Azərbaycan Respublikası adından Qətnamə Bakı şəhəri İş № e-2-2(3-6)-561/2026 07.08.2026 BAKI APELLYASIYA MƏHKƏMƏSI Azərbaycan Respublikası adından İddiaçı İddiaçı cavabdeh X1 qarşı (mübahisə predmeti barədə müstəqil tələb irəli sürməyən Mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs Niyazi oğlu olmaqla) “əşyaların qaytarılması və pulun tutulması” tələbinə dair kommersiya mübahisəsi üzrə (açar sözlər: icarə müqaviləsi, icarə haqqı tələbi) Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Kommersiya Kollegiyası Hakimlər Leyla Rauf qızı Əliyevanın sədrliyi və məruzəsi ilə, X6 və X5 ibarət tərkibdə, məhkəmə iclas katibi Nofəl Rəhman oğlu Abdullayevin katibliyi ilə, iddiaçı İddiaçı cavabdeh X1 qarşı (mübahisə predmeti barədə müstəqil tələb irəli sürməyən Mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs Niyazi oğlu olmaqla) “əşyaların qaytarılması və pulun tutulması” tələbinə dair kommersiya mübahisəsi üzrə Bakı Kommersiya Məhkəməsinin ##.##.2026-cı il tarixli, e-*-*(***)-****/**** saylı qətnaməsindən iddiaçı və cavabdeh tərəfindən ayrı-ayrılıqda verilmiş apellyasiya şikayətlərinə əsasən kommersiya mübahisəsinə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin binasında, açıq məhkəmə iclasında baxaraq, müəyyən etdi İşin halları:
1. İddiaçı (icarəçi) ilə X1 (icarəyə verən) arasında imzalanmış ##.##.2024-cü il tarixli icarə müqaviləsinə əsasən icarəyə verən MH 0132525 seriya nömrəli çıxarışa əsasən Azerbaycan Respublikası, ünvan 2 ünvanında yerləşən A28 binası ticari hissə birinci mərtəbə 2109.51 kv m sahədən 700 kv metr qeyri-yaşayış sahəsini tutan ərazini (bundan sonra icarə obyekti) 5 il müddətinə Restoran kimi İcarəyə götürənin istifadəsinə verir. Həmin müqavilənin: 1.2-ci bəndinə əsasən icarəyə götürən hazırkı Müqavilənin şərtlərinə əsasən icarə obyektinin istifadəsi üzrə müəyyən edilmiş icarə haqqını İcarəyə verənə ödəməyi öz öhdəsinə goturür. 3.1.4-cü bəndinə əsasən əsaslandırılmış zərurət yarandığı təqdirdə İcarəyə götürən ilə razılaşdırılmış müddət ərzində öz hesabına icarə obyektinin əsaslı təmirini həyata keçirmək icarəyə verənin hüquq və öhdəliyidir. 3.2.4-cü bəndinə əsasən adi təsərrüfat fəaliyyətinin aparılması ilə bağlı icarə obyektinin istismara yararlı və qənaətbəxş vəziyyətdə saxlanması üçün vergi qanunvericiliyi ilə nəzərdə tutulmuş qaydada icazə verilən xərclər üzrə cari təmir işlərini öz hesabına həyata keçirmək və icazə verilməyən xərclər üzrə isə təmir işlərinin həyata keçirilməsini İcarəyə verəndən tələb etmək icarəyə götürənin hüquq və öhdəliyidir. 3.2.6-cı bəndinə əsasən icarə obyektinin dəyişdirilməsini, yenidən planlaşdırılmasın, və tikinti işlərini yalnız İcarəyə verənin yazılı razılığı ilə həyata keçirmək icarəyə götürənin hüquq və öhdəliyidir. Bu təqdirdə icarə obyektinin yaxşılaşmasına səbəb olan ayrılmaz işlərin əvəzi Müqavilənin müddəti bitdikdən sonra İcarəyə verən tərəfindən ödənilməli, icarə obyektinə zərər vurulmadan ayrıla bilən qurğular isə İcarəyə götürənin mülkiyyətində qalmalıdır.
2. İddiaçı ilə X1 arasında imzalanmış **/**** nömrəli icarə müqaviləsinə dair ** nömrəli əlavəyə əsasən tərəflər arasında bağlanmış ##.##.2024-cü il tarixli, **/**** nömrəli icarə müqaviləsinin müddəalarına müvafiq olaraq icarə obyektinin aylıq icarə haqqı ƏDV daxil olmaqla 5000 manat həcmində razılaşdırılmışdır.
3. X1 tərəfindən İddiaçı göndərilmiş ##.##.2025-ci il tarixli bildirişə əsasən icarə sahəsinin icarəsinə dair ##.##.2024-cü il tarixli müqavilə üzrə 2 aydan artıq müddətə yaranmış borcun 5 iş günü ərzində ödənilməsi, əks halda obyektin təhvil-təslim aktı ilə geri qaytarılması tələb olunmuşdur.
4. İş materiallarında olan ##.##.2024-cü il tarixli “Gökçə Hər növ Lüstur və Servizlərin topdan və pərakəndə satışı mağazası” tərəfindən verilmiş qəbzə əsasən İddiaçı tərəfindən 4 ədəd çilçıraq, 12 ədəd bura, 170 ədəd lampa satın alınmışdır.
5. İş materiallarında olan X1 tərəfindən məhkəməyə təqdim edilmiş ##.##.2025-ci il tarixli akta əsasən İddiaçı məxsus olan - 2 ədəd elektron samovar, 4 ədəd mavi plastikqazan, 50 ədəd qrafin, 18 ədəd masa örtüyü (süfrə), 4 ədəd çaynik, 90 ədəd ağ kiçik kasa, 16 ədəd nar formasında qab, 37 ədəd şərab bakalı, 31 ədəd su bakalı, 10 ədəd şat (balaca), 10 ədəd konyak bakalı, 13 ədəd piyvə bakalı, 8 ədəd rakı bakalı, 29 ədəd mavi məzə qabı, 9 ədəd sous qabı, 12 ədəd dondurma üçün qab, 4 ədəd taxta formalı kasa, 18 ədəd saxsı piti qabı, 6 ədəd saxsı sous qabı, 11 ədəd mürəbbə qabı, 12 ədəd çörək qabı, 1 ədəd hesablayıcı (kalkulyator), 4 ədəd ədviyyat üçün qab kiçik, 7 ədəd ağ sous qabı, 9 ədəd buz vedrəsi, 6 ədəd külqabı, 3 ədəd narşərab üçün qab, 50 ədəd nəlbəki, 12 ədəd 2-li baharat qabı, 125 ədəd stul (oturacaq), 3 ədəd şkaf, 27 ədəd stul (yemək masası), 1 ədəd LG paltaryuyan maşın Bakı şəhəri, Zabrat qəsəbəsində Zavod deposunda saxlanılır.
6. İş materiallarında olan X1 (icarəyə verən) ilə Mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs Niyazi oğlu arasında imzalanmış ##.##.2025-ci il tarixli icarə müqaviləsinə əsasən icarəyə verən X1 tam mülkiyyət üzrə ona məxsus ünvan 5 ünvanında yerləşən, ümumi sahəsi 2109,51 kv.m olan qeyri-yaşayış sahəsinin 700 kv.m hissəsini icarəçi Mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs Niyazi oğluna icarəyə verir. Bu müqavilənini şərtlərinə əsasən icarəçi ünvan 1 ünvanında yerləşən, İcarəyə verən tərəfə məxsus 1-ci mərtəbəsində yerləşən, qeyri-yaşayış sahəsinin 700 kv.m hissəsini əhətə edən icarə obyektini icarəyə verən tərəfdən icarəyə götürür.
7. “xxxx” MMC-nin ##.##.2026-cı il tarixli, CVN/Y**-***/** nömrəli mütəxəssis rəyinin nəticə hissəsindən görünür ki, birinci sual üzrə: iddia ərizəsində göstərilmiş iddiaçı İddiaçı məxsus məişət əşyalarının ## ###### 2026-cı il tarixinə bazar qiyməti ümumilikdə 33049,8 manat təşkil edir. İkinci sual üzrə: materiallarda olan cavabdeh X1 tərəfindən təqdim edilmiş ##.##.2025-ci il tarixli aktda göstərilmiş, hazırda cavabdeh X1 məxsus saxlanc yerində olan əşyaların hər birinin ayrı-ayrılıqda orta bazar dəyəri ## ###### 2026-cı il tarixinə 21597,9 manat təşkil edir. Üçüncü sual üzrə: cavabdeh E.Vəliyeva məxsus ünvan 3 ünvanında yerləşən A28 binası ticari hissə birinci mərtəbə 2109.51 kv m sahədən 700 kv metr qeyriyaşayış sahəsinin tavan hissəsində iddiaçı İddiaçı tərəfindən quraşdırılmış yaxşılaşdırma işi (şəbəkə işləməli) hazırda yerində mövcuddur. Həmin yaxşılaşdırma işi (şəbəkə işləməli) ağac materialından olmaqla ayrıla bilən dekor tavandır.
Birinci instansiya məhkəməsindəki icraat:
8. İddiaçı İddiaçı cavabdeh X1 qarşı “əşyaların qaytarılması və pulun tutulması” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, ünvan 3 ünvanında yerləşən A28 binanın birinci mərtəbəsində olan ümumi sahəsi 2109.51 m2 sahədən ibarət qeyri-yaşayış sahəsinin 700 m2 hissəsinin təmiri və əşyaların alınması üçün iddiaçı tərəfindən çəkilmiş 117704 manat xərcin, 300 manat vəkil xərcinin və 408 manat məbləğində dövlət rüsumunun cavabdehdən alınaraq iddiaçıya ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
9. İddia ərizəsi onunla əsaslandırılmışdır ki, cavabdeh X1 ilə iddiaçı İddiaçı oğlu ilə arasında ##.##.2024-cü il tarixində İcarə müqaviləsini bağlanıb. Həmin İcarə müqaviləsinin 1.1-ci bəndinə əsasən cavabdeh (icarəyə verən) tam mülkiyyət hüququ ilə (MH 0123525 Nömrəli Çıxarışa əsasən) özünə məxsus Bakı şəhəri, Nərimanov Rayonu, Həsənoğlu küçsəsi 2a ünvanında yerləşən A28 binanın birinci mərtəbəsində olan ümumi sahəsi 2109.51 m2 sahədən ibarət qeyri-yaşayış sahəsinin 700 m2 hissəsini (icarəyə götürən) İddiaçı 5 il müddətinə (Restoran fəaliyyəti ilə məşğul olmaq üçün) icarəyə vermişdir. İddiaçı müqavilənin 3.2.6-cı maddəsinə görə icarə obyektinin dəyişdirilməsini, yenidən planlaşdırılmasını və tikinti işlərini icarəyə verənin yazılı razılığı ilə həyata keçirməli və icarə obyektinin yaxşılaşmasına səbəb olan ayrılmaz işlərin əvəzi Müqavilənin müddəti bitdikdən sonra İcarəyə verən (cavabdeh) tərəfindən iddiaçıya ödənilməli, icarə obyektinə zərər vurulmadan ayrıla bilən qurğular isə İcarəyə götürənin (iddiaçının) mülkiyyətində qalmalı idi. Hazırda cavabdeh obyektin qapısını bağlı saxladığı üçün daşınar əşyalarını da götürə bilməmişdirlər. Lakin iddiaçı cavabdehin təqsiri ucbatından hazırda həmin obyektdən istifadə edə bilmədiyi üçün həm icarə haqqını ödəməkdən imtina edib və onlar arasında yaranmış icarə öhdəliyi faktiki olaraq bitib. Cavabdeh müqavilə şərtlərinə əsasən iddiaçıya ödəməli olduğu təmir tikinti haqqını ödəməkdən boyun qaçırır. İddiaçı tərəfindən icarə obyektinə çəkdiyi xərclərin ümumi məbləği 117.704 manatdır. İddiaçı cavabdehin icarə obyektindən istifadəyə maneə olan hərəkətlərini əvvəlcədən təxmin etsəydi hazırkı müqaviləni bağlamaz və həmin obyektə təmir xərclərini çəkməzdi.
10. İddiaçı tələbinin maddi hüquqi əsası kimi Mülki Məcəllənin 422.1-ci maddəsini göstərmişdir.
11. İddiaçı daha sonra iddia tələbinin həcminin artırılması barədə ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, ünvan 3 ünvanında yerləşən A28 binanın birinci mərtəbəsində olan ümumi sahəsi 2109.51 m2 sahədən ibarət qeyri-yaşayış sahəsinin 700 m2 hissəsinin təmiri və əşyaların alınması üçün iddiaçı tərəfindən çəkilmiş 117704 manat xərcin, 300 manat vəkil xərcinin və 408 manat məbləğində dövlət rüsumunun cavabdehdən alınaraq, iddiaçıya ödənilməsi; ünvan 3 ünvanında yerləşən A28 binanın birinci mərtəbəsində olan ümumi sahəsi 2109.51 m2 sahədən ibarət qeyri-yaşayış sahəsinin 700 m2 ibarət icarə obyetində ərizəçiyə məxsus aşağıdakı əşyaların: lüstur 04 ədəd, buralar 12 ədəd; 12lik çağdaş ətçəkən 01 ədəd; 3 lü çay qazanı 01 ədəd; sok çəkən 01 ədəd; LG paltaryuyan və qurudan 18 kq 01 ədəd; ütü tefal 01 ədəd; Qəhvəbişirən 01 ədəd; monitor ofisiant 01 ədəd; mətbəx printer 05 ədəd; boşqab 28 sm 80 ədəd; boşqab 23 sm 80 ədəd; boşqab 17 sm 30 ədəd; salfetka qabı 08 ədəd; duz qabı 08 ədəd; bakal 84 ədəd; rumka 12 ədəd; gal 42 ədəd; qrafin 0.5lt 06 ədəd; qrafin 1lt 08 ədəd; armudu stəkan 54 ədəd; nəlbəki 54 ədəd; caynik 10 ədəd; xurustalstəkan 04 ədəd; xurustal nəlbəki 04 ədəd; qənd qabı 08 ədəd; kəsa ağ 30 ədəd; tekilla rumkası 30 ədəd; caşqa kantlı 01 ədəd; razetka ağ 30 ədəd; limon qabıağ 08 ədəd; bıçaq 80ədəd; qaşıq 30 ədəd; vilka 80 ədəd; çay qaşığı 30 ədəd; kofe qaşığı 30 ədəd; ağzı açıq kasa 30 ədəd; qatıq üçün kasa 30 ədəd; sezar qabı 30 ədəd; limon vilkası 12 ədəd; bulud balaca 30 ədəd; bulud böyük 30 ədəd; bulud lotka böyük 30 ədəd; bulud lotka balaca 30 ədəd; bulud lotka balaca 15 ədəd; zeytun qabı ikili 15 ədəd; çörək qabı 08 ədəd; sumax qabı 08 ədəd; kasa 10 ədəd; mikravalnofka 02 ədəd; soğan doğrayan 01; tərəzi 40kq 02 ədəd; nayser 01 ədəd; blender 01 ədəd; saxlama qabı 9lt 10 ədəd; saxlama qabı 5lt 10 ədəd; oxlov 01 ədəd; yayma taxtası 01 ədəd; saxlama qabı 3lt 10 ədəd; saxlama qabı 2lt 05 ədəd; araba 3 mertebe 01 ədəd; penal 6-lı 02 ədəd; cek tutan 70sm 02 ədəd; mesed 02 ədəd; marojna qaşıqı 01 ədəd; zibil qabı 08 ədəd; podnos 05 ədəd; podnos aval 05 ədəd; polimet qalın 05 ədəd; polimet nazik 05 ədəd; forma dəst 01 ədəd; forma ürək 02 ədəd; abvalka bıçaqı 02 ədəd; povir bıçaqı 10 ədəd; çörək bıçaqı 02 ədəd; kartof kəsən 01 ədəd; taxta qaşıq lapatqa 05 ədəd; slikon lapatqa 05 ədəd; tyorka 04 ədəd; krem torbası 02 ədəd; manqalsetkası böyük 0 ədəd; manqalsetkası balaca 0 ədəd; piler ağ 02 ədəd; göy qurudan 01 ədəd; limon sıxan 01 ədəd; çömçə balaca 03 ədəd; çömçə böyük 03 ədəd; sous qabı balaca 03 ədəd; sous qabı böyük 10 ədəd əşyaların iddiaçıya qaytarılması barədə qətnamə qəbul olunmasını xahiş etmişdir.
12. İddiaçı daha sonra iddia tələbinin həcminin artırılması barədə ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, ünvan 3 ünvanında yerləşən A28 binanın birinci mərtəbəsində olan ümumi sahəsi 2109.51 m2 sahədən ibarət qeyri-yaşayış sahəsinin 700 m2 hissəsinin təmiri və əşyaların alınması üçün iddiaçı tərəfindən çəkilmiş 117704 manat xərcin, 300 manat vəkil xərcinin və 408 manat məbləğində dövlət rüsumunun cavabdeh X1 alınaraq, iddiaçıya ödənilməsi; ünvan 3 ünvanında yerləşən A28 binanın birinci mərtəbəsində olan ümumi sahəsi 2109.51 m2 sahədən ibarət qeyri-yaşayış sahəsinin 700 m2 ibarət icarə obyetində ərizəçiyə məxsus aşağıdakı əşyaların: lüstur 04 ədəd, buralar 12 ədəd; 12lik çağdaş ətçəkən 01 ədəd; 3 lü çay qazanı 01 ədəd; sok çəkən 01 ədəd; LG paltaryuyan və qurudan 18 kq 01 ədəd; ütü tefal 01 ədəd; Qəhvəbişirən 01 ədəd; monitor ofisiant 01 ədəd; mətbəx printer 05 ədəd; boşqab 28 sm 80 ədəd; boşqab 23 sm 80 ədəd; boşqab 17 sm 30 ədəd; salfetka qabı 08 ədəd; duz qabı 08 ədəd; bakal 84 ədəd; rumka 12 ədəd; gal 42 ədəd; qrafin 0.5lt 06 ədəd; qrafin 1lt 08 ədəd; armudu stəkan 54 ədəd; nəlbəki 54 ədəd; caynik 10 ədəd; xurustalstəkan 04 ədəd; xurustal nəlbəki 04 ədəd; qənd qabı 08 ədəd; kəsa ağ 30 ədəd; tekilla rumkası 30 ədəd; caşqa kantlı 01 ədəd; razetka ağ 30 ədəd; limon qabıağ 08 ədəd; bıçaq 80ədəd; qaşıq 30 ədəd; vilka 80 ədəd; çay qaşığı 30 ədəd; kofe qaşığı 30 ədəd; ağzı açıq kasa 30 ədəd; qatıq üçün kasa 30 ədəd; sezar qabı 30 ədəd; limon vilkası 12 ədəd; bulud balaca 30 ədəd; bulud böyük 30 ədəd; bulud lotka böyük 30 ədəd; bulud lotka balaca 30 ədəd; bulud lotka balaca 15 ədəd; zeytun qabı ikili 15 ədəd; çörək qabı 08 ədəd; sumax qabı 08 ədəd; kasa 10 ədəd; mikravalnofka 02 ədəd; soğan doğrayan 01; tərəzi 40kq 02 ədəd; nayser 01 ədəd; blender 01 ədəd; saxlama qabı 9lt 10 ədəd; saxlama qabı 5lt 10 ədəd; oxlov 01 ədəd; yayma taxtası 01 ədəd; saxlama qabı 3lt 10 ədəd; saxlama qabı 2lt 05 ədəd; araba 3 mertebe 01 ədəd; penal 6-lı 02 ədəd; cek tutan 70sm 02 ədəd; mesed 02 ədəd; marojna qaşıqı 01 ədəd; zibil qabı 08 ədəd; podnos 05 ədəd; podnos aval 05 ədəd; polimet qalın 05 ədəd; polimet nazik 05 ədəd; forma dəst 01 ədəd; forma ürək 02 ədəd; abvalka bıçaqı 02 ədəd; povir bıçaqı 10 ədəd; çörək bıçaqı 02 ədəd; kartof kəsən 01 ədəd; taxta qaşıq lapatqa 05 ədəd; slikon lapatqa 05 ədəd; tyorka 04 ədəd; krem torbası 02 ədəd; manqalsetkası böyük 0 ədəd; manqalsetkası balaca 0 ədəd; piler ağ 02 ədəd; göy qurudan 01 ədəd; limon sıxan 01 ədəd; çömçə balaca 03 ədəd; çömçə böyük 03 ədəd; sous qabı balaca 03 ədəd; sous qabı böyük 10 ədəd əşyaların iddiaçıya qaytarılması və ya naturada qaytarılması mümkün olmayan əşyaların dəyərinin müəyyən edilərək, cavabdeh tərəfindən iddiaçıya ödənilməsi barədə qətnamə qəbul olunmasını məhkəmədən xahiş etmişdir.
13. İddiaçı daha sonra iddia tələbinin həcminin azaldılması barədə ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, ünvan 3 ünvanında yerləşən A28 binanın birinci mərtəbəsində olan ümumi sahəsi 2109.51 m2 sahədən ibarət qeyri-yaşayış sahəsinin 700 m2 hissəsinin təmiri üçün çəkilmiş 75554 manat xərcin, 300 manat vəkil xərcinin və 408 manat məbləğində dövlət rüsumunun; ünvan 3 ünvanında yerləşən A28 binanın birinci mərtəbəsində olan ümumi sahəsi 2109.51 m2 sahədən ibarət qeyri-yaşayış sahəsinin 700 m2 ibarət icarə obyetində ərizəçiyə məxsus aşağıdakı əşyaların: lüstur 04 ədəd, buralar 12 ədəd; 12lik çağdaş ətçəkən 01 ədəd; 3 lü çay qazanı 01 ədəd; sok çəkən 01 ədəd; LG paltaryuyan və qurudan 18 kq 01 ədəd; ütü tefal 01 ədəd; Qəhvəbişirən 01 ədəd; monitor ofisiant 01 ədəd; mətbəx printer 05 ədəd; boşqab 28 sm 80 ədəd; boşqab 23 sm 80 ədəd; boşqab 17 sm 30 ədəd; salfetka qabı 08 ədəd; duz qabı 08 ədəd; bakal 84 ədəd; rumka 12 ədəd; gal 42 ədəd; qrafin 0.5lt 06 ədəd; qrafin 1lt 08 ədəd; armudu stəkan 54 ədəd; nəlbəki 54 ədəd; caynik 10 ədəd; xurustalstəkan 04 ədəd; xurustal nəlbəki 04 ədəd; qənd qabı 08 ədəd; kəsa ağ 30 ədəd; tekilla rumkası 30 ədəd; caşqa kantlı 01 ədəd; razetka ağ 30 ədəd; limon qabıağ 08 ədəd; bıçaq 80ədəd; qaşıq 30 ədəd; vilka 80 ədəd; çay qaşığı 30 ədəd; kofe qaşığı 30 ədəd; ağzı açıq kasa 30 ədəd; qatıq üçün kasa 30 ədəd; sezar qabı 30 ədəd; limon vilkası 12 ədəd; bulud balaca 30 ədəd; bulud böyük 30 ədəd; bulud lotka böyük 30 ədəd; bulud lotka balaca 30 ədəd; bulud lotka balaca 15 ədəd; zeytun qabı ikili 15 ədəd; çörək qabı 08 ədəd; sumax qabı 08 ədəd; kasa 10 ədəd; mikravalnofka 02 ədəd; soğan doğrayan 01; tərəzi 40kq 02 ədəd; nayser 01 ədəd; blender 01 ədəd; saxlama qabı 9lt 10 ədəd; saxlama qabı 5lt 10 ədəd; oxlov 01 ədəd; yayma taxtası 01 ədəd; saxlama qabı 3lt 10 ədəd; saxlama qabı 2lt 05 ədəd; araba 3 mertebe 01 ədəd; penal 6-lı 02 ədəd; cek tutan 70sm 02ədəd; mesed 02 ədəd; marojna qaşıqı 01 ədəd; zibil qabı 08 ədəd; podnos 05 ədəd; podnos aval 05 ədəd; polimet qalın 05 ədəd; polimet nazik 05 ədəd; forma dəst 01 ədəd; forma ürək 02 ədəd; abvalka bıçaqı 02 ədəd; povir bıçaqı 10 ədəd; çörək bıçaqı 02 ədəd; kartof kəsən 01 ədəd; taxta qaşıq lapatqa 05 ədəd; slikon lapatqa 05 ədəd; tyorka 04 ədəd; krem torbası 02 ədəd; manqalsetkası böyük 0 ədəd; manqalsetkası balaca 0 ədəd; piler ağ 02 ədəd; göy qurudan 01 ədəd; limon sıxan 01 ədəd; çömçə balaca 03 ədəd; çömçə böyük 03 ədəd; sous qabı balaca 03 ədəd; sous qabı böyük 10 ədəd əşyaların iddiaçıya qaytarılması və ya naturada qaytarılması mümkün olmayan əşyaların dəyərinin müəyyən edilərək, cavabdeh tərəfindən iddiaçıya ödənilməsinə dair qətnamə qəbul olunmasını məhkəmədən xahiş etmişdir. 6. İddiaçı daha sonra iddia tələbinin həcminin artırılması barədə ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, ünvan 3 ünvanında yerləşən A28 binanın birinci mərtəbəsində olan ümumi sahəsi 2109.51 m2 sahədən ibarət qeyri-yaşayış sahəsinin 700 m2 hissəsinin təmiri üçün çəkilmiş 75554 manat xərcin, 300 manat vəkil xərcinin və 408 manat məbləğində dövlət rüsumunun; ünvan 3 ünvanında yerləşən A28 binanın birinci mərtəbəsində olan ümumi sahəsi 2109.51 m2 sahədən ibarət qeyri-yaşayış sahəsinin 700 m2 ibarət icarə obyetində ərizəçiyə məxsus aşağıdakı əşyaların: lüstur 04 ədəd, buralar 12 ədəd; 12lik çağdaş ətçəkən 01 ədəd; 3 lü çay qazanı 01 ədəd; sok çəkən 01 ədəd; LG paltaryuyan və qurudan 18 kq 01 ədəd; ütü tefal 01 ədəd; Qəhvəbişirən 01 ədəd; monitor ofisiant 01 ədəd; mətbəx printer 05 ədəd; boşqab 28 sm 80 ədəd; boşqab 23 sm 80 ədəd; boşqab 17 sm 30 ədəd; salfetka qabı 08 ədəd; duz qabı 08 ədəd; bakal 84 ədəd; rumka 12 ədəd; gal 42 ədəd; qrafin 0.5lt 06 ədəd; qrafin 1lt 08 ədəd; armudu stəkan 54 ədəd; nəlbəki 54 ədəd; caynik 10 ədəd; xurustalstəkan 04 ədəd; xurustal nəlbəki 04 ədəd; qənd qabı 08 ədəd; kəsa ağ 30 ədəd; tekilla rumkası 30 ədəd; caşqa kantlı 01 ədəd; razetka ağ 30 ədəd; limon qabıağ 08 ədəd; bıçaq 80ədəd; qaşıq 30 ədəd; vilka 80 ədəd; çay qaşığı 30 ədəd; kofe qaşığı 30 ədəd; ağzı açıq kasa 30 ədəd; qatıq üçün kasa 30 ədəd; sezar qabı 30 ədəd; limon vilkası 12 ədəd; bulud balaca 30 ədəd; bulud böyük 30 ədəd; bulud lotka böyük 30 ədəd; bulud lotka balaca 30 ədəd; bulud lotka balaca 15 ədəd; zeytun qabı ikili 15 ədəd; çörək qabı 08 ədəd; sumax qabı 08 ədəd; kasa 10 ədəd; mikravalnofka 02 ədəd; soğan doğrayan 01; tərəzi 40kq 02 ədəd; nayser 01 ədəd; blender 01 ədəd; saxlama qabı 9lt 10 ədəd; saxlama qabı 5lt 10 ədəd; oxlov 01 ədəd; yayma taxtası 01 ədəd; saxlama qabı 3lt 10 ədəd; saxlama qabı 2lt 05 ədəd; araba 3 mertebe 01 ədəd; penal 6-lı 02 ədəd; cek tutan 70sm 02 ədəd; mesed 02 ədəd; marojna qaşıqı 01 ədəd; zibil qabı 08 ədəd; podnos 05 ədəd; podnos aval 05 ədəd; polimet qalın 05 ədəd; polimet nazik 05 ədəd; forma dəst 01 ədəd; forma ürək 02 ədəd; abvalka bıçaqı 02 ədəd; povir bıçaqı 10 ədəd; çörək bıçaqı 02 ədəd; kartof kəsən 01 ədəd; taxta qaşıq lapatqa 05 ədəd; slikon lapatqa 05 ədəd; tyorka 04 ədəd; krem torbası 02 ədəd; manqalsetkası böyük 0 ədəd; manqalsetkası balaca 0 ədəd; piler ağ 02 ədəd; göy qurudan 01 ədəd; limon sıxan 01 ədəd; çömçə balaca 03 ədəd; çömçə böyük 03 ədəd; sous qabı balaca 03 ədəd; sous qabı böyük 10 ədəd; asılqan - 05 ədəd; süfrələr - 40 ədəd; saclar 02 ədəd böyük, 02 ədəd orta və 01 ədəd balaca ölçülü; elektrik sobası 1 ədəd; yeni il bayramı üçün nəzərdə tutulan dekorlar - 03 mərtəbəli şam ağacı və 01 ədəd şaxta baba fiquru; obyektdə olan çoxsaylı içkilər; intenet şəbəkəsi üçün 02 ədəd modem qurğusu; 02 ədəd hava nəmləndiricisi; nar qabları və 05 ədəd kasanın, 40 ədəd pərdənin iddiaçıya qaytarılması və ya naturada qaytarılması mümkün olmayan əşyaların dəyərinin müəyyən edilərək, cavabdeh tərəfindən iddiaçıya ödənilməsinə dair qətnamə qəbul olunmasını məhkəmədən xahiş etmişdir. İddiaçı daha sonra iddia tələbinin həcminin artırılması barədə ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, Bakı şəhəri, Nərimanov Rayonu, Həsənoğlu küçsəi 2a ünvanında yerləşən A28 binanın birinci mərtəbəsində olan ümumi sahəsi 2109.51 m2 sahədən ibarət qeyriyaşayış14.sahəsinin 700 m2 hissəsinin təmiri üçün çəkilmiş 75554 manat xərcin, 300 manat vəkil xərcinin və 408 manat məbləğində dövlət rüsumunun; mübahisəli obyektin birinci mərtəbə 700 kv.m sahədən ibarət qeyri-yaşayış sahəsinin tavan və divar hissəsində şəbəkə işləməli taxta hissələrin; ünvan 3 ünvanında yerləşən A28 binanın birinci mərtəbəsində olan ümumi sahəsi 2109.51 m2 sahədən ibarət qeyri-yaşayış sahəsinin 700 m2 ibarət icarə obyektində ərizəçiyə məxsus aşağıdakı əşyaların: lüstur 04 ədəd, buralar 12 ədəd; 12lik çağdaş ətçəkən 01 ədəd; 3 lü çay qazanı 01 ədəd; sok çəkən 01 ədəd; LG paltaryuyan və qurudan 18 kq 01 ədəd; ütü tefal 01 ədəd; Qəhvəbişirən 01 ədəd; monitor ofisiant 01 ədəd; mətbəx printer 05 ədəd; boşqab 28 sm 80 ədəd; boşqab 23 sm 80 ədəd; boşqab 17 sm 30 ədəd; salfetka qabı 08 ədəd; duz qabı 08 ədəd; bakal 84 ədəd; rumka 12 ədəd; gal 42 ədəd; qrafin 0.5lt 06 ədəd; qrafin 1lt 08 ədəd; armudu stəkan 54 ədəd; nəlbəki 54 ədəd; caynik 10 ədəd; xurustalstəkan 04 ədəd; xurustal nəlbəki 04 ədəd; qənd qabı 08 ədəd; kəsa ağ 30 ədəd; tekilla rumkası 30 ədəd; caşqa kantlı 01 ədəd; razetka ağ 30 ədəd; limon qabıağ 08 ədəd; bıçaq 80ədəd; qaşıq 30 ədəd; vilka 80 ədəd; çay qaşığı 30 ədəd; kofe qaşığı 30 ədəd; ağzı açıq kasa 30 ədəd; qatıq üçün kasa 30 ədəd; sezar qabı 30 ədəd; limon vilkası 12 ədəd; bulud balaca 30 ədəd; bulud böyük 30 ədəd; bulud lotka böyük 30 ədəd; bulud lotka balaca 30 ədəd; bulud lotka balaca 15 ədəd; zeytun qabı ikili 15 ədəd; çörək qabı 08 ədəd; sumax qabı 08 ədəd; kasa 10 ədəd; mikravalnofka 02 ədəd; soğan doğrayan 01; tərəzi 40kq 02 ədəd; nayser 01 ədəd; blender 01 ədəd; saxlama qabı 9lt 10 ədəd; saxlama qabı 5lt 10 ədəd; oxlov 01 ədəd; yayma taxtası 01 ədəd; saxlama qabı 3lt 10 ədəd; saxlama qabı 2lt 05 ədəd; araba 3 mertebe 01 ədəd; penal 6-lı 02 ədəd; cek tutan 70sm 02 ədəd; mesed 02 ədəd; marojna qaşıqı 01 ədəd; zibil qabı 08 ədəd; podnos 05 ədəd; podnos aval 05 ədəd; polimet qalın 05 ədəd; polimet nazik 05 ədəd; forma dəst 01 ədəd; forma ürək 02 ədəd; abvalka bıçaqı 02 ədəd; povir bıçaqı 10 ədəd; çörək bıçaqı 02 ədəd; kartof kəsən 01 ədəd; taxta qaşıq lapatqa 05 ədəd; slikon lapatqa 05 ədəd; tyorka 04 ədəd; krem torbası 02 ədəd; manqalsetkası böyük 0 ədəd; manqalsetkası balaca 0 ədəd; piler ağ 02 ədəd; göy qurudan 01 ədəd; limon sıxan 01 ədəd; çömçə balaca 03 ədəd; çömçə böyük 03 ədəd; sous qabı balaca 03 ədəd; sous qabı böyük 10 ədəd; asılqan - 05 ədəd; süfrələr - 40 ədəd; saclar 02 ədəd böyük, 02 ədəd orta və 01 ədəd balaca ölçülü; elektrik sobası 1 ədəd; yeni il bayramı üçün nəzərdə tutulan dekorlar - 03 mərtəbəli şam ağacı və 01 ədəd şaxta baba fiquru; obyektdə olan çoxsaylı içkilər; intenet şəbəkəsi üçün 02 ədəd modem qurğusu; 02 ədəd hava nəmləndiricisi; nar qabları və 05 ədəd kasanın, 40 ədəd pərdənin iddiaçıya qaytarılması və ya naturada qaytarılması mümkün olmayan əşyaların dəyərinin müəyyən edilərək, cavabdeh tərəfindən iddiaçıya ödənilməsi barədə qətnamə qəbul olunmasını məhkəmədən xahiş etmişdir.
15. Bakı Kommersiya Məhkəməsinin e-*-*(***)-****/**** saylı, ##.##.2025-ci il tarixli qərardadı ilə Mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs Niyazi oğlu müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs qismində məhkəmə icraatına cəlb olunmuşdur.
16. Bakı Kommersiya Məhkəməsinin ##.##.2026-cı il tarixli, e-*-*(***)-****/**** saylı qətnaməsi ilə iddia qismən təmin edilmişdir. İddiaçı İddiaçı məxsus olan - 2 ədəd elektrik samovar, 4 ədəd mavi plastik qazan, 50 ədəd karof (krofin), 18 ədəd masa örtüyü (süfrə), 4 ədəd çaynik, 90 ədəd ağ kiçik kasa, 16 ədəd nar formasında qab, 37 ədəd şərab bakalı, 31 ədəd su bakalı, 10 ədəd şat (balaca), 10 ədəd konyak bakalı, 13 ədəd pivə bakalı, 8 ədəd rakı bakalı, 29 ədəd mavi məzə qabı, 9 ədəd sous qabı, 12 ədəd dondurma üçün qab, 4 ədəd taxta formalı kasa, 18 ədəd saxsı piti qabı, 6 ədəd saxsı sous qabı, 11 ədəd mürəbbə qabı, 12 ədəd çörək qabı, 1 ədəd hesablayıcı (kalkulyator), 4 ədəd ədviyyat üçün qab kiçik, 7 ədəd ağ sous qabı, 3 ədəd buz vedrəsi, 6 ədəd külqabı, 3 ədəd narşərab üçün qab, 50 ədəd nəlbəki, 12 ədəd 2-li baharat qabı, 125 ədəd stul (oturacaq), 6 ədəd şkaf, 27 ədəd stol (yemək masası), 01 ədəd LG markalı paltaryuyan maşın, 4 ədəd iri çilçıraq, 12 ədəd kiçik çilçıraq, icarə sahəsinin tavan hissəsində şəbəkə işləməli ayrıla bilən dekor tavanın cavabdeh X1 alınaraq iddiaçı İddiaçı qaytarılması, cavabdeh X1 100 manat dövlət rüsumunun tutularaq iddiaçı İddiaçı ödənilməasi, iddia tələbinin qalan hissədə təmin edilməməsi, yaranmış ekspertiza xərcinin 300 manat hissəsinin cavabdeh X1, 200 manat hissəsinin iddiaçı İddiaçı tutularaq “xxxx” MMC-nin hesabına (VÖEN: ********** Bank: "xxxx" ASC Nərimanov filialı Bank VÖENi: 9900001881 M.h.: AZ03NABZ01350100000000002944 H.h: AZ471BAZ35090019444176788205 Kod: 805711 SWIFT: IBAZAZ2X) ödənilməsi, iddia ərizəsi verilərkən çəkilmiş digər məhkəmə xərclərinin (300 manat hüquqi yardıma görə xərc, 308 manat dövlət rüsumu) iddiaçı İddiaçı özünə aid edilməsi qət edilmişdir.
17. Məhkəmə gəldiyi onunla əsaslandırmışdır ki, tərəflər arasında ##.##.2024-cü il tarixdə icarə müqaviləsi bağlanmış, həmin müqaviləyə əsasən cavabdehin xüsusi mülkiyyətində olan qeyri-yaşayış sahəsi iddiaçının sahiblik və istifadəsinə verilmiş, daha sonra müqavilə icarəyə verən tərəfindən birtərəfli qaydada ləğv edilmiş, sahə iddiaçıdan geri alınmış, daha sonra həmin qeyri-yaşayış sahəsi üçüncü şəxsin icarəsinə verilmiş, hazırda da üçüncü şəxsin istifadəsindədir. İddiaçı hazırda icarə sahəsində qalmış, ona məxsus olan əşyaların geri qaytarılması tələbini irəli sürmüşdür. Cavabdeh tərəfindən məhkəməyə təqdim edilmiş ##.##.2025-ci il tarixli akta əsasən iddiaçıya məxsus olan - 2 ədəd elektron samovar, 4 ədəd mavi plastik qazan, 50 ədəd qrafin, 18 ədəd masa örtüyü (süfrə), 4 ədəd çaynik, 90 ədəd ağ kiçik kasa, 16 ədəd nar formasında qab, 37 ədəd şərab bakalı, 31 ədəd su bakalı, 10 ədəd şat (balaca), 10 ədəd konyak bakalı, 13 ədəd piyvə bakalı, 8 ədəd rakı bakalı, 29 ədəd mavi məzə qabı, 9 ədəd sous qabı, 12 ədəd dondurma üçün qab, 4 ədəd taxta formalı kasa, 18 ədəd saxsı piti qabı, 6 ədəd saxsı sous qabı, 11 ədəd mürəbbə qabı, 12 ədəd çörək qabı, 1 ədəd hesablayıcı (kalkulyator), 4 ədəd ədviyyat üçün qab kiçik, 7 ədəd ağ sous qabı, 9 ədəd buz vedrəsi, 6 ədəd külqabı, 3 ədəd narşərab üçün qab, 50 ədəd nəlbəki, 12 ədəd 2-li baharat qabı, 125 ədəd stul (oturacaq), 3 ədəd şkaf, 27 ədəd stul (yemək masası), 1 ədəd markalı LG paltaryuyan maşın cavabdehdə olmaqla, hazırda Bakı şəhəri, Zabrat qəsəbəsindəki depoda saxlanılır. Məhkəməyə təqdim edilmiş mütəxəssis rəyindən görünür ki, hazırkı iş üzrə keçirilmiş ekspertiza tədqiqatı zamanı həmin əşyaların hazırda saxlanc yerində olması müəyyən edilmişdir. Məhkəmə hesab edib ki, iddiaçı hazırda ona məxsus olan həmin əşyaların geri qaytarılmasını tələb etməklə haqlıdır. Bundan əlavə, məhkəməyə təqdim edilmiş ##.##.2024-cü il tarixli qaimədən görünür ki, iddiaçı tərəfindən geri qaytarılması tələb edilən 4 ədəd böyük, 12 ədəd kiçik çılçıraq onun tərəfindən mağazadan satın əldə edilmiş, hazırda cavabdehin mülkiyyətində olan qeyri-yaşayış sahəsindədir. Cavabdeh tərəfindən məhkəməyə tələb edilən həmin əşyaların ona məxsus olmasını təsdiq edən hər hansı sübut təqdim edilməmişdir. Məhkəməyə təqdim edilmiş fotoşəkillərdən görünür ki, həmin 4 ədəd böyük, 12 ədəd kiçik çılçıraq iddiaçı tərəfindən qeyri-yaşayış sahəsinə yerləşdirilmiş, ondan əvvəlki icarəçinin dövründə həmin çılçıraqlar mövcud olmamışdır, hazırda icarə sahəsində olmaqla cavabdehin sahibliyindədir. Bu səbəbdən məhkəmə hesab edib ki, iddiaçı hazırda həmin əşayaların da geri qaytarılmasını tələb etməklə haqlıdır. Bundan əlavə, iddiaçı iddia ərizəsində cavabdehə məxsus qeyri-yaşayış sahəsinin tavan və divar hissəsində şəbəkə işləməli taxta hissələrin geri qaytarılması tələbini də irəli sürmüşdür. Məhkəmə araşdırması zamanı aparılmış həmin yaxşılaşdırmaların ayrıla bilən olub olmamasının müəyyən edilməsi məqsədilə mütəxəssis cəlb edilmişdir. Məhkəməyə təqdim edilmiş mütəxəssis rəyinə əsasən qeyri-yaşayış sahəsinin tavan hissəsində iddiaçı tərəfindən quraşdırılmış yaxşılaşdırma işinin (şəbəkə işləməli) hazırda yerində mövcud olması, habelə həmin yaxşılaşdırma işinin (şəbəkə işləməli) ağac materialından olmaqla ayrıla bilən dekor tavan olması müəyyən edilmişdir. Məhkəməyə təqdim edilmiş foto-şəkillərdən tavan hissədə aparılmış həmin yaxşılaşdırma işinin məhz iddiaçı tərəfindən edildiyi, iddiaçıdan əvvəlki icarəçinin dövründə tavan hissədə həmin şəbəkə işləməli tavanın deyil, başqa tavanın olması, həmin dekor tavanın hazırda da icarə sahəsində olması müəyyən edilmişdir. Məhkəmə hesab edib ki, iddiaçı hazırda həmin şəbəkə işləməli dekor tavanın da geri qaytarılmasını tələb etməklə haqlıdır. Məhkəmə araşdırması zamanı iddiaçı tərəfindən qeyri-yaşayış sahəsinin divarlarında hər hansı ayrıla bilən yaxşılaşdırma işinin aparıldığı müəyyən edilməmişdir. Məhkəmə iddia ərizəsində göstərilən digər əmlakların cavabdehdən alınaraq iddiaçıya qaytarılmalı olması hissəsində iddianı əsassız hesab edib. Belə ki, digər əmlakların ümumiyyətlə iddiaçıya məxsus olması, habelə cavabdehin sahibliyində olması məhkəmə araşdırması zamanı öz təsdiqini tapmamış, iddiaçı tərəfindən məhkəməyə iddia ərizəsində göstərilən digər əşyalara dair əmlak hüququnu təsdiq edən, habelə hazırda cavabdehin sahiblik və istifadəsində olmasına dair hər hansı sübut təqdim edilməmişdir. Göstərilənlərə əsasən məhkəmə hesab edib ki, iddia bu hissədə qismən təmin olunmalı, cavabdehdən iddiaçıya məxsus olan - elektrik samovar 2 ədəd, mavi plastik qazan 4 ədəd, karof (krofin) 50 ədəd, masa örtüyü (süfrə) 18 ədəd, çaynik 4 ədəd, ağ kiçik kasa 90 ədəd, nar formasında qab 16 ədəd, şərab bakalı 37 ədəd, su bakalı 31 ədəd, şat (balaca) 10 ədəd, konyak bakalı 10 ədəd, pivə bakalı 13 ədəd, rakı bakalı 8 ədəd, mavi məzə qabı 29 ədəd, sous qabı 9 ədəd, dondurma üçün qab 12 ədəd, taxta formalı kasa 4 ədəd, saxsı piti qabı 18 ədəd və saxsı sous qabı 6 ədəd, Mürəbbə qabı 11 ədəd, çörək qabı 12 ədəd, hesablayıcı (kalkulyator) 1 ədəd, ədviyyat üçün qab kiçik 4 ədəd, ağ sous qabı 7 ədəd, buz vedrəsi 3 ədəd, külqabı 6 ədəd, narşərab üçün qab 3 ədəd, nəlbəki 50 ədəd, 2-li baharat qabı 12 ədəd, stul (oturacaq) 125 ədəd, şkaf 6 ədəd, stol (yemək masası) 27 ədəd və LG paltaryuyan maşın 1 ədəd, iri çilçıraq 4 ədəd, kiçik çilçıraq 12 ədəd, icarə sahəsinin tavan hissəsində şəbəkə işləməli dekor tavan alınaraq iddiaçıya qaytarılmalıdır. Məhkəmə iddia ərizəsini ikinci, icarə sahəsinin təmir edilməsinə (yaxşılaşdırılması) çəkilmiş 75554 manat xərcin tutulması hissəsində əsassız hesab edib. Belə ki, iddiaçı icarə müqaviləsi bağlandıqdan sonra icarə obyektini əsaslı təmir etdirildiyini, bunlara görə 75554 manat xərclədiyini iddia edərək qeyd edilən iddia tələbini irəli sürmüş, bununla belə iddiasının əsası kimi istinad etdiyi hallara dair məhkəməyə hər hansı bir mötəbər sübut təqdim edə bilməmişdir. Belə ki, materiallardan görünür ki, iddiaçı tərəfindən aparılmış işlər iddiaçının öz sahibkarlıq fəaliyyəti ilə bağlı olmuş, icarə sahəsi iddiaçı tərəfindən icarəyə götürülməzdən əvvəl də restoran kimi istifadə edilmiş, istifadə üçün tam yararlı və təmirli vəziyyətdə olmuşdur. Bu səbəbdən həmin xərclərin cavabdehdən tutulması üçün əsas yoxdur. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən məhkəmə hesab edib ki, iddia qismən təmin edilməli, cavabdehdən iddiaçıya məxsus olan elektrik samovar 2 ədəd, mavi plastik qazan 4 ədəd, karof (krofin) 50 ədəd, masa örtüyü (süfrə) 18 ədəd, çaynik 4 ədəd, ağ kiçik kasa 90 ədəd, nar formasında qab 16 ədəd, şərab bakalı 37 ədəd, su bakalı 31 ədəd, şat (balaca) 10 ədəd, konyak bakalı 10 ədəd, pivə bakalı 13 ədəd, rakı bakalı 8 ədəd, mavi məzə qabı 29 ədəd, sous qabı 9 ədəd, dondurma üçün qab 12 ədəd, taxta formalı kasa 4 ədəd, saxsı piti qabı 18 ədəd və saxsı sous qabı 6 ədəd, Mürəbbə qabı 11 ədəd, çörək qabı 12 ədəd, hesablayıcı (kalkulyator) 1 ədəd, ədviyyat üçün qab kiçik 4 ədəd, ağ sous qabı 7 ədəd, buz vedrəsi 3 ədəd, külqabı 6 ədəd, narşərab üçün qab 3 ədəd, nəlbəki 50 ədəd, 2-li baharat qabı 12 ədəd, stul (oturacaq) 125 ədəd, şkaf 6 ədəd, stol (yemək masası) 27 ədəd və LG paltaryuyan maşın 1 ədəd, iri çilçıraq 4 ədəd, kiçik çilçıraq 12 ədəd, icarə sahəsinin tavan hissəsində şəbəkə işləməli ayrıla bilən dekor tavan alınaraq iddiaçıya qaytarılmalı, iddia qalan hissədə təmin edilməməlidir. Bundan əlavə, iddiaçı iddia ərizəsində 300 manat hüquqi yardıma görə xərcin cavabdehdən tutularaq iddiaçıya ödənilməsini xahiş etmişdir. İddiaçı tərəfindən məhkəməyə həmin xərci təsdiq edən hər hansı sənəd təqdim edilmədiyindən məhkəmə hesab edir ki, göstərilən xərc iddiaçının özünə aid edilməlidir.
18. Birinci instansiya məhkəməsi gəldiyi nəticəni AR Mülki Məcəlləsinin 157.2, 680, 681, 700.1, 1090.1-ci maddələrinə istinadla əsaslandırmışdır.
19. İddiaçı həmin qətnamədən apellyasiya şikayəti verərək qətnamənin iddianın təmin edilməyən hissəsinə münasibətdə ləğv edilməsini və iddia tələbinin tam təmin edilməsinə dair yeni qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
20. Cavabdeh həmin qətnamədən apellyasiya şikayəti verərək qətnamənin qismən, iddianın təmin edilmiş hisssəsində ləğv edilməsini və iddiaçı İddiaçı cavabdeh X1 qarşı əmlak tələbinə dair iddiasının tam rədd edilməsi barədə yeni qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
Apellyasiya şikayətinin dəlilləri:
21. İddiaçı apellyasiya şikayətini onunla əsaslandırılmışdır ki, məhkəmə tərəfindən təqdim edilmiş sübutlar tam və hərtərəfli qiymətləndirilməmiş, obyektdə aparılmış yaxşılaşdırma işlərinin həcmi, xarakteri və cavabdehin həmin işlərdən faktiki istifadə etməsi lazımi qaydada araşdırılmamışdır. Belə ki, məhkəməyə təqdim edilən fotoşəkillərdən də açıq şəkildə görünür ki, obyekt restoran kimi fəaliyyət göstərməsi üçün təmir olunmuşdur. Məhkəmə obyektin əvvəl təmirli vəziyyətdə olması barədə cavabdehin izahatına üstünlük versə də, iddiaçı tərəfindən aparılmış yenidənqurma və dekorativ dəyişikliklərin obyektin kommersiya dəyərini artırması, hazırda isə həmin yaxşılaşdırmalardan yeni icarəçinin istifadə etməsi faktını nəzərə almamışdır. Halbuki iş materiallarında olan fotoşəkillər, ekspert rəyi və digər sübutlarla obyektin əvvəlki vəziyyəti ilə sonrakı vəziyyəti arasında ciddi fərq olduğu görünür. Məhkəmə həmçinin müqavilənin 3.2.6-cı bəndində nəzərdə tutulmuş “ayrılmaz yaxşılaşdırmaların əvəzinin ödənilməsi” şərtinə lazımi hüquqi qiymət verməmişdir. Halbuki həmin müqavilə şərti tərəflər arasında əvvəlcədən razılaşdırılmış öhdəlik olmaqla, cavabdehin sonradan bundan imtina etməsi hüquqi nəticə doğurmamalıdır. Bundan əlavə, məhkəmə tərəfindən iş üzrə təqdim edilmiş ödəniş sənədlərinin, material alış qaimələrinin, görülmüş işlərin fotoşəkillərinin və şahid izahatlarının məcmu şəkildə qiymətləndirilməsi aparılmamış, yalnız ayrıca sənədlərin kifayət etməməsi əsası ilə tələb rədd edilmişdir. Halbuki mülki prosessual qanunvericiliyə əsasən sübutlar qarşılıqlı əlaqədə və məcmu halda qiymətləndirilməlidir. Həmçinin məhkəmə tərəfindən iddia ərizəsində göstərilmiş digər əşyaların cavabdehin istifadəsində olub-olmaması tam araşdırılmamış, həmin əşyaların obyektə gətirilməsi və istifadə olunması ilə bağlı təqdim edilmiş fotoşəkillərə və digər dolayı sübutlara lazımi qiymət verilməmişdir. Bu səbəbdən işin faktiki halları tam və obyektiv araşdırılmadığından, qətnamə həmin hissələrdə ləğv edilməli və iddia tələbi daha geniş həcmdə təmin olunmalıdır. Birinci instansiya məhkəməsi iddiaçının obyektə çəkdiyi təmir və yaxşılaşdırma xərclərinin restoran fəaliyyətinin təşkili məqsədilə aparıldığını göstərərək həmin xərclərin cavabdehdən tutulmasını rədd etmişdir. Halbuki iş materialları ilə müəyyən olunur ki, iddiaçı tərəfindən obyektə dekorativ tavan, işıqlandırma sistemi, avadanlıqlar və digər yaxşılaşdırmalar əlavə edilmiş, həmin yaxşılaşdırmalar obyektin kommersiya və istifadə dəyərini artırmışdır. Məhkəmə həmin işlərin obyekt üçün zəruri və faydalı xarakter daşımasını nəzərə almamışdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 680.2-ci maddəsi düzgün tətbiq edilməmişdir Qeyd olunan maddəyə əsasən kirayəyə verilmiş əmlakın yaxşılaşdırılması ilə bağlı çəkilən digər xərclərin əvəzi “özgə işlərini tapşırıqsız aparma” qaydaları ilə müəyyən edilir. Məhkəmə iddiaçının obyektə etdiyi yaxşılaşdırmaların cavabdehin əmlakının dəyərini artırmasını və hazırda həmin yaxşılaşdırmalardan cavabdeh və yeni icarəçinin istifadə etməsini nəzərə almamışdır. Halbuki cavabdeh obyekti yeni icarəçiyə təhvil verərkən həmin yaxşılaşdırmalardan faktiki olaraq faydalanmışdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 1090.1-ci maddəsi düzgün tətbiq edilməmişdir. Həmin maddəyə əsasən əgər görülmüş işlər əmlak sahibinin mənafeyinə və ehtimal olunan istəyinə uyğun olmuşdursa, işləri görən şəxs çəkdiyi xərclərin əvəzinin ödənilməsini tələb edə bilər. Məhkəmə cavabdehin obyektin yaxşılaşdırılmasından faydalandığını, həmin obyektin yenidən restoran kimi icarəyə verildiyini və aparılmış işlərin obyektin istifadəsinə xidmət etdiyini nəzərə almamışdır. Bu isə normanın məqsədinə zidd hüquqi nəticəyə səbəb olmuşdur. Azərbaycan RespublikasıMülki Məcəlləsinin 700.1-ci maddəsi düzgün tətbiq edilməmişdir. Məhkəmə icarə münasibətlərinin mahiyyətini tam qiymətləndirməmişdir. İcarə münasibətlərində icarəçi obyektdən istifadə etməklə yanaşı onu fəaliyyət məqsədinə uyğun vəziyyətə gətirmək hüququna malikdir. İddiaçı məhz restoran fəaliyyəti üçün obyektə sərmayə qoymuş və obyektin istifadəyə yararlı vəziyyətini yaxşılaşdırmışdır. Məhkəmə isə həmin halları yalnız iddiaçının sahibkarlıq riski kimi qiymətləndirmiş, müqavilə şərtlərindən və tərəflərin razılaşmasından irəli gələn hüquq və vəzifələri nəzərə almamışdır. Həmin maddəyə əsasən məhkəmə işin hərtərəfli, tam və obyektiv araşdırılması üçün zəruri şərait yaratmalıdır. Lakin birinci instansiya məhkəməsi iddiaçı tərəfindən təqdim edilmiş sübutların tam araşdırılmasını təmin etməmiş, təmir xərclərinin həcmi və obyektə faktiki təsiri ilə bağlı əlavə araşdırma aparmamışdır. Təqdim edilmiş qaimələr, fotoşəkillər və digər sübutlar məcmu şəkildə qiymətləndirilməmişdir. Məhkəmə sübutetmə yükünü həddindən artıq formal yanaşma ilə qiymətləndirmiş və iddiaçı tərəfindən təqdim olunmuş dolayı və qarşılıqlı əlaqəli sübutları nəzərə almamışdır. Halbuki mülki prosesdə işin halları yalnız birbaşa deyil, dolayı sübutlarla da müəyyən edilə bilər. İddiaçı tərəfindən təqdim edilmiş qaimələr, fotoşəkillər, ekspert rəyi və obyektin əvvəlki və sonrakı vəziyyətini göstərən materiallar birlikdə qiymətləndirildikdə təmir və yaxşılaşdırma işlərinin aparıldığı təsdiq olunurdu. Qətnamə həmin hissədə tam əsaslandırılmış hesab edilə bilməz. Belə ki, məhkəmə iddiaçının təqdim etdiyi sübutların hansı səbəbdən qeyri-kafi hesab edilməsini tam və aydın izah etməmiş, ekspert rəyi və fotoşəkillərlə müəyyən olunan hallara münasibətdə ziddiyyətli nəticəyə gəlmişdir. Bu səbəbdən qətnamə həmin hissədə həm qanunilik, həm də əsaslılıq tələblərinə cavab vermir.
22. Cavabdeh apellyasiya şikayətini onunla əsaslandırılmışdır ki, ilkin olaraq Şəbəkə işləməli dekor tavanın qaytarılması hissəsi ilə bağlı bildirir ki, məhkəmə icarə sahəsinin tavan hissəsində quraşdırılmış şəbəkə işləməli dekor tavanın ayrıla bilən yaxşılaşdırma olması qənaətinə gəlmişdir. Lakin bu nəticə işin faktiki halları və müqavilə şərtləri ilə ziddiyyət təşkil edir. Belə ki, ##.##.2024-cü il tarixli icarə müqaviləsinin 3.2.6-cı bəndinə əsasən icarə obyektində dəyişiklik və yenidənqurma işləri yalnız icarəyə verənin yazılı razılığı ilə aparıla bilər; həmin müqavilənin 3.2.4-cü bəndinə əsasən cari təmir icarəçinin, əsaslı təmir isə razılaşdırılmış qaydada icarəyə verənin səlahiyyətindədir. İddiaçı icarəyə verənin yazılı razılığı olmadan obyektin əvvəlki dekor elementlərini sökmüş, tavan konstruksiyasını dəyişdirmiş, şəbəkə işləməli yeni dekor quraşdırmışdır. Məhkəmə tərəfindən həmin konstruksiyanın əsaslı təmir elementi olub-olmaması, obyektin konstruktiv bütövlüyünə təsiri və söküldükdə obyektin ilkin vəziyyətinin pozulub-pozulmayacağı barədə ekspertiza təyin edilməmişdir. Halbuki cavabdeh tərəfindən bu barədə vəsatət verilmişdir. Şəbəkə işləməli dekor tavandan ayrıldığı halda tavan örtüyü zədələnəcək, obyektin ilkin görünüşü pozulacaq, əmlak istifadəyə yararsız hala düşəcəkdir. Bu hal artıq ayrılan yaxşılaşdırma deyil, obyektin konstruktiv hissəsinə müdaxilə xarakteri daşıyır. Belə olan halda, Mülki Məcəllənin icarə münasibətlərinə dair müddəalarına əsasən, icarəçi razılıq olmadan etdiyi dəyişikliklərin nəticələrinə görə məsuliyyət daşıyır və həmin dəyişikliklərin əvəzini tələb edə bilməz. Məhkəmə bu hüquqi mövqeyi nəzərə almamışdır. Məhkəmə tərəflər arasında bağlanmış müqavilə şərtlərinə də düzgün hüquqi qiymətin verilməmişdir. Belə ki, icarə sahəsi iddiaçıya tam təmirli və istifadəyə yararlı vəziyyətdə təhvil verilmişdir. Müqaviləyə əsasən cari təmir xərcləri icarəçinin üzərinə düşür; Əsaslı təmir yalnız razılıq əsasında aparıla bilər. İddiaçı razılıq olmadan obyektin daxili quruluşuna müdaxilə etmişdir. Bu isə müqavilə öhdəliklərinin pozulmasıdır. Məhkəmə həmin pozuntunu nəzərə almadan, iddiaçının müqavilə şərtlərini pozaraq həyata keçirdiyi dəyişiklikləri qanuni yaxşılaşdırma kimi qiymətləndirmişdir ki, bu da maddi hüquq normalarının yanlış tətbiqidir. Halbuki, icarəyə verənlə icarəyə götürən arasında bağlanmış müqavilədə belə bir şərt yoxdur. Cavabdeh eskpert rəyini icarə sahəsinin tavan hissəsində şəbəkə işləməli ayrıla bilən dekor tavan olması qənaəti ilə razı olmadığı üçün təkrar vəsatət verilməsinə baxmayaraq məhkəmə vəsatəti təmin etməmiş, işin düzgün ədalətli həlli istiqamətində tədbirlər görməmişdir. Əşyaların naturada qaytarılması hissəsi ilə bağlı isə bildirir ki, cavabdeh tərəfindən ##.##.2025-ci il tarixli akt əsasında saxlanca yerləşdirilmiş əşyaların iddiaçıya qaytarılması barədə nəticəyə gəlmişdir. Belə ki, həmin əşyalar cavabdeh tərəfindən gizlədilməmiş, mənimsənilməmiş, əksinə, qorunmaq məqsədilə saxlanca yerləşdirilmiş və aktlaşdırılmışdır. İddiaçıya dəfələrlə təhvil verilməsi təklif edilsə də, sonuncu həmin əşyaları qəbul etməkdən imtina etmişdir; Məhkəmə bu hallara hüquqi qiymət verməmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin sahiblik və əşya hüquqlarına dair normalarına əsasən, əmlakın qanunsuz saxlanılması və ya mənimsənilməsi sübuta yetirilmədiyi halda naturada qaytarma tələbi təmin edilə bilməz. İş materiallarından isə görünür ki, cavabdehin hərəkətləri əmlakı qoruma xarakteri daşımışdır. Bundan əlavə, mütəxəssis rəyi əşyaların faktiki texniki vəziyyəti və amortizasiya dərəcəsi nəzərə alınmadan, internet mənbələrindən götürülmüş yeni analoqlar əsasında qiymətləndirmə aparılmaqla tərtib edilmişdir. Halbuki, əşyaların böyük hissəsi əvvəlki fəaliyyət yerində istifadə olunmuş, Qeyriyaşayış sahəsində təxminən 6 ay istismar edilmiş, Aşınma və fiziki köhnəlmə qaçılmaz olmuşdur. Məhkəmə ekspert rəyini tənqidi qiymətləndirməmiş, onun əsaslılığını və metodologiyasını araşdırmamışdır ki, bu da MPM-in sübutların qiymətləndirilməsinə dair tələblərinin pozulmasıdır. Tərəflər arasında ## ###### 2024-cü il tarixdə bağlanmış icarə müqaviləsinə əsasən iddiaçı icarə haqqını müqavilədə nəzərdə tutulmuş müddətlərdə və qaydada ödəmək öhdəliyi daşımışdır. Lakin iddiaçı tərəfindən bu öhdəlik yerinə yetirilməmiş, icarə haqqı uzun müddət ödənilməmişdir. Bununla bağlı iddiaçıya dəfələrlə şifahi qaydada xəbərdarlıq edilmiş, sonradan ##.##.2025-ci il tarixdə yazılı bildiriş göndərilmişdir. Buna baxmayaraq, iddiaçı müqavilə öhdəliklərini icra etməmişdir. Nəticədə iddiaçı X1 cavabdeh İddiaçı qarşı məhkəməyə müraciət edərək, tərəflər arasında bağlanmış ##.##.2024-cü il tarixli icarə müqaviləsinin ləğv edilməsi, icarə haqqı üzrə yaranmış 20.000 manat borcun, ödənilmiş 151 manat dövlət rüsumunun və 320 manat hüquqi yardım xərcinin cavabdehdən tutulması, habelə icarə sahəsinin boşaldılaraq müqavilə şərtlərinə uyğun vəziyyətdə qaytarılması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Bakı Kommersiya Məhkəməsinine-*-*(***)-****/**** saylı, ##.##.2025-ci il tarixli qətnaməsi ilə iddia qismən təmin edilmiş, cavabdehdən 17.419 manat icarə haqqı, 320 manat hüquqi yardım xərci və 131 manat dövlət rüsumu olmaqla ümumilikdə 17.870 manat məbləğində pul vəsaitinin tutularaq iddiaçıya ödənilməsi qət edilmişdir. Bununla yanaşı, tərəflər arasında mövcud olan digər kommersiya xarakterli mübahisə də iddiaçının müqavilə münasibətlərinə və əmlaka münasibətdə məsuliyyətsiz yanaşmasını təsdiq edir. Belə ki, iddiaçı dəfələrlə xəbərdar edilməsinə baxmayaraq icarə haqqını ödəməmiş, icarə obyektini tərk edərkən yalnız özünün zəruri hesab etdiyi və daha qiymətli əşyaları götürmüş, qalan əşyaları isə obyekt daxilində qoyaraq götürməkdən imtina etmişdir. Cavabdeh tərəfindən həmin əşyalar aktlaşdırılmış, siyahıya alınmış və əlavə xərc hesabına saxlanca verilmişdir. Bu hərəkətlər cavabdehin əmlakı mənimsəmək niyyəti ilə deyil, əksinə, iddiaçıya məxsus əşyaların qorunması məqsədilə həyata keçirilmişdir. Beləliklə, işin faktiki halları göstərir ki, iddiaçı həm müqavilə öhdəliklərinin icrasında, həm də özünə məxsus əmlaka münasibətdə lazımi diqqət və qayğını göstərməmiş, yaranmış vəziyyət isə cavabdehin qanunsuz hərəkətlərindən deyil, məhz iddiaçının öhdəliklərini yerinə yetirməməsindən irəli gəlmişdir. Bütün yuxarıda qeyd edilənlərə əsasən hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsi iddianın t’min edilmiş hissəsində əsasszıdır, həmin hissədə qətnamə ləğv edilməli iddia tələbləri tam rədd edilməlidir. Qeyd etdiyi kimi, birinci instansiya məhkəməsi təkrar ekspertiza barədə vəsatəti təmin etməməklə prosesual pozuntulara yol vermişdir. İşin obyektiv həlli üçün yalnız mötəbər sübutlardan istifadə oluna bilər. Sübutlar sübut edilən fakta birmənalı bağlıolmalı, yəni həmin faktın varlığı barədə güvənli nəticə çıxarmağa əsas verməlidir.. İşə baxan məhkəmə işin hallarını tam, hərtərəfli və obyektiv araşdırmamış, cavabdehin məhkəmədə iştirakını təmin etməmiş, məhkəməyə təqdim olunan sənədləri düzgün araşdırmamış, nəticədə isə iş üzrə ədalətsiz, qanunsuz və əsassız qətnamə qəbul etmişdir. Bu pozuntular isə birinci instansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin MPM-in 385- ci maddəsinin tələblərinə görə apelyasiya qaydasında ləğv edilməsi üçün əsasdır. Qeyd edir ki, ##.##.2025-ci il tarixli akta əsasən iddiaçıya məxsus olan - 2 ədəd elektron samovar, 4 ədəd mavi plastikqazan, 50 ədəd qrafin, 18 ədəd masa örtüyü (süfrə), 4 ədəd çaynik, 90 ədəd ağ kiçik kasa, 16 ədəd nar formasında qab, 37 ədəd şərab bakalı, 31 ədəd su bakalı, 10 ədəd şat (balaca), 10 ədəd konyak bakalı, 13 ədəd piyvə bakalı, 8 ədəd rakı bakalı, 29 ədəd mavi məzə qabı, 9 ədəd sous qabı, 12 ədəd dondurma üçün qab, 4 ədəd taxta formalı kasa, 18 ədəd saxsı piti qabı, 6 ədəd saxsı sous qabı, 11 ədəd mürəbbə qabı, 12 ədəd çörək qabı, 1 ədəd hesablayıcı (kalkulyator), 4 ədəd ədviyyat üçün qab kiçik, 7 ədəd ağ sous qabı, 9 ədəd buz vedrəsi, 6 ədəd külqabı, 3 ədəd narşərab üçün qab, 50 ədəd nəlbəki, 12 ədəd 2-li baharat qabı, 125 ədəd stul (oturacaq), 3 ədəd şkaf, 27 ədəd stul (yemək masası), 1 ədəd LGpaltaryuyan maşın Bakı şəhəri, Zabrat qəsəbəsində Zavod deposunda saxlanılan əşyaları iddiaçıya verməyə hazırdır.
Apellyasiya şikayətinə qarşı etirazın dəlilləri:
23. Apellyasiya şikayətinə qarşı etiraz təqdim edilməmişdir.
Məhkəmə icraatı iştirakçılarının izahatları:
24. Tərəflər məhkəmənin vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada məlumatlandırılmalarına baxmayaraq məhkəmə iclasına gəlməmişdirlər. Cavabdeh gəlməməsinin səbəbləri barədə məlumat verməmişdir. İddiaçı ərizə ilə müraciət edərək səhhəti ilə əlaqədar ölkə xaricində olacağını bildirmiş və iclasın təxirə salınmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə kollegiyası işə tərəflərin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişlər.
25. Əvvəlki məhkəmə iclasında iddiaçının nümayəndəsi və vəkili qarşı tərəfin apellyasiya şikayətinə etiraz edərək şikayətin rədd edilməsini, tərəflərindən verilmiş şikayətin isə təmin edilməsini xahiş etmişdir.
Tətbiq edilən hüquq:
26. Mülki Məcəllənin: -157.2-ci maddəsinə əsasən mülkiyyətçi özgəsinin qanunsuz sahibliyindən öz əmlakını geri tələb edə bilər. -700.1-ci maddəsinə əsasən icarə müqaviləsi əmlak kirayəsi müqaviləsidir. Bu müqaviləyə görə kirayəyə verən (icarəyə verən) kirayəçiyə (icarəçiyə) icarəyə götürdüyü obyektdən və ya hüquqdan istifadə ilə yanaşı bəhərdən istifadə etmək və gəlir götürmək hüququ da verir. İcarəçi icarəyə verənə müəyyənləşdirilmiş icarə haqqı ödəməyə borcludur. -700.3-cü maddəsinə əsasən əgər həmin Məcəllənin bu fəslinin müddəalarından ayrı qayda irəli gəlmirsə, torpaq icarəsi istisna olmaqla, icarəyə həmin Məcəllənin əmlak kirayəsi haqqında müddəaları müvafiq surətdə tətbiq edilir. -680.1-ci maddəsinə əsasən kirayəyə verən kirayəyə verilmiş əşyanın saxlanması və ya bərpası üçün kirayəçinin çəkdiyi zəruri xərclərin əvəzini ona ödəməyə borcludur. Əvəzi ödənilən xərclərə aşağıdakılar aid deyildir: -680.1.1. binaların, qurğuların və ya nəqliyyat vasitələrinin kirayəsi halında istismar, qulluq və təmizləmə xərcləri; -680.1.2. heyvanın kirayəyə verildiyi halda - qulluq və bəsləmə xərcləri. -680.2-ci maddəsinə əsasən kirayəyə verənin digər xərclərinin, o cümlədən kirayəyə verilmiş əşyanın yaxşılaşdırılması xərclərinin əvəzini ödəmək vəzifəsi bu Məcəllənin özgə işlərini tapşırıqsız aparmaq haqqında müddəaları ilə müəyyənləşdirilir.
27. Mülki Prosessual Məcəllənin: -77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. -119.1-ci maddəsinə görə məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. -119.5-ci maddəsinə görə apellyasiya və kassasiya şikayətləri verilməsi ilə əlaqədar işdə iştirak edən şəxslərin çəkdikləri məhkəmə xərcləri də bu Məcəllənin 119.1-119.4-cü maddələrində göstərilən qaydaya uyğun bölüşdürülür İcarə haqqında AR Qanununun: -9.5-ci maddəsinə əsasən icarəyə götürülmüş əmlak icarəyəverənin razılığı ilə yaxşılaşdırıldıqda müqavilənin müddəti qurtardıqdan və ya müqavilə pozulduqdan sonra icarəçinin hüququ var ki, qanunda və ya müqavilədə başqa hal nəzərdə tutulmayıbsa, bu məqsədlə çəkdiyi bütün xərclərin ödənilməsini tələb etsin. 9.7-ci maddəsinə əsasən icarəyəverənin icazəsi olmadan icarəçinin apardığı və icarəyə götürülmüş əmlaka zərər vurmadan ondan ayrıla bilən yaxşılaşdırmaların dəyərini icarəyə verən ödəməyə razı olmadıqda icarəçi bu yaxşılaşdırmaları geri götürə bilər.
Apellyasiya baxışının hədləri:
28. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 372.6-cı maddəsinə görə apellyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin əsaslılığını onun düzünə və ya dolayısı ilə mübahisələndirilən hissəsində, şikayət qərarın ləğv edilməsinə yönəldikdə və ya apellyasiya şikayətində və ona etirazlarda ifadə olunmuş dəlillərə əsasən mübahisənin predmeti bölünməz olduqda isə tam yoxlayır.
29. Həmin Məcəllənin 372.7-ci maddəsinə əsasən, apellyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının tətbiqinin düzgünlüyünü apellyasiya şikayətinin dəlillərindən asılı olmayaraq yoxlayır.
30. Mülki Prosessual Məcəllənin 372.6-cı maddəsinin tələblərini, apellyasiya şikayətinin dəlillərini nəzərə alaraq kollegiya qeyd edir ki, birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsi ilə iddia qismən təmin edildiyindən və həmin qətnamə iddiaçı tərəfindən iddianın rədd edilmiş hissəsində mübahisələndirildiyindən, cavabdeh tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətində isə iddianın tam rədd edilməsi xahiş edilsə belə, şikayətin dəlilləri yalnız işləməli tavanın və 4 ədəd iri çilçıraq, 12 ədəd kiçik çilçırağın qaytarılması hissəsində iddianın rədd edilməsinə yönəldiyindən qətnamənin əsaslığı iddianın rədd edilməsi və işləməli tavanın və 4 ədəd iri çilçıraq, 12 ədəd kiçik çilçırağın qaytarılması hissəsində iddianın təmin edilməsi hissələrində yoxlanılmalıdır. Apellyasiya instansiyası məhkəməsinin mövqeyi:
31. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, apellyasiya şikayəti təmin edilməməli, qətnamə mübahisələndirilən hissədə dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır.
32. Məhkəmə araşdırması zamanı müəyyən edildi ki, iddiaçı İddiaçı (icarəçi) ilə cavabdeh X1 (icarəyə verən) arasında ##.##.2024-cü il tarixdə icarə müqaviləsi bağlanmış, həmin müqaviləyə əsasən cavabdehin xüsusi mülkiyyətində olan qeyri-yaşayış sahəsi iddiaçının sahiblik və istifadəsinə verilmiş, bundan sonra müqavilə cavabdeh tərəfindən birtərəfli qaydada ləğv edilmiş, sahə iddiaçıdan geri alınmış, daha sonra həmin qeyri-yaşayış sahəsi üçüncü şəxs Mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs Niyazi oğlunun icarəsinə verilmiş, hazırda da üçüncü şəxsin istifadəsindədir. Hazırda iddiaçı icarə sahəsində qalmış ona məxsus olan əşyaların geri qaytarılması və icarə sahəsinə çəkilmiş təmir xərclərinin cavabdehdən tutulmasını tələb edir. Cavabdeh isə məhkəməyə təqdim edilmiş ##.##.2025-ci il tarixli akta əsasən iddiaçıya məxsus olan - 2 ədəd elektron samovar, 4 ədəd mavi plastik qazan, 50 ədəd qrafin, 18 ədəd masa örtüyü (süfrə), 4 ədəd çaynik, 90 ədəd ağ kiçik kasa, 16 ədəd nar formasında qab, 37 ədəd şərab bakalı, 31 ədəd su bakalı, 10 ədəd şat (balaca), 10 ədəd konyak bakalı, 13 ədəd piyvə bakalı, 8 ədəd rakı bakalı, 29 ədəd mavi məzə qabı, 9 ədəd sous qabı, 12 ədəd dondurma üçün qab, 4 ədəd taxta formalı kasa, 18 ədəd saxsı piti qabı, 6 ədəd saxsı sous qabı, 11 ədəd mürəbbə qabı, 12 ədəd çörək qabı, 1 ədəd hesablayıcı (kalkulyator), 4 ədəd ədviyyat üçün qab kiçik, 7 ədəd ağ sous qabı, 9 ədəd buz vedrəsi, 6 ədəd külqabı, 3 ədəd narşərab üçün qab, 50 ədəd nəlbəki, 12 ədəd 2-li baharat qabı, 125 ədəd stul (oturacaq), 3 ədəd şkaf, 27 ədəd stul (yemək masası), 1 ədəd markalı LG paltaryuyan maşının icarə sahəsində qaldığını və hazırda Bakı şəhəri, Zabrat qəsəbəsindəki depoda saxlanıldığı təsdiq edir və həmin əşyaların qaytarılmasına etiraz etmir, digər əmlakların isə iddiaçıya məxsus olmasını və icarə sahəsində qalmasını inkar edir, eləcə də işləməli tavanın ayrıla bilən yaxşılandırmalara aid olmadığını və cavabdeh tərəfindən əsaslı təmir aparılmadığını əsas göstərərək həmin hissələrdə iddianın rədd edilməsini tələb edir.
33. İş üzrə mübahisələndirilən hallar kontekstində qiymətləndirmə aparan kollegiya ilk növbədə 4 ədəd böyük, 12 ədəd kiçik çılçırağın qaytarılmasına dair iddia tələbinə münasibətdə qeyd edir ki, məhkəməyə təqdim edilmiş ##.##.2024-cü il tarixli qaiməyə əsasən həmin çılçıraqların iddiaçı tərəfindən mağazadan satın alındığı müəyyən edilir.
34. Məhkəməyə təqdim edilmiş fotoşəkillərdən isə görünür ki, cavabdehdən əvvəlki icarəçinin dövründə həmin çılçıraqlar mövcud olmamış və həmin çılçıraqlar iddiaçı tərəfindən qeyri-yaşayış sahəsinə yerləşdirilmişdir.
35. Odur ki, kollegiya razılaşır ki, tərəflər arasında icarə münasibətlərinə xitam verildiyindən iddiaçının mülkiyyətində olan sözügedən çılçıraqların cavabdehin mülkiyyətində olan qeyri-yaşayış sahəsində saxlanması üçün qanuni əsaslarınn mövcudluğu müəyyən edilmir.
36. Belə olan halda isə iddiaçı Mülki Məcəllənin 157.2-ci maddəsinin tələblərinə əsasən həmin əşyaların geri qaytarılmasını tələb etməklə haqlıdır.
37. Bundan əlavə, iddiaçı iddia ərizəsində cavabdehə məxsus qeyri-yaşayış sahəsinin tavan və divar hissəsində şəbəkə işləməli taxta hissələrin geri qaytarılması tələbini də irəli sürmüşdür. Məhkəmə araşdırması zamanı iddiaçı tərəfindən aparılmış həmin yaxşılaşdırmaların ayrıla bilən olub-olmamasının müəyyən edilməsi məqsədilə mütəxəssis cəlb edilmişdir. Məhkəməyə təqdim edilmiş mütəxəssis rəyinə əsasən qeyri-yaşayış sahəsinin tavan hissəsində iddiaçı tərəfindən quraşdırılmış yaxşılaşdırma işinin (şəbəkə işləməli) hazırda yerində mövcud olması, habelə həmin yaxşılaşdırma işinin (şəbəkə işləməli) ağac materialından olmaqla ayrıla bilən dekor tavan olması müəyyən edilmişdir. Məhkəməyə təqdim edilmiş foto-şəkillərdən tavan hissədə aparılmış həmin yaxşılaşdırma işinin məhz iddiaçı tərəfindən edildiyi, iddiaçıdan əvvəlki icarəçinin dövründə tavan hissədə həmin şəbəkə işləməli tavanın deyil, başqa tavanın olması, həmin dekor tavanın hazırda da icarə sahəsində olması müəyyən edilmişdir.
38. Cavabdehin həmin hissədə iddiaya etirazını sözügedən tavanın obyektə zərər vurmadan ayrıla bilməməsi, o cümlədən bununla bağlı məhkəmə tərəfindən alınmış mütəxəssis rəyinin əsassız olması ilə əsaslandırsa da, mütəxəssis rəyinin şübhə altına ala biləcək konkret dəlillər irəli sürməmişdir. Odur ki, kollegiya həmin dəlilləri formal mülhahizə kimi dəyərləndirir.
39. İşləməli tavan işlərinin əsaslı təmir işlərinə aid olub-olmamasının məhkəmə tərəfindən araşdırılmaması barədə cavabdehin dəlillərinə münasibətdə qeyd edir ki, əşyanın əvvəlki vəziyyəti bərpa edilməklə, aşınmanın və istifadənin nəticələri aradan qaldırılmaqla obyektin istifadə üçün yararlı vəziyyətə gətirilməsinə yönəldilən təmir işlərindən fərqli olaraq yaxşılaşdırma işləri əşyaya yeni, əvvəllər mövcud olmayan xüsusiyyətlər əlavə edir və əşyanın dəyərini artırır. Hazırkı halda fotoşəkillərdən görünür ki, cavabdehin icarə sahəsində yerləşdirdiyi işləməli tavan əsaslı və ya cari təmir işlərinə deyil, yaxşılaşdırma işlərinə aid olduğundan Mülki Məcəllənin 680.1-ci maddənin tələblərinə əsasən icarəçinin çəkməli olduğu cari təmir xərclərə aid edilə bilməz.
40. Belə olan halda kollegiya hesab edir ki, iddiaçı “İcarə haqqqında” AR Qanununun 9.7-ci maddəsinin tələblərinə və icarə müqaviləsinin 3.2.6-cı bəndinin şərtlərinə əsasən həmin şəbəkə işləməli dekor tavanın da geri qaytarılmasını tələb etməklə haqlıdır. O da qeyd edilməlidir ki, məhkəmə araşdırması zamanı iddiaçı tərəfindən qeyriyaşayış41.sahəsinin divarlarında hər hansı ayrıla bilən yaxşılaşdırma işinin aparıldığı müəyyən edilmədiyindən həmin hissədə iddianın rədd edilməsi hissəsində də məhkəmənin gəldiyi nəticə qanuni əsaslıdır.
42. İddia ərizəsində göstərilən əmlakların cavabdehdən alınaraq iddiaçıya qaytarılması hissəsində iddia tələbinə münasibətdə kollegiya vurğulayır ki, qaytarılması tələbi birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən rədd edilmiş əmlakların ümumiyyətlə iddiaçıya məxsus olması, habelə cavabdehin sahibliyində olması məhkəmə araşdırması zamanı öz təsdiqini tapmamışdır. Odur ki, birinci instansiya məhkəməsi həmin əmlaklara münasibətdə iddianı rədd etməkdə haqlı olmuşdur.
43. Təmir xərclərinin əvəzinin ödənilməsi tələbinə gəldikdə kollegiya qeyd edir ki, iddiaçnın istinad etdiyi faktiki hallara əsasən həmin hissədə iddia tələbinin qanuni əsasını Mülki Məcəllənin 680.2 və “İcarə haqqında” AR Qanununun 9.5-ci maddələri təşkil edir. Həmin iddia tələbinə münasibətdə qeyd edilməlidir ki, iddiaçı nə tərəfindən onun icarə müqavilə üzrə öhdəliklərinə aid edilməyən əsaslı təmir işlərinin və ya yaxşılaşdırma işlərinin (aparılması üçün cavabdehdən yazılı razılıq almasını, nə də ki, aparılması iddia olunan təmir və ya yaxşılaşdırma işlərinin həcmini, tərkibini və dəyərini sübuta yetirə bilmişdir. Əksinə iş materiallarına əlavə edilmiş şəkillərdən icarə obyektinin iddiaçının istifadəsinə verilməmişdən əvvəl də təmirli olması və restoran kimi istifadə edilməsi müəyyən edilir. Odur ki, həmin hissədə də iddia əsassız olmaqla rədd edilməlidir.
44. Beləliklə, məhkəmə kollegiyası belə nəticəyə gəlir ki, birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən maddi hüquq normaları düzgün tətbiq edilmiş, düzgün olmayan məhkəmə qətnaməsinin çıxarılmasına səbəb olan prosessual hüquq pozuntulara yol verilməmiş, qətnamədə göstərilən nəticələr işin hallarına uyğundur. Apellyasiya şikayətində irəli sürülən dəlillər isə yuxarıda göstərilənlərə görə əsassızdır və mahiyyətcə düzgün olan birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin ləğvi üçün əsas ola bilməz. Odur ki, şikayət təmin edilməməli, qətnamə mübahisələndirilən hissədə dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır.
45. Məhkəmə kollegiyası məhkəmə xərclərinə münasibətdə qeyd edir ki, apellyasiya şikayətləri təmin edilmədiyindən həmin şikayətlər verilərkən ödənilmiş dövlət rüsumları müvafiq olaraq iddiaçı və cavabdehə aid edilməlidir.
46. Göstərilənlərə əsasən və Mülki Prosessual Məcəllənin 384.0.1, 392, 393, 405-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə kollegiyası
q ə t e t d i: İddiaçı İddiaçı və cavabdeh X1 tərəfindən ayrı-ayrılıqda verilmiş apellyasiya şikayətləri təmin edilməsin. Bakı Kommersiya Məhkəməsinin .03.2026-cı il tarixli, e-*-*(***)-****/**** saylı qətnaməsi mübahisələndirilən hissədə dəyişdirilmədən saxlanılsın. Apellyasiya şikayətləri üçün ödənilmiş rüsumlar müvafiq olaraq iddiaçı və cavabdehin özünə aid edilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 2 ay müddətində Bakı Apellyasiya Məhkəməsi vasitəsi ilə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinə kassasiya şikayəti verilə bilər.
Sədrlik edən: Leyla Əliyeva
Hakimlər: Təranə Mahmudova
Ziya Şirinov