Azərbaycan Respublikası adından Qərar Bakı şəhəri İş № e-2-2(1-8)-363/2026 11.06.2026 ALI MƏHKƏMƏ Azərbaycan Respublikası adından Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Kommersiya kollegiyasının Iddiaçı “xxxx” MMC-nin cavabdehlər cavabdeh1 və cavabdeh2 MMC-yə qarşı iş üzrə QƏRARİ Açar sözlər: apellyasiya şikayətinin qeyri-mümkün hesab edilməsi Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Kommersiya Kollegiyasının hakimi Qurbanov Raqib Əliddin oğlunun məruzəsi ilə, hakimlər Qəribov Bəhman Fərhad oğlu və Şamayev Elşad Yaquboviçdən ibarət tərkibdə, Iddiaçı “xxxx” MMC-nin cavabdehlər cavabdeh1 və cavabdeh2 MMC-yə qarşı “pulun tutulması” tələbinə dair kommersiya mübahisəsi üzrə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Kommersiya kollegiyasının 2026-cı il ## ##### tarixli e-*-*(*-*)-***/**** nömrəli qərardadından cavabdeh cavabdeh2 MMC tərəfindən verilmiş kassasiya şikayətinə yazılı icraat qaydasında baxılmışdır. Iş üzrə məhkəmə icraatı
1. Iddiaçı “xxxx” MMC (bundan sonra – “iddiaçı”) cavabdehlər cavabdeh1 (bundan sonra – “cavabdeh1”) və cavabdeh2xxxx“MMC”) qarşı iddia və iddia tələbinin həcminin artırılması barədə ərizələrlə məhkəməyə müraciət edərək, cavabdehlərdən müştərək qaydada vurulmuş zərərin əvəzi qismində 2.227.760,88 rubl (48.690,64 manat) və 15.000 manat pul, ödənilmiş cərimənin əvəzi qismində 159.650 rubl (3.490,14 manat) pul və ödənilmiş 315 manat dövlət rüsumunun tutularaq onun xeyrinə ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
2. Bakı Kommersiya Məhkəməsinin 2026-ci il ## ###### tarixli e-*-*(***)-****/**** nömrəli qətnaməsi ilə iddia qismən təmin edilmiş, cavabdehlərdən birgə (müştərək) qaydada vurulmuş zərərin əvəzi qismində 2.058.799,26 rubl və 159.650 rubl, ümumilikdə 2.218.449,26 rubl (tutulduğu anda Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankı tərəfindən müəyyən edilmiş Rusiya rublunun manata nisbətən məzənnəsi nəzərə alınmaqla azərbaycan manatı ekvivalenti ilə) tutularaq iddiaçıya ödənilməsi qət edilmişdir (hakim Ü.Həsənova).
3. Cavabdeh MMC apellyasiya şikayəti verərək həmin qətnamənin ona aid hissədə ləğv olunması barədə qərardad qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
4. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Kommersiya kollegiyasının 2026-cı il ## ##### tarixli e-*-*(*-*)-***/**** nömrəli qərardadı ilə cavabdeh MMC tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinə apellyasiya qaydasında baxılması qeyri-mümkün hesab edilmişdir (sədrlik edən – T.Qocayev, hakimlər – S.Cəfərov və E.Həsənov).
5. Məhkəmə kollegiyası cavabdeh MMC tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinin mümkünlüyü məsələsini araşdıraraq müəyyən etmişdir ki, həmin apellyasiya şikayəti qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş müddət ötürülməklə verilmişdir. Belə ki, 2026-cı il ## ###### tarixli məhkəmə qətnaməsi 2026-cı il ## ###### tarixində cavabdehin və onun nümayəndəsinin “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılmış elektron kabinetinə yerləşdirilmiş və bu barədə məlumat cavabdeh tərəfə elektron qaydada çatdırılmışdır. Lakin cavabdeh tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti 2026-cı il # ##### tarixində “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinet vasitəsilə birinci instansiya məhkəməsinə daxil olmuşdur.
6. Məhkəmə hesab etmişdir ki, cavabdeh MMC tərəfindən apellyasiya şikayəti vermək üçün müəyyən edilmiş prosessual müddətin sonuncu günü 2026-cı il ## #### tarixə düşmüşdür. Bu tarix və ondan sonrakı günlər qeyri-iş günləri olduğundan müddətin sonuncu günü 2026-cı il ## #### tarixi hesab edilir. Cavabdeh tərəfindən apellyasiya şikayəti bundan beş gün sonra - 2026-cı il # ##### tarixində verilmişdir. Həmçinin iş materiallarında cavabdeh tərəfindən buraxılmış prosessual müddətin bərpa edilməsinə dair vəsatətin verilməsi və həmin vəsatətin təmin edilməsi müəyyən olunmamışdır.
7. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi gəldiyi nəticəni Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra – “MPM”) 128.1, 129.1, 129.2, 130.1, 130.2, 130.3, 360, 363.1, 363.1.3, 366.1, 366.2 və 366.4-cü maddələrinə istinad etməklə əsaslandırmışdır.
8. Cavabdeh MMC həmin qətnamədən kassasiya şikayəti verərək, onun ləğv, apellyasiya şikayətinin mümkünlüyü, o cümlədən buraxılmış prosessual müddətin bərpasına hüquqi qiymət verilməsi üçün iş yenidən apellyasiya instansiya məhkəməsinə göndərilməsi barədə qərardad qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
Kassasiya şikayətinin və ona qarşı etirazın dəlilləri
a) Kassasiya şikayətinin dəlilləri
9.
10. MPM-in 133.1, 133.2 və 133.3-cü maddələri üzrə - Bakı Apellyasiya Məhkəməsi qərardadında iş materiallarında buraxılmış prosessual müddətin bərpa edilməsi barədə vəsatətin verilməsinin müəyyən olunmadığını göstərmişdir. Halbuki 2026-cı il # ##### tarixində elektron qaydada təqdim edilmiş apellyasiya şikayətinin mətnində buraxılmış prosessual müddətin bərpa edilməsi barədə ayrıca hüquqi əsaslandırma və xahiş mövcud olmuşdur. MPM-in 130.3-cü maddəsi yalnız prosessual müddətin bərpa olunması barədə vəsatət verilmədiyi halda tətbiq edilə bilər. Hazırkı işdə isə belə vəsatət faktiki olaraq verilmiş olduğundan, həmin normanın tətbiqi üçün hüquqi əsas olmamışdır.
b) Kassasiya şikayətinə qarşı etirazın dəlilləri
11. Kassasiya şikayətinə qarşı etiraz təqdim edilməmişdir.
Kassasiya baxışının hədləri
12. Hazırkı icraat çərçivəsində apellyasiya məhkəməsinin qərardadın qanuniliyi və əsaslılığı MPM-in 416-cı maddəsinə uyğun olaraq tam yoxlanılacaqdır.
Tətbiq edilən hüquq
13. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin müvafiq maddələrində aşağıdakı müddəalar əks etdirilir:
“Maddə 130. Prosessual müddətlərin buraxılmasının nəticələri 130.1. Qanunla müəyyən edilmiş və ya məhkəmə tərəfindən təyin edilmiş müddət keçdikdə, prosessual hərəkətləri etmək hüququ keçmiş olur. 130.3. Prosessual müddətin bərpa olunması barədə vəsatət verilməmişsə, prosessual müddətlər keçdikdən sonra verilən şikayətlərə və sənədlərə baxılmır və onları verən şəxsə qaytarılır.”
“Maddə 133. Prosessual müddətlərin bərpası 133.1. Məhkəmə qanunla müəyyən edilmiş müddətin buraxılmasının səbəbini üzrlü hesab edərsə, işdə iştirak edən şəxsin ərizəsinə əsasən buraxılmış müddəti bərpa edir. 133.2. Buraxılmış müddətin bərpası haqqındakı ərizə prosessual hərəkətlərin edilməli olduğu məhkəməyə verilir və məhkəmə iclasında baxılır. Işdə iştirak edən şəxslərə məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə məlumat verilir. Onların gəlməməsi məhkəmə qarşısında qoyulmuş məsələnin həllinə maneçilik törətmir. 133.3. Müddətin bərpası haqqında ərizə verilməklə eyni zamanda müddəti buraxılmış zəruri prosessual hərəkət edilməlidir (ərizə, şikayət verilməli, sənədlər təqdim edilməli və s.). 133.4. Buraxılmış prosessual müddətin bərpası məhkəmənin qətnaməsində, qərardadında və qərarında göstərilməlidir. 133.5. Müddətin bərpasından imtina barədə qərardad çıxarılır.” “Maddə 360. Apellyasiya şikayətinin verilmə müddəti Apellyasiya şikayəti məhkəmə qətnaməsi rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 ay müddətində verilə bilər.”
“Maddə 363. Apellyasiya şikayətinin qaytarılması 363.1. Apellyasiya şikayəti birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən aşağıdakı hallarda qaytarılır: 363.1.3. apellyasiya şikayəti müəyyən edilmiş müddət keçdikdən sonra verilmişdirsə;”
“Maddə 366. Apellyasiya mümkünlüyünün yoxlanılması 366.1. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi iş məhkəməyə daxil olduqdan sonra 15 gün müddətində apellyasiyanın mümkünlüyünü yoxlayır. Buraya işə apellyasiya qaydasında baxılmaq üçün prosessual əsasların olması daxildir. 366.2. Əgər apellyasiyanın mümkünlüyü üçün əsaslar yoxdursa, o, qəbul olunmamış hesab edilə bilər.”
Kassasiya instansiyası məhkəməsinin mövqeyi
14. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, kassasiya şikayəti təmin edilməlidir.
15. Belə ki, AZEMIS elektron məhkəmə informasiya sistemində mövcud olan məlumatlardan müəyyən edilir ki, MMC tərəfindən elektron qaydada təqdim edilmiş apellyasiya şikayətinin mətnində eyni zamanda buraxılmış prosessual müddətin bərpasına dair vəsatət də verilmişdir. Həmin vəsatətdə şikayətin qanunla müəyyən edilmiş müddətdə təqdim olunmamasının səbəbi kimi "Elektron məhkəmə" informasiya sistemində aparılmış yenilənmə işləri, sistemin yeni versiyaya keçirilməsi nəticəsində elektron kabinetdən istifadədə yaranmış texniki çətinliklər, sənədlərin sistemə yüklənməsinin mümkün olmaması, habelə ardıcıl qeyri-iş günləri göstərilmişdir.
16. MPM-in 130.3, 133.2, 363.1.3 və 366.2-ci maddələrinin mənasına görə, prosessual müddət keçdikdən sonra verilmiş apellyasiya şikayəti yalnız prosessual müddətin bərpası barədə vəsatət təqdim edilmədiyi halda birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən geri qaytarıla və ya apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən qeyri-mümkün hesab edilə bilər. Belə vəsatət təqdim edildikdə birinci instansiya məhkəməsi, ilk növbədə, həmin vəsatətə baxmalı və gəldiyi nəticədən asılı olaraq apellyasiya şikayətinin geri qaytarılması və ya baxılması üçün apelyasiya instansiyası məhkəməsinə göndərilməsi məsələsini həll etməlidir. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən apelyasiyanın mümkünlüyü məsələsinə baxılarkən isə birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən həmin prosessual qaydaya riayət edilib-edilməməsi yoxlanılmalı və yalnız bundan sonra apelyasiyanın mümkünlüyü məsələsi həll edilməlidir. Birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən prosessual müddətin bərpasına dair vəsatətə hüquqi qiymət vermədiyi halda apellyasiya instansiyası məhkəməsi prosessual müddətin ötürülməsi əsasına görə apellyasiya şikayətinin qeyri-mümkün hesab edilməsi nəticəsinə gələ bilməz.
17. Hazırkı işdə isə apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərardadında iş materiallarında prosessual müddətin bərpası barədə vəsatətin mövcud olmadığı göstərilmişdir. Halbuki elektron sistemdə yerləşdirilmiş apellyasiya şikayətinin məzmunundan belə vəsatətin faktiki olaraq təqdim edildiyi müəyyən edilir. Belə olan halda apellyasiya instansiyası məhkəməsinin vəsatətin mövcud olmaması barədə gəldiyi nəticə səhv olmuşdur.
18. Göründüyü kimi apellyasiya instansiyası məhkəməsi apellyasiya şikayətinin mümkünlüyünü yoxlayarkən iş materiallarında mövcud olan prosessual müddətin bərpasına dair vəsatəti və birinci instansiya məhkəməsinin həmin vəsatətə qiymət vermədiyini nəzərə almamış, nəticədə MPM-in 130.3, 133.2 və 363.1.3-cü maddələrinin tələblərini düzgün tətbiq etməmişdir.
19. Qeyd olunanları nəzərə alaraq kollegiya hesab edir ki, kassasiya şikayəti təmin edilməli, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərardadı ləğv edilməli və iş apelyasiyanın mümkünlüyü məsələsinə yenidən qiymət verilməsi üçün həmin məhkəməyə qaytarılmalıdır. Bu məsələyə yenidən baxılarkən prosessual müddətin bərpasına dair vəsatətə MPM-in tələblərinə uyğun olaraq birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən qiymət verilmədiyi nəzərə alınmalı və bundan asılı olaraq apellyasiya şikayətinin mümkünlüyü məsələsi həll edilməlidir.
20. Göstərilənlərə əsasən və MPM-in 417-419-cu maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə kollegiyası
QƏRARA ALDI:
Cavabdeh cavabdeh2 MMC tərəfindən verilmiş kassasiya şikayəti təmin edilsin. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Kommersiya kollegiyasının 2026-cı il ## ##### tarixli e-*-*(*-*)-***/**** nömrəli qərardadı ləğv edilsin. Iş materialları həmin məhkəməyə qaytarılsın. Qərar qəbul edildiyi andan qüvvəyə minir.