290 manat + 1000000 manatdan yuxarı olan iddia qiymətinin 0,05 faizi (hər bir halda 50000 manatdan çox olmamaqla), Fiziki şəxs tərəfindən mülkiyyətində, istifadəsində (icarəsində) olan yaşayış evi, mənzil, həyətyanı sahənin torpağı, o cümlədən bağ sahəsi ilə bağlı ərizənin verilməsinə, habelə fiziki şəxs tərəfindən istifadəsində (icarəsində) olan kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaqla bağlı ərizənin verilməsinə görə, habelə qiymətləndirilməyən iddia ərizəsinin, məhkəmə əmri haqqında ərizənin, xüsusi icraat qaydasında baxılan iş üzrə ərizənin verilməsinə görə 100 manat məbləğində müəyyən edilmiş, Qanunun 8.6-cı maddəsinə əsasən isə apellyasiya, kassasiya və ya əlavə kassasiya şikayətinin, qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə aktlarına yeni açılmış hallar üzrə yenidən baxılması üçün ərizənin verilməsinə görə bu Qanunun müvafiq olaraq 8.1- ci və 8.2-ci maddələrində müəyyən edilmiş dövlət rüsumunun 50 faizi məbləğində̆dövlət̆rüsumunun̆ödənilməsĭmüəyyən̆edilmişdir.
Kassasiya baxışının hədləri
49. Qanunun tələbinə görə, kassasiya instansiyası məhkəməsi işin faktiki hallarını araşdırmır. Lakin apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq olunub-olunmamasını yoxlamaq zərurətindən irəli gələrək, iş materiallarında olan, aşağı instansiya məhkəmələri tərəfindən qəbul edilərək işə əlavə olunmuş, araşdırılmış və (və ya) müəyyən edilmiş sübutlara və hüquqi faktlara istinad edilməsi kassasiya instansiyası məhkəməsinin faktiki halları araşdırması kimi qiymətləndirilməməlidir.
50. Hazırkı kassasiya şikayətində qərardad tam mübahisələndirildiyindən apellyasiya instansiyası̆məhkəməsinin̆aktı̆tam̆yoxlanılır.̆
Kassasiya instansiyası məhkəməsinin mövqeyi
51. Məhkəmə kollegiyası kassasiya şikayətinin dəlillərini iş materialları ilə birgə araşdıraraq hesab edir ki, kassasiya şikayəti təmin edilməli və apellyasiya instansiyası məhkəməsinin̆qərardadı̆ləğv̆edilməlidir.
52. Iş materiallarından görünür ki, birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən cavabdehə ünvanlanmış ilk məhkəmə bildirişi poçt rabitəsi vasitəsilə göndərilmiş, lakin poçt göndərişi “bu ünvanda yaşamır” qeydi ilə məhkəməyə qaytarılmışdır. Sonradan keçirilmiş hazırlıq iclası barədə məlumat cavabdehin mobil telefon nömrəsinə göndərilsə də, həmin məlumatın çatdırılması baş tutmamışdır. Daha sonra məhkəmə baxışı iclasları barədə bildiriş və qətnamə yenidən eyni ünvana göndərilmiş, sonuncu göndəriş də eyni əsasla geri qaytarılmışdır̆(bax:̆iş̆materialları,̆səhifə̆23,̆38̆və̆82).
53. Iş materiallarında məhkəmə sənədlərinin cavabdehin ailə üzvlərindən birinə, müvafiq icra hakimiyyəti orqanına, yerli özünüidarəetmə orqanına və ya işlədiyi yer üzrə müdiriyyətə̆təqdim̆edilməsinĭtəsdiq̆edən̆hər̆hansı̆sübut̆mövcud̆deyildir.
54. MPM-in 135.3-cü maddəsinə əsasən məhkəmə sənədlərinin çatdırılması vəzifəsi üzərinə düşən şəxs ünvan sahibini onun yaşadığı və ya işlədiyi yer üzrə tapmadıqda, həmin sənədlər ünvan sahibi ilə birlikdə yaşayan yetkinlik yaşına çatmış ailə üzvlərindən birinə, onlar olmadıqda isə müvafiq icra hakimiyyəti orqanına, yerli özünüidarəetmə orqanına və ya işlədiyi yer üzrə müdiriyyətə təqdim edilməlidir. Həmin normanın məqsədi məhkəmə sənədlərinin̆ünvan̆sahibinə̆real̆şəkildə̆çatdırılmasının̆təmin̆olunmasıdır.
55. Hazırkı iş üzrə məhkəmə sənədlərinin “bu ünvanda yaşamır” qeydi ilə geri qaytarılmasına baxmayaraq, MPM-in 135.3-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş sonrakı prosessual hərəkətlərin həyata keçirilməsi iş materialları ilə təsdiq olunmur. Belə olan halda, məhkəmə sənədlərinin cavabdehə MPM-in 135.5-ci maddəsinin mənasında rəsmi qaydada təqdim̆edilməsĭbarədə̆nəticəyə̆gəlmək̆mümkün̆deyildir.
56. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, qətnamənin qanunla müəyyən edilmiş qaydada təqdim olunmaması şəraitində apellyasiya şikayətinin verilməsi müddətinin başlanğıcı barədə nəticə yalnız işdə iştirak edən şəxsin məhkəmə aktı ilə faktiki tanış olduğu və̆yătanış̆olmaq̆imkanını̆əldə̆etdiyĭtarix̆nəzərə̆alınmaqlămüəyyən̆edilə̆bilər.
57. Işdən görünür ki, cavabdeh yalnız qətnamə icraya yönəldildikdən sonra işin mövcudluğundan xəbər tutmuş, ## ###### 2026-cı il tarixdə elektron kabinet yaratmaqla iş materialları və qətnamə ilə tanış olmuşdur. Cavabdeh tərəfindən apellyasiya şikayəti həmin tarixdən̆etibarən̆qanunlămüəyyən̆edilmiş̆müddət̆daxilində̆verilmişdir.
58. Bu halda apellyasiya instansiyası məhkəməsinin prosessual müddətin ötürülməsi və müddətin bərpası barədə ərizə təqdim edilməli olması barədə nəticəsi əsaslı hesab edilə bilməz.̆Çünkĭprosessual̆müddət̆ötürülmədiyĭhaldăonun̆bərpası̆məsələsĭdə̆yaranmır.
59. Apellyasiya instansiyası məhkəməsinin apellyasiya şikayətinə dövlət rüsumunun müəyyən edilmiş məbləğdə ödənilməməsi barədə qənaəti də iş materialları ilə tam təsdiq olunmur. Həmçinin qərardadda ödənilməli olan dövlət rüsumunun konkret məbləği və həmin məbləğin hesablanma qaydası da göstərilməmişdir. Belə ki, cavabdeh dövlət rüsumunu “Elektron məhkəmə” sistemində yerləşdirilmiş dövlət rüsumunun hesablanması kalkulyatorunun̆müəyyən̆etdiyĭməbləğ̆əsasındăödəmişdir.
60. Məhkəmə kollegiyası apellyasiya instansiyası məhkəməsinin apellyasiya şikayətinin forma tələblərinə uyğun olmaması ilə bağlı qənaəti ilə də razılaşmır. Belə ki, apellyasiya şikayəti cavabdehin elektron kabineti vasitəsilə təqdim edilmiş, onun şəxsiyyəti və digər eyniləşdirici məlumatları sistemdə mövcud olmuşdur. Bu halda şikayətdə ünvanın ayrıca qeyd edilməməsi mahiyyət etibarilə formal və texniki xarakterli çatışmazlıq olmaqla, MPM-in 363.1-cĭmaddəsinin̆tətbiqinĭşərtləndirən̆pozuntŭsayılăbilməz.
61. Qeyd olunanlara əsasən məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, kassasiya şikayəti təmin edilməli, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərardadı ləğv edilərək iş apelyasiya şikayətinin mümkünlüyü məsələsinə yenidən baxılması üçün həmin məhkəməyə göndərilməlidir.
62. Göstərilənlərə əsasən və MPM-in 417-419-cu maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə̆kollegiyası Qərara aldı:
Kassasiyăşikayətĭtəmin̆edilsin. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki kollegiyasının ## ##### 2026-cı il tarixli, *(*-*)- ****/**** nömrəli qərardadı ləğv edilsin, iş apellyasiya şikayətinin mümkünlüyü məsələsinə yenidən̆baxılması̆üçün̆həmin̆məhkəməyə̆göndərilsin. Qərar̆qətidir̆və̆qəbul̆edildiyĭandan̆qüvvəyə̆minir.