Azərbaycan Respublikası adından Qətnamə Bakı şəhəri İş № e-2(3-6)-1557/2026 21.05.2026 BAKI APELLYASIYA MƏHKƏMƏSI Iddiaçılar iddiaçı2 və iddiaçı1 xxxxxxxxMTK-ya qarşı (LPO mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs1 ASC müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs qismində cəlb edilməklə) “müqavilə öhdəliklərinə əməl edilməsi və mənzilin təhvil verilməsi” tələbinə dair iddiası, iddiaçılar iddiaçı2 və iddiaçı1 xxxxxxxxMTK-ya qarşı “kirayə haqqının ödənilməsi və s.” tələbi üzrə iddiasına dair mülki iş üzrə Açar sözlər: (Müqavilə öhdəliklərinin icrası, mənzilin təhvil verilməsi, kirayə haqqı və s. ) Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının hakimlər X5 (sədrlik edən və məruzəçi), X9 və X19 ibarət tərkibdə, Məhkəmə iclasının katibi Həsənova Bahar Elxan qızının katibliyi, Iddiaçı iddiaçı2, Iddiaçıların nümayəndəsi-vəkili vəkil1, xxxxxxxxMTK-nın nümayəndəsi və vəkili nümayəndə2, Mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs LPO mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs1 ASC-nin ləğvedicisi Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun nümayəndəsi nümayəndə1 iştirakları ilə, Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin ##.##.2026-cı il tarixli, *(***)-***/**** saylı qətnaməsindən iddiaçılar iddiaçı2, iddiaçı1 və xxxxCavabdehxxxx tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətlərinə əsasən mülki işə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, aşağıdakı qətnaməni qəbul etdi. Işin halları, iş üzrə məhkəmə icraatı
1. Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin *(***)-****/**** saylı ##.##.2018-ci il tarixli qətnaməsinə əsasən iddia tələbi qismən təmin edilməsi, Ləğv prosesində olan mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs1 ASC-dən X2 xeyrinə tutulmalı olan 1.433.838 (bir milyon dörd yüz otuz üç min səkkiz yüz otuz səkkiz) manat pul ilə «xxxx» şirkətinin mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs1 ASC-yə ödənilməmiş 125.774 (bir yüz iyirmi beş min yeddi yüz yetmiş dörd) manat borcunu əvəzləşdirmək şərti ilə iddiaçılar iddiaçı1 mülkiyyətində olan və **sf saylı, ## ###### 2009-cu il tarixli kredit müqaviləsinə və ## ###### 2010-cu il tarixli, **/* saylı kredit xətti müqaviləsinə əsasən mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs1 ASC-nin xeyrinə yüklü edilmiş ünvan 7 ünvanında yerləşən 6 otaqlı, ümumi sahə 145,3 kv.m, yardımçı sahə 47,3 kv.m, yaşayış sahəsi 98.0 kv.m olan mənzil, iddiaçı2 və ## ###### 2009cu il tarixli, **sf saylı kredit muqaviləsinə əsasən mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs1 ASC-nin xeyrinə yüklü edilmiş Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Azadlıq prospektində istifadədə olan 0.0072 ha torpaq sahəsində yerləşən ** nömrəli, 2 mərtəbəli binada 169,50 kv.m ümumi. 123 kv.m vaşayış sahəsindən ibarət 7 otaqlı 18, ** nömrəli mənzil və Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Alı Mustafayev küçəsində yerləşən ** nömrəli, 9 mərtəbəli binanın 1-ci mərtəbəsində yerləşən 74,65 kv.m ümumi, 53,85 kv.m yaşayış sahəsindən ibarət 2 otaqlı ** nömrəli mənzilin daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində yüklülüyünün dövlət qeydiyyatı ləğv edilməsi, iddiaçı X2 mülkiyyətində olan və ## ###### 2009-cu il tarixli GM № **/* saylı girov müqaviləsinə əsasən mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs1 ASC-nin xeyrinə yüklü edilmiş mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs1 ASC ilə X2 arasında bağlanmış ##.##.2009-cu il tarixli, *** saylı, ##.##.2009-cu il tarixli, *** saylı, ##.##.2009-cu il tarixli, *** saylı əmanət müqavilələrinə əsasən 386123450000 AZM saylı cari hesabda və depozit hesabında olan 1.308.064 (bir milyon üç yüz səkkiz min altmış dörd) manat məbləğində pul vəsaiti girovdan azad edilməsi qət edilmişdir.
2. Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin *(***)-***/**** saylı ##.##.2022-ci il tarixli qətnaməsinə əsasən iddiaçı iddiaçı1 iddiası qismən təmin edilməsi, xxxxxxxxMTK-dan Bakı şəhəri, Azadlıq prospekti 42 ünvanında yerləşən 85.0 kv.metr qeyri-yaşayış sahəsinin dəyəri olan 394.342 (üç yüz doxsan dörd min üç yüz qırx iki) manat məbləğində pul vəsaiti tutularaq iddiaçı iddiaçı1 xeyrinə ödənilməsi, xxxxxxxxMTK-dan ödənilməmiş (2021-ci ilin oktyabr-2022-ci ilin may ayı üçün) 14.400 (on dörd min dörd yüz) manat məbləğində kirayə haqqı və iddianın qaldırılması üçün ödənilmiş 30.40 (otuz manat, qırx qəpik) məbləğində dövlət rüsumu tutularaq, iddiaçı iddiaçı1 xeyrinə ödənilməsi, mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürən üçüncü şəxs iddiaçı2 iddiası qismən təmin edilməsi, xxxxxxxxMTK-dan (2021-ci ilin oktyabr-2022-ci ilin may ayı üçün) 9600 (doqquz min altı yüz) manat məbləğində kirayə haqqı və iddianın qaldırılması üçün ödənilmiş 150 (yüz əlli) manat məbləğində dövlət rüsumu, hüquqi xidmət haqqı kimi ödənilmiş 50 (əlli) manat pul vəsaitinin tutularaq, mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürən üçüncü şəxs iddiaçı2 xeyrinə ödənilməsi, iddia tələbinin qalan hissədə təmin edilməməsi qət edilmişdir.
3. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin ##.##.2023-cü il tarixli *(***)-***/**** saylı qətnaməsinə əsasən cavabdehlər "xxxx” MTK-nin apellyasiya şikayəti qismən təmin edilməsi, X10 tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti təmin edilməsi, Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin *(***)-***/**** saylı işi üzrə # #### 2022-ci il tarixli qətnaməsi qismən– “xxxx"xxxx” MTK-dan Bakı şəhəri, Azadlıq prospekti 42 ünvanında yerləşən 85.0 kv.metr qeyri-yaşayış sahəsinin dəyəri olan 394342 (üç yüz doxsan dörd min üç yüz qırx iki) manat məbləğində pul vəsaiti tutularaq iddiaçı iddiaçı1 xeyrinə ödənilməsi” hissəsində ləğv edilmiş, həmin hissədə iddia tələbi rədd edilmiş, qalan hissədə qətnamə dəyişdirilmədən saxlanılmışdır.
4. Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin *(***)-**/**** saylı ##.##.2024-cü il tarixli qərardadına əsasən tələbkar LPO mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs1 ASCnin ləğvedicisi Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin *(***)-**/**** saylı ##.##.2014-cü il tarixli qətnaməsinin icra qaydası və üsulunun dəyişdirilməsi barədə ərizəsi təmin edilməmişdir.
5. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin *(***)-***/**** saylı ##.##.2023-cü il tarixli icra vərəqəsinə əsasən xxxxxxxxMTK-dan ödənilməmiş (2021-ci ilin ####### ##22xxxxci ilin may ayı üçün) 14.400 (on dörd min dörd yüz) manat məbləğində kirayə haqqı və iddianın qaldırılması üçün ödənilmiş 30.40 (otuz manat, qırx qəpik) məbləğində dövlət rüsumu tutularaq, iddiaçı iddiaçı1 xeyrinə ödənilməsi, xxxxxxxxMTK-dan (2021-ci ilin oktyabr-2022-ci ilin may ayı üçün) 9600 (doqquz min altı yüz) manat məbləğində kirayə haqqı və iddianın qaldırılması üçün ödənilmiş 150 (yüz əlli) manat məbləğində dövlət rüsumu, hüquqi xidmət haqqı kimi ödənilmiş 50 (əlli) manat pul vəsaiti tutularaq, mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürən üçüncü şəxs iddiaçı2 xeyrinə ödənilməsi, iş üzrə keçirilmiş ekspertiza tədqiqatının dəyəri 100 (yüz) manat məbləğində pul vəsaiti xxxx"xxxx” MTK-dan tutularaq Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin hesabına köçürülməsi qeyd edilmişdir.
6. iddiaçı1, iddiaçı2 və Cavabdehxxxxarasında bağlanmış *** saylı ##.##.2018-ci il tarixli razılaşma müqaviləsinə əsasən “ikinci tərəf”xxxxCavabdehxxxx“birinci tərəf”xxxxiddiaçı1 və iddiaçı2 qarşısında onların mülkiyyətlərində olan ünvan 4 və Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Azadlıq prospekti,ev 40, mənzil **/** saylımənzillər üzrə aşağıdakı öhdəlikləri üzərlərinə götürmüşlər: a) iddiaçı1 mülkiyyətində olan ünvan 12 ünvanında yerləşən daşınmaz əmlakla bağlı 24 ay müddətində söküntü başa çatdıqdan sonra həmin əmlakı sahəsi 170 kv.m olmaqla təmirli qeyri yaşayış sahəsi kimi iddiaçı1 əvəzləşdirmə müqaviləsi bağlayaraq təhvil vermək; b) iddiaçı1 mülkiyyətindəki əmlakla bağlı hər ay kirayə haqqı olaraq 1800.00 (bir min səkkiz yüz) manat olmaqla, 24 ay müddətin vəsaitini ona 43200.00 (qırx üç min iki yüz) manat birdəfəlik ödəmək; c) iddiaçı2 mülkiyyətində olan Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Azadlıq prospekti,ev 40, mənzil 18, 20 daşınmaz əmlakın əvəzində 226.0 kv.m sahəsi olan 2 ədəd təmirli mənzili iddiaçı2 ilə əvəzləşdirmə müqaviləsi bağlayaraq təhvil vermək; d) iddiaçı2 mülkiyyətindəkiəmlakla bağlı hər ay kirayə haqqı olaraq 1200.00 (bir min iki yüz) manat olmaqla, 24 ay müddətində vəsaitini on 28800.00 (iyirmi səkkiz min səkkiz yüz) manatı birdəfəlik ödəmək.
7. Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Icra Hakimiyyəti başçısının aparatının ##.##.2023-cü il tarixli məktubuna əsasən Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin ##.##.2016-cı iltarixli ** saylı Qərarına uyğun olaraq Nəsimi rayonu Azadlıq prospekti, Sahib Zeynalov, Mikayıl Rətili və Mirəli Qaşqay küçələrinin əhatə etdiyi ərazidə "xxxx” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətə şəhərin ümumi görünüşünə xələl gətirən, qəzalı vəziyyətdə olan, istismar müddəti başa çatmış mövcud yaşayış evlərinin və qeyri-yaşayış obyektlərinin qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş qaydada sökülərək, yerində hündürmərtəbəli yaşayış və qeyri-yaşayış binalarının tikintisinə icazə verilmişdir. -Qeyd edir ki, Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Azadlıq prospektində yerləşən 40,** saylı yaşayış binalarının söküntüsü xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət tərəfindən aparılmışdır.
8. iddiaçı1 və iddiaçı2 xxxxMTK-yə ünvanladığı pretenziyaya əsasən ##.##.2018-ci il tarixli, *** saylı Razılaşma müqaviləsinə əsasən pretenziyada göstərilən 170 kv.m olmaqla təmirli qeyri-yaşayış sahəsini iddiaçı1 və 226.0 kv.m sahəsi olan 2 ədəd təmirli mənzili isə iddiaçı2 əvəzləşdirmə müqaviləsi bağlayaraq 10 (on) iş günü müddəti ərzində təhvil verməyini təklif edir, yuxanda qeyd olunanları nəzərə alaraq 10 gün müddətdə pretenziyada göstərilənləri qəbul etməyini xahiş edir. Müraciətdə göstərilənlər icra olunmadığı halda Qanunvericiliyin verdiyi hüquqlarından istifadə edərək məhkəməyə müraciət etmək məcburiyyətində qalacaqlarını bildirmişlər.
9. xxxxMTK-nın Ləğv prosesində olan mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs1 ASC-nin ləğvedicisi Əmanətlərin Sığortalanması fonduna ünvanladığı ##.##.2023-cü il tarixli məktubuna əsasən iddiaçı2 məxsus Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Azadlıq prospektində yerləşən ** nömrəli evin, 18,** nömrəli mənzili və iddiaçı1 Məhəmmədli qızına məxsus Nəsimi rayonu, Azadlıq prospekti ** nömrəli evin, */* saylı mənzilin söküntüsü zamanı mülkiyyətçilərə kompensasiya olaraq tərəflər arasında bağlanmış *** saylı ## ###### 2018-ci il tarixli razılaşma müqaviləsinə əsasən tərəfindən iddiaçı1 Məhəmmədli qızına məxsus 170 kv.m olmaqla təmirli qeyri-yaşayış sahəsi və iddiaçı2 isə 226 kv.m sahəsi olan 2 ədəd təmirli mənzil verilmişdir.
10. xxxxMTK-nın ##.##.2024-cü il tarixli məktubuna əsasən iddiaçı2 məxsus Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Azadlıq prospektində yerləşən ** nömrəli evin, 18, ** saylı mənzili və iddiaçı1 məxsus Nəsimi rayonu, Azadlıq prospekti, ** nömrəli evin, */* saylı mənzilin söküntüsü zamanı mülkiyyətçilərə kompensasiya olaraq tərəflər arasında bağlanmış *** saylı, ##.##.2018-ci il tarixli Razılaşma müqaviləsinə əsasən tərəfimizdən iddiaçı1 170 kv.m olmaqla təmirli qeyri-yaşayış sahəsi və iddiaçı2 isə 226 kv.m sahəsi olan 2 ədəd təmirli mənzil verilmişdir. Cavabdehxxxxtərəfindən iddiaçı1 sözü gedən razılaşma müqaviləsi əsasında verilmiş olan 170 kv.m olmaqla təmirli qeyri-yaşayış sahəsi Nəsimi rayonu, Sahib Zeynalov küçəsi, ev 26, 4-cü blok, 1 ci mərtəbədə yerləşir. Həmçinin iddiaçı2 verilmiş 226 kv.m sahəsi olan 2 ədəd mənzil Nəsimi rayonu, Sahib Zeynalov küçəsi, ev 26, 4-cü blok, 2-ci mərtəbədə yerləşən 1 və * saylı mənzillərdir.
11. Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti Bakı Şəhəri Ərazi Idarəsinin ##.##.2007-ci il tarixli ******* nömrəli çıxarışına əsasən Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Azadlıq prospekti ** saylı ünvanda yerləşən sahəsi 70.7 kv.m olan qeyri-yaşayş sahəsi iddiaçı1 məxsus olmuşdur.
12. iddiaçı1 ilə X10 ##.##.2018-ci il tarixli beh müqaviləsinə əsasən: xxxxX10 AR Əmlak Məsələləri dövlət Komitəsi yanında DƏDRX tərəfindən verilmiş ##.##.2007-ci ıl tarixli ********* qeydiyyat nömrəli çıxarışa əsasən X40 məxsus olan Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Azadlıq prospekti, 42 ünvanında yerləşən, ümumi sahəsi 70.7 kv.m olan qeyri-yaşayış sahəsinə dair 15.yanvar 2018-ci il tarixədək rəsmiləşdiriləcək alqı-satqı müqaviləsi ilə bağlı vercəyi 328000.00 (üç yüz iyirmi səkkiz min) manatdan, 28800.00 (iyirmi səkkiz min səkkiz yüz) manat hissəsini beh olaraq, notariusun depozit hesabı vasitəsi ilə iddiaçı1 vermişdir. Qalan 299200.00 ( iki yüz doxsan doqquz min iki yüz) manat hissəsini isə alqı-satqı müqaviləsinin rəsmiləşdirildiyi gün ödəyəcəyini öz üzərinə götürür. xxxxO, iddiaçı1 AR Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi yanınca DƏDRX tərəfindən verilmiş ##.##.2007 il tarixli ********* qeydiyyat nömrəli çıxarışa əsasən mülkiyyətində olan Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Azadlıq prospekti, 42 ünvanında yerləşən, ümumi sahəsi 70.7 kv.m olan qeyri-yaşayış sahəsinin alqı-satqı müqaviləsini rəsmiləşdirməkdən imtina edərsə və alqi-satqının lazımı sənədləri vaxtında təqdim edə bilmərsə, X10 behin iki misli məbləğini, yəni 57600.00 ( əlli yeddi min altı yüz ) manat pul məbləği ödəyəcəkdir. xxxx"Müqavilə üzrə vəzifə və öhdəliklər X10 təqsiri səbəbindən bağlanmazsa, 28800.00 (iyirmi səkkiz miri səkkiz yüz) manat beh məbləği iddiaçı1 qalır.
13. Daşınmaz Əmlakın Alqı-Satqı müqaviləsinə əsasən AN-İ № ******* saylı müqaviləsinə əsasən: xxxxsatıcı iddiaçı1 tam mülkiyyət üzrə ona Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Azadlıq prospekti ,42 ünvanında yerləşən ümumi sahəsi 70.7 kv/m olan qeyri yaşayış sahəsini X6nın mülkiyyətinə verir. Satılan daşınmaz əmlak aşağıdakı hüquqmüəyyənedici sənədə əsasən Satıcıya məxsusdur: -ƏMDK-nin yanında DƏDRX-nin Bakı Şəhər Ərazi idarəsi tərəfindən ##/##/2007 tarixdə iddiaçı1 verilmiş 008011001659-06101-****** reyestr nömrəli, ********* qeyciyyst nömrəli dövlət reyestrindən çıxarışa əsasən tam mülkiyyət üzrə 70.7 kv/m; -Real vaxt rejimində daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən əldə edilmiş ##/##/2018 il tarixli, qeydiyyat nömrəsi 0131581944 olan arayışa əsasən müqavilə bağlananadək daşınmaz əmlak ipoteka ilə yüklü edilməmiş, həbs altında deyil və özganinkiləşdirilməsinə qadağan qoyulmamışdır. Satıcı(lar) daşınmaz.əmlakı 328000 manat 00 qəpik.füç yüz iyirmi səkkiz min manat sıfır qəpik) qiymətinə satdı(lar), Alıcı(lar) isə həmin qiymətə aldı(lar): xxxxX6 satıcı iddiaçı1 satdığı tam hissəni (70.7 kv/m) ondan 328000 manat 00 qopik( üç yüz iyirmi səkkiz min manat sıfır qəpik) qiymətinə aldı. xxxxAlq-satqı məbləğindən 28800.00(iyirmi səkkiz min səkkiz yüz manat 00 qəpik) manat ##.##.2018 il tarixində Bakı şəhəri ** saylı DNO tərəfindən təsdiq ediimiş 3-M-*** reyestr nömrəli beh müqaviləsi əsasında alıcı tərəfindən satıcıya notariusun depozit hesabı vasitəsi ilə ödənilib. Qalan 299200.00(iki yüz doxsan doqquz min ıkı yüz manat 00 qəpik) manat isə hazırki müqavilə əsasında ödənildi.
14. Azərbaycan Respublikasının Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti Hüquqların X24 Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestrindən MH seriyalı ******* saylı çıxarışına əsasən Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Azadlıq prospektində ** saylı evin 18,** saylı mənzilinin mülkiyyətçisi iddiaçı2 olmuşdur.
15. Azərbaycan Respublikasının Əmlakın Məsələləri Dövlət Komitəsinin yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti Hüquqların X24 Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestrindən MA seriyalı ******* saylı ##.##.2010-cu il tarixli çıxarışın surətinə əsasən Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Azadlıq prospektində ** saylı evin */* saylı mənzilinin mülkiyyətçisi iddiaçı1 olmuşdur.
16. "xxxx" ASC-nin ƏMDK-yanında DƏDRX-nin Bakı şəhəri Ərazi Idarəsinə ünvanladığı ##.##.2010-cu il tarixli məktubuna əsasən mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs1 Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin 2010-cu il ## ###### tarixli **/* saylı sonrakı Ipoteka Müqaviləsinə əsasən iddiaçı1 mülkiyyətində olan, ünvan 12 ünvanında yerləşən 6 otaqlı, ümumi sahə 145,3 kv.m; yardımçı sahə 47,3 kv.m; yaşayış sahəsi 98,0 kv.m olan mənzilin girova salınmasını xahiş edir.
17. "xxxx" ASC ilə iddiaçı1 arasında bağlanmış ##.##.2010-cu il tarixli müqaviləyə əsasən Bank iddiaçı1 200.000 (iki yüz min) manat pul vermiş və borcun əvəzi olaraq ünvan 12 ünvanında yerləşən 6 otaqlı, ümumi sahə 145,3 kv.m; yardımçı sahə 47,3 kv.m; yaşayış sahəsi 98,0 kv.m olan mənzil ipoteka ilə yüklü edilmişdir.
18. "xxxx" ASC ilə iddiaçı1 arasında bağlanmış ##.##.2009-cu il tarixli müqaviləyə 2.1 bəndinə əsasən ipoteka saxlayanla Borcaian arasında bağlanmış ## ###### 2009-cu il tarixli 01 sf saylı Kredit Müqaviləsinə əsasən 2000000(Iki milyon) manat məbləğində 60(altmış) ay müddətinə verilən kreditin və ona hesablanmış faizlərin qaytarılmasının təminatı kimi Tərəflər bu Müqavilə ilə müəyyən edıtmış əmlakın girov qoyulması barədə razılığa gəlmişlər. Müqavilənin 2.2 bəndinə əsasən ipoteka predmeti olan əmlakı Bakı şahari, Nəsimi rayonu, Azadlıq prospektində istiladada olan 0,0072 ha torpaq sahastnda yarləşən ** nömrəli, 2 martabali binada 169.50 kv.m ümumi, 128 kv.m yaşayış sahədən ibarət 7 otaqlı 18,** nömrəli mənzil (Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti Bakı Şəhər Ərazi Idarəsi tərəfindən ## ##### 2008-ci Il tarixdə Sırıya MH Ns ******* saylı, reyestr nömrəsi 008011001097-05101-093004, qeydiyyat nömrəsi 1108035062).
19. Bakı şəhəri ** saylı Notariat Ofisinin «xxxx» LTD şirkətinə ünvanladığı *** saylı ##.##.2021-ci il tarixli məktubuna əsasən ünvan 6 ünvanında yerləşən ** nömrəli mənzil iddiaçı2 məxsusdur və Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestrində 1027 nömərli. reyestr kitabının 92398 nörtirəli vərəqində qeydiyyata alınmışdır. Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Azadlıq prospekti, ev 40 ünvanında yerləşən 18, ** nömrəli mənzil iddiaçı2 məxsusdur və Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestrində 707 nöməli reyestr kitabının ***** nömrəli vərəqində qeydiyyata alınmışdır. Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Azadlıq prospekti, ev 42 ünvanında yerləşən */* nömrəli mənzil X41 məxsusdur və Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestrində 11-84 nömərli reyestr kitabının ****** nömrəli vərəqində qeydiyyata alınmışdır.
20. Azərbaycan Respublikasının Iqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidməti Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri publik hüquqi şəxsin * saylı Bakı Ərazi Idarəsinə qarşı ##.##.2024-cü il tarixli məktubuna əsasən ünvan 12 və ünvan 10 18,20 ünvanı mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs1 ASC-nin xeyrinə ipoteka ilə yüklü edilmişdir.
21. Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzinin ##.##.2025-ci il tarixli **/**** saylı ekspert rəyinə əsasən:
1. Rəyin tədqiqat hissəsində göstərilənləri nəzərə alaraq, xxxx"xxxxtərəfindən iddiaçı1 verilməsi nəzərdə tutulan ünvan 13, 4-cü blok, 1-ci mərtəbədə yerləşən qeyri-yaşayış sahəsinin texniki göstəriciləri və konstruktiv elementləri (əmlakın yerləşdiyi yer, baxış bucağı, qarşı tərəfin görüntüsü və s. hallar nəzərə alınmaqla), şirkətə təhvil verilməzdən əvvəl ünvan 9 ünvanında yerləşmiş və iddiaçı1 mülkiyyətində olmuş qeyri-yaşayış sahəsi ilə eynilik təşkil etmədiyi müəyyən edilmişdir.
2. Rəyin tədqiqat hissəsində göstərilənləri nəzərə alaraq, Cavabdehxxxxtərəfindən iddiaçı2 verilməsi nəzərdə tutulan ünvan 13, 4-cü blok, 2-ci mərtəbədə yerləşən 1 və * nömrəli mənzillərin texniki göstəriciləri və konstruktiv elementləri (əmlakın yerləşdiyi yer, baxış bucağı, qarşı tərəfin görüntüsü və s. hallar nəzərə alınmaqla), şirkətə təhvil verilməzdən əvvəl ünvan 8 18,20 ünvanında yerləşmiş və iddiaçı2 mülkiyyətində olmuş mənzillə eynilik təşkil etmədiyi müəyyən edilmişdir.
3. Baxış zamanı ##.##.2019-cu il tarixli AN-İ ******* nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən X10 Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Azadlıq prospekti ev 42 ünvanında yerləşmiş qeyri-yaşayış sahəsi (zirzəmi), hazırda iddiaçı1 təklif olunan ünvan 13, 4 cü blok, 1-ci mərtəbədə yerləşən qeyri-yaşayış sahəsi təqdim edilmədiyindən qəərardadın üçüncü sualı üzrə tədqiqat aparmaq mümkün olmamışdır.
4. ünvan 13, 4-cü blok, 2-ci mərtəbədə yerləşən təqdim olunan birinci mənzilin ümumi tikinti sahəsinin (divarlar, sütunlar, şaxtalar daxil olmaqla sahəsi) 130,8m2, həmin mənzilin faktiki sahəsinin (mənzildə olan hər bir tikilinin ölçüləri yuxarıda göstərilmişdir) 119,45 m2 olduğu müəyyən edilmişdir.
5. Azərbaycan Respublikasının Şəhərsalma və Tikinti Məcəlləsinin 59-cu bəndində və Azərbaycan Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsinin Kollegiyasının ## ###### 2012-ci il tarixli ** nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş "Tikinti obyektinin sahəsinin və həcminin hesablanması qaydaları”-na əsasən ünvan 13, 4-cü blok, 2-ci mərtəbədə yerləşən təqdim olunan birinci mənzilin ümumi sahəsinin 117,4 kv.m. (116,5+0,9=117,4), həmin ünvanda təqdim olunan ikinci mənzilin ümumi sahəsinin 107,9 kv.m. (107,2+0,6=107,9) təşkil etdiyi müəyyən edilmişdir.
6. ünvan 13, 4-cü blok 1-ci mərtəbədə yerləşən qeyri-yaşayış sahəsinin ümumi tikinti sahəsinin 118,3m2, faktiki sahəsinin 106,5 m2 təşkil etdiyi müəyyən edilmişdir.
7. Azərbaycan Respublikasının Şəhərsalma və Tikinti məcəlləsinin 59-cu bəndində və Azərbaycan Respublikası Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsinin Kollegiyasının "04” dekabr 2012-ci il tarixli ** nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Tikinti obyektinin sahəsinin və həcminin hesablanması qaydaları”-na əsasən Bakı şəhəri,Nəsimi rayonu, Sahib Zeynalov küçəsi ev 26, 4-cü blok, təqdim olunan qeyri-yaşayış sahəsinin ümumi sahəsinin 106,5 m2 təşkil etdiyi müəyyən edilmişdir.
8. Qiymətləndirmə fəaliyyəti elmin hər hansı bir sahəsində xüsusi bilik tələb etməməklə məhkəmə ekspertizası fəaliyyətinə aid olmadığından və qanunvericiliyə əsasən müstəqil fəaliyyət növü kimi müəyyən edildiyindən ekspert tərəfindən daşınmaz əmlakın, sərvətlərin, dəymiş zərərin, materialların və xidmətlərin qiymətləri müəyyən edilmir.
22. Bakı şəhəri ** saylı Notariat Ofisində təsdiqlənmiş iddiaçı1 və iddiaçı2 ərizəsinə əsasən yazıb bildirirlər ki, "xxxx"xxxxilə aralarında bağlanmış ##.##.2018-ci il tarixli 3M/*** reyestr nömrəli razılaşma müqaviləyə əsasən ünvan 9 ünvanında yerləşən mənzilin əvəzinə Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Sahib Zeynalov 26 ünvanında yerləşən ümumi sahəsi 170 kv. metr olan qeyri-yaşayış sahəsi ilə bağlı olaraq qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş tədbirlərin görülməsinə və həmin qeyri-yaşayış sahəsinin "xxxx" MTK-nin nizamnaməsinə müvafiq qaydada X4 adına rəsmiləşdirilməsini xahiş edirlər. X15 və "xxxx" MTK-ya qarşı heç bir iddia və tələbi olmayacaqlaını bildirirlər.
23. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının *(***)-****/**** saylı ##.##.2023-cü il tarixli qərarına əsasən iddiaçı iddiaçı1 tərəfindən verilmiş kassasiya şikayəti təmin edilməməsi, Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Mülki kollegiyasının *(***)-***/**** nömrəli, ##.##.2023-cü il tarixli qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılması qərara alınmışdır.
24. Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin e-*(***)-****/**** saylı ##.##.2024-cü il tarixli qətnaməsinə əsasən iddia tələbi qismən təmin edilmiş, xxxxxxxxMTK-dan 2022-ci ilin iyun– 2024-cü ilin mart ayı üçün ödənilməmiş kirayə haqqının əvəzi olaraq 39600 manat alınaraq iddiaçı1 xeyrinə ödənilməsi, xxxxxxxxMTK-dan 2022-ci ilin iyun– 2024-cü ilin mart ayı üçün ödənilməmiş kirayə haqqının əvəzi olaraq 26400 manat və hüquqi yardıma görə ödənilmiş 320 manat iddiaçı2 xeyrinə ödənilməsi, xxxxCavabdehxxxxdan ödənilmiş dövlət rüsumuna görə 288 manat alınaraq iddiaçı1 və iddiaçı2 xeyrinə ödənilməsi, iddianın qalan hissədə təmin edilməməsi, ödənilmiş 360 manat məbləğində dövlət rüsumunun qalan 72 manatı iddiaçılara aid edilməsi qət edilmişdir.
25. Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin *(***)-****/**** saylı ##.##.2024-cü il tarixli qətnaməsinə əsasən «iddiaçı xxxx Şirkəti» Mənzil-Tikinti Kooperativinin cavabdehlər iddiaçı1 və iddiaçı2 qarşı müqavilələrin ləğv edilməsi və öhdəliyə xitam verilməsi tələbinə dair iddiasının təmin edilməməsi qət edilmişdir.
26. ##.##.2025-ci il tarixli Təhvil-Təslim Aktına əsasən "X4iu digər tərəfdən iddiaçı2 və iddiaçı1 bu aktı tərtib edirlər ondan ötəri ki, *** saylı ## ###### 2018-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Sahib Zeynalov 26 ünvanı zirzəmidə yerləşən 170 kv.metr Qeyri-Yaşayış sahəsi üzrə hüquqlarını ona ötürmüş və bunun müqaviiində aşağıda göstərilən miqdarda (təhvil verdi 1055.000 (bir milyon əlli beş min) manat təhvil aldı 1055.000 (bir milyon əlli beş min) manat) pul X4 tərəfindən təhvil verilmişdir."
27. Iddiaçı iddiaçı1 və iddiaçı2 Bakı şəhəri ** saylı notariat kontoruna ünvanladığı ərizəsinə əsasən onların 54-saylı notariusda “IŞ-1821” №-li, ##.##.2025-ci il tarixli, № *************,##.##.2025-ci il tarixli, № ************* saylı qeydlə X4 adına verilmiş Ərizələrdə mülkiyyətçi iddiaçı2 əvəzində onlara məlum olmayan X11 adının səhvən yazıldığına, “xxxx” şirkətixxxxilə ərizədən qabaq gəldiyi razılığa əsasən “054” saylı müqavilənin əvəzinə ərizədə səhvən №xxxxonlar müqavilənin (3M-*** №-li reyestrdə informasiya sistemində yerləşdirilmiş müqavilə ilə) qeyd edildiyinə görə (hansı ki, ərizədən əvvəlki razılaşmalar *** saylı müqaviləyə görə nəzərdə tutulmuşdur). Eyni zamanda “054” saylı müqavilədə istinad olunan 1.1.2 maddəsi, ərizədə istinad olunan (3M-*** №-li) müqavilədə belə maddə olmadığına görə ##.##.2025-ci il tarixli, № ************* saylı ərizənin ləğv edilməsini xahiş edir.
a) Birinci instansiya məhkəməsində icraat
Birinci iş üzrə
28. Iddiaçılar iddiaçı2 və iddiaçı1 xxxxxxxxMTK-ya qarşı (LPO mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs1 ASC-nin ləğvedicisi Əmanətlərin Sığortalanması Fondu üçüncü şəxs qismində cəlb edilməklə) müqavilə öhdəliklərinə əməl edilməsi və mənzilin təhvil verilməsi tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, -##.##.2018-ci il tarixli, *** saylı Razılaşma müqaviləsinə əsasən “ikinci tərəf”xxxxxxxxMMC-nin “birinci tərəf”xxxxiddiaçı1 qarşısında onun mülkiyyətində olan ünvan 4 ünvanında yerləşən daşınmaz əmlakla bağlı üzərinə götürdüyü öhdəliyi yerinə yetirməsinin təmin edilməsi və bununla da, xxxxCavabdehxxxxtərəfindən 170 kv.m olmaqla təmirli qeyri yaşayış sahəsinin əvəzləşdirmə müqaviləsi bağlanılaraq iddiaçı iddiaçı1 sahibliyinə təhvil verilməsi və həmin qeyri-yaşayış sahəsinə onun köçürülməsinin təmin edilməsi, -##.##.2018-ci il tarixli, *** saylı Razılaşma müqaviləsinə əsasən “ikinci tərəf”xxxxxxxxMMC-nin “birinci tərəf”xxxxiddiaçı2 qarşısında onun mülkiyyətində olan ünvan 10 18, 20 ünvanında yerləşən daşınmaz əmlakla bağlı üzərinə götürdüyü öhdəliyi yerinə yetirməsinin təmin edilməsi və bununla da, xxxxCavabdehxxxxtərəfindən həmin daşınmaz əmlakın əvəzində 226.0 kv.m sahəsi olan 2 ədəd təmirli mənzilin əvəzləşdirmə müqaviləsi bağlanılaraq iddiaçı iddiaçı2 sahibliyinə təhvilverilməsi və həmin qeyri-yaşayış sahəsinə onun köçürülməsinin təmin edilməsi, -xxxxxxxxMMC-dən iddianın qaldırılması üçün ödənilmiş 100 manat məbləğində dövlət rüsumunun və hüquqi xidmət haqqı kimi ödənilmiş 320 manat pul vəsaitinin iddiaçılar iddiaçı1 və iddiaçı2 xeyrinə tutulması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
29. Sonradan iddiaçılar iddiaçı2 və iddiaçı1 nümayəndəsi və vəkili nümayəndə4 iddianın dəqiqləşdirilməsi barədə ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, ləğv prosessində olan mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs1 ASC-nin Ləğvedicisi Əmanətlərin Sığortalanması Fondunu maraqlı şəxs kimi deyil, sonuncunu müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs kimi işə əlavə edilməsini xahiş etmişdir.
30. Daha sonra iddiaçı iddiaçı2 iddia ərizəsinə dəqiqləşmə ilə məhkəməyə müraciət edərək məhkəmədən sonuncu iddia tələbləri ilə yanaşı bu iddia tələblərinin də təmin edilməsi, xxxx“xxxx”xxxxŞirkətindən tutularaq əldən çıxmış faydaya görə iddiaçıya dəymiş 1.611.900 manat (bir milyon altı yüz on bir min doqquz yüz) məbləğində maddi ziyanının iddiaçı iddiaçı2 xeyirinə ödənilməsi barədə qətnamə, “xxxx”xxxxŞirkətinin sədri Mətin Əmiraslanov əməlində olan vəzifə səlahiyyətlərini aşmaq, sənədlərin saxtalaşdırılması, özgənin əmlakını mənimsəmə ilə bağlı barəsində xüsusi qərardad qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
31. Sonradan iddiaçı iddiaçı2 iddia ərizəsinə dəqiqləşmə ilə məhkəməyə müraciət edərək məhkəmədən sonuncu iddia tələbləri ilə yanaşı bu iddia tələblərinin də təmin edilməsi, xxxx“xxxx MTK” şirkətindən tutularaq Azadlıq prospekti ev 42 ünvanında (hazırda isə Nəsimi rayon S.Zeynalov 26 ünvanındakı) zirzəmi mərtəbəsində yerləşən (70.7+85) = 155.7 m2 sahənin tikinti altı geri qalan 230 m2 sahəsi üçün ödənilməli olan 1.084.690 manat məbləğində pulun iddiaçı iddiaçı2 xeyrinə ödənilməsi, “xxxx”xxxxgələcəkdə ##.##.2018-ci il tarixli “Razılaşma müqaviləsi” üzrə Azadlıq prospekti ev 42, 1-ci mərtəbədəki 6/7-ci, Azadlıq prospekti ev 40,2-ci mərtəbədəki 18/20 mənzillərin təmiri üçün hər m2-i 700 azn hesabı ilə hesablanıb ümumilikdə 396 m2 görə 277.200 manat pulun xxxx“xxxx MTK” şirkətindən tutularaq, iddiaçı iddiaçı2 xeyrinə ödənilməsi və təmirsiz sözügedən 4 mənzilin təhvil verilməsi, həmçinin Nəsimi Rayon Məhkəməsinin icraatında olan *(***)-****/**** saylı mülki iş və *(***)-***/**** saylı mülki iş üzrə ödənilmiş ümumilikdə 2.521,06 manat məbləğində ödənilmiş dövlət rüsumlarının xxxx“xxxx MTK” şirkətindən tutularaq, iddiaçı iddiaçı2 xeyrinə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir.
32. Daha sonra iddiaçı2 iddia ərizəsinə sonuncu dəqiqləşdirilmə ilə məhkəməyə müraciət edərək digər iddia tələbləriylə yanaşı maddi və mənəvi ziyan tələbinə olan sonuncu dəqiqləşməsi də təmin edilməsi, ##.##.2018-ci il tarixli “Razılaşma” müqaviləsinə əsasən ##.##.2021-ci il tarixindən halhazıradək Azadlıq prospekti ev 42, 1-ci mərtəbədəki 6/7 ci mənzillərin “X3” kimi fəaliyyət göstərərək hər ay gətirdiyi minimum 17.300 AZN gəliri nəzərə alıb 59 ay ərzində dəymiş (59 x 17.300) = 1.020.700 AZN dəymiş ziyanın, Azadlıq prospekti ev 40, 2-ci mərtəbədəki 18/20 mənzillərdəki “Hostelin” hər ay minimum 5.400 AZN gəliri nəzərə alıb 59 ayda itirilmiş (59 ay x 5.400) = 318.600 AZN dəymiş ziyanın, cəmi (1.020.700 + 318.600) = 1.339.300 (bir milyon üç yüz otuz doqquz min üç yüz) AZN məbləğində pulun “xxxx” MTK-dan tutularaq iddiaçı2 1.020.700 AZN, iddiaçı1 318.600 AZNnin tutularaq ödənilməsi; xxxx“xxxx”xxxxtərəfindən vurulmuş 272.600 (iki yüz yetmiş iki min altı yüz) AZN məbləğində mənəvi ziyanın xxxx“xxxx” MTK-dan tutularaq iddiaçıların xeyirinə ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsi; iş üzrə cinayət tərkibli halların araşdırılması üçün materiallar ayrıca Nəsimi rayon prokurorluğuna göndərilməsi barədə xüsusi qərardad qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
33. Birinci iş üzrə iddiaçıların tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, iddiaçı1, iddiaçı2 (birinci tərəflər) və Cavabdehxxxx(ikinci tərəf) arasında ##.##.2018-ci il tarixli, *** saylı Razılaşma müqaviləsi bağlanmışdır. Həmin müqaviləyə əsasən “ikinci tərəf”xxxxCavabdehxxxx“birinci tərəf”xxxxiddiaçı1 və iddiaçı2 qarşısında onların mülkiyyətlərində olan ünvan 4 və Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Azadlıq prospekti,ev 40, mənzil **/** saylımənzillər üzrə aşağıdakı öhdəlikləri üzərlərinə götürmüşlər: a) iddiaçı1 mülkiyyətində olan ünvan 12 ünvanında yerləşən daşınmaz əmlakla bağlı 24 ay müddətində söküntü başa çatdıqdan sonra həmin əmlakı sahəsi 170 kv.m olmaqla təmirli qeyri yaşayış sahəsi kimi iddiaçı1 əvəzləşdirmə müqaviləsi bağlayaraq təhvil vermək; b) iddiaçı1 mülkiyyətindəkiəmlakla bağlı hər ay kirayə haqqı olaraq 1800.00 (bir min səkkiz yüz) manat olmaqla, 24 ay müddətin vəsaitini ona 43200.00 (qırx üç min iki yüz) manat birdəfəlik ödəmək; c) iddiaçı2 mülkiyyətində olan Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Azadlıq prospekti,ev 40, mənzil 18, 20 daşınmaz əmlakın əvəzində 226.0 kv.m sahəsi olan 2 ədəd təmirli mənzili iddiaçı2 ilə əvəzləşdirmə müqaviləsi bağlayaraq təhvil vermək; d) iddiaçı2 mülkiyyətindəki əmlakla bağlı hər ay kirayə haqqı olaraq 1200.00 (bir min iki yüz) manat olmaqla, 24 ay müddətində vəsaitini on 28800.00 (iyirmi səkkiz min səkkiz yüz) manatı birdəfəlik ödəmək. Qeyd edilən kirayə haqqı ilə bağlı iddiaçılar iddiaçı1 və iddiaçı2 cavabdehlər xxxxMTK-ya və X10 qarşı “müqavilə öhdəliklərinə əməl edilməsi və pul” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinə müraciət etmişlər. Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin ##.##.2022-ci il tarixli, *(***)-***/**** saylı Qətnaməsi ilə iddiaçı iddiaçı1 iddiası qismən təmin edilmiş, xxxxxxxxMTKdan Bakı şəhəri, Azadlıq prospekti 42 ünvanında yerləşən 85.0 kv.metr qeyri-yaşayış sahəsinin dəyəri olan 394.342 manat məbləğində pul vəsaitinin tutularaq, iddiaçı iddiaçı1 xeyrinə ödənilməsi, xxxxxxxxMTK-dan ödənilməmiş (2021-ci ilin oktyabr-2022-ci ilin may ayı üçün) 14.400 manat məbləğində kirayə haqqı və iddianın qaldırılması üçün ödənilmiş 30.40 manat məbləğində dövlət rüsumunun tutularaq, iddiaçı iddiaçı1 xeyrinə ödənilməsi, mübahisə predmeti barədə müstəqil tələb irəli sürən üçüncü şəxs iddiaçı2 iddiasının qismən təmin edilməsi, xxxxxxxxMTK-dan (2021-ci ilin oktyabr-2022-ci ilin may ayı üçün) 9600 manat məbləğində kirayə haqqı və iddianın qaldırılması üçün ödənilmiş 150 manat məbləğində dövlət rüsumunun, hüquqi xidmət haqqı kimi ödənilmiş 50 (əlli) manat pul vəsaitinin tutularaq, mübahisə predmeti barədə müstəqil tələb irəli sürən üçüncü şəxs iddiaçı2 xeyrinə ödənilməsi, iddia tələbinin qalan hissədə təmin edilməməsi qət edilmişdir. Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin ##.##.2022-ci il tarixli Qətnaməsindən cavabdehlər tərəfindən ayrıayrılıqda apellyasiya şikayəti verilmişdir. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin ##.##.2023-cü il tarixli, *(***)- ***/**** saylı Qətnaməsi ilə cavabdehlər xxxxMTK-nin apellyasiya şikayəti qismən təmin edilmiş və X10 tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti təmin edilmişdir. Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin *(***)-***/**** saylı işi üzrə # #### 2022-ci il tarixli Qətnaməsi qismən “xxxxxxxxMTK-dan Bakışəhəri, Azadlıq prospekti 42 ünvanında yerləşən 85.0 kv.metr qeyri-yaşayış sahəsinin dəyəri olan 394342 (üç yüz doxsan dörd min üç yüz qırx iki) manat məbləğində pul vəsaiti tutularaq iddiaçı iddiaçı1 xeyrinə ödənilməsi” hissəsində ləğv edilməsi və həmin hissədə iddia tələbinin rədd edilməsi barədə yeni qətnamə qəbul edilməsi, qalan hissədə qətnamənin dəyişdirilmədən saxlanılması qət edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin ##.##.2023-cü il tarixli, *(***)-****/**** saylı Qərarı ilə iddiaçı iddiaçı1 tərəfindən verilmiş kassasiya şikayəti təmin edilməmiş, Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin ##.##.2023-cü il tarixli qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılmışdır. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin ##.##.2023-cü il tarixli, *(***)-***/**** saylı Qətnaməsinin icra olunması məqsədilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsi tərəfindən ##.##.2023-cü il tarixdə icra vərəqəsi verilmişdir. Hal-hazırda, həmin iş Nəsimi rayon Icra şöbəsinin icra məmuru Pərviz Babayevin icraatındadır. Lakin, Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin ##.##.2023-cü il tarixli, *(***)-***/**** saylı Qətnaməsi ilə göstərilmiş borcun ödənişi ilə bağlı Cavabdehxxxxtərəfindən bugünki tarixədək hər-hansı icra hərəkətləri həyata keçirilməmiş və həmin borc məbləği xxxxCavabdehxxxxtərəfindən iddiaçılara ödənilməmişdir. Qeyd edilənlərlə əlaqədar bildirir ki, xxxxtərəfindən iddiaçılara ödənməli olan borc məbləği 2021-ci il oktyabr– 2022-ci ilin may ayı üçün nəzərdə tutulmuşdur. Bu səbəbdən, tərəflərindən xxxxxxxxMTKdan 2021-ci ilin ####### ##22-ci ilin may ayı üçün ödənilməmiş pul məbləği ilə birgə, həmçinin, 2022ci il may ayından hal-hazırki tarixədək, 2024-cü ilin may ayına kimi də ödənməli olan məbləğin xxxxCavabdehxxxxtərəfindən iddiaçılar iddiaçı2 və iddiaçı1 xeyrinə ödənilməsi barədə “müqavilə öhdəliklərinə əməl edilməsi və pul tələbinə dair” iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişlər. Halhazırda həmin e*(***)-****/**** saylı mülki iş Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin icraatında baxılaraq ##.##.2024-cü il tarixli Qətnamə ilə iddia təmin edilmişdir. Həmçinin, Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Azadlıq prospektində yerləşən ** nömrəli ev, 18,20 mənzil və Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Azadlıq prospekti ** nömrəli ev, */* saylı mənzil isə “xxxx” Şirkəti ilə mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs1 ASC arasında bağlanılmış ** nömrəli, ## ###### 2009 cu il tarixli, ipoteka müqaviləsinə və **/* nömrəli, ## #### 2010-cu il tarixli ipoteka müqaviləsinə əsasən ipoteka ilə yüklü edilmişdir. Belə ki, “xxxx” Şirkəti ilə mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs1 ASC arasında bağlanılmış **SF nömrəli, ## ###### 2009-cu il tarixli kredit müqaviləsinə əsasən “xxxx” Şirkətinə “soyuducu anbar kompleksinin tikintisi” məqsədilə 60 ay müddətinə, illik 7% hesablanmaqla 2 000 000 manat məbləğində kredit verilmişdir. ** nömrəli, ## ###### 2009-cu il tarixli ipoteka müqaviləsinə əsasən iddiaçı2 mülkiyyətində olan Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Azadlıq prospekti ** nömrəli, 2 mərtəbəli binada yerləşən, ümumi sahəsi 169,50 kv.m, yaşayış sahəsi 123 kv.m. olan 7 otaqlı 18,** nömrəli mənzil ipoteka ilə yüklü edilmişdir. **/* nömrəli, ## #### 2010-cu il tarixli ipoteka müqaviləsinə əsasən iddiaçı1 mülkiyyətində olan, Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Azadlıq prospekti ** nömrəli yaşayış binasında yerləşən, ümumi sahəsi 145,3 kv.m., yardımçı sahəsi 47,3 kv.m., yaşayış sahəsi 98,0 kv.m. olan 6 otaqlı, */* nömrəli mənzil ipoteka ilə yüklü edilmişdir. **/* nömrəli, ## #### 2010-cu il tarixli ipoteka müqaviləsinə əsasən iddiaçı2 mülkiyyətində olan Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Alı Mustafayev küçəsi ** nömrəli yaşayış binasında yerləşən, ümumi sahəsi 74,65 kv.m., yaşayış sahəsi 53,85 kv.m. olan, 2 otaqlı, ** nömrəli mənzil ipoteka ilə yüklü edilmişdir. Hal-hazırda tələbkar Ləğv prosesində olan mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs1 ASC-nin Ləğvedicisi Əmanətlərin Sığortalanması Fondu ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin *(***)-**/**** saylı, ##.##.2014-cü il tarixli icra sənədi üzrə icra üsulunun və qaydasının dəyişdirilərək, icra sənədi üzrə tutmanın ipotekaya qoyulmuş iddiaçı2 məxsus Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu,Azadlıq prospektində yerləşən ** nömrəlievin, 18,** nömrəli mənzili və iddiaçı1 məxsus Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Azadlıq prospekti ** nömrəli evin, */* saylı mənzilin söküntüsü zamanı mülkiyyətçilərə kompensasiya olaraq, Cavabdehxxxxvə tərəflər arasında bağlanmış *** saylı, ## ###### 2018-ci il tarixli razılaşma müqaviləsinə əsasən iddiaçı1 məxsus 170 kv.m olmaqla təmirli qeyri-yaşayış sahəsi və iddiaçı2 verilmiş 226 kv.m sahəsi olan 2 ədəd təmirli mənzillərə yönəldilməsi yolu ilə icra edilməsi barədə qərardad çıxarılmasını xahiş etmişdir. Həmin 8(006) **/**** saylı iş Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin icraatında baxılmış və ##.##.2024-cü il tarixli, *(***)-**/**** saylı Qərardad ilə tələbkarın ərizəsinin rədd edilməsi qərara alınmışdır. Belə ki, tələbkar Ləğv prosesində olan mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs1 ASC-nin Ləğvedicisi Əmanətlərin Sığortalanması Fondu məhkəməyə ərizə verərkən Bakı şəhəri Nəsimi rayon Icra Hakimiyyətinin ##.##.2023-cü il tarixli cavab məktubuna və xxxxMMC-nin ##.##.2023-cü il tarixli cavab məktubuna əsaslanaraq məhkəməyə müraciət etmişdir. Bakı şəhəri Nəsimi rayon Icra Hakimiyyətinin ##.##.2023-cü il tarixli cavab məktubunda bildirilmişdir ki, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin ##.##.2016-cı il tarixli, ** saylı Qərarına uyğun olaraq Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Azadlıq prospektində yerləşən 40, ** saylı yaşayış binalarının söküntüsü CavabdehxxxxxxxxMMC-nin ##.##.2023-cü il tarixli cavab məktubunda bildirilmişdir ki, iddiaçı2 məxsus Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu,Azadlıq prospektində yerləşən ** nömrəli evin, 18,** saylı mənzili və iddiaçı1 məxsus Nəsimi rayonu, Azadlıq prospekti, ** nömrəli evin, */* saylı mənzilin söküntüsü zamanı mülkiyyətçilərə kompensasiya olaraq tərəflər arasında bağlanmış *** saylı, ##.##.2018-ci il tarixli Razılaşma müqaviləsinə əsasən tərəflərindən iddiaçı1 məxsus 170 kv.m olmaqla təmirli qeyri-yaşayış sahəsi və iddiaçı2 isə 226 kv.m sahəsi olan 2 ədəd təmirli mənzil verilmişdir. Lakin Cavabdehxxxxtərəfindən təqdim edilən ##.##.2023-cü il tarixli məktubda qeyd edilənlər tamamilə yalan məlumatlardır və həqiqəti əks etdirmir. Ümumiyyətlə, Cavabdehxxxxtərəfindən iddiaçı2 və iddiaçı1 bugünə kimi əvəzləşdirərək heç bir mənzil təhvil verilməmişdir. Bu səbəbdən, ##.##.2024-cü il tarixli pretenziya ilə xxxxMMC-yə pretenziya ilə müraciət etmişlər. Lakin, göndərilmiş pretenziya Cavabdehxxxxtərəfindən qəbul edilməmiş, imtina edilmişdir. Bununla da, məhkəməyə müraciət etməklərinə zərurət yaranmışdır. Belə ki, şəhərsalma prinsiplərinə cavab verməyən yaşayış evlərindəki mənzillərdə yaşayan sakinlərin köçürülməsi, köçürülmə ilə əlaqədar həmin sakinlərə istifadələrində (mülkiyyətlərində) olan sahədən 20% artıq olmaqla həmin ərazidə yeni inşa ediləcək çoxmərtəbəli yaşayış binasında yeni tam təmirli abad yaşayış sahələrinin (mənzillərin) verilməsi, yaşayış sahəsi verilənədək hər bir ailəyə yaşayış otaqlarının sayından asılı olaraq müvafiq kirayə haqqlarının verilməsi “xxxx”xxxxCavabdehxxxx##.##.2016-cı il tarixdə 1403417121 nömrə ilə dövlət qeydiyyatına alınmış “xxxx” MMC-nin qoşulması ilə yenidən təşkil edilmişdir və axırıncının hüquqi varisidir. ##.##.2022-ci il tarixdə isə CavabdehxxxxCavabdehxxxxCavabdehxxxxxxxxMMC-nin hüquqi varisidir. Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Azadlıq prospektində yerləşən 40, ** saylı yaşayış binalarının söküntüsü Cavabdehxxxxtərəfindən aparılmışdır.
34. Iddia ərizəsinin dəqiqləşdirilməsi barədə ərizələr belə əsaslandırılmışdır ki, ##.##.2018-ci il tarixində mülkiyyətçilərə xxxxxxxxşirkəti 24 aylıq kirayə pulunu yəni 72000 manat azn birdəfəlik verməklə ##.##.2021-ci il tarixinədək 4 mənzilin açarlarını təhvil vermək barədə *** №-li order vermişdir. Lakin xxxxxxxxŞirkəti müqavilə öhdəliyini qəsdən, onlara məxsus mülklərin Azadlıq prospektinə baxdığına, həmin ərazidə yola– Azadlıq Prospektinə baxan yaşayış və qeyri-yaşayışların daha baha qiymətə (10.000 azn 17 000 azn ) olduğundan, hətta Azadlıq Prospekti ərazisində ilk söküntü və tikinti işlərinin əvvəlcə başlamasına baxmayaraq, əvvəlcə ondan arxa tərəfdən ən sonra inşasına başladığı binaları hətta 2021-ci ildən tez tikib istifadəyə vermişlər, Azadlıq Prospektinə baxan ərazidə həmin tikintini ləngidərək, mülkiyyətçilərin əlacsız qalmaqlarından sui-istifadə edərək, onları dolayı yollarla Azadlıq prospektindəki mülklərini deyil, həmin ərazinin arxasında M.Qaşqay və M.Rəfili küçələrinə baxan passiv sahələrdən mülkləri verməyə cəhd edərək, Azadlıq Prospektinə baxan mülkləri isə sonra tikib daha baha qiymətə satmağa nail olmuşlar. Lakin tikinti 2021-ci ilin Yanvar ayının sonunadək müqavilənin şərtinə görə təhvil verilmədiyindən, razılaşmaya görə onlardan tikinti təhvil verilənə qədər mülkiyyətçilərin icarə haqlarının ödənilməsi tələb edilmiş, “xxxx”xxxxşirkəti isə mülkiyyətçilərin mülklərinin girovda olmasını bəhanə gətirərək icarə haqqını verməkdən imtina etmişlər. “xxxx MTK” şirkətinin bu əməlindən əlacsız qalıb Nəsimi rayon məhkəməsinə şikayət verilmişdir. ##.##.2022-ci il tarixdə Nəsimi rayonu Məhkəməsi işə ədalətli baxaraq, iş №*(006) ***/**** saylı qətnamə ilə mülkiyyətçilər Məmmədhəsənovların 2021-ci ilin oktyabr ayından 2022-ci ilin may ayına olan icarə haqlarının xxxx“xxxx”xxxxşirkətindən məcburi tutularaq mülkiyyətçilərə verilməsi barədə qətnamə çıxarmış, həmin qətnamə tam hüquqi qüvvəsini almış, mülkiyyətçilərin icarə haqları məhkəmənin gücü ilə mülkiyyətçilərə çatdırılmışdır. ##.##.2021-ci il tarixində “xxxx MTK” şirkətinin sədri Mətin Əmiraslanov yenə də əvvəlki qayda üzrə mülkiyyətçiləri bezdirmək niyyəti ilə qeyrisəmimilik nümayiş etdirərək 2022 ci il iyun ayından 2024-cü ilin mart ayı üçün icarə haqlarını ödənilmədiyindən mülkiyyətçilər yenidən icarə haqlarının ödənilməsi ilə bağlı əlacsız qalıb “xxxx MTK” şirkətini Nəsimi rayon Məhkəməsinə vermişdir. Nəsimi rayon Məhkəməsi də işə ədalətli baxaraq ##.##.2024-cü il tarixli icra vərəqəsi ilə xxxxxxxxşirkətindən 2022-ci ilin iyun ayından 2024-cü ilin mart ayınadək mülkiyyətçilərə verilməyən 66000 azn məbləğində kirayə pulunu məcburi qaydada mülkiyyətçilərə ödətmişdir (Bu barədə qətnamə və icra vərəqələri iş materiallarında vardır). xxxx MTK” şirkətinin sədri Mətin Əmiraslanov aidiyyatı qurumları, hətta belə məhkəmənin özünə də ## ######## 2023-cü ildə rəsmi məktubla guya mülkiyyətçilərə ##.##.2010-cu il tarixli, hətta bizə məlum olmayan ** saylı müqavilə ilə 4 təmirli mənzilin açarlarının mülkiyyətçilərə verilməsi ilə bağlı saxta məktub vermişdir (Mətin Əmiraslanovun məhkəməyə və digər orqanlara onun imzası ilə yazılmış saxta məktub 1 vərəqə əlavə edilir). ##.##.2024-cü il tarixində “xxxx MTK” şirkətinin sədri Mətin Əmiraslanov məhkəmələrdə uduzduğunu görüb mülkiyyətçilərini mülklərini dolayı yollarla ələ keçirmək, onlara ödəniləcək icarə haqqını ödəməmək məqsədi ilə qeyri-səmimilik edərək ## ###### 2024 cü il, ## ###### 2024-cü il tarixlərində mülkiyyətçilərə heç bir hüquqi əsasları olmadan “Öhdəliyin icrasına dair pretenziya” yazaraq mülkiyyətçilərin “Razılaşma müqavilələrinin ləğv edilməsi öhdəliyə xitam verilməsi “ ilə bağlı Nəsimi rayon Məhkəməsinə yenidən iddia ərizəsi ilə müraciət etmişdir. Nəsimi rayon Məhkəməsi Mətin Əmiraslanovun Razılaşma müqaviləsinin ləğv edilməsinə, öhdəliyə xitam verilməsi ilə bağlı yazdığı ##.##.2024-cü il tarixli iddia ərizəsini ədalət prinsipləri çərçivəsində hakim Ramin Adilxan oğlu Xəlilovun sədrliyi ilə baxılaraq iş №*(006)-178/2024 saylı qətnamə ilə rədd edərək iddiaçının əməlləri ifşa edilmişdir. Həmin qətnamədən Mətin Əmiraslanov Bakı Apelliyasıya Məhkəməsinə şikayət etmiş, Bakı Apelliyasiya Məhkəməsi işi hüquqi müstəvidə ədalətli araşdıraraq, Mətin Əmiraslanovun iddiasını rədd edərək hakim Cəmilə Musayevanın sədrliyi ilə keçirilən məhkəmənin yekun nəticəsi tam hüquqi qüvvəsini alaraq onların bu iddiası da ifşa edilərək rədd edilmişdir. ##.##.2024-cü il tarixində hər dəfə məhkəmələrdə uduzduğunu görə “xxxx”xxxxşirkətinin sədri Mətin Əmiraslanovun imzası ilə yeni bir adla, yeni iddia ilə Nəsimi rayon məhkəməsinə verilmişdir. Işə baxan hakim Həbibə Miriyeva həmin işlə bağlı “xxxx”xxxxşirkətinə yeni №*(006)- ****/**** saylı iş üzrə sorğu göndərmiş, həmin sorğuya cavab olaraq Mətin Əmiraslanov yenə də qeyrisəmimilik nümayiş etdirərək Məhkəməyə doğru olmayan məktubla hakimin sorğusuna cavab olaraq bildirmişdir ki, guya iddiaçı2 ##.##.2018-ci il tarixli Razılaşma müqaviləsinə əsasən guya 226kv.m sahəsi olan 2 ədəd təmirli mənzil verilməsini və mülkiyyəçi iddiaçı1 sözügedən razılaşma müqaviləsinə əsasən Azadlıq prospekti, ** nömrəli evin kompensasiyası olaraq guya 170 kv.m olmaqla, təmirli qeyri-yaşayış sahəsi verilmişdir və bu barədə məhkəməyə saxta rəsmi məktub vermişdir ##.##.2024-cü il tarixində Nəsimi rayon Məhkəməsində hakim Miriyeva Həbibə Novruz qızının sədrliyi ilə keçirilən məhkəmə iclasında mülkiyyətçilər bildirdilər ki, “xxxx”xxxxtərəfindən onlara heç bir mənzil təhvil verilməmişdir. Əgər verilibsə, onun müvafiq sənədləri məhkəməyə təqdim edilsin və s. “xxxx MTK” şirkətinin nümayəndəsi isə mənzillərin təhvil verildiyini yenə də yalan söyləyərək, hətta verilmiş təmirli mənzillərə yerində belə baxış keçirilməsini bildirmişdir. Məhkəmənin qərarı ilə keçirilmiş yerli baxış zamanı isə məlum olmuşdur ki, mənzillər təmir edilməmiş, mülkiyyətçilərin adına deyilən həmin mənzillər, əslində, başqa şəxslərə satılmışdır. Məhkəmə ##.##.2024-cü il tarixində, e- *(***)-****/**** saylı Qərardadla iş üzrə məhkəmə tikinti-texniki və əmtəəşünaslıq ekspertizaları təyin etmişdir. ##.##.2024-cü il tarixində Ədliyyə Nazirliyinin Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzində X20 sözügedən mənzillərdə cavabdehin nümayəndəsi X12 və “xxxx”xxxxşirkətinin satış müdiri Anar Məmmədov baxış zamanı iştirak edərək,məhkəmənin qoyduğu suallar üzrə Azadlıq prospekti 42 ünvanında yerləşən iddiaçı1 məxsus 6/7-ci mənzillərin Razılaşma müqaviləsində göstərilən şərtlərlə deyil, həmin mənzillərin altında yerləşən iddiaçı1 Məmmədəli qızının mülkiyyətində olan qeyriyaşayış sahəsi olduğu qeyri-yaşayış sahəsini göstərmişlər. Bu barədə iddiaçı tərəf və onun vəkilindən dəfələrlə cavabdehdən iddiaçı1 Məmmədəli qızına məxsus 170 kv.m 6/7 ci mənzillərin sahənin qapısının açılaraq ekspertə təqdim edilməsini və məhkəmənin qoyduğu suallar üzrə tədqiqat aparılmasını tələb etsələr də, xxxxtərəf belə bir yer olmadığını, 170 kv.m sözügedən mübahisə predmeti olan 170 kv.m sahəsi olan həmin mənzillərin altında yerləşən qeyri-yaşayış sahəsinin olduğunu göstərmişlər. (Bu barədə ekspertlə birgə tərəflərin təsdiq etdiyi akt əlavə edilir 1 vərəqə). Əlavə olaraq “xxxx”xxxxŞirkətinin sədri Mətin Əmiraslanov ## ######## 2023-cü il tarixində məhkəməyə məktubla bildirir ki, 170 kv.m 6/7ci mənzillər iddiaçı1 Məmmədəli qızına məxsus qeyriyaşayış sahəsinin ona tam təmirli mənzil formasında verildiyini göstərmişdir. Ekspert rəyin tədqiqat hissəsindən də açıq-aydın görünür ki, “xxxx”xxxxŞirkəti tərəfindən iddiaçı1 Məmmədəli qızına verilməsi nəzərdə tutulan ünvan 13, 4cü blok, 1-ci mərtəbədə yerləşən qeyri yaşayış sahəsinin texniki göstəriciləri və konstruktiv elementləri (əmlakın yerləşdiyi yer, baxış bucağı, qarşı tərəfin görüntüsü və s. hallar nəzərə alınmaqla), şirkətə təhvil verilməzdən əvvəl ünvan 9 ünvanında yerləşmiş və iddiaçı1 Məmmədəli qızının mülkiyyətində olmuş qeyri-yaşayış sahəsi ilə eynilik təşkil etmədiyi müəyyən edilmişdir. ##.##.2018-ci il tarixli *** saylı məxaric orderinə əsasən sözügedən mənzillərin yəni 4 mənzilin açarı ##.##.2001-ci il tarixinədək “xxxx”xxxxŞirkəti tərəfindən mülkiyyətçilərə təhvil verilməsi öhdəliyi götürülmüşdür. Lakin bu günədək həmin mənzillərin heç biri əsası olmayan iddialarla, müxtəlif bəhanələrlə mülkiyyətçilərə təqdim edilməmişdir. Hətta vəziyyət o yerə çatmışdır ki, “xxxx”xxxxŞirkəti həmin Razılaşma müqavilələrinin ləğvi ilə bağlı Nəsimi rayonu məhkəməsinin qarşısında iddia qaldırmış, məhkəmə işi kökündən araşdıraraq “xxxx”xxxxşirkətinin iddiasını rədd etmiş və həmin qətnamə tam hüquqi qüvvəsini almışdır. “xxxx”xxxxhətta icarə haqlarının da verilməsindən yayınaraq hər dəfə məhkəmə vasitəsi ilə həmin mənzillərin icarə haqqının hər dəfə çox çətinliklə almışdır. Beləliklə, yuxarıda göstərilənlərin “xxxx”xxxxŞirkətinin sədri Mətin Əmiraslanov əməlində olan vəzifə səlahiyyətlərini aşmaq, sənədlərin saxtalaşdırılması, özgənin əmlakını mənimsəmə ilə bağlı barəsində xüsusi qərardad çıxarılaraq işin prokrorluğa göndərilməsi, eyni zamanda mülkiyyətçilərin qarşısında götürdüyü öhdəlikləri icra etməyərək onların mülklərinin özününkiləşdirmək məqsədi ilə vaxtı süni uzadaraq, həmişə məhkəmə proseslərini də uduzaraq, süni müddətin uzadılması ilə bağlı vurduğu əldən çıxmış faydaya görə maddi zərərin aşağıdakı mənzillər üzrə qeyd olunan məbləğlərdə təzminat formasında hesablanıb mülkiyyətçilərə verilməsi zərurəti yaranmışdır:
1. Azadlıq prospekti, 42 mənzil 6/7 ünvanında yerləşən obyekt “Tovuz” Konyak evi ilə icarəyə götürülüb hər ay orta hesabla 75.000-90.000 manat məbləğində satış olurdu ki, həmin satışın hər ay orta hesabla 25-30%-i olmaqla bizim gəlirimiz 18.750 manat məbləğində olurdu, həmin gəliri ##.##.2021-ci ildən hal-hazıradək, yəni ##.##.2025-ci il tarixinədək hesablanarsa, əldən çıxmış fayda olaraq 18.750 x 54 ay = 1.012.500 manat məbləğində ziyan dəymişdir.
2. Azadlıq prospekti, 40 ünvanında yerləşən, 7 yaşayış otağından, 2 mətbəx, 2 sanitar qovşağından ibarət olmaqla **-** saylı mənzillər Azadlıq prospekti, 40 ünvanına yaxın olan Azərbaycan Dillər və Bakı Slavyan Universitetinin tələbələrinə kirayəyə günü 10 manat, ayı 300 manat olmaqla verilməsi hesablanarsa, həcmindən asılı olaraq 7 otaqda 37 tələbə kirayədə qalaraq hər ay 300 manat kirayə haqqı ödəməsi ilə hər ay orat hesabla 37 x 300 = 11.100 manat gəlir əldə edirdilər.Bu gəlir orat hesabla 11.100 x 54 ay =599.400 manat edir. Beləliklə, hər iki mülkiyyətçiyə “xxxx”xxxxŞirkətinin üzərinə götürdüyü öhdəliyin icrası üçün nəzərdə tutulmuş tarixdən sonrakı indiki tarixədək (##.##.2025) 1.012.500 + 599.400 = 1.611.900 manat (bir milyon altı yüz on bir min doqquz yüz) məbləğində maddi ziyan dəymişdir. Yuxarıda qeyd olunanlara əsasən, sonuncu iddia tələbləri ilə yanaşı bu iddia tələblərinin də təmin edilməsini xahiş etmişdir. Mülki iş üzrə ##.##.2024-cü il tarixli, *(***)-****/**** saylı Qərardadla məhkəmə tikinti texniki və əmtəəşünaslıq ekspertizaları təyin etmişdir. Həmin qərardadın icrası üzrə mübahisə predmeti olan mənzillərə baxış keçirilmiş, yekun olaraq **/**** nömrəli, ##.##.2025-ci il tarixli ekspert rəyi tərtib olunmuşdur. Hazırda olunan ekspertiza rəyi və iş üzrə digər hüquqi əhəmiyyətli məsələlərlə bağlı iddia tələbini artırmaq məqsədi ilə iddiaya dəqiqləşmə vermək zərurəti yaranmışdır. Belə ki, Nəsimi Rayon Məhkəməsinin qeyd olunan ##.##.2024-cü il tarixli, 2(006)xxxx****/**** saylı Qərardadının icrası üzrə 4 ədəd mübahisələndirilən mülkdə 3 dəfə baxış keçirilmişdir. Ilk dəfə ##.##.2025-ci il tarixində keçirilən mülklərə baxışda X20, hakim və onun katibi, xxxxMTK-nın nümayəndəsi X12 və Anar Bayramov iştirak etmişdir. Baxış zamanı məqsədli şəkildə xxxxCavabdehxxxxtərəfindən ekspertə mülkiyyətçi iddiaçı1 iddia etdiyi və ##.##.2018-ci il tarixli “Razılaşma” müqaviləsində də göstərilən Azadlıq prospekti ev 42-dəki 1-ci mərtəbənin 6/7 mənzilləri (hazırda isə S.Zeynalov ev 26, blok 4,1-ci mərtəbə kimi təqdim edilən) 220 m2 tikinti altı sahəsi, 145.3 m2 ümumi sahəsi, 98 m2 yaşayış sahəsi olan (Reyestr №-si 00801-1001820 05101-093003 Texniki Pasportu əlavə edilir) bu mənzillərin yerinə verilməli olan tam təmirli 170 m2 1-ci mərtəbədən qeyri-yaşayış sahəsini təqdim etmək əvəzinə, həmin qeyri-yaşayış sahəsinin altında yerləşən zirzəmi mərtəbəsindəki 2 (iki) “Çıxarış”-dan ibarət, 155.7 m2 sahəsi olan (70.7 m2 + 85 m2) qeyriyaşayış sahəsini göstərilməklə həmin zirzəmi mərtəbəsində təmirsiz olan qeyri-yaşayış sahəsini təqdim etmişdir. Hansı ki, həmin 155.7 m2 zirzəmi mərtəbəsindəki qeyri-yaşayış sahəsindən 70.7 m2-i X10 ## ###### 2019-cu il tarixli, ******* saylı alqısatqı müqaviləsi ilə satılmış, sonra yerdə qalan *************-*****-****** saylı Texniki Pasporta əsasən, ümumi sahəsi 85 m2, tikinti altı sahəsi 149 m2 olan hissəli zirzəmi mərtəbəsindəki qeyri-yaşayış sahəsi, bu günədək mülkiyyətçi iddiaçı1 sərəncamında olmaqla, Nəsimi rayon MKTB-yə zirzəmi mərtəbəsində qeyri-yaşayış sahəsi kimi istismar haqqı ödənilən 25 m2 , cəmi 85 m2 (149 m2 tikinti altı sahə) + 25 m2 = 174 m2 sahə olmuşdur (Nəsimi rayon MKTB nin 25 m2 daimi istifadəsi üçün ödəniş qəbzi, ##.##.2025-ci il tarixli Arayış əlavə edilir). Lakin “xxxx” MTK-nın hüquqşünası Bağırova Ramilə yerində baxış zamanı X10 ## ###### 2019-cu il tarixli, A/N-1 № ******* saylı alqı-satqı müqaviləsi ilə 70.7 m2 olan zirzəmi mərtəbəsini deyil, guya mülkiyyətçi iddiaçı1 Məmmədəli qızının mülkiyyətində olan Azadlıq prospekti ev 42, 1-ci mərtəbədəki, 6/7 ünvanında ümumi sahəsi 145.3 m2, yaşayış sahəsi 98 m2 olan yerləşən mənzillərdən ibarət sahənin əvəzləşmə zamanı kompensasiya olaraq 170 m2 veriləcək qeyri-yaşayış sahəsinin satıldığını bildirmişdir. Bununla da ##.##.2018-ci il tarixli “Razılaşma” müqaviləsi üzrə verilməli olan Azadlıq prospekti, ev 42, 1-ci mərtəbədəki, 6/7 ünvanındakı yerləşən mənzillərdən ibarət əvəzləşmə zamanı kompensasiya olaraq 170 m2 veriləcək qeyri-yaşayış sahəsinin (Sahib Zeynalov 26, blok 4, mərtəbə 1) iddiaçı1 deyil, X10 məxsus olduğunu “əsas” gətirməklə, ekspertə həmin 1-ci mərtəbədəki kompensasiya olaraq veriləcək 170 kv.m olan qeyri-yaşayış sahəsinin qapısını guya başqa mülkiyyətçiyə aid olduğunu bildirərək açmamışdır. Beləliklə, mənzillərə baxış zamanı “xxxx MTK” şirkətinin nümayəndələri ekspertə hazırda S.Zeynalov ev 26, blok 4, 1-ci mərtəbə kimi qeyd olunan Nəsimi rayon, Azadlıq prospekti ev 42, 1-ci mərtəbədə yerləşən, mənzil 6/7 əvəzində həmin Azadlıq prospekti ev 42 olan zirzəmi mərtəbəsində 1-ci mmərtəbənin 6/7 mənzillərin tam simmetrik altında yerləşən (85 m2+ 25 m2)= 110 m2olan 2-ci qeyri-yaşayış sahəsini göstərmişlər. Hansı ki, ekspertə göstərilən bu zirzəmi mərtəbəsinin texniki pasportunda 85 m2 əsas sahə, 149 m2 tikinti altı sahə, 25 m2 istismar haqqı ödənilən, cəmi (149 m2+25 m2)=174 m2 olmuşdur. Bunun sübutu kimi, ##.##.2025-ci il tarixində ekspert Təhmasib Kərimovun xxxxMTK-nın hüquqşünası Bağırova Ramilə, mülkiyyətçilər və onların nümayəndəsi ilə birgə təsdiq etdiyi baxış aktında və ##.##.2025-ci il tarixli ekspertin rəyinin 7-ci səhifəsində də təsdiq edilərək göstərilmişdir ki, “xxxx MTK” şirkətinin təqdim Nəsimi rayon, Azadlıq Prospekti ev 42 zirzəmi mərtəbəsində etdiyi qeyri-yaşayış sahəsi ilə, mülkiyyətçi iddiaçı1 ##.##.2018-ci il tarixli “Razılaşma müqaviləsinə” əsasən, iddia etdiyi Nəsimi rayon, Azadlıq Prospekti 42-ci evin 1-ci mərtəbəsindəki 6/7 mənzillər üzrə kompensasiya olaraq veriləcək qeyri-yaşayış sahəsinin eyni 42-ci evdəki fərqli mərtəbələrdədir. Belə ki, “xxxx MTK” şirkətinin təqdim etdiyi qeyri-yaşayış sahəsinin Azadlıq prospektindəki yoldan 3,47 m2 aşağı səviyyədə olan, cəmi 106.5 m2 əsas sahəsi olan zirzəmi mərtəbəsindəki qeyri-yaşayış sahəsi olduğunu, mülkiyyətçinin iddia etdiyi qeyri-yaşayış sahəsi isə yolla paralel (Azadlıq prospektindəki) təklif olunan eyni 42-ci evin zirzəmi mərtəbəsindəki 106.5 m2 qeyri-yaşayış sahəsindən bir mərtəbə yuxarı səviyyədə yerləşdiyini təsdiq etmişdir. (ekspertin ##.##.2025-ci il tarixli baxış aktı, ##.##.2025-ci il tarixli ekspert rəyinin 7-ci, 8-ci səhifələri). 3xxxxcü sual üzrə iddia edilən 170 m2 olan qeyri-yaşayış sahəsinin Azadlıq prospekti ev 42, 1-ci mərtəbə, Azadlıq prospekti ev 42, yoldan 3.47 kv.m aşağıdakı əsas sahəsi əvvəllər texniki pasporta əsasən 155.7 m2, hazırda isə əsas sahəsi 106.5 m2 olan zirzəmidəki qeyri-yaşayış sahələri, əlbəttə digər hər iki ünvan Azadlıq prospekti ev 42xxxxdə yerləşirsə, məlumdur ki, hər binanın 1-ci mərtəbəsinin (42-ci və ya 43-cü, 44-cü ev, və sair) evlərin altındakı zirzəmi mərtəbəsindəki qeyri-yaşayış sahəsi ilə alt-üst və yaxud da üst-üstə düşür, bu başqa cürə də mümkün deyildir. Bəli, əlbəttə 3-cü sual üzrə iş materiallarında olan mübahisəsiz dəlillər və sübutlar bir daha təsdiq edir ki, ünvan 5 ünvanındakı əvvəllər zirzəmi mərtəbəsindəki 155.7 kv.m əsas sahəsi olan qeyri-yaşayış sahəsindən 70.7 kv.m ##.##.2019-cu il tarixli AN-1 ******* №-li alqı-satqı müqaviləsinə əsasən, X10 sonra qalan 85 kv.m olan sahə və yoldan 3,47 aşağı səviyyədə olan qeyri-yaşayış obyektidir. X10 yoldan 3,47 m aşağıdakı yarımzirzəmidən satılmış 70.7 kv.m sahəsinin Sahib Zeynalov küçəsi 26, blok 4, 1-ci mərtəbədəki 170 kv.m-lik qeyri-yaşayışla eynilik təşkil etməsi qeyri-mümkündür (video, şəkillər, çıxarışlar, Texniki Pasport qoşmaya əlavə olunur). Lakin bütün bu qeyd olunanlara baxmayaraq, ##.##.2025-ci il tarixli, **/**** saylı ekspert rəyindən “X31”xxxx“xxxx MTK” şirkətinin təklif etdiyi qeyri-yaşayış sahəsinin Azadlıq prospekti ev 42 ünvanındakı zirzəmi mərtəbəsində 106.5 kv.m olduğunu və iddiaçı1 təklif olunan obyektin isə həmin zirzəmi mərtəbəsindən 1 mərtəbə yuxarıda Azadlıq prospekti ev 42 nin 1ci mərtəbədəki 6/7-ci mənzillərin 145,3 m2 ümumi, 98 m2 yaşayış sahəsi olan kompensasiya olaraq veriləcək 170 kv.m əsas sahəsi olan qeyri-yaşayış sahəsinin (yəni Sahib Zeynalov ev 26, blok 4, 1-ci mərtəbə) olduğunu bildiyi halda ekspert nəticə hissəsində 9-cu suala cavabında həmin sahəni 1-ci mərtəbə kimi göstərərək faktiki sahəsinin isə 106,5 kv.m olduğunu və bununla da həmin 106,5 kv.m olan zirzəmi mərtəbəsindəki qeyri yaşayış sahəsini 1-ci mərtəbədə yerləşən S.Zeynalov küçəsi 26, 4cü blok, 1-ci mərtəbə (Azadlıq prospekti ev 42 mənzil 6/7, 1-ci mərtəbədəki 170 kv.m) kimi göstərmişdir. Göründüyü kimi, rəyin 9-cu sual, 3 sual və 1-ci sualların cavablarına münasibətdə tədqiqat hissəsi ilə nəticə hissəsi kəskin ziddiyyət təşkil edir. Bu da kənar təsirlər nəticəsində ekpertizanın tamam və hərtərəfli, obyektiv aparılmamasının sübutudur. Həmçinin onu da qeyd edir ki, **/**** nömrəli, ##.##.2025-ci il tarixli ekspert rəyində də qeyd olunaraq göstərilmişdir ki, baxış keçirilən əmlaklar tam təmirsiz vəziyyətdədir və mənzillərdən biri Azadlıq prospektinə, digəri isə həyətə baxır. Halbuki, ##.##.2018-ci il tarixli “Razılaşma” müqaviləsində qeyd olunan mənzillər “xxxx” MTK-ya Azadlıq prospektinə baxan vəziyyətdə təhvil verilmişdir və “xxxx”xxxxisə öz növbəsində həmin mənzilləri tam təmirli vəziyyətdə mülkiyyətçilərə təhvil vermək öhdəliyi götürmüşdür. Digər tərəfdən diqqətiə çatdırmaq istərdi ki, CavabdehxxxxX10 ilə birləşərək ##.##.2019-cu il tarixli saxta, notariusun qeydiyyatından keçməyən müqavilə ilə ünvan 1 ünvanında zirzəmi mərtəbəsindəki 85 m2 ümumi, tikinti altı sahəsi 149 m2 olan qeyri-yaşayış sahəsi və 25 m2 istifadə üçün olan sahə cəmi 174 m2 qeyri-yaşayış sahəsini mülkiyyətçisi iddiaçı1 ilə heç bir əvəzləşmə və ya heç bir alqı-satqı müqaviləsi bağlamayaraq, yəni mülkiyyətçinin xəbəri olmadan öz başlarına onun hüquqlarını pozaraq əmlakını sökmüşdürlər. Tərəflərindən bu cinayət əməlindən polis idarəsinə şikayət verilmişdir. Həmin cinayət işi üzrə ## ####### 2025-ci il tarixində ən nəhayət aparılan uzunmüddətli tədqiqatdan sonra Nəsimi rayon Polis Idarəsində cinayət əməlinin dəqiqləşdirilməsi məqsədi ilə Nəsimi rayon Polis Idarəsinin Istintaq şöbəsinin müstəntiqi “*** saylı” qərarı ilə tikinti-texniki və əmtəəşünaslıq qiymətləndirmə tədqiqatına dair ekspertiza təyin edilmişdir. “xxxx” MMC-nin ##.##.2025-ci il tarixli, ETM-***/TQ/** saylı Rəyinin nəticə hissəsindən bir daha açıq-aydın şəkildə həmin zirzəmidəki 70.7 m2 (151.7 m2 tikinti altı), 85 m2 (149 m2) tikinti altı cəmi 300.7 m2 tikinti altı sahələrinin olduğunu müəyyən etmişdir (##.##.2025-ci il tarixli, ETM-***/TQ/** saylı Rəyi qoşmaya əlavə edilir). Həmin istintaq gedişi zamanı Azadlıq prospekti ev 42 ünvanında (hazırda isə Nəsimi rayon S.Zeynalov 26 ünvanındakı) zirzəmi mərtəbəsində yerləşən (70.7+85) = 155.7 m2 sahənin tikinti altı sahəsinin 300.7 m2 olduğunun, bundan isə 70.7 kv.m-nin X10 328.000 manata satıldığını, yerdə qalan (300.7 m2– 70.7 m2) = 230 m2 ümumi sahəyə isə heç bir mülkiyyət hüquqlarının olmadığı aşkar edilməklə, ##.##.2025-ci il tarixli, ETM ***/TQ/** saylı Rəyinə əsasən həmin qeyri-yaşayış sahəsinin zirzəmi mərtəbəsində 1 m2-in dəyərinin 9303 azn olduğu müəyyən edilmiş, bununla da 230 m2 x 9303 azn=2 139 690 azn olduğu təsdiq olunmuşdur. Məlumdur ki, Azərbaycan Respublikası Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsinin Kollegiyasının “04” dekabr 2012-ci il tarixli ** nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Tikinti obyektinin sahəsinin və həcminin hesablanması qaydaları”-nın 5.1-ci bəndinə əsasən, “Binanın ümumi sahəsi bütün mərtəbələrin (texniki mərtəbə də daxil edilməklə yerüstü, kürsü və zirzəmi) bayır divarların (və ya bayır divarları olmayan kənar sütunların oxları), tunellərin, daxili meydançaların, antresolların, daxili etajerlərin bütün yaruslarının, rampaların, qalereyaların (üfüqi proyeksiyası) və başqa binaya keçidlərin divarlarının daxili səthləri hüdudlarında ölçülmüş sahələrinin cəmi kimi müəyyən edilir”. Bununla da, xxxxəsassız iddialarının bu günədək heç birinin baş tutmadığını görərək ##.##.2025-ci il tarixində “xxxx” MTK-nın nümayəndəsi X17 prospekti ev 42 ünvanında (hazırda isə Nəsimi rayon S.Zeynalov 26 ünvanındakı) zirzəmi mərtəbəsində yerləşən sahədən qalan (300.7 m2– 70.7 m2) = 230 m2 ümumi sahəyə görə 1.055.000 manat (bir milyon əlli beş min manat) məbləğində vəsaiti təhvil-təslim aktı ilə X4 adından mülkiyyətçilərə bir hissəsini vermişdir (etibarnamə, təhvil-təslim aktı qoşmaya əlavə edilir). “xxxxnin” MTK-nın nümayəndəsi zirzəmi üçün ödəyəcəyi məbləğdən yəni 2.139.690– 1.055.000 = 1.084.694 manat qalan borcu isə qısa müddətdə ödəniləcəyini, Nəsimi rayon Azadlıq prospekti ev 42, 1-ci mərtəbədəki 6/7-ci mənzillərin, (hazırda isə S.Zeynalov ev 26, blok 4, 1-ci mərtəbə) Azadlıq prospekti ev 40 ünvanındakı 2-ci mərtəbədə yerləşən 18/20-ci mənzillərin, yəni cəmi 4 mənzilin tam təmirli formada açarlarının mülkiyyətçilərə verilməsini, həmçinin *** saylı müqaviləni hazırlayıb razılaşdıqları qaydada mülkiyyətçilərə təqdim edəcəyini bildirməklə, bunun müqavilində mülkiyyətçilərə təqdim edəcəyi ** saylı müqavilə üzrə Azadlıq prospekti, ev 42, 1-ci mərtəbədəki, 6/7 ünvanındakı yerləşən mənzillərdən ibarət 170 m2 olan qeyri-yaşayış sahəsi (Sahib Zeynalov 26, blok 4, mərtəbə 1) barədə heç bir iddialarının olmadığını, bundan sonra da 10 aylıq icarə haqqından imtina etməklərini xahiş etmişdir. Mülkiyyətçilər xxxx“xxxx MTK” şirkətinin nümayəndəsi Ramilə Bağırovanın vədinə inanaraq, ##.##.2025-ci il tarixində icarə haqqının ödənilməsi tələbi ilə Nəsimi rayon Məhkəməsinə yazdıqları iddia ərizəsini, icarə haqqı ilə bağlı iddianı müvəqqəti geri qaytarıb, “xxxx MTK” şirkətinin nümayəndəsi Ramilə Bağırovanın dediyi məzmunda ##.##.2025-ci il tarixində ayrı-ayrı ərizələr tərtib edərək, ##.##.2025-ci il tarixində Bakı şəhəri ** saylı notariusda notarial qaydada təsdiq də etmişdilər (yazılı ərizələr və notarial təsdiqləri qoşmaya əlavə edilir). Lakin Azadlıq prospekti ev 42 ünvanındakı zirzəmi mərtəbəsi qeyri yaşayış üçün “xxxx MTK” şirkətinin nümayəndəsi Ramilə Bağırovanın mülkiyyətçilərə təhvil-təslim aktı ilə ödədiyi 1 055 000 manat məbləğindən sonra ödənilməmiş qalan 1 084 697 manat məbləğində vəsait, eləcə də mübahisələndirilən 4 mənzillərin təhvil verilməsi ilə bağlı ona çoxsaylı telefon zəngləri etsələr də, zənglərini qəbul etməmiş, cavab verməmişdir. Həmçinin onlara məlum olmuşdur ki, ərizələrində istinad etdikləri kimi 054 nömrəsi ilə qeydə alınmış, ##.##.2018-ci il tarixli Razılaşma müqaviləsi və onun 1.1.2-ci bəndi ümumiyyətlə mövcud olmamışdır. Həmin ##.##.2018-ci il tarixli Razılaşma müqaviləsi notariusda 054 nömrəsi ilə qeydiyyata alınmamışdır və onun 1.1.2-ci bəndi də mövcud olmamışdır. Məhkəmə də sorğu verərək müəyyən edə bilər ki, ümumiyyətlə belə bir müqavilə notariusda yoxdur, görünür ki, 054 nömrəsi xxxxxxxxMTKnın nümayəndəsi Ramilə Bağırova tərəfindən məqsədli şəkildə, qanunsuz olaraq sonradan əllə yazılmışdır, məhkəməni və mülkiyyətçiləri yanıltmaq üçün sübut qismində təqdim olunmuşdur. Lakin məlumdur ki, “Azərbaycan Respublikasında notariat hərəkətlərinin aparılması qaydaları haqqında” Təlimata əsasən, “müqavilələrin notarial təsdiqi elektron formada həyata keçirilir və əllə yazı tətbiq olunmur”. Beləliklə, yekunda ##.##.2025-ci il tarixində X4 notariusda verdikləri ərizədə mülkiyyətçi iddiaçı2 adının əvəzində onlara məlum olmayan X11 mülkiyyətçi kimi yazıldığı, “*** saylı” yeni müqavilənin və onun 1.1.2 bəndinin ümumiyyətlə mövcud olmaması, boş vədlərlə mülkiyyətçiləri aldatması səbəbilə ##.##.2025-ci il tarixində Bakı şəhəri ** saylı notariat kontorunun məktubların qəbulu kitabında *** saylı daxil olma qeydi ilə ##.##.2025-ci il tarixində verdikləri ərizəni ləğv etdilər. (** saylı notariusun məktubların qəbulu kitabında *** saylı sırada qeydə alınmış etiraz ərizəsi qoşmaya əlavə edilir). Daha sonra “xxxx MTK” şirkətinin sədri Mətin Əmiraslanov və nümayəndəsi X12 bu cür hərəkətlərindən sonra sözügedən 4 ədəd mənzillərinin aylarla icarə haqlarının xxxx“xxxx” MTK-dan tutularaq mülkiyyətçilərə ödənilməsi ilə bağlı ##.##.2025-ci il tarixili iddia ərizəsi ilə Nəsimi Rayon Məhkəməsinə təkrar müraciət edilmişdir. Tərəflərindən verilmiş, xxxx“xxxx MTK” şirkətinin mövcud olan bank hesablarına iddia həcmində həbs qoyulması tələbinə dair ərizəyə baxılaraq, Nəsimi Rayon Məhkəməsinin ##.##.2025-ci il tarixli, **(***)-***/**** saylı Qərardadı ilə ödənilməyən kirayə haqqının “xxxx” MTK-dan mülkiyyətçilərə ödənilməsi ilə bağlı mübahisənin məhkəmədə həllinədək “xxxx MTK” şirkətinin (VÖEN: **********) mövcud olan bank hesablarına 47 076 manat məbləğində icarə haqqının ödənilməsi ilə bağlı müvəqqəti təminat tədbiri kimi həbs qoyulmuşdur (Qərardad qoşmaya əlavə edilir). Daha sonra tərəflər arasında məhkəmədən kənar əldə edilmiş Razılıq əsasında “xxxx MTK” şirkəti söz verib tərtib edəcəyi *** saylı müqavilənin 1.1.2 maddəsi üzrə guya hər iki tərəf üçün əlverişli şərtləri, söz verdiyi öz öhdəliyini yerinə yetirmək vədləri ilə mülkiyyətçiləri aldadaraq yazdırdığı ##.##.2025-ci il tarixli ərizələri “əsas” tutaraq məhkəməyə həbs qoyulması barədə Qərardaddan şikayət ərizəsi vermiş, nəticədə ##.##.2025-ci il tarixli Qərardadla ##.##.2025-ci il tarixli e-**(***)- ***/**** saylı MTT-ilə bağlı Qərardad ləğv edilmişdir. Ardınca tərəflərindən verilmiş ərizə və mötəbər sübutlar nəzərə alınaraq, hakim Vüsalə xanım Musayevanın sədrliyi ilə qəbul olunmuş ##.##.2025-ci il tarixli ədadlətli Qərardada əsasən, mübahisənin məhkəmədə həllinədək “xxxx MTK” şirkəti mövcud olan müvafiq bank hesablarına 51.000 manat məbləği həcmində təkrar həbs qoyulmuşdur. Yuxarıda qeyd olunan faktiki hallardan görünür ki, hazırki mülki iş üzrə məhkəmənin qərardadı ilə aparılmış Ədliyyə Nazirliyinin Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzinin ##.##.2025-ci il tarixli **/**** saylı rəyi və Nəsimi rayon Polis idarəsinin Istintaq şöbəsinin *** saylı Qərarı ilə keçirilən Ekspertiza Tədqiqatlar Mərkəzinin 16 Oktyabr 2025-ci il il tarixli ETM-***/TQ/** №-li “Tikinti-Texniki və əmtəəşünaslıq-qiymətləndirmə” tədqiqatına dair Rəyinin nəticələri məhkəmə baxışı gedişində aşkar edilmişdir. Bu fakt da öz növbəsində iddia həcminin artırılması üçün əsas hesab olunmalıdır. Qeyd edir ki, Ədliyyə Nazirliyinin Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzinin ##.##.2025-ci il tarixli **/**** saylı rəyinin 1 m2-in dəyərinin nə qədər olması ilə bağlı qoyulmuş sonuncu suallara cavabında bildirilmişdir ki, qiymətləndirmə fəaliyyəti elmin hər hansı bir sahəsində xüsusi bilik tələb etməməklə məhkəmə ekspertizası fəaliyyətinə aid olmadığından və qanunvericiliyə əsasən, yəni Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyi Kollegiyasının 2012-ci il ## ###### tarixi **-N nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş "Məhkəmə ekspertizası mərkəzində məhkəmə eksperti ixtisasının verilmesi haqqında Əsasnamə"yə * nömrəli əlavəyə əsasən, müstəqil fəaliyyət növü kimi müəyyən edildiyindən ekspert tərəfindən materialların və xidmətlərin qiymətləri müəyyən edilmir. Bu cavabı nəzərə alaraq, müstəqil şəkildə qiymətləndirmə fəaliyyəti ilə məşğul olan “xxxx” MMC-nin qeyri-yaşayış sahəsinin zirzəmi mərtəbəsində 1 m2-in dəyərinin 9303 azn olduğu müəyyən edən ##.##.2025-ci il tarixli, ETM ***/TQ/** saylı Rəyinin hazırki iş üzrə sübut qismində qiymətləndirilməsi kifayət qədər əsaslıdır. Bundan əlavə ekspert həmin Azadlıq prospekti ev 42 ünvanındakı 1-ci mərtəbədə yerləşən 6/7-ci mənzillərin əsas sahəsinin 1 m2-nin təmiri üçün 700 azn olduğunu da müəyyən etmişdir. Beləliklə, yuxarıda şərh edildiyi kimi “xxxx”xxxxnümayəndəsi iddialarının heç birinin baş tutmadığını, eləcə də polis idarəsindəki istintaqın gedişi zamanı aparılmış ekspertiza zamanı qiymətləndirmə ilə bağlı ortaya çıxan faktlar və tikintitexniki tədqiqat zamanı mülklərin tikinti altı sahələrinin, ümumi və əsas sahələrindəki kəskin fərqlərin aşkar edilməsi, nəticədə işin gedişi zamanı, “xxxx” MTK-nın etibarnaməsi ilə ##.##.2025-ci il tarixində istintaqı gedən 85 kv.m əsas, 149 kv.m zirzəmi mərtəbəsindəki qeyriyaşayış sahəsinin və ondan əvvəl 70.7 kv.m əsas, 151.7 kv.m tikinti altı zirzəmi mərtəbəsindəki qeyri-yaşayış sahəsinin 70.7 kv.m-nin “xxxx” MTK-nın nümayəndəsi X10, yerdə qalan (151.7-70.7)= 81 kv.m tikinti altı sahə ilə 149 kv.m (85 kv.m), cəmi (81 kv.m + 149 kv.m) = 230 kv.m sahənin hər kv.m-nin həmin ərazidə 1kv.m-nin dəyərinin 9303 manat olduğunu müəyyən edərək zirzəmi mərtəbəsindəki (230 kv.m x 9303 manat)= 2 139 690 manat olduğu sübuta yetirilmiş, həmin 2 139 690 manat məbləğindən 1 055 000 manat məbləği “xxxx” MTK-nın nümayəndəsi Bağırova Ramilə zirzəmi mərtəbəsində yerləşən qeyri yaşayış sahəsi üçün təhvil təslim aktı ilə təhvil vermişdir. Hazırda isə zirzəmi mərtəbəsindəki ümumi məbləğdən 2.139 690– 1.055 000 azn = 1.084.690 azn məbləğ bu günədək verilməmişdir. Həmçinin hazırda icraatda olan iddiaçılar iddiaçı2 və iddiaçı1 xxxxxxxxMTK-ya qarşı “müqavilə öhdəliklərinə əməl edilməsi və mənzilin təhvil verilməsi” tələbinə dair 2(006) ***/**** saylı mülki iş ilə iddiaçılar iddiaçı1 və iddiaçı2 xxxxxxxxMMC-yə qarşı kirayə müqaviləsi üzrə mübahisələr tələbinə dair *(***)- ****/**** saylı mülki iş (əvvəl hakim Nail Abbasov, hazırda hakim Günay Abidova) bir icraatda birləşdirilmişdir. Hazırki vəziyyətdə həmin iki iş üzrə ödənilmiş dövlət rüsumlarının cavabdehdən tutularaq, iddiaçılara ödənilməsi zərurəti yaranmışdır. Belə ki, iddiaçılar iddiaçı1 və iddiaçı2 xxxxxxxxMMC-yə qarşı kirayə müqaviləsi üzrə mübahisələr tələbinə dair *(***)-****/**** saylı mülki iş üzrə xxxxxxxxMTK-dan tutularaq 2024-cü ilin aprel ayından 2025-ci ilin sentyabr ayınadək ödənilməmiş 30.600 (otuz min altı yüz) manat məbləğində kirayə haqqının iddiaçı iddiaçı1 xeyrinə, 2024-cü ilin aprel ayından 2025-ci ilin sentyabr ayınadək ödənilməmiş 20.400 (iyirmi min dörd yüz) manat məbləğində kirayə haqqının isə iddiaçı iddiaçı2 xeyrinə ödənilməsi; iddianın qaldırılması üçün ödənilmiş 244 (iki yüz qırx dörd) manat məbləğində dövlət rüsumu, hüquqi xidmətin göstərilməsi üçün vəkilə ödənilmiş 326 (üç yüz iyirmi altı) manat məbləğində ödənişin xxxxxxxxMTK-dan tutularaq iddiaçılar iddiaçı1 və iddiaçı2 xeyrinə ödənilməsi barədə iddia tələblərinə görə Nəsimi Rayon Məhkəməsinə 244 manat dövlət rüsumu ödənilmişdir (ödəniş qəbzləri qoşmaya əlavə edilir). Hazırda icraatda olan *(***)-***/**** saylı mülki iş üzrə isə sonuncu iddia ərizəsinə dəqiqləşmə ilə birgə 2.277,06 manat dövlət rüsumu ödənilmişdir (ödəniş qəbzləri qoşmaya əlavə edilir). Yuxarıda qeyd olunanlara və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 53 cü maddəsinə əsasən, sonuncu iddia tələbləri ilə yanaşı bu iddia tələblərinin də təmin edilməsini xahiş etmişdir:-xxxx“xxxx MTK” şirkətindən tutularaq Azadlıq prospekti ev 42 ünvanında (hazırda isə Nəsimi rayon S.Zeynalov 26 ünvanındakı) zirzəmi mərtəbəsində yerləşən (70.7+85) = 155.7 m2 sahənin tikinti altı geri qalan 230 m2 sahəsi üçün ödənilməli olan 1.084.690 manat məbləğində pulun iddiaçı iddiaçı2 xeyrinə ödənilməsi;-“xxxx”xxxxgələcəkdə ##.##.2018-ci il tarixli “Razılaşma müqaviləsi” üzrə Azadlıq prospekti ev 42, 1-ci mərtəbədəki 6/7-ci, Azadlıq prospekti ev 40, 2-ci mərtəbədəki 18/20 mənzillərin təmiri üçün hər m2-i 700 azn hesabı ilə hesablanıb ümumilikdə 396 m2xxxxgörə 277.200 manat pulun xxxx“xxxx MTK” şirkətindən tutularaq, iddiaçı iddiaçı2 xeyrinə ödənilməsi və təmirsiz sözügedən 4 mənzilin təhvil verilməsi;-Həmçinin Nəsimi Rayon Məhkəməsinin icraatında olan *(***)-****/**** saylı mülki iş və *(***)-***/**** saylı mülki iş üzrə ödənilmiş ümumilikdə 2.521,06 manat məbləğində ödənilmiş dövlət rüsumlarının xxxx“xxxx MTK” şirkətindən tutularaq, iddiaçı iddiaçı2 xeyrinə ödənilməsi barədə Qətnamə qəbul edəsiniz. Iş üzrə xxxx“xxxx”xxxxvə onun rəhbəri Mətin Əmiraslanov tərəfindən aramızda bağlanmış ## ###### 2018-ci il tarixli “Razılaşma” müqaviləsi ilə bağlı həyata keçirilmiş qanunsuz hərəkətlər nəticəsində iddiaçılara külli miqdarda maddi və mənəvi ziyan dəymişdir. Ziyanın dəyməsinin əsasları: “xxxx”xxxxilə aralarında bağlanmış 21.XII.2018-ci il tarixli “Razılaşma” müqaviləsinin 1.1 maddəsinin a) yarımbəndində əsasən iddiaçı1 mülkiyyətində olan ünvan 3 ünvandakı əmlakla bağlı 24 ay müddətində həmin yaşayış mənzillərinin sahəsini 170 m2 olmaqla tam təmirli, qeyri-yaşayış obyekti kimi əvəzləşmə müqaviləsi ilə təhvil verməyi öhdəsinə götürmüşdür (qeyri-yaşayış kimi verməsinin səbəbi isə bu mənzillər alındığı tarixdən sökülən tarixə qədər konyak evi kimi satış obyekti olmuşdur, fakt vergi sənədləri). Daha sonra Bakı şəhəri Azadlıq prospekti ev 42-nin 1-ci mərtəbəsindəki 6/7-ci mənzillər (170 m2 qeyri-yaşayış obyektin) mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs1 ASC-dən götürdükləri 2 503 000 kreditinin və ona hesablanmış faizin təminatı olaraq girovda olmasına baxmayaraq, girov saxlayanın və girov qoyanların xəbərləri olmadan “xxxx”xxxxtərəfindən üçüncü şəxsə satılmışdır. Azadlıq prospekti ev 40, 2-ci mərtəbədəki iddiaçı2 məxsus 18/20-ci mənzillər də sözügedən “Razılaşma” müqaviləsinin 1.1 maddəsinin c) yarımbəndində 24 ay müddətində 226 m2 2 ədəd tam təmirli mənzili təhvil verməli idi. Həmin 24 ay müddətin tamamından 59 ay keçməsinə baxmayaraq əvvəllər “Hostel” kimi istifadə edilib gəlir əldə etdiyimiz 2-ci mərtəbədəki mənzillər təhvil verilməmişdir və tam təmirsiz vəziyyətdədir. ##.##.2001-ci il tarixli X7 ilə mənzillərin açarlarının onlara təhvil verilməsi faktı xxxxtərəfindən qəbul edilmişdir (kassa mədaxil orderi iş materialarında mövcuddur). Beləliklə də, illərlə davam edən gəlir mənbəyi xxxx“xxxx”xxxxtərəfindən şəxsi maraq zəminində düşünülmüş qaydada məhv edilmişdir. Maddi ziyanın hesablanması: Bakı şəhəri Azadlıq prospekti ev 42-də 1-ci mərtəbədəki 6/7 ci mənzillərin 170 m2 qeyriyaşayış obyektin bazar dəyəri: Nəsimi rayonu Polis Idarəsində bu iş üzrə aparılan istintaqla bağlı keçirilən qiymətləndirmənin nəticəsinə görə Ekspertizasının Rəyində 1 m2 qeyri-yaşayış obyektinin dəyəri 10 945 AZN göstərilsə də, ətraf ərazidə 17 000 20 000 AZN təşkil etdiyi müəyyən edilmişdir. Ekspertin verdiyi Rəyə görə 170 m2 əsas, 220 m2 tikinti altı ümumi sahəsi (220 m2 x 10 945) = 2 407 900 AZN olduğu müəyyən olunur. Obyektlərin illik gəlirləri: “X3” mağazasının aylıq gəliri 17.300– 27.400 AZN təşkil etmişdir. Aylıq minimum dəymiş ziyan: 17.300 AZN x 59 ay = 1.020.700 AZN Aylıq maksimum dəymiş ziyan: 27 400 AZN x 59 ay = 1.616.600 AZN “Hostel” gəlirləri: 2-ci mərtəbədə yerləşən mənzillərdə 18-26 nəfər kirayəçi hər ay 250xxxx300 AZN ödəmişdir. Aylıq gəlir: 5.400– 8.400 AZN Aylıq minimum dəymiş ziyan 5.400 AZN x 59 ay = 318.600 AZN Aylıq maksimum dəymiş ziyan 8.400 AZN x 59 ay = 495.600 AZN Mənəvi ziyan: Cavabdehin qanunsuz hərəkətləri nəticəsində ailənin məhkəmələrin keçirildiyi ötən 59 ay ərzində məhkəmədən gələn hər çağırış, hər bildiriş, hər çıxan məhkəmə aktları ağır stress, sosial itkilər və mənəvi sarsıntı, psixoloji travmalarla üzləşmişdir. Bu səbəbdən iddiaçılara təxmini 272.600 (iki yüz yetmiş iki min altı yüz) AZN məbləğində mənəvi ziyan dəymişdir (2-ci cild səh.113, 3-cü cild səh.78, 3-cü cild səh.158).
Ikinci iş üzrə
35. Iddiaçılar iddiaçı1 və iddiaçı2 xxxxxxxxMTK-ya qarşı “kirayə haqqının ödənilməsi və s” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, 2024-cü ilin aprelxxxx2025-ci ilin avqust ayı üçün ödənilməmiş 28.050 (iyirmi səkkiz min əlli) manat məbləğində kirayə haqqının iddiaçı iddiaçı1 xeyrinə, 2024-cü ilin aprelxxxx2025-ci ilin avqust ayı üçün ödənilməmiş 18.700 (on səkkiz min yeddi yüz) manat məbləğində kirayə haqqının isə iddiaçı iddiaçı2 xeyrinə ödənilməsi, iddianın qaldırılması üçün ödənilmiş 232 (iki yüz otuz iki ) manat məbləğində dövlət rüsumunun, hüquqi xidmətin göstərilməsi üçün vəkilə ödənilmiş 326 (üç yüz iyirmi altı) manat məbləğində ödənişin xxxxxxxxMTK-dan tutularaq iddiaçılar iddiaçı1 və iddiaçı2 xeyrinə ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdirlər.
36. Iddiaçılar iddia tələbinin dəqiqləşdirilməsi barədə ərizə ilə müraciət edərək, 2024-cü ilin aprel ayından 2025-ci ilin sentyabr ayınadək ödənilməmiş 30.600 (otuz min altı yüz) manat məbləğində kirayə haqqının iddiaçı iddiaçı1 xeyrinə, 2024-cü ilin aprel ayından 2025-ci ilin sentyabr ayınadək ödənilməmiş 20.400 (iyirmi min dörd yüz) manat məbləğində kirayə haqqının isə iddiaçı iddiaçı2 xeyrinə ödənilməsi, iddianın qaldırılması üçün ödənilmiş 244 (iki yüz qırx dörd) manat məbləğində dövlət rüsumunun, hüquqi xidmətin göstərilməsi üçün vəkilə ödənilmiş 326 (üç yüz iyirmi altı) manat məbləğində ödənişin xxxxxxxxMTK-dan tutularaq iddiaçılar iddiaçı1 və iddiaçı2 xeyrinə ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdirlər.
37. Iddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, 2024-cü ilin aprel ayından 2025-ci ilin mart ayınadək iddiaçı1 xeyrinə ödənilməli olan 19.800 (on üç doqquz min səkkiz yüz) manat kirayə haqqı və iddiaçı2 xeyrinə ödənilməli olan 13200 (on üç min iki yüz) manat kirayə haqqı iddiaçıların xeyirinə ödənilməmişdir. Qeyd edilənlərlə əlaqədar olaraq cavabdehə ##.##.2025-ci il tarixdə pretenziya məktubu göndərilmiş, lakin 10 gün müddətində qarşı tərəfdən məktuba heç bir münasibət bildirilməmişdir. Həmin pretenziya məktubuna xxxxbu müddət ərizində cavab verməmişdir. Bu səbəbdən ödənilməmiş kirayə haqlarının iddiaçılara ödənilməsi üçün məhkəməyə müraciət etmək zərurəti yaranmışdır. Lakin daha sonra xxxxCavabdehxxxxödənilməmiş kirayə haqlarını iddiaçılar iddiaçı1 və iddiaçı2 könüllü ödəyəcəyini bildirmişdir. Bununla əlaqədar olaraq, məhkəməyə ##.##.2025-ci il tarixli vəsatət ünvanlanaraq, xxxxMTK-ya qarşı“Müqavilə öhdəliklərinə əməl edilməsi və pul tələbinə dair” dair *(***)-****/**** saylı mülki iş üzrə iddia ərizəsini, dövlət rüsumunu və iddia ərizəsinin qoşmasına əlavə edilmiş sənədləriəslləri ilə birlikdə geri qaytarılması xahiş edilmişdir. Həmin vəsatəti əsasında, Nəsimi Rayon Məhkəməsinin ##.##.2025-ci il tarixli, 2(006) ****/**** saylı Qəradadı ilə iddiaçılar iddiaçı1 və iddiaçı2 xxxx“xxxx” MTK-ya qarşı pul tələbi üzrə iddia ərizəsi və ona əlavə olunmuş sənədlər geri qaytarılmışdır. Lakin hazırki vəziyyətdə xxxxCavabdehxxxxverdiyi sözün arxasında durmayaraq, əvvəldən ödənilməmiş kirayə haqlarını ilə birlikdə hazırki aylar üzrə kirayə haqlarını ödəməməyə davam edərək öz öhdəliklərindən boyun qaçırır. Bu səbəbdən ödənilməmiş kirayə haqlarının xxxxCavabdehxxxxtərəfindən iddiaçılar iddiaçı1 və iddiaçı2 xeyrinə ödənilməsi üçün məhkəməyə yenidən müraciət etmək zərurəti yaranmışdır. Beləliklə, hazırda xxxxCavabdehxxxxtərəfindən 2024-cü ilin aprel ayından 2025-ci ilin avqust ayınadək ödənilməmiş kirayə haqları üzrə iddiaçı iddiaçı1 xeyrinə 28.050 (iyirmi səkkiz min əlli) manat və 2024-cü ilin aprel ayından 2025-ci ilin avqust ayınadək iddiaçı iddiaçı2 xeyrinə 18.700 (on səkkiz min yeddi yüz) manat ödənilməlidir.
38. Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin ##.##.2025-ci il tarixli e-*(***)-****/**** saylı qərardadına əsasən Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin icraatında olan iddiaçılar iddiaçı1 və iddiaçı2 xxxx“xxxx” MTK-ya qarşı “kirayə haqqının ödənilməsi və s” tələbinə dair iddia ərizəsi üzrə e- *(***)-****/**** nömrəli mülki iş, həmin məhkəmənin icraatında olan iddiaçılar iddiaçı1 və iddiaçı2 xxxx“xxxx” MTK-ya qarşı “müqavilə öhdəliyinə əməl edilməsi və s.” tələbinə dair iddia ərizəsi üzrə e- *(***)-***/**** nömrəli mülki işə birləşdirilmiş, həmin işlərə bir icraatda baxılması və mülki işə e- 2(006)-272/2025 nömrəsi verilməsi qərara alınmışdır.
39. Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin ##.##.2026-cı il tarixli, *(***)-***/**** saylı qətnaməsi ilə (sədrlik edən-Həbibə Miriyeva) “müqavilə öhdəliklərinə əməl edilməsi və mənzilin təhvil verilməsi” tələbinə dair iddia tələbinin təmin edilməməsi, həmin iş üzrə ödənilmiş dövlət rüsumunun iddiaçıya aid edilməsi, iş üzrə keçirilmiş ekspertizanın dəyəri olaraq 50 (əlli) manatın iddiaçılar iddiaçı2 və iddiaçı1 müştərək qaydada tutularaq Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin hesabına keçirilməsi; “kirayə haqqının ödənilməsi və s.”xxxxxxxxMTK-dan 2024-cü ilin aprel ayından avqust ayınadək ödənilməmiş 9000 (doqquz min) manat məbləğində kirayə haqqının iddiaçı iddiaçı1 xeyrinə, 2024-cü ilin aprel ayından avqust ayınadək ödənilməmiş 6000 (altı min) manat məbləğində kirayə haqqının iddiaçı iddiaçı2 xeyrinə tutulması, ödənilmiş dövlət rüsumunun 71 (yetmiş bir) manat hissəsi və hüquqi xidmətlərin göstərilməsi üçün 100 (yüz) manatın xxxxxxxxMTK-dan iddiaçı iddiaçı2 xeyrinə tutulması qət edilmişdir.
40. Məhkəmə müəyyən etmişdir ki, Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Azadlıq prospektində ** saylı evin */* saylı mənzili və Bakı şəhəri Azadlıq prospekti 42, mənzil 6/7 tikilisinin altında yerləşən və ümumi sahəsi 155.7 kv.m olan qeyri-yaşayış sahəsi (zirzəmi) iddiaçı iddiaçı1 mülkiyyətində olmuşdur. xxxxMTK-nın təklifi ilə iddiaçı1 Məmmədəli qızının mülkiyyətində olan Bakı şəhəri, Azadlıq prospekti 42, mənzil 6 və 7 əvəzinə inşa edilmiş yeni binada 170 m2 qeyri-yaşayış sahəsi verilməsi razılaşdırılmış və buna dair ##.##.2018-ci il tarixdə Cavabdehxxxxilə iddiaçı1 Məmmədəli qızı ilə müqavilə bağlanmışdır. Yarımzirzəmi iki hissədən ibarət olmuşdur: 70.7 kv.m və 85.0 kv.m olmaqla iki ayrı mülkiyyət sənədi (çıxarış) mövcud olmuşdur. iddiaçı1 Məmmədəli qızının mülkiyyətində olan ünvan 2 ünvanında olan əmlakının altında yerləşən ona mənsub mülkiyyət hüququ əsasında iki qeydiyyatı (vahid əmlak kimi faktiki sahəsi 155 m2 ) olan zirzəminin 70,7m2 olan bir qeydiyyat sənədi əsasında rəsmi olaraq X10 328000 manat dəyərində satılması barədə ##.##.2019-cu il tarixdə Daşınmaz Əmlakın alğı-satqı müqaviləsi bağlanmışdır. Bakı şəhəri, Azadlıq prospekti 42 ünvanında yerləşən zirzəminin 85.0 m2 qeyri-yaşayış sahəsi hissəsini isə xxxxX10 vahid əmlak kimi digər 70,7m2 hissə ilə birgə MTK-ya təhvil vermişdir.
41. ##.##.2019-cu il tarixdə X10 ilə Cavabdehxxxxarasında Müqavilə bağlanmış və müqaviləyə əsasən faktiki 155 m2 zirzəmini sökülmək üçünxxxx##.##.2019-cu il tarixdə təhvil-təslim Aktı ilə təhvil vermiş, əvəzində inşa etdiyi binada 155 m2 qeyri-yaşayış sahəsini (zirzəmini) mülkiyyətinə verilməsinə dair razılığa gəlmişlər. Ondan sonra bina sökülmüşdür. Bundan 3 ilə yaxın müddət keçdikdən sonra iddiaçı1 Məmmədəli qızı 155 m2 zirzəminin 85 m2 hissəsinin Çıxarışın dublikatının kserosurətini məhkəməyə təqdim edərək, 394342 manat məbləğində pul tələb etmişdir.
42. Işə baxan məhkəmə tərəfindən (Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin *(***)-***/**** saylı, ##.##.2023-cü il tarixli qətnaməsi ilə) müəyyən edilmişdir ki, qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada həyata keçirilmiş alğı-satqı zamanı iddiaçı məhz zirzəminin bir hissəsinin satıcıya təhvil verməsini, daşınmaz əmlakın satış anına məhz qiymətinin iddia edilən dəyərdə olması sübuta yetirilməmiş, əksinə əmlakın vahid əmlak olması və qiymətlərin də nisbətindən məhz vahid əmlak kimi satılaraq əmlakın satıcının sahibliyinə verməsi öz təsdiqini tapmışdır. Digər ona mənsub olan əmlakın sökülməsindən xəbərdar olması və tikinti təşkilatına təhvil verməsi, onun zirzəmisində (altında) yerləşən əmlakın da sökülməsindən xəbərdar olmasını sübut edir. Ümumiyyətlə, vahid əmlak kimi alıcıya zirzəmini təhvil vermək iradə ifadəsi olmadığı halda belə satıcının nə alıcıya, nə də ki, söküntü-tikinti aparan təşkilata qarşı qanunla müəyyən edilmiş müddətlərdə pretenziyası olmamış və müddətləri ötürmüşdür. Halbuki ehtimalən istinad edilənlər cinayət qanunvericiliyi ilə mülkiyyət əleyhinə olan cinayətlərə aid əməllər kimi təfsir edilən müddəalarla cinayət məsuliyyətini müəyyən edir. Qeyd edilən müstəvidə və iddiaçının tikinti təşkilatı olan xxxx"xxxx”xxxxilə (2018-ci ildən başqa– zirzəminin biləvasitə üzərində olan əmlakla əlaqədar mülki münasibətlərdə olmasına baxmayaraq) zirzəmi ilə əlaqədar olan hissədə mülki münasibətlərdə olmaması isə iddianın müzakirə edilən hissəsini və onun təmin edilməsini (digər tərəfin güvəndiyi əvvəlki rəftara zidd hüququn həyata keçirilməsi olaraq) mülki hüquqlardan sui-istifadəyə (eyni əmlaka görə təkrar faydalanmağa) şərait yaradan hal kimi qiymətləndirməlidir. Mülki qanunvericilik hüquqdan sui-istifadəni qadağan edir və bu əsas üzərində həyata keçirilən hərəkətlərin etibarsızlığın müəyyən etmişdir. Sözügedən qətnamə kassasiya instansiyası tərəfindən dəyişdirilmədən saxlanılmışdır.
43. Hazırda iddiaçılar müqavilədə nəzərdə tutulmuş əmlakların xxxxtərəfindən onlara təhvil verilməsi və ondan irəli gələn digər tələbləri irəli sürürlər.
44. Birinci instansiya məhkəməsi mövqeyini əsaslandıraraq qeyd etmişdir ki, məhkəmə tərəfindən xxxxMTK-nın ##.##.2024-cü il tarixli məktubunda iddiaçılara təklif olunan Nəsimi rayonu, Sahib Zeynalov küçəsi, ev 26, 4-cü blok, 1-ci mərtəbədə yerləşən sahəsi 170 kv.m olan qeyri-yaşayış sahəsi və Nəsimi rayonu, Sahib Zeynalov küçəsi, ev 26, 4-cü blok, 2-ci mərtəbədə yerləşən 1 və * saylı mənzillərin yerində müayinəsi aparılmış və müəyyən edilmişdir ki, ünvan 13, 4-cü blok, 2-ci mərtəbədə yerləşən 1 və * nömrəli mənzillər üzrə bir-birinə keçid etmək mümkündür. Iddiaçı ünvan 13, 4-cü blok, 2-ci mərtəbədə yerləşən mənzillərdən birinin yerləşməsi, küçəyə baxış istiqaməti ilə razı olduğunu bildirmiş, lakin digər mənzilin baxış bucağı, qarşı tərəfin görüntüsü baxımından şirkətə təhvil verilməzdən əvvəl Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Azadlıq prospekti ev 40 ünvanında yerləşmiş mənzillə eynilik təşkil etmədiyini bildirmişdir. Bununla belə hər iki mənzilin açarları mənzillərin yerində müayinəsi zamanı cavabdehin nümayəndəsi tərəfindən iddiaçıya təqdim olunmuşdur. Iddiaçı tərəf mənzillərinxxxxtərəfindən təmir edilməsinə etiraz edərək, təmiri özünün edəcəyini bildirmişdir. Eyni zamandaxxxxtərəfindən iddiaçıya verilməsi təklif olunan ünvan 13 ünvanında-1 mərtəbədə yerləşən qeyri-yaşayış sahəsinə baxış keçirilmişdir. Iddiaçı tərəf MTK-ya təhvil verilmiş qeyri-yaşayış sahəsinin binanın 1-ci mərtəbəsində yerləşməsinə istinad edib, təklif olunan əmlakın əvvəlki qeyri-yaşayış sahəsi ilə eynilik təşkil etmədiyini bildirib qeyri-yaşayış sahəsini təhvil almaqdan imtina etmişdir.
45. Göründüyü kimi müqavilə predmeti olan mənzillər məhkəmə tərəfindən yerli baxış zamanı xxxxMTK tərəfindən mənzillərin açarları təqdim edilməklə iddiaçı iddiaçı2 təhvil verilmişdir. Lakin məhkəmə iclaslarında iştirak edən iddiaçı iddiaçı2 açarların faktiki olaraq iddiaçıya təqdim edilməsinin mənzillərin ona təhvil verilməsi kimi qiymətləndirilməsinə etiraz edərək, açarları MTK-ya geri qaytardığını bildirsə də, bu halı təsdiq edən hər hansı sübutu məhkəməyə təqdim etməmişdir. Cavabdehin nümayəndəsi də açarların onlara qaytarılmadığını bildirmişdir. Ona görə də məhkəmə, müqaviləyə görə iddiaçı2 məxsus olmuş daşınmaz əmlakın əvəzində 226.0 kv.m sahəsi olan 2 ədəd mənzilin iddiaçı iddiaçı2 verilməsi ilə bağlı öhdəliyin xxxxtərəfindən yerinə yetirildiyini nəzərə alaraq, həmin hissədə iddianın rədd edilməsi qətnaətinə gəlmişdir.
46. Iddia tələbinin “iddiaçı iddiaçı1 məxsus olmuş mənzilin əvəzində ona 170 kv.m olmaqla təmirli qeyri-yaşayış sahəsinin təhvil verilməsi hissəsi” ilə bağlı məhkəmə qeyd etmişdir ki, məhkəmə icraatının gedişində iddiaçılar cavabdehlə razılığa gələrək ##.##.2025-ci il tarixdə notarial qaydada ərizə yazıb bildirmişlər ki, "xxxx"xxxxilə aralarında bağlanmış ##.##.2018-ci il tarixli 3M/*** reyestr nömrəli razılaşma müqaviləyə əsasən ünvan 9 ünvanında yerləşən mənzilin əvəzinə Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Sahib Zeynalov 26 ünvanında yerləşən ümumi sahəsi 170 kv. metr olan qeyri-yaşayış sahəsi ilə bağlı olaraq qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş tədbirlərin görülməsinə və həmin qeyriyaşayış sahəsinin "xxxx"xxxxnin nizamnaməsinə müvafiq qaydada X4 adına rəsmiləşdirilməsini xahiş edirlər, eyni zamanda bildirirlər ki, X15 və xxxxMTK-ya qarşı heç bir iddia və tələbi olmayacaqdır.
47. Işdə olan ##.##.2025-ci il tarixli Təhvil-Təslim Aktında göstərilmişdir ki, "X4 digər tərəfdən iddiaçı2 və iddiaçı1 bu aktı tərtib edirlər ondan ötəri ki, *** saylı ## ###### 2018-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Sahib Zeynalov 26 ünvanı zirzəmidə yerləşən 170 kv.metr Qeyri-Yaşayış sahəsi üzrə hüquqlarını ona ötürmüş və bunun müqabilində aşağıda göstərilən miqdarda (təhvil verdi 1055.000 (bir milyon əlli beş min) manat təhvil aldı, 1055.000 (bir milyon əlli beş min) manat) pul X4 tərəfindən təhvil verilmişdir.
48. Məhkəmə iclasında iddiaçı tərəf 1.055.000 (bir milyon əlli beş min) manat pulun tərəflərindən qəbul edildiyini təsdiq etmiş, lakin aktda pulun zirzəmi əvəzinə verildiyinin qeyd edildiyinə istinad edib, həmin məbləğin müqavilə üzrə cavabdehin iddiaçı1 təhvil verməli olduğu qeyri-yaşayış sahəsi üzrə deyil, iddiaçı1 mülkiyyətində olmuş və əvvəlki məhkəmə mübahisələrinin predmeti olmuş zirzəminin qalan 85 kv.m hissəsinə görə aldığını bildirmişdir.
49. Bununla bağlı məhkəmə qeyd edir ki, iddiaçının məhkəmə iclaslarında verdiyi izahatlarının, habelə təqdim etdiyi ərizələrin məzmunu ##.##.2018-ci il tarixli müqavilə üzrə öhdəliklərin xxxxtərəfindən yerinə yetirilməməsi ilə yanaşı, hazırkı mübahisə predmeti olmayan və barəsində qanuni qüvvəsini almış məhkəmə aktı olan iddiaçı1 məxsus olmuş zirzəminin 85 kv.m hissəsindən məhrum olmaları ilə bağlı olmuş, iddiaçı hətta məhz həmin hissə ilə bağlı prokurorluqda araşdırmanın aparılmasını dəfələrlə vurğulayaraq, hələ də həmin hissənin mübarizəsini apardıqlarına dair mövqelərini açıq-aşkar bəyan etmişdir.
50. Yuxarıda qeyd edildiyi kimi zirzəmi ilə bağlı mübahisə üzrə yekun məhkəmə aktı çıxarılmış, akt qüvvəsini almışdır.
51. Görünən odur ki, iddiaçılar hazırda əldə etdikləri 1.055,000 (bir milyon əlli beş min) manatı artıq məhkəmə qətnaməsi ilə hüquqi qiymət verilmiş və məhrum olduqlarını iddia etdikləri 85 kv.m zirzəminin əvəzinə qəbul etməklə, artıq həmin məsələni (məhkəmə aktı ilə hüquqi qiymət verilərək, iddiaçıların 85 kv.m hissədə zirzəmiyə hər hansı hüquqlarının qalmaması ilə bağlı məhkəmə qərarına zidd olaraq) hazırkı icraat çərçivəsində həll etmiş zənn edirlər. Lakin məhkəmə qeyd etmişdir ki, iddiaçıların göstərilən hərəkəti hüquqdan sui-istifadə elementlərini daşıyır və bu hərəkətin məhkəmə tərəfindən qəbul edilməsi hüquqi müəyyənlik və preyudisiallıq prinsiplərinə zidd olardı. Həmin prinsiplərə görə, məhkəmələr tərəfindən tamamilə həll edilmiş iş üzrə qəbul olunan yekun qərar şübhə doğurmamalıdır. Əks yanaşma hüquqi müəyyənliyin tərkib hissəsi olan “res judicata” prinsipinin, yəni artıq həll olunmuş məsələ üzrə qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə qərarlarının sabitliyinə, davamlılığına xələl gətirməklə yanaşı, ədalət mühakiməsinə olan inamın azalmasına səbəb olardı.
52. Hətta iddiaçılar bundan əvvəl ** saylı Notariat Ofisində ##.##.2025-ci il tarixdə tərəflərindən verilmiş ərizəni mübahisələndirərək, həmin ərizədə mülkiyyətçi iddiaçı2 əvəzində onlara məlum olmayan X11 adının səhvən yazıldığına, “xxxx” şirkətixxxxilə ərizədən qabaq gəldiyi razılığa əsasən “054” saylı müqavilənin əvəzinə ərizədə səhv nömrənin qeyd edildiyinə istinad edərək, ##.##.2025-ci il tarixli ərizənin ləğv edilməsinə dair notariat ofisinə müraciət etmişlər.
53. Məhkəmə qeyd etmişdir ki, iddiaçıların ##.##.2025-ci il tarixli ərizədəki iradə ifadələri aydın olmaqla, ləğv ərizəsində qeyd etdikləri hallar yalnız texniki xəta ilə bağlı olmuşdur və bu, onların müqavilə predmeti barədə bəyan etdikləri mövqeni dəyişdirmir. Notarial qaydada yazılmış ərizədə adın yanlışlıqla (X11) qeyd olunması həm də onunla izah olunur ki, ərizənin aşağı hissəsində ərizəni yazan şəxslərin (iddiaçıların) fotogörüntüləri əks olunmuş və həmin görüntülərin iddiaçılara məxsus olması aşkar olmaqla, qeyd edilən halların ərizədəki iradə bəyanının yanlış olması üçün əsas kimi çıxış etməsi və müqavilə öhdəliyinin xxxxtərəfindən yerinə yetirilməməsi qənaətinə gəlmək üçün yetərli dəlil hesab edilə bilməz. Odur ki, məhkəmə müqavilə predmeti olan qeyri-yaşayış sahəsi ilə bağlı öhdəliyi xxxxtərəfindən yerinə yetirilmiş hesab edərək, həmin hissədə də iddianı rədd etmişdir.
54. Iddia tələbinin “xxxxxxxxMTK-dan əldən çıxmış faydaya görə iddiaçıya dəymiş 1.611.900 manat (bir milyon altı yüz on bir min doqquz yüz) məbləğində maddi ziyanının iddiaçı iddiaçı2 xeyirinə ödənilməsi” hissəsini əsassız hesab edən məhkəmə qeyd etmişdir ki, iddiaçıya zərər olaraq əldən çıxan faydanın müəyyən olunması onun tərəfindən sübuta yetirilməmişdir.
55. “Cavabdehdən Azadlıq prospekti ev 42 ünvanında (hazırda isə Nəsimi rayon S.Zeynalov 26 ünvanındakı) zirzəmi mərtəbəsində yerləşən (70.7+85) = 155.7 m2 sahənin tikinti altı geri qalan 230 m2 sahəsi üçün ödənilməli olan 1.084.690 manat məbləğində pulun iddiaçı iddiaçı2 xeyrinə ödənilməsi” tələbinə dair hissəyə münasibətdə məhkəmə qeyd etmişdir ki, göstərilən sahə tərəflər arasında bağlanmış ##.##.2018-ci il tarixli müqavilə predmeti olmamış, eyni zamanda müvafiq məbləğlə bağlı tərəflər arasında hər hansı razılaşmanın olduğu iş materialları ilə müəyyən edilməmişdir. Ona görə də məhkəmə hesab etmişdir ki, həmin hissədə iddia rədd edilməlidir.
56. Iddia tələbinin “Azadlıq prospekti ev 42, 1-ci mərtəbədəki 6/7-ci, Azadlıq prospekti ev 40,2 ci mərtəbədəki 18/20 mənzillərin təmiri üçün hər m2-i 700 azn hesabı ilə hesablanıb ümumilikdə 396 m2 görə 277.200 manat pulun xxxx“xxxx MTK” şirkətindən tutularaq, iddiaçı iddiaçı2 xeyrinə ödənilməsi və təmirsiz sözügedən 4 mənzilin təhvil verilməsi” hissəsinə münasibətdə məhkəmə qeyd etmişdir ki, müqavilədəxxxxtərəfindən əmlakların təmirli şəkildə təhvil verilməsi nəzərdə tutulsa da, iddiaçı mənzillərin xxxxtərəfindən təmir edilməsinə qəti etiraz etmişdir, qeyri-yaşayış sahəsinin isə məhz mövcud (təmirsiz) vəziyyəti nəzərə alınmaqla həmin sahəyə görə 1.055,000 (bir milyon əlli beş min) manat əldə etmişdir. Belə olan halda məhkəmə hesab edir ki, iddiaçı qeyri-yaşayış sahəsi ilə bağlı təmir xərclərini tələb etməkdə haqlı hesab edilə bilməz. Iddiaçıya təhvil verilmiş 2 mənzilin təmiri ilə bağlı məhkəmə iddiaçının özünün müəyyən etdiyi hesablamanı qeyri-müəyyən hesab etməklə, mənzillərin təmirinin özü tərəfindən həyata keçirilməklə çəkilən faktiki xərclərin cavabdehdən tələb etmək hüququnu saxladığını iddiaçı tərəfin nəzərinə çatdırır və hazırkı icraat çərçivəsində təmin edilməməsini məqsədəmüvafiq hesab etmişdir. Tələbdəki təmirsiz 4 mənzilin təhvil verilməsi ilə bağlı məhkəmə qeyd edir ki, müqavilədə 2 ədəd mənzilin və 1 qeyri yaşayış sahəsinin cavabdehin təhvil vermək öhdəliyi nəzərdə tutulmuş və cavabdehin iddiaçılara 4 mənzilin verilməli olduğunun əsasının nədən ibarət olması müəyyən deyildir.
57. “##.##.2021-ci il tarixindən 59 ay ərzində dəymiş (59 x 17.300) = 1.020.700 AZN dəymiş ziyanın cavabdehdən tutularaq iddiaçı iddiaçı2, 59 ayda itirilmiş (59 ay x 5.400) = 318.600 AZN dəymiş ziyanın cavabdehdən tutularaq iddiaçı1 ödənilməsi” hissələrinə münasibətdə qeyd edilmişdir ki, həmin hissələrdə iddianın əsaslılığına dair hər hansı sübut məhkəməyə təqdim edilmədiyindən, təmin edilə bilməz.
58. “xxxxtərəfindən vurulmuş 272.600 (iki yüz yetmiş iki min altı yüz) AZN məbləğində mənəvi ziyanın xxxx“xxxx” MTK-dan tutularaq iddiaçıların xeyirinə ödənilməsi” hissəsi ilə bağlı məhkəmə “Şəxsiyyət Hüquqlarının Müdafiəsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun ##.##.2025-ci il tarixli ** nömrəli qərarında şərh olunan mövqeyə əsasən iddianı əsassız hesab edərək qeyd etmişdir ki, müqavilə öhdəliklərinin pozulması halında mənəvi zərərin yaranması istisna edildiyindən iddia tələbi həmin hissədə təmin edilə bilməz.
59. “2024-cü ilin aprel ayından 2025-ci ilin sentyabr ayınadək ödənilməmiş 30.600 (otuz min altı yüz) manat məbləğində kirayə haqqının iddiaçı iddiaçı1 xeyrinə və həmin müddətə görə ödənilməmiş 20.400 (iyirmi min dörd yüz) manat məbləğində kirayə haqqının iddiaçı iddiaçı2 xeyrinə ödənilməsi” barədə iddia tələbinə münasibətdə məhkəmə qeyd etmişdir ki, Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin e-*(***)-****/**** saylı ##.##.2024-cü il tarixli qətnaməsinə əsasən xxxxxxxxMTK-dan 2022-ci ilin iyun– 2024-cü ilin mart ayı üçün ödənilməmiş kirayə haqqının əvəzi olaraq 39600 manatın alınaraq iddiaçı1 xeyrinə, xxxxxxxxMTK-dan 2022-ci ilin iyun– 2024-cü ilin mart ayı üçün ödənilməmiş kirayə haqqının əvəzi olaraq 26400 manatın iddiaçı2 xeyrinə ödənilməsi qət edilmişdir. Iddiaçılar hazırda həmin qətnamə ilə kirayə haqlarının tutulması qət edilmiş aydan sonrakı müddətəxxxx2024cü ilin aprel ayından iddia ərizəsi verilən tarixədək (dəqiqləşmə ərizəsinin verildiyi ##.##.2025-ci il tarixədək) müqavilə predmeti olan əmlakların onlara təhvil verilmədiyinə istinad edərək, kirayə haqlarının onların xeyrinə tutulmasını xahiş edirlər.
60. Məhkəmə birinci mülki iş üzrə irəli sürülmüş tələblərə verilmiş yuxarıdakı qiymətləndirməni əsas götürərək, 2024-cü ilin aprel ayından hesablanmaqla, iddiaçı2 mənzillərin yerli baxış zamanı təhvil verilməsini nəzərə alıb, həmin tarixədək – ##.##.2024-cü il tarixədək 6000 manat (1200 manat x 5 ay) kirayə haqqının iddiaçı2 xeyrinə tutulması qənaətinə gəlmişdir.
61. Digər iddiaçıya gəldikdə məhkəmə qeyd etmişdir ki, iddiaçı1 ##.##.2025-ci il tarixdə ** saylı notariat ofisində "xxxx"xxxxilə aralarında bağlanmış ##.##.2018-ci il tarixli razılaşmaya əsasən ünvan 9 ünvanında yerləşən mənzilin əvəzinə Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Sahib Zeynalov 26 ünvanında yerləşən ümumi sahəsi 170 kv. metr olan qeyri-yaşayış sahəsi ilə bağlı pul vəsaitini əldə edib, həmin əmlakla bağlı MTK-ya qarşı hər hansı tələbinin olmaması barədə iradə ifadəsini bəyan etmişdir. Lakin qeyd edilməlidir ki, ərizədə göstərilən qeyri-yaşayış sahəsinin əmlakların yerində müayinəsi zamanı (##.##.2024-cü il tarixdə)xxxxtərəfindən iddiaçıya təqdim edilməsinə baxmayaraq, yerləşmə sahəsinə görə iddiaçı qeyri-yaşayış sahəsini təhvil almaqdan imtina etmiş, lakin ərizədə məhz yerli baxış zamanı təklif olunan əmlakı müqavilə üzrə cavabdehə verdiyi əmlakın əvəzinə qəbul etdiyini bildirmişdir. Belə olan halda məhkəmə, 2024-cü ilin aprel ayından hesablanmaqla, iddiaçının sonradan qəbul etdiyi, lakin yerli baxış zamanıxxxxtərəfindən qeyri-yaşayış sahəsinin təqdim olunduğu ##.##.2024-cü il tarixədək 9000 (1800 manat x 5 ay) manat kirayə haqqının iddiaçı1 xeyrinə tutulmasını məqsədəmüvafiq hesab etmişdir.
62. Birinci instansiya məhkəməsi CavabdehxxxxŞirkətinin sədri Mətin Əmiraslanovun əməlində olan vəzifə səlahiyyətlərini aşmaq, sənədlərin saxtalaşdırılması, özgənin əmlakını mənimsəmə ilə bağlı, habelə edərək xxxxMTK-nın və onun sədrinin imzası və möhür təsdiqi ilə LPO mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs1 ASC-nin ləğvedcisi ƏSF-na ünvanladığı saxta məzmunlu məktuba, sonradan da mülkiyyətçilərə qarşı müqavilələrin ləğvi barədə əsassız iddia qaldırılması ilə bağlı və sair cinayət əməlləri üzrə məsələlərin həlli məqsədilə xüsusi qərardadın çıxarılması, habelə saxta sənədlərlə, aldatma yolu ilə mülkiyyətçilərin əmlak hüquqlarını ələ keçirərək, üçüncü şəxsə satmaqla külli miqdarda vəsaiti mənimsədiyinə görə CPM-in 177.5-ci maddəsinə uyğun olaraq təqsirləndirilən şəxsin ölkədən getmək hüququnun müvəqqəti məhdudlaşdırılması ilə bağlı iddiaçıların vəsatətləri ilə əlaqədar qeyd etmişdir ki, xüsusi qərardad işdə iştirak edən şəxslərin vəsatəti və ya işə baxan məhkəmənin öz təşəbbüsü ilə çıxarıla bilər, yəni məhkəmə bu məsələdə tərəflərin vəsatətindən asılı deyil və işə baxarkən tərəflərin və ya digər şəxslərin hərəkətlərində cinayətin əlamətlərini aşkara çıxardığı təqdirdə öz təşəbbüsü ilə müşavirə otağında müstəqil akt şəklində tərtib olunmaqla xüsusi qərardad çıxara bilər. Bu baxımdan məhkəmə belə qənaətə gəlir ki, cavabdehin hərəkətlərində cinayətin əlamətləri aşkara çıxarılmadığından hazırki mülki iş üzrə xüsusi qərardad qəbul edilməməlidir.
63. Məhkəmə mövqeyini belə əsaslandırmışdır ki, iddia tələbinin qanuni əsasının düzgün müəyyən edilməsi baxımından tərəflər arasında hansı hüquq münasibətinin yaranmasının müəyyən edilməsi zəruridir. Işin yuxarıda qeyd edilən faktiki halları ilə müəyyən edilir ki, iddiaçı ilə xxxxarasında hər hansı bir öhdəlik münasibəti yaranmamışdır. Belə ki, iddiaçı “X1”xxxxilə müqavilə bağlamış, “X1”xxxxöhdəliklərinin icrasından yayındığında iddiaçı X8 mülki qaydada hüquqlarının müdafiəsi məqsədi ilə məhkəmə müraciət etmiş və Bakı Şəhəri Xətai Rayon Məhkəməsinin ##.##.2018-ci il tarixli qətnaməsi ilə xxxx"xxxx" MTK-dan iddiaçı X8 xeyrinə 82700 manat pul vəsaiti tutulması qət edilmişdir. Iddiaçının istinad etdiyi müqavilə üzrə vurulmuş zərər tələb edilmiş, məhkəmənin bu müqavilə elə bağlı hüquqi qüvvəyə minmiş qətnaməsi mövcuddur. Beləliklə tərəflər arasında mövcud olan müqaviləyə xitam verilmiş və tərəflər arasındakı münasibət məhkəmə qətnaməsi ilə tənzimlənmişdir. xxxx“xxxx” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin “X1” MTK-nın hüquqi varisi olması, mübahisə predmeti olan əmlakla bağlı öhdəlik daşıması məhkəmə araşdırması zamanı müəyyən edilməmişdir.
64. Məhkəmə öz mövqeyini Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 6.2, 21.1, 21.2, 385.1, 386.1, 390.1, 390.5, 405.1, 425.1, 425.2, 441.1-441.3, 447.1 və 442-ci və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2, 77.1, 82.3, 88, 217.1 və 217.3-cü maddələrinə istinadla əsaslandırmışdır.
Apellyasiya şikayətinin və ona etirazın dəlilləri. a) Apellyasiya şikayətinin dəlilləri
65. Iddiaçılar iddiaçı2 və iddiaçı1 apellyasiya şikayəti verərək, qətnamənin ləğv edilməsini və iddianın tam təmin edilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. 66.Apellyasiya şikayətində qeyd olunmuşdur ki, məhkəmə iddianı qismən təmin etməkdə haqlı olmamışdır. Belə ki, məhkəmə belə bir nəticəyə gəlmişdir ki., guya xxxxşirkət tərəfindən müqavilə öhdəliklərinə əməl edilmiş, iddiaçılar isə hüquqdan sui-istifadə edirlər. Məhkəmənin gəldiyi nəticə ilə heç bir halda razılaşmaq mümkün deyildir. Belə ki, xxxxtərəflər arasında bağlanmış müqavilə öhdəliklərinə əməl etməmişdir və etmək niyyətində belə olmamışdır. Öhdəliklər demək olar ki, yalnız kirayə haqqı məhdudulaşdırılaraq bəzi hissəsi qismən icra edilmişdir. Icra edilmiş öhdəlik barəsində məhkəməyə geniş məlumatlar verilmiş və sənədlər təqdim edilmişdir. Işə baxan məhkəmə ödənilməyən kirayə haqqlarını 4 ay üçün müəyyənləşdirmişdir. Iddiaçılar 2024-cü ilin aprel ayından 2025-ci ilin oktyabr ayına qədər kirayə pulunun ödənilməsini xahiş etmişdirlər. Məhkəmə isə 2024-cü ilin aprel ayından avqust ayınadək ödənilməmiş 9000 manat məbləğində kirayə haqqı iddiaçı iddiaçı1 xeyrinə, 2024-cü ilin aprel ayından avqust ayınadək ödənilməmiş 6000 manat məbləğində kirayə haqqı iddiaçı iddiaçı2 xeyrinə ödənilməsini müəyyənləşdirmiş qalan hissədə isə təyin etməmişdir. Məhkəmə tərəfindən kirayə haqqının 2024-cü ilin avqust ayından məhdudlaşdırılması doğru olmayan haldır. Çünki kirayə haqqının və mənzillərin təqdim edilməsi ilə bağlı məsələnin obyektiv araşdırılması məqsədi ilə ##.##.2024-cü il tarixində məhkəmə ekspertizasının keçirilməsi barədə qərarı verilmiş, ##.##.2025-ci il tarixində məhkəmə ekspertizasının rəyi əldə edilmişdir. ##.##.2025-ci il tarixli ekspert rəyi ilə də məhkəmənin ##.##.2024-cü il tarixli yerli baxış iclasının protokolunda göstərilən və hakimin qənaətə gəldiyi nəticələri tamamilə doğru olmadığını sübuta yetirmişdir. Işə baxan məhkəmə iş üzrə Mülki Məcəlləsinin öhdəlik hüquq münasibətləri ilə bağlı 385, 386, 390,405, 425,441, 442-ci maddələrini tətbiq etmişdir. Hesab etmək olar ki, həmin maddələrə əsasən məhkəmə iddianı tam təmin edə bilərdi. Iş materiallarından məlumdur ki, tərəflər arasında ## ###### 2018-ci il tarixdə “Razılşma Müqaviləsi bağlanmışdır. Həmin müqaviləyə əsasən tərəflərin qarşılıqlı hüquq və vəzifələri müəyyən edilmşidir. Tərəflər arasında bağlanmış və notariusun təsdiqindən keçmiş Müqavilə nömrəsiz olmuşdur. Lakin işə baxan məhkəmə Tərəflər arasında bağlanmış Müqaviləni “*** saylı” müqavilə kimi müəyyənləşdirmişdir. Məhkəmə Kollegiyasının nəzərinə çatdırır ki, iddiaçılar “*** saylı” Müqavilə adında razılaşmaya heç bir vaxt imza atmamışdırlar. Hazırki iddia tələbinin əsasını tərəflər arasında imzalanmış ## ###### 2018-ci il tarixli Razılaşma müqaviləsi təşkil edir. Bakı şəhəri Nəsimi rayon Azadlıq prospekti 42-ci evin 1-ci mərtəbəsindəki evin 6/7-ci, 40-cı evin 2-ci mərtəbəsindəki 18/20-ci, cəmi mənzillərin mülkiyyət hüquqları əsasında iddiaçı2 və iddiaçı1 məxsus olması, həmin evlərin sökülməsi və yerində inşa ediləcək binada söküləcək mənzillərin əvəzi olaraq sonra təhvil veriləcək mənzillərin ümumi sahəsi əvvəlki faktiki sahəsindən 20% artıq təmirli mənzillərin verilməsi, mənzil təhvil verilənədək hər ay mülkiyyətçilərin ailəsinə cəmi 3000 manat kirayə haqqı verilməsi barədə ## ###### 2018-ci il tarixli "Razılaşma müqaviləsinə"xxxx"xxxx MTK" şirkəti "Razılaşma müqaviləsinə" əsasən ödəyəcəyi kirayə haqqını gecikdirdiyi ötən 60 ay müddətində 4 dəfə məhkəmə qərarlarının və icra məmurunun gücü ilə məcburi qaydada alınmış, bu gün də məcburi kirayə haqqının alınması ilə bağlı barələrində məhkəmənin MTTxxxxbarədə Qərardadı mövcuddur. Verilməli olan mənzillərin yeri ilə bağlı məhkəmə baxışı zamanı məhkəməyə və ekspertə göstərilən yer, Azadlıq prospekti ev 42-də 1-ci mərtəbədəki 5 pəncərəsi və bir qapısı Azadlıq prospektinə tərəf paralel küçəyə baxan 6/7-ci mənzillərin 170 m2 əsas sahənin əvəzində, Azadlıq prospekti ev 42-dəki 6/7-ci mənzillərin altındakı Azadlıq prospektindəki küçədən 3.7 m aşağıda heç bir pəncərəsi olmayan yalnız vitrin qapıdan ibarət cəmi 106.5 m2 ümumi sahəsi olan zirzəmi mərtəbəsi göstərilmişdir. Bunu Baxış aktı ilə Ekspert Rəyi də təsdiq edir. Qeyd edilən ünvan iddiaçılara məxsus evin söküldüyü ünvanda inşa edilən binadır. "xxxx" Şirkətinin inşa etdiyi bir neçə bina kompleksinə vahid bir ünvan verilməsi o demək deyil ki, müqavilənin həmin şərtləri dəyişdirilə bilər. Müqavilə şərtlərinə görə xxxxşirkət mənzilləri təmirli vəziyyətdə, yəni əvvəlki şəraitdən yaxşı vəziyyətdə təhvil verməlidir. Mənzilin şəraiti deyiləndə təkcə onun daxili divarları çərçivəsindəki şərait nəzərdə tutulmur. Eyni zamanda mənzilin yerləşdiyi yer, yola, dənizə baxışı olan və ya olmuş mənzillərin əvəzinə həmin istiqamətdə görünüşü olmayan pəncərələri Azadlıq prospekti ev 42-dəki 1-ci mərtəbədəki 6/7-ci, Azadlıq prospekti ev 40, 18/20-ci mənzilləri kimi pəncərələrinin prospektin Azadlıq küçəsinə açılmadan, həmin küçədən 3.7 m aşağıda heç bir pəncərəsi olmayan zirzəmi mərtəbəsi ilə dəyişdirilib verilməsi, əvvəlkindən yaxşı şəraitdə mənzillərin verilməsi demək deyil. Həmin zirzəmi mərtəbəsinin 70.7 m2 "xxxx MTK" şirkətinin təqdim etdiyi X10, qalan 85 m2 iddiaçı1 məxsus hissəsini "xxxx MTK" şirkəti heç bir xəbərdarlıq etmədən uçurduğuna görə Nəsimi rayon Polis Idarəsində cinayət işi başlanmış, ## ####### 2025-ci il tarixində Nəsimi rayon Polis idarəsinin 963 N°-li Qərarı ilə Ekspertiza təyin edilmiş, Ekspertizanın nəticələri sübuta yetirmişdir ki, Azadlıq prospekti 42 ünvanındakı iddiaçı1 məxsus 1-ci mərtəbədəki 6/7-ci mənzillərin, altındakı zirzəmi mərtəbəsində yerləşən əmlakın dəyəri 1 (bir) m2-nin dəyəri 9 303 azn olmaqla ümumi dəyəri 2797 412 azn olduğunu təsdiq etmişdir. Həmin məbləğdən 70.7 m2 sahənin satışı çıxıldıqdan sonra yerdə qalan 2139690 AZN borc öhdəliyində istintaqın gedişi zamanı zirzəmi mərtəbəsi üçün 1 055 000 azn ödənilmişdir (Fakt ödənişin hansı məqsədə, hansı təyinata, hansı sahə üçün ödənildiyini təsdiq edən akt iş materiallarında vardır). Yerdə qalan (2 139 690 xxxx1 055 000) = 1 084 690 azn borcun 5 (beş) bank günü müddətində ödəniləcəyinə öhdəlik götürüb iddiaçıları aldadıb, onlardan gələcəkdə kirayə haqqından imtina ilə bağlı öhdəliklər tərtib etdirmişlər. Yerdə qalan halların veriləcək mənzillərin sahəsi, şəraiti, yerləşdiyi ünvanı və s. bağlı iş materiallarında olan hüquqi mötəbər sənədlər "xxxx MTK" şirkətinin qeyri səmimi olmasını və 21.XII.2018-CI il tarixli "Razılaşma müqaviləsinin" şərtlərinə əsasən Bakı şəhər Nəsimi rayonu Azadlıq prospekti 42 ünvanındakı evin 1-ci mərtəbəsində 6-7-ci mənzillərin 170 m2 əsas sahəsi olan mənzillərin pəncərələri Azadlıq prospekti ilə paralel olan küçəyə baxım bucağı ilə təmirli qaydada, təmirsiz isə hər m2-nə orta hesabla 700 azn təmir pulu ödəməklə X46 təhvil verilməlidir. Nəsimi rayon Azadlıq prospekti 40 ünvandaki evin 2-ci mərtəbəsindəki 18/20-ci mənzillərin pəncərələri Azadlıq prospektinə açılmaqla 226 m2 əsas sahəsi olan mənzillərin təmirli və yaxud təmirsiz hər m2-nə 700 azn ödəməklə iddiaçı2 təhvil verilməsi hüquqi cəhətdən əvvəlcədən razılaşdırılmışdır. Onu da qeyd edir ki, “xxxx şirkəti”xxxxmüxətif dövlət orqanaları və məhkəməyə göndərdiyi məktublarda bildirmişdir ki, ## ###### 2018-cı il tarixli Razılaşma Müqaviləəsinə əsasən mübahisəli mənzillərin hamısı təhvil verilmişdir. Məhkəmə kollegiyasının diqqətinə çatdırır ki, xxxxtərəfindən onlara təklif edilən mənzillər razılaşma müqaviləsinin tələblərinə zidd olmaqla müqavilə şərtlərində nəzərə tutulmamışdır. Hesab edir ki, Nəsimi Rayon Məhkəməsinin e-*(***)-***/**** saylı, ##.##.2026-cı il tarixli Qətnaməsi qanunsuz və əsassız olmaqla yanaşı işin faktiki hallarına da uyğun deyildir. Belə ki, Nəsimi rayon məkəməsi hazırki işi tam araşdırmaq istəməmişdir. Məhkəmənin qətnaməsi formal mülahizəyə əsaslandığından təmin edilməyən hissədə ləğv edilməli və iddia tələbləri tam təmin edilməlidir.
67. Qətnamədə həmçinin xxxxCavabdehxxxxda apellyasiya şikayəti verərək qətnamənin kirayə haqqının tutulması hissəsində ləğv edilməsini və iddia tələblərinin kirayə haqqının tutulması hissəsində rədd edilməsini xahiş etmişdir.
68. xxxxapellyasiya şikayətində qeyd etmişdir ki,xxxxtərəfindən əmlakın təqdim edilməsi və bildirişlərin göndərilməsi öhdəliyin icrası istiqamətində lazımi tədbirlərin görüldüyünü göstərir.
Apelyasiya şikayətinə qarşı etirazın dəlilləri
69. Apellyasiya şikayətlərinə qarşı yazılı etiraz daxil olmamışdır.
c) Məhkəmə icraatı iştirakçılarının izahatları
70. Məhkəmə kollegiyasının iclasında iddiaçı iddiaçı2 izahatında və ona verilən suallara cavab olaraq qeyd etdi ki, onlar mülkiyyət sahibidir və razılaşma müqaviləsi olmuşdur. Qarşı tərəf 24 ay ərzində onların əmlakını tam təmirli şəkildə onlara təhvil vermə və 24 ay ərzində razılaşdırılmış qiymətlə-cəmi 3000 manat icarə haqqı ödənilməsi ilə bağlı öhdəlik götürmüşdür. 24 aylıq ödənişi etdikdən sonra, qalan ödəniş edilmədi. Onlar mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs1 ASC-dən kredit götürmüşdür, həmin əmlaklar bankda girovda idi. Bank ləğv edildikdən sonra Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun nəzarətinə keçdi. Onlar razılığa gəldilər ki, girovda olan əmlakı sökmək olmaz, ona görə də həmin əmlakların zirzəmisində olan restoran və barı satıb, borcu bağlasınlar. Onlar ##.##.2018-ci ildə müqavilə bağladılar, ##.##.2019-cu ildə alqı-satqını həyata keçirib, əmlakları girovdan çıxardıqdan sonra söküntü işlərinə başlamalı idilər. Onlar beh müqaviləsi bağladılar. Sözügedən restoran və bar da “xxxx” ASC-də girovda idi. Lakin, onlar həmin müqavilə üzrə öhdəlikləri yerinə yetirsələr də, məhkəmə qətnaməsində 85 və 70.7 kv/m sahəsi olan əmlaklardan yalnız 70.7 kv/m olan hissə qeyd edilmişdi. Notariusda onlara bildirdilər ki, yalnız 70.7 kv/m-ə münasibətdə alqı-satqı etmək mümkündür. Onlar də qərara gəldilər ki, digər hissəyə sənəd alana qədər 70.7 kv/m münasibətdə alqı-satqı edib, bankda olan borcu bağlasınlar. Nəsimi rayon icra və probasiya şöbəsi və məhkəməyə müraciət etdikdən sonra həmin yanlışlıq aradan qaldırıldı, qətnaməyə düzəliş edildi və icra edilməsi üçün məktub yazıldı. Sonradan gördülər ki, həmin yeri qarşı tərəf sökmüşdür. Onların müqavilənin 2.1-ci bəndinə əsasən razılaşması olmuşdu ki, onlar bankda borclarını bağlayandan sonra həmin yerin söküntüsü ola bilər. Qarşı tərəf bəhanə gətirdi ki, guya onların 85 kv/m-nin sənədi olmayıb, ona görə də həmin yer üçün ödənilməli olan pul 70 kv/m üçün ödənilmiş vəsaitin içərisindədir. Birinci instansiya məhkəməsinin hakimi öz qətnaməsində buna əsaslanıb. Onların digər əmlaklarla bağlı iddialarına Nəsimi Rayon Məhkəməsində baxılıb. X10 guya ki, onlara təklif göndərib, halbuki onun özü etiraf edib ki, belə bir təklif göndərməyib. Onunla ibtidai istintaq zamanı üzləşmələri olub. Orada da dedi ki, belə bir iddia qaldırmayıb və təklif göndərməyib. Xəstşünaslıq ekspertizası təyin edildi və müəyyən edildi ki, X10 doğru deyir. Bakı Apellyasiya Məhkəməsində Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin qətnaməsi ləğv edilir və X10 iddiası təmin edilir. Qarşı tərəf X10 ##.##.2019-cu il tarixli notarius təsdiqi olmayan müqaviləsini əsas götürərək söküntü aparmışdır. Ona görə də X10 məhkəmə iclasına çağrılmasını xahiş edir. Bununla bağlı yazılı vəsatətini də məhkəməyə təqdim etmişdir. Ümumilikdə qətnamədən tam şəkildə narazıdırlar. Heç bir mənzil ona təhvil verilməyib. Həmin sahə 180.5 kv/m idi. Nəsimi Rayon Mənzil Kommunal Xidmətinin icarə müqaviləsi olduğu üçün çıxarışda olan sahə müqavilədə qeyd edildi. 170 kv/m sahə qeyd edildi və mötərizədə də zirzəmi hissəsi üçün sözləri yazıldı. Onların məhkəmə gedişində ərizə verməklərinə səbəb o olmuşdu ki, Nəsimi rayon Polis idarəsində istintaq aparılanda o işlə bağlı qarşı tərəf onu dəvət etdi və təklif etdilər ki, həm 40, həm ** nömrəli mənzilin, həm də zirzəmi məsələsini həll etsinlər. Onlar da polisdən ərizəsini geri götürsünlər. Notariusda alqı-satqı etməklə bağlı razılaşdılar, icarə haqqından imtina ilə bağlı ərizə də yazdılar. Növbəti gün Notariusa gəlmədilər, ona bildirdilər ki, ərizə yazsın və pulu da onlardan götürsün. Onlara inandı, lakin onu aldatdılar. Birinci instansiya məhkəməsində hakimin rəsmi sorğusuna cavab olaraq Cavabdehxxxx bildirmişdir ki, iddiaçı2 və iddiaçı1 sözügedən mənzillər müqavilədə nəzərdə tutulmuş qaydada və müddətdə təhvil verilmişdir. Qarşı tərəfin həmin məktuba da münasibət bildirməsini istəyir. Bütün bu proseslərin hamısı zirzəmiyə görə aparılır. Onlar qarşı tərəfə əmlakların təhvil verilməsi ilə bağlı məktub göndərmişdir, lakin qarşı tərəf həmin məktubu qəbul etməkdən imtina edib. 85 və 25 kv/m, eyni zamanda texniki pasportda həmin sahənin tikinti altı sahəsi var. Hamısının cəmi 170 kv/m edir.
71. Məhkəmə kollegiyasının iclasında iddiaçıların nümayəndəsi və vəkili vəkil1 vəsatəti müdafiə edərək izahatında qeyd etdi ki, X10 iləxxxxarasında həmin yerin sökülməsinə dair müqavilə var. Iddiaçının qeyd etdiyi məsələlər əvvəlki məhkəmə qətnaməsində tam aydınlaşdırılmamışdır. X10 məhkəmə iclasında iştirakı zəruridir. Apellyasiya şikayətində də qeyd etmişdir ki, müqavilə üzrə müəyyən edilmiş öhdəliklər icra edilməmişdir. Həmin mənzillər razılaşdırılmış mənzillər deyil.
72. Məhkəmə kollegiyasının iclasında cavabdehin nümayəndəsi və vəkili nümayəndə2 izahatında və ona verilən suallara cavab olaraq qeyd etdi ki, birinci tələb 170 kv/m sahəsi olan qeyri-yaşayış sahəsinin təhvil verilməsi ilə bağlıdır. Həmin qeyri-yaşayış sahəsi ilə bağlı 2018-ci il tarixli notarial qaydada bağlanmış müqavilə və 2025-ci il tarixli təhvil-təslim aktı var. Müqavilədə göstərilir ki, tərəf K.Xəlilov və xxxxMTK-ya qarşı heç bir tələb irəli sürməyəcəkdir. Qarşı tərəf sözügedən qeyri-yaşayış sahəsini MTK-ya təhvil vermiş və 1055000 pul vəsaiti əldə etmişdir. Ikinci tələb mənzillərin təhvil verilməsi ilə bağlıdır. Bununla bağlı da əvvəllər işə baxılmış, yerli baxış zamanı açarlar şəxsə təqdim edilmiş və şəxs açarları təhvil almışdır. Daha sonra məhkəmədə bildirmişdir ki, açarları qaytarmışdır. Onlara açarlar qaytarılmamışdır və tərəf də əksini sübut edə bilməmişdir. Üçüncü məsələ əldən çıxmış fayda ilə bağlıdır ki, bununla bağlı da sübut təqdim edilməmişdir. Onların qarşı tərəflə arasında 5 dən çox məhkəmə mübahisəsi olub. Şəxsə məktub göndərilib, məhkəmədə də bildirilib ki, gəlib mənzili təhvil alsın. Onlar hesab edir ki, təhvil alınma üçün tərəfə müraciət edildikdən sonra kirayə haqqı ödəmək məcburiyyətində deyillər. Təkliflə bağlı məktub var, lakin akt yoxdur. Qarşı tərəf pul vəsaitinin 82 kv/m üçün alındığını bildirsə də, razılaşmadan göründüyü kimi 170 kv/m sahə təhvil verilir və onun müqabilində də müəyyən məbləği əldə edir. Bununla bağlı da gələcəkdə başqa iddia və tələbi olmayacaq. 1055000 pul vəsaiti 2018-ci il tarixli *** saylı razılaşmaya əsasən verilib.
73. Məhkəmə kollegiyasının iclasında mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun nümayəndəsi nümayəndə1 izahatında qeyd etdi ki, sözgedən əmlaklar LPO mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs1 ASC-nin xeyrinə ipoteka ilə yüklü edilmişdir. Hal-hazırda bununla bağlı iddiaçı ilə bank arasında məhkəmə mübahisəsi mövcuddur. Hələki ipoteka ləğv edilməmişdir. Faktiki olaraq ipoteka ilə yüklü edilmiş əmlaklar Bankın əlindən çıxmışdır. Əmlaklar söküləndə onlardan heç bir razılıq alınmamışdır. “Ipoteka haqqında” Qanun və digər qanunvericilik normaları pozulmuşdur, “Ipoteka haqqında” Qanun 32-ci maddəsinə əsasən onların iddiaçıya çatmalı olan əvəzi almaqda üstünlük hüququ var idi. Kirayə haqqı onlara ödənilməyib. Onlar məhkəmədən bankın da hüquqlarının müdafiə edilməsini xahiş edir. Onların tələbi ondan ibarətdir ki, tərəflər üzərinə öhdəlik qoyulsun, onların ipoteka hüququ təmin edilsin və kirayə haqları banka ödənilsin.
Tətbiq edilən hüquq
74. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi: Maddə 6.2.Bütün fiziki və hüquqi şəxslər özlərinin qanunla qorunan hüquq və azadlıqlarını, eləcə də maraqlarını qorumaq və təmin etmək məqsədi ilə qanunla müəyyən edilmiş qaydada məhkəmə müdafiəsindən istifadə etmək hüququna malikdirlər. Maddə 324.1.Əqd mülki hüquq münasibətinin əmələ gəlməsinə, dəyişdirilməsinə və ya xitamına yönəldilmiş birtərəfli, ikitərəfli və ya çoxtərəfli iradəifadəsidir. Maddə 385.1.Öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Maddə 389.1.Mülki hüquq və vəzifələrin müəyyənləşdirilməsi, dəyişdirilməsi və ya xitamı haqqında iki və ya bir neçə şəxsin razılaşması müqavilə sayılır. Maddə 390.1.Fiziki və hüquqi şəxslər azad surətdə müqavilələr bağlaya və bu müqavilələrin məzmununu müəyyənləşdirə bilərlər. Onlar bu Məcəllədə nəzərdə tutulmayan, lakin ona zidd olmayan müqavilələr də bağlaya bilərlər. Maddə 405.1. Tərəflər müqavilənin bütün mühüm şərtləri barəsində tələb olunan formada razılığa gəldikdə müqavilə bağlanmış sayılır. Müqavilənin predmetinə dair şərtlər, bu Məcəllədə həmin növ müqavilələr üçün mühüm və ya zəruri adlandırılmış şərtlər, habelə tərəflərdən birinin müraciəti ilə barəsində razılaşma əldə edilməli olan bütün şərtlər mühüm sayılır. 425.1. Öz hüquqlarını həyata keçirərkən və vəzifələrini icra edərkən tərəflərdən hər biri vicdanlılığın tələb etdiyi tərzdə, yəni şərtləşdirilmiş vaxtda və yerdə lazımi şəkildə, öhdəliyin şərtlərinə və bu Məcəllənin tələblərinə müvafiq surətdə, belə şərtlər və tələblər olmadıqda isə işgüzar adətlərə və ya adətən irəli sürülən digər tələblərə müvafiq surətdə hərəkət etməlidir. 425.2. Öhdəlikləri icra edərkən tərəflər müqavilənin yerinə yetirilməsinə zəmin yaratmaq üçün birgə hərəkət etməli və müqavilənin məqsədinə çatmağa maneçilik törədə biləcək və ya öhdəliklərin icrasını təhlükəyə məruz qoya biləcək hər cür hərəkətlərdən çəkinməlidirlər. 441.1. Tərəflərdən birinin öhdəliyi icra etməsi müqaviləyə uyğun olaraq digər tərəfin öz öhdəliklərini icra etməsi ilə şərtləndirildikdə qarşılıqlı icra sayılır. 441.2. Mükəlləfiyyətli tərəf müqavilədə şərtləşdirilmiş öhdəliyin icrasını həyata keçirmədikdə və ya həmin icranın müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirilməyəcəyini aşkar edən hallar olduqda qarşılıqlı icra öhdəsinə düşən tərəf öz öhdəliyinin icrasını dayandıra bilər və ya öhdəliyin icrasından imtina edib zərərin əvəzinin ödənilməsini tələb edə bilər. 441.3. Əgər müqavilədə şərtləşdirilmiş öhdəliyin icrası tam həcmdə həyata keçirilməzsə, qarşılıqlı icra öhdəsinə düşən tərəf öz öhdəliyinin icrasını dayandıra bilər və ya həyata keçirilməmiş icraya müvafiq hissədə icradan imtina edə bilər. 442.Öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. 447.1. Əgər ikitərəfli müqavilənin bir tərəfi müqavilədən irəli gələn öhdəlikləri icra etmirsə, müqavilənin digər tərəfi öhdəliklərin icrası üçün təyin etdiyi əlavə müddət nəticəsiz qurtardıqdan sonra müqavilədən imtina edə bilər. Əgər öhdəliyin pozulması xarakteri əsas götürülməklə əlavə müddət tətbiq edilmirsə, xəbərdarlıq edilməsi əlavə müddət təyin olunmasına bərabər tutulur. Əgər öhdəliyin yalnız bir hissəsi icra edilməmişsə, kreditor müqavilədən yalnız öhdəliyin qalan hissəsinin icrasına marağını itirdiyi halda imtina edə bilər.
75.Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsi: Maddələr 14.2, 77.1, 217.4.Məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir; hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir; məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Maddə 119.1.Məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Maddə 384.0. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi: 384.0.1. qətnaməni dəyişmədən, apellyasiya şikayətini isə təmin etmədən saxlaya bilər; Maddə 385.2.Birinci instansiya məhkəməsinin faktlar nöqteyi-nəzərindən qanuni və əsaslı olan və mahiyyəti üzrə düzgün olan qətnaməsi yalnız formal mülahizələrə görə ləğv edilə bilməz.
Apellyasiya baxışının hədləri
76. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 372-ci maddəsinin apellyasiya baxışının hədləri barədə müddəalarının həmin Məcəllənin 372.1 və 372.7-ci maddələrinin tələbləri baxımından şərh edilməsinə dair” ## ### 2011-ci il tarixli qərarında göstərilmişdir ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 372.1-ci maddəsinə uyğun olaraq apellyasiya instansiyası məhkəməsi həmin Məcəllənin 372.6-cı maddəsində nəzərdə tutulduğu hallarda birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin əsaslılığını mübahisələndirilən hissəsində apellyasiya şikayətinin dəlilləri həcmində yoxlayır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 372.1 və 372.7-ci maddələrinə uyğun olaraq apellyasiya instansiyası məhkəməsi maddi hüquq normalarına riayət edilməsini birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin mübahisələndirilən hissəsində yoxlayır. Bu hədlərdə apellyasiya instansiyası məhkəməsi şikayətin hüquqi mövqeyinə aid dəlillərdən asılı deyil və qətnaməni maddi hüquq normasının pozulması ilə əlaqədar apellyasiya şikayətində göstərilməyən əsaslarla da ləğv edə və dəyişdirə bilər.
77. Məhkəmə kollegiyası prosessual qanunvericiliyin qeyd olunan müddəasını və onun rəsmi şərhinə dair Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun qərarını nəzərə almaqla qeyd edir ki, hazırkı halda apellyasiya baxışının hədlərini qətnamənin mənzillərin təhvil verilməsi ilə bağlı rədd edilən və kirayə haqqı ilə bağlı təmin və rədd edilən hissələrdə yoxlanılması təşkil edir.
Apellyasiya instansiyası məhkəməsinin mövqeyi
78.Məhkəmə kollegiyası iddiaçı tərəfin izahatını dinləyib, аpеllyаsiyа şikаyətinin dəlillərini və iş mаtеriаllаrını аrаşdırаrаq hеsаb еdir ki, apellyasiya şikayətləri əsassız olduğundan təmin edilməməli, qətnamə mübahisələndirilən hissələrdə dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır.
79. Iş materiallarının tədqiqi ilə müəyyən edilir ki, Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Azadlıq prospektində ** saylı evin */* saylı mənzili və Bakı şəhəri Azadlıq prospekti 42, mənzil 6/7 tikilisinin altında yerləşən və ümumi sahəsi 155.7 kv.m olan qeyri-yaşayış sahəsi (zirzəmi) iddiaçı iddiaçı1 mülkiyyətində olmuşdur. xxxxMTK-nın təklifi ilə iddiaçı1 Məmmədəli qızının mülkiyyətində olan Bakı şəhəri, Azadlıq prospekti 42, mənzil 6 və 7 əvəzinə inşa edilmiş yeni binada 170 m2 qeyri-yaşayış sahəsi verilməsi razılaşdırılmış və buna dair ##.##.2018-ci il tarixdə Cavabdehxxxxilə iddiaçı1 Məmmədəli qızı ilə müqavilə bağlanmışdır. Yarımzirzəmi iki hissədən ibarət olmuşdur: 70.7 kv.m və 85.0 kv.m olmaqla iki ayrı mülkiyyət sənədi (çıxarış) mövcud olmuşdur. iddiaçı1 Məmmədəli qızının mülkiyyətində olan ünvan 2 ünvanında olan əmlakının altında yerləşən ona mənsub mülkiyyət hüququ əsasında iki qeydiyyatı (vahid əmlak kimi faktiki sahəsi 155 m2 ) olan zirzəminin 70,7m2 olan bir qeydiyyat sənədi əsasında rəsmi olaraq X10 328000 manat dəyərində satılması barədə ##.##.2019cu il tarixdə Daşınmaz Əmlakın alğı-satqı müqaviləsi bağlanmışdır. Bakı şəhəri, Azadlıq prospekti 42 ünvanında yerləşən zirzəminin 85.0 m2 qeyri-yaşayış sahəsi hissəsini isə xxxxX10 vahid əmlak kimi digər 70,7m2 hissə ilə birgə MTK-ya təhvil vermişdir.
80. ##.##.2019-cu il tarixdə X10 ilə Cavabdehxxxxarasında Müqavilə bağlanmış və müqaviləyə əsasən faktiki 155 m2 zirzəmini sökülmək üçünxxxx##.##.2019-cu il tarixdə təhvil-təslim Aktı ilə təhvil vermiş, əvəzində inşa etdiyi binada 155 m2 qeyri-yaşayış sahəsini (zirzəmini) mülkiyyətinə verilməsinə dair razılığa gəlmişlər. Ondan sonra bina sökülmüşdür. Bundan 3 ilə yaxın müddət keçdikdən sonra iddiaçı1 Məmmədəli qızı 155 m2 zirzəminin 85 m2 hissəsinin Çıxarışın dublikatının kserosurətini məhkəməyə təqdim edərək, 394342 manat məbləğində pul tələb etmişdir.
81. Qüvvədə olan Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin *(***)-***/**** saylı, ##.##.2023-cü il tarixli qətnaməsi ilə müəyyən edilmişdir ki, qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada həyata keçirilmiş alğısatqı zamanı iddiaçı məhz zirzəminin bir hissəsinin satıcıya təhvil verməsini, daşınmaz əmlakın satış anına məhz qiymətinin iddia edilən dəyərdə olması sübuta yetirilməmiş, əksinə əmlakın vahid əmlak olması və qiymətlərin də nisbətindən məhz vahid əmlak kimi satılaraq əmlakın satıcının sahibliyinə verməsi öz təsdiqini tapmışdır. Digər ona mənsub olan əmlakın sökülməsindən xəbərdar olması və tikinti təşkilatına təhvil verməsi, onun zirzəmisində (altında) yerləşən əmlakın da sökülməsindən xəbərdar olmasını sübut edir. Ümumiyyətlə, vahid əmlak kimi alıcıya zirzəmini təhvil vermək iradə ifadəsi olmadığı halda belə satıcının nə alıcıya, nə də ki, söküntü-tikinti aparan təşkilata qarşı qanunla müəyyən edilmiş müddətlərdə pretenziyası olmamış və müddətləri ötürmüşdür. Halbuki ehtimalən istinad edilənlər cinayət qanunvericiliyi ilə mülkiyyət əleyhinə olan cinayətlərə aid əməllər kimi təfsir edilən müddəalarla cinayət məsuliyyətini müəyyən edir. Qeyd edilən müstəvidə və iddiaçının tikinti təşkilatı olan xxxx"xxxx”xxxxilə (2018-ci ildən başqa– zirzəminin biləvasitə üzərində olan əmlakla əlaqədar mülki münasibətlərdə olmasına baxmayaraq) zirzəmi ilə əlaqədar olan hissədə mülki münasibətlərdə olmaması isə iddianın müzakirə edilən hissəsini və onun təmin edilməsini (digər tərəfin güvəndiyi əvvəlki rəftara zidd hüququn həyata keçirilməsi olaraq) mülki hüquqlardan suiistifadəyə (eyni əmlaka görə təkrar faydalanmağa) şərait yaradan hal kimi qiymətləndirməlidir. Mülki qanunvericilik hüquqdan sui-istifadəni qadağan edir və bu əsas üzərində həyata keçirilən hərəkətlərin etibarsızlığın müəyyən etmişdir.
82. Göründüyü kimi hazırda birinci iş üzrə iddiaçılar müqavilədə nəzərdə tutulmuş əmlakların xxxxtərəfindən onlara təhvil verilməsi və ondan irəli gələn digər tələbləri irəli sürürlər.
83. Birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən xxxxMTK-nın ##.##.2024-cü il tarixli məktubunda iddiaçılara təklif olunan Nəsimi rayonu, Sahib Zeynalov küçəsi, ev 26, 4-cü blok, 1-ci mərtəbədə yerləşən sahəsi 170 kv.m olan qeyri-yaşayış sahəsi və Nəsimi rayonu, Sahib Zeynalov küçəsi, ev 26, 4-cü blok, 2-ci mərtəbədə yerləşən 1 və * saylı mənzillərin yerində müayinəsi aparılmış və müəyyən edilmişdir ki, ünvan 13, 4-cü blok, 2-ci mərtəbədə yerləşən 1 və * nömrəli mənzillər üzrə bir-birinə keçid etmək mümkündür. Iddiaçı ünvan 13, 4-cü blok, 2-ci mərtəbədə yerləşən mənzillərdən birinin yerləşməsi, küçəyə baxış istiqaməti ilə razı olduğunu bildirmiş, lakin digər mənzilin baxış bucağı, qarşı tərəfin görüntüsü baxımından şirkətə təhvil verilməzdən əvvəl Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Azadlıq prospekti ev 40 ünvanında yerləşmiş mənzillə eynilik təşkil etmədiyini bildirmişdir. Bununla belə hər iki mənzilin açarları mənzillərin yerində müayinəsi zamanı cavabdehin nümayəndəsi tərəfindən iddiaçıya təqdim olunmuşdur. Iddiaçı tərəf mənzillərinxxxxtərəfindən təmir edilməsinə etiraz edərək, təmiri özünün edəcəyini bildirmişdir. Eyni zamandaxxxxtərəfindən iddiaçıya verilməsi təklif olunan ünvan 13 ünvanında-1 mərtəbədə yerləşən qeyri-yaşayış sahəsinə baxış keçirilmişdir. Iddiaçı tərəf MTK-ya təhvil verilmiş qeyri-yaşayış sahəsinin binanın 1-ci mərtəbəsində yerləşməsinə istinad edib, təklif olunan əmlakın əvvəlki qeyri-yaşayış sahəsi ilə eynilik təşkil etmədiyini bildirib qeyri-yaşayış sahəsini təhvil almaqdan imtina etmişdir.
84. Iddiaçı tərəfin şikayətinin dəlillərini əsassız hesab edən kollegiya qeyd edir ki, müqavilə predmeti olan mənzillər məhkəmə tərəfindən yerli baxış zamanı xxxxMTK tərəfindən mənzillərin açarları təqdim edilməklə iddiaçı iddiaçı2 təhvil verilmişdir. Lakin məhkəmə iclaslarında iştirak edən iddiaçı iddiaçı2 açarların faktiki olaraq iddiaçıya təqdim edilməsinin mənzillərin ona təhvil verilməsi kimi qiymətləndirilməsinə etiraz edərək, açarları MTK-ya geri qaytardığını bildirsə də, bu halı təsdiq edən hər hansı sübutu məhkəməyə təqdim etməmişdir. Cavabdehin nümayəndəsi də açarların onlara qaytarılmadığını bildirmişdir.
84. Buna görə də məhkəmə kollegiyası birinci instansiya məhkəməsinin mövqeyi ilə razılaşaraq hesab edir ki, müqaviləyə görə iddiaçı2 məxsus olmuş daşınmaz əmlakın əvəzində 226.0 kv.m sahəsi olan 2 ədəd mənzilin iddiaçı iddiaçı2 verilməsi ilə bağlı öhdəlik xxxxtərəfindən yerinə yetirildiyindən iddia tələbi həmin hissədə əsassız hesab edilməlidir.
85. Iddia tələbinin “iddiaçı iddiaçı1 məxsus olmuş mənzilin əvəzində ona 170 kv.m olmaqla təmirli qeyri-yaşayış sahəsinin təhvil verilməsi” hissəsi ilə bağlı kollegiya qeyd edir ki, birinci instansiya məhkəməsində icraat zamanı iddiaçılar cavabdehlə razılığa gələrək ##.##.2025-ci il tarixdə notarial qaydada ərizə yazıb bildirmişlər ki, "xxxx"xxxxilə aralarında bağlanmış ##.##.2018-ci il tarixli 3M/*** reyestr nömrəli razılaşma müqaviləyə əsasən ünvan 9 ünvanında yerləşən mənzilin əvəzinə Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Sahib Zeynalov 26 ünvanında yerləşən ümumi sahəsi 170 kv. metr olan qeyriyaşayış sahəsi ilə bağlı olaraq qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş tədbirlərin görülməsinə və həmin qeyri-yaşayış sahəsinin "xxxx"xxxxnin nizamnaməsinə müvafiq qaydada X4 adına rəsmiləşdirilməsini xahiş edirlər, eyni zamanda bildirirlər ki, X15 və xxxxMTK-ya qarşı heç bir iddia və tələbi olmayacaqdır.
86. Işdə olan ##.##.2025-ci il tarixli Təhvil-Təslim Aktında göstərilmişdir ki, "X4 digər tərəfdən iddiaçı2 və iddiaçı1 bu aktı tərtib edirlər ondan ötəri ki, *** saylı ## ###### 2018-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Sahib Zeynalov 26 ünvanı zirzəmidə yerləşən 170 kv.metr Qeyri-Yaşayış sahəsi üzrə hüquqlarını ona ötürmüş və bunun müqabilində aşağıda göstərilən miqdarda (təhvil verdi 1055.000 (bir milyon əlli beş min) manat təhvil aldı, 1055.000 (bir milyon əlli beş min) manat) pul X4 tərəfindən təhvil verilmişdir.
87. Birinci instansiya məhkəməsində məhkəmə iclasında iddiaçı tərəf 1.055.000 (bir milyon əlli beş min) manat pulun tərəflərindən qəbul edildiyini təsdiq etmiş, lakin aktda pulun zirzəmi əvəzinə verildiyinin qeyd edildiyinə istinad edib, həmin məbləğin müqavilə üzrə cavabdehin iddiaçı1 təhvil verməli olduğu qeyri-yaşayış sahəsi üzrə deyil, iddiaçı1 mülkiyyətində olmuş və əvvəlki məhkəmə mübahisələrinin predmeti olmuş zirzəminin qalan 85 kv.m hissəsinə görə aldığını bildirmişdir.
88. Bununla bağlı birinci instasniya məhkəməsi düzgün olaraq qeyd etmişdir ki, iddiaçının məhkəmə iclaslarında verdiyi izahatlarının, habelə təqdim etdiyi ərizələrin məzmunu ##.##.2018-ci il tarixli müqavilə üzrə öhdəliklərin xxxxtərəfindən yerinə yetirilməməsi ilə yanaşı, hazırkı mübahisə predmeti olmayan və barəsində qanuni qüvvəsini almış məhkəmə aktı olan iddiaçı1 məxsus olmuş zirzəminin 85 kv.m hissəsindən məhrum olmaları ilə bağlı olmuş, iddiaçı hətta məhz həmin hissə ilə bağlı prokurorluqda araşdırmanın aparılmasını dəfələrlə vurğulayaraq, hələ də həmin hissənin mübarizəsini apardıqlarına dair mövqelərini açıq-aşkar bəyan etmişdir.
89. Işdən göründüyü kimi zirzəmi ilə bağlı mübahisə üzrə yekun məhkəmə aktı çıxarılmış, akt qanuni qüvvəsini almışdır. Iddiaçılar hazırda əldə etdikləri 1.055,000 (bir milyon əlli beş min) manatı artıq məhkəmə qətnaməsi ilə hüquqi qiymət verilmiş və məhrum olduqlarını iddia etdikləri 85 kv.m zirzəminin əvəzinə qəbul etməklə, artıq həmin məsələni (məhkəmə aktı ilə hüquqi qiymət verilərək, iddiaçıların 85 kv.m hissədə zirzəmiyə hər hansı hüquqlarının qalmaması ilə bağlı məhkəmə qərarına zidd olaraq) hazırkı icraat çərçivəsində həll etmiş zənn edirlər. Lakin məhkəmə qeyd edir ki, iddiaçıların göstərilən hərəkəti hüquqdan sui-istifadə elementlərini daşıyır və bu hərəkətin məhkəmə tərəfindən qəbul edilməsi hüquqi müəyyənlik və preyudisiallıq prinsiplərinə zidd olardı.
90. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu Mülki Prosessual Məcəllənin 82.3-cü maddəsinin şərh edilməsinə dair ## ###### 2016-cı il tarixli qərarında vurğulamışdır ki, preyudisiallıq məhkəmə aktının qanuni qüvvəsinin təkzibedilməzliyi, müstəsnalığı və məcburiliyi kimi keyfiyyət göstəricilərinin nəticəsidir. Preyudisiya institutu məhkəmə aktlarına yenidən baxılmasının qarşısının alınmasına, məhkəmə təcrübəsində eyniliyin, sabitliyin və hüquqi müəyyənliyin təmin edilməsinə yönəlmişdir. Preyudisiallığı tənzim edən normalar sübut etmə prosesini sadələşdirməyə, işlərə baxılma müddətinin qısaldılmasına, məhkəmələrin, eləcə də məhkəmə prosesi iştirakçılarının vəsaitinə qənaət edilməsinə yönəlmişdir.
91. Hətta iddiaçılar bundan əvvəl ** saylı Notariat Ofisində ##.##.2025-ci il tarixdə tərəflərindən verilmiş ərizəni mübahisələndirərək, həmin ərizədə mülkiyyətçi iddiaçı2 əvəzində onlara məlum olmayan X11 adının səhvən yazıldığına, “xxxx” şirkətixxxxilə ərizədən qabaq gəldiyi razılığa əsasən “054” saylı müqavilənin əvəzinə ərizədə səhv nömrənin qeyd edildiyinə istinad edərək, ##.##.2025-ci il tarixli ərizənin ləğv edilməsinə dair notariat ofisinə müraciət etmişlər.
92. Bu hissədə kollegiya birinci instansiya məhkəməsinin mövqeyi ilə razılaşraq qeyd edir ki, iddiaçıların ##.##.2025-ci il tarixli ərizədəki iradə ifadələri aydın olmaqla, ləğv ərizəsində qeyd etdikləri hallar yalnız texniki xəta ilə bağlı olmuşdur və bu, onların müqavilə predmeti barədə bəyan etdikləri mövqeni dəyişdirmir. Notarial qaydada yazılmış ərizədə adın yanlışlıqla (X11) qeyd olunması həm də onunla izah olunur ki, ərizənin aşağı hissəsində ərizəni yazan şəxslərin (iddiaçıların) fotogörüntüləri əks olunmuş və həmin görüntülərin iddiaçılara məxsus olması aşkar olmaqla, qeyd edilən halların ərizədəki iradə bəyanının yanlış olması üçün əsas kimi çıxış etməsi və müqavilə öhdəliyinin xxxxtərəfindən yerinə yetirilməməsi qənaətinə gəlmək üçün yetərli dəlil hesab edilə bilməz.
93. Buna görə də kollegiya hesab edir ki, müqavilər predmeti olan qeyri-yaşayış sahəsi ilə bağlı öhdəlik xxxxtərəfindən yerinə yetirilmiş hesab edildiyndən birinci instasniya məhkəməsi həmin hissədə iddianı rədd etməklə qanuni və əsaslı nəticəyə gəlmişdir.
94. Iddiaçılar iddia edir ki, müqavilə üzrə verilməli olan mənzillər Azadlıq prospektinə baxan mənzillər olsa da, əvəzində verilən mənzilin həmin istiqamətə baxmır. Lakin, ##.##.2018-ci il tarixli Razılaşma müqaviləsinin özündə mənzilin pəncərəsinin hansı istiqamətə baxması ilə bağlı heç bir açıq şərt nəzərdə tutulmamışdır. Buna görə baxış bucağı ilə bağlı etiraz müqavilə pozuntusunu sübut etmək üçün hüquqi cəhətdən əsas kimi nəzərə alına bilməz.
95. Ikinci iş üzrə kirayə haqqının ödənilməsi tələbinə dair hissədə kollegiya qeyd edir ki, birinci instansiya məhkəməsi müqavilə öhdəliklərinin icra vəziyyətini nəzərə almaqla kirayə haqqını düzgün müəyyən etmişdir.
96. Belə ki, Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin e-*(***)-****/**** saylı ##.##.2024-cü il tarixli qətnaməsinə əsasən xxxxxxxxMTK-dan 2022-ci ilin iyun– 2024-cü ilin mart ayı üçün ödənilməmiş kirayə haqqının əvəzi olaraq 39600 manatın alınaraq iddiaçı1 xeyrinə, xxxxxxxxMTKdan 2022-ci ilin iyun xxxx2024-cü ilin mart ayı üçün ödənilməmiş kirayə haqqının əvəzi olaraq 26400 manatın iddiaçı2 xeyrinə ödənilməsi qət edilmişdir.
97. Iddiaçılar hazırda həmin qətnamə ilə kirayə haqlarının tutulması qət edilmiş aydan sonrakı müddətəxxxx2024-cü ilin aprel ayından iddia ərizəsi verilən tarixədək (dəqiqləşmə ərizəsinin verildiyi ##.##.2025-ci il tarixədək) müqavilə predmeti olan əmlakların onlara təhvil verilmədiyinə istinad edərək, kirayə haqlarının onların xeyrinə tutulmasını xahiş etmişdir.
98. Kollegiya hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsi düzgün olaraq 2024-cü ilin aprel ayından hesablanmaqla, iddiaçı2 mənzillərin yerli baxış zamanı təhvil verilməsini nəzərə alıb, həmin tarixədək xxxx##.##.2024-cü il tarixədək 6000 manat (1200 manat x 5 ay) kirayə haqqının iddiaçı2 xeyrinə tutulması qənaətinə gəlmişdir.
99. Digər iddiaçı iddiaçı1 ##.##.2025-ci il tarixdə ** saylı notariat ofisində "xxxx"xxxxilə aralarında bağlanmış ##.##.2018-ci il tarixli razılaşmaya əsasən ünvan 9 ünvanında yerləşən mənzilin əvəzinə Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu, Sahib Zeynalov 26 ünvanında yerləşən ümumi sahəsi 170 kv. metr olan qeyri-yaşayış sahəsi ilə bağlı pul vəsaitini əldə edib, həmin əmlakla bağlı MTK-ya qarşı hər hansı tələbinin olmaması barədə iradə ifadəsini bəyan etmişdir. Lakin qeyd edilməlidir ki, ərizədə göstərilən qeyri-yaşayış sahəsinin əmlakların yerində müayinəsi zamanı (##.##.2024-cü il tarixdə)xxxxtərəfindən iddiaçıya təqdim edilməsinə baxmayaraq, yerləşmə sahəsinə görə iddiaçı qeyri-yaşayış sahəsini təhvil almaqdan imtina etmiş, lakin ərizədə məhz yerli baxış zamanı təklif olunan əmlakı müqavilə üzrə cavabdehə verdiyi əmlakın əvəzinə qəbul etdiyini bildirmişdir.
100. Belə olan halda 2024-cü ilin aprel ayından hesablanmaqla, iddiaçının sonradan qəbul etdiyi, lakin yerli baxış zamanıxxxxtərəfindən qeyri-yaşayış sahəsinin təqdim olunduğu ##.##.2024-cü il tarixədək 9000 (1800 manat x 5 ay) manat kirayə haqqının iddiaçı1 xeyrinə tutulması barədə birinci instansiya məhkəməsinin gəldiyi qənaət qanuni və əsaslı hesab edilməlidir. 101.Cavabdehin apellyasiya şikayətinin dəlili odur ki, tərəfə məktub göndərilib, məhkəmədə də bildirilib ki, gəlib mənzili təhvil alsın. Onlar hesab edir ki, təhvil alınma üçün tərəfə müraciət edildikdən sonra kirayə haqqı ödəmək məcburiyyətində deyillər. Təkliflə bağlı məktub var, lakin akt yoxdur.
102. Kollegiya apellyasiya şikayətlərinin dəlillərini əsassız hesab edərək qeyd edir ki, birinci instansiya məhkəməsi mübahisələndirilən hissədə işin faktiki hallarını düzgün müəyyən etmiş, tərəflərin hüquq və vəzifələrini tənzimləyən maddi hüquq normalarını düzgün tətbiq etmiş və qətnamə öz məzmunu etibarilə qanuni və əsaslıdır. 103 Qeyd olunan xüsusatları nəzərə alaraq məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, apellyasiya şikayətləri təmin edilməməli, Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin ##.##.2026-cı il tarixli, *(***)- ***/**** saylı qətnaməsi mübahisələndirilən hissədə dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. 104 Kollegiya prosessual qanuvericiliyin tələblərinə əsasən hesab edir ki, apellyasiya şikayətinin verilməsi üçün ödənilmiş dövlət rüsumu tərəflərin özlərinə aid edilməlidir.
105. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 372, 382, 384, 392, 393, 402 və 405-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə kollegiyası
Qət etdi: Iddiaçılar iddiaçı2, iddiaçı1 və xxxxCavabdehxxxx tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətləri təmin edilməsin. Bakı şəhəri Nəsimi Rayon Məhkəməsinin ##.##.2026-cı il tarixli, *(***)-***/**** saylı qətnaməsi mübahisələndirilən hissədə dəyişdirilmədən saxlanılsın. Apellyasiya şikayətinin verilməsi üçün ödənilmiş rüsum tərəflərin özünə aid edilsin. Qətnamədən, qətnamə işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 2 ay müddətində Bakı Apellyasiya Məhkəməsi vasitəsi ilə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına kassasiya şıkayəti verilə bilər.
Sədrlik edən Günay Axundova Hakimlər Məhəmməd Rüstəmli Fərrux Qasımov