Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(3-6)-2129/2026 (09.09.2026)

Azərbaycan̈Respublikası̈adından Qətnamə Bakı̈şəhəri İş̈№̈e-2(3-6)-2129/2026 09.09.2026 BAKÏAPELLYASIYÄMƏHKƏMƏSI İddiaçı Məmmədov İsmayıl Rəşid oğlunun cavabdeh Nikitina İrina Vladimirovnaya qarşı mülki iş üzrə (Açar sözlər: pul tələbi) Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyası, hakim Abbasova Günel Məhərrəm qızının̈sədrliyïvə̈məruzəsïilə,̈ hakimlər Talışınski Fuad Şəmsəddin oğlundan və Məmmədov Məmməd Allahverdi oğlundan̈ibarəẗtərkibdə, məhkəmə̈iclas̈katibïSəmədzadə̈GünaÿSarastən̈qızının̈katibliyi, CavabdeḧNikitinäİrinäVladimirovnanın, cavabdehin̈nümayəndəsi-vəkilïvəkil1, Üçüncü şəxs Mübahisə predmeti barəsində müstəqil tələb irəli sürməyən üçüncü şəxs iştirakı̈ilə, İddiaçı Məmmədov İsmayıl Rəşid oğlunun cavabdeh Nikitina İrina Vladimirovnaya qarşı “görülmüş işlərə görə muzdun tələb edilməsi” tələbinə dair mülki iş üzrə Bakı şəhəri Pirallahı Rayon Məhkəməsinin ##.##.2026-cı il tarixli, *(***)-***/**** saylı qətnaməsindən cavabdeh tərəfindən̈verilmiş̈apellyasiya şikayətinə̈baxaraq,̈müəyyən̈etdi İŞİN HALLARI

1. İddiaçı Məmmədov İsmayıl Rəşid oğlu cavabdehlər Nikitina İrina Vladimirovnaya və X1rşı iddia tələbi ilə məhkəməyə müraciət edərək, cavabdehlər Nikitina İrina Vladimirovna və X1 müştərək qaydada 11.000 manat məbləğində pulun, 11.000 manat pul öhdəliyinə görə 797,50 manat faiz pulun, 123,40 manat məbləğində dövlət rüsumunun, vəkilin göstərdiyi yardıma görə ödənilmiş 1000 manat məbləğində pulun, cəmi 12.920,90 manat məbləğində pulun tutulub iddiaçı Məmmədov İsmayıl̈Rəşid̈oğlunäödənilməsïhaqqındäqətnamə çıxarılmasını̈xahiş̈etmişdir.

2. İddia ərizəsi onunla əsaslandırılmışdır ki, 2023-cü ilin yanvar ayının əvvəli ünvan 2 ünvanında yerləşən və təmiri olmayan mənzil 2-də, hamam və tualetdə müəyyən təmir işlərinin (kafel-metlax və s.) onun tərəfindən görülməsi üçün mənzilin mülkiyyətçisi X1 və onun anası Nikitina İrina Vladimirovna ilə aralarında şifahi danışıqlar olmuş, 1000 manat zəhmət haqqı (muzd) müqabilində (təmir) işlərinin onun tərəfindən görülməsi aralarında razılaşdırmışdır, yəni razılaşdırılmış işlərin görülməsini Yana və İrina Nikitina onu tapşırmışlar. İşləri bitirdikdən sonra razılaşdırılmış 1000 manat zəhmət haqqı ona ödənildi. İşini bəyəndikdən sonra Yana və İrina Nikitina mənzilin otaqlarının da təmir işlərini ona tapşırmışlar və razılıq əldə edildikdən sonra təmir işlərinə başlamışlar. Həmin müddət ərzində 2 otağı və mətbəx daxil olmaqla, demək olar ki, sıfırdan təmir etmiş (suvaq və divar kağızı (oboy) işləri, döşəmə- laminat vurulması, tavanalçipan işləri (fiqurlu) və s.). 2024-cü ilin sonlarında işini bitirdikdən sonra Yana və İrina Nikitina ilə aralarında mübahisə yarandı və onlar onu evdən qovdular, zəhmət haqqını (muzdunu) da verməmişlər. Bununla bağlı polis orqanında araşdırma da aparılmışdır. Bu səbəbdən məhkəməyə müraciət etmək məcburiyyətində qalmışdır. İşin hallarından da görünür ki, tərəflər arasında əvəzli şifahi xidmət müqaviləsinə əsaslan öhdəlik hüquq münasibətləri olmuşdur. İsmayıl Məmmədov təmir işlərini icra etməyi öhdəsinə götürmüş, Yana və İrina Nikitina isə görüləcək işlərin müqabilində zəhmət haqqı (muzd) ödəməlidir. Bundan sonra İsmayıl Məmmədov sözügedən mənzildə təmir işlərini tam başa çatdırmaqla, üzərinə düşən öhdəliyi yeinə yetirmiş, lakin, Yana və İrina Nikitina isə görülmüş işlərin müqabilində hər hansı ödəniş eməməklə, üzərlərinə düşən öhdəliklərini pozmuşlar, icra etməmişlər. Belə olan haldaiddiaçı İsmayıl Məmmədov cavabdehlər Yana və İrina Nikitinadan gördüyü işlərin əvəzində pul tələb etməkdə haqlıdır. Görülmüş işlərin dəyərinə münasibətdə qeyd edilməlidir ki, İsmayıl Məmmədovla Yana və İrina Nikitina arasında bağlanmış əvəzli şifahi müqaviləsində qiymət nəzərdə tutulmamışdır və belə olan halda, işlərin (müqavilənin) icrası müqabilində ödəniləcək pul müqayisəyə gələ bilən hallarda oxşar işlər və yaxidmətlər üçün adətən alınan qiymət üzrə ödənilməlidir. İddiaçı İsmayıl Məmmədov bildirir ki, PirAllahı rayonunda adətən ustalar mənzilin təmir pulunu, otaqda görüləcək bütün təmir işlərinə görə ümumilikdə 1 kv.metr üçün müəyyən edilən qiyməti nəzərə almaqla, təmir pulu hesablayırlar. PirAllahı rayonunda təmir pulu üçün ustalar onların əlişindən asılı olaraq otağın 1 kv.metri üçün 220-300 manat arası dəyişir. İsmayıl Məmmədovun sözügedən mənzildə apardığı təmir işlərinin ümumi həcmi təxminən 50 kv.metr sahəni təşkil etmişdir. Belə olan halda 50 kv.metr təmir işlərinə görə cavabdehlərdən müştərək qaydada minimum 11.000 manat (50 kv.metr x 220 manat (1 kv.metrə görə) = 11.000 manat) pul tutulmalıdır. cavabdehlər Nikitina İrina Vladimirovna və X1 müştərək qaydada 11.000 manat məbləğində pulun, 11.000 manat pul öhdəliyinə görə 797,50 manat faiz pulun, 123,40 manat məbləğində dövlət rüsumunun, vəkilin göstərdiyi yardıma görə ödənilmiş 1000 manat məbləğində pulun, cəmi 12.920,90 manat məbləğində pulun tutulub iddiaçı Məmmədov İsmayıl Rəşid̈oğlunäödənilməsïhaqqındäqətnamə̈çıxarılmasını̈xahiş̈etmişdir.

3. Daha sonra iddiaçı Məmmədov İsmayıl Rəşid oğlunun vəkili və nümayəndəsi vəkil2 iddia tələbinin həcminin azaldılması barədə ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, cavabdeh Nikitina İrina Vladimirovnadan 11.000 manat məbləğində pulun, 123,40 manat məbləğində dövlət rüsumunun, vəkilin göstərdiyi yardıma görə ödənilmiş 1000 manat məbləğində pulun, cəmi 12.123,40 manat məbləğində pulun tutulub iddiaçı Məmmədov İsmayıl Rəşid oğluna ödənilməsïhaqqındäqətnamə̈çıxarılmasını̈xahiş̈etmişdir.

4. Cavabdeḧtərəfindən̈yazılı̈etiraz̈məhkəməyə̈təqdim̈edilməmişdir.

5. Bakı şəhəri Pirallahı Rayon Məhkəməsinin ##.##.2026-cı il tarixli, *(***)-***/**** saylı qətnaməsi ilə iddia tələbi təmin edilmiş, 11.000 manat pul, 123,40 dövlət rüsumu və 1000 manat məbləğində hüquqi yardım haqqı olmaqla, ümumilikdə 12.123,40 manat pul Nikitina İrina Vladimirovnadan tutularaq Məmmədov İsmayıl Rəşid oğluna önənilməsi, iş üzrə keçirilmiş ekspertiza tədqiqatının dəyəri olan 400 manat cavabdeh Nikitina İrina Vladimirovnadan alınaraq̈“xxxx”̈MMC-nin̈hesabınäköçürülməsïqəẗedilmişdir.

6. Məhkəmə qeyd etmişdir ki, iddiaçı cavabdehə qarşı görülmüş təmir (podrat) işlərinə görə əmək haqqının ödənilməsi barədə iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. Tərəflər arasında şifahi razılaşmaya əsasən cavabdehin yaşayış evində təmir̈işlərïaparmış,̈lakin görülmüş işlərə görə ödəniş edilməmişdir. Tərəflər arasında yazılı müqavilə bağlanmasa da, onların arasında şifahi razılaşma mövcud olmuşdur. Həmin razılaşmaya əsasən iddiaçı cavabdehin evində təmir işləri yerinə yetirmişdir. Tərəflər arasında tanışlıq münasibət olduğundan əvvəlcədən işin dəyəri müəyyən edilməmişdir. Görülmüş işlərə görə muzdun tələb edilməsinə dair mülki iş üzrə zəhmət haqqının (usta xərcinin) hazırkı vaxtda real bazar qiymətinin müəyyən edilməsi məqsədi ilə mütəxəssis rəyi alınmışdır. Həmin rəyə əsasən görülmüş işlərin bazar dəyərinin 11.400 (on bir min dörd yüz) manat təşkil etdiyi müəyyən edilmişdir. Məhkəmə iclasında dindirilmiş şahidlərin ifadələri də iddiaçının göstərdiyi halları təsdiq etmiş, təmir işlərinin faktiki olaraq iddiaçı tərəfindən yerinə yetirildiyini sübuta yetirmişdir. Cavabdeh tərəfindən iddia tələbinin əsassız olduğunu təsdiq edən mötəbər sübutlar təqdim edilməmişdir.

7. Məhkəmə gəldiyi nəticəni, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 329, 386.1, 406,448.1, 752, 753, 756-ci maddələrinə və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2, 77.1 88, 107, 119.1, 121.1, 217.4-cü maddələrinə istinadla əsaslandırmışdır.

APELLYASİYA ŞİKAYƏTİNİN DƏLİLLƏRİ VƏ ŞİKAYƏTƏ ETİRAZIN DƏLİLLƏRİ

8. Cavabdeh Nikitina İrina Vladimirovna qətnamədən apellyasiya şikayəti verərək, Bakı şəhəri Pirallahı Rayon Məhkəməsinin ##.##.2026-cı il tarixli, *(***)-***/**** saylı qətnaməsinin ləğv edilməsi və iddianın təmin edilməməsi barədə yeni qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir.

9. Apellyasiya şikayəti onunla əsaslandırılmışdır ki, Pirallahı Rayon Məhkəməsinin ##.##.2026-cı il tarixli e-2(094)-211/2026saylı qətnaməsi ilə iddia tələbi təmin edilmişdir. Lakin hesab edir ki, həmin qətnamə aşağıdakı səbəblərdən əsassızdır və qanunazidd olduğu üçün ləğv edilməlidir. İşin faktiki halları ondan ibarətdir ki, iddiac̈ı Məmmədov İsmayıl Rəs̈id og̈lu cavabdehlər Nikitina İrina Vladimirovnaya və X1rs̈ı iddia tələbi ilə məhkəməyə müraciət edərək, cavabdehlər Nikitina İrina Vladimirovna və X1 müs̈tərək qaydada 11.000 manat məbləg̈ində pulun, 11.000 manat pul öhdəliyinə görə 797,50 manat faiz pulun, 123,40 manat məbləg̈ində dövlət rüsumunun, vəkilin göstərdiyi yardıma görə ödənilmis̈ 1000 manat məbləg̈ində pulun, cəmi 12.920,90 manat məbləg̈ində pulun tutulub iddiac̈ı Məmmədov İsmayıl Rəs̈id og̈luna ödənilməsi haqqında qətnamə c̈ıxarılmasını xahis̈ etmis̈dir. İddiaçının iddia tələbi heç bir əsaslı sübuta söykənmir. İşə əlavə edilmiş sənədlərdə iddia tələbini sübut edən heç bir mötəbər sübut yoxdur. Belə ki, ##.##.2025-ci il tarixli saat 11 30-a təyin edilmiş məhkəmə iclasında isə iddiaçının vəkili və etibarnamə üzrə nümayəndəsi tərəflər arasında evin təmiri ilə bağlı heç bir məbləğ barədə danışılmadığını bildirmişdir. Yuxarıda qeyd edildiyi kimi iddia tələbini sübut edən mötəbər sübutların olmaması ilə yanaşı, eyni zamanda iddianın əsaslığı ilə bağlı heç bir digər mötəbər sübutlarının olmaması səbəbindən iddia tələbi rədd edilməlidir. Hər bir pul tələbi mötəbər sübuta söykənməlidir. Usta sübut etməlidir ki, ev sahibi ona işi görməyi tapşırıb. Ortada nə qiymət razılaşması, nə də işin təhvil-təslim aktı var. Sübutsuz qərar çıxarılması(anadan pulun tutulması) Konvensiyanın 6-cı maddəsinin və mülkiyyət hüququnun pozulması deməkdir. Bu səbəbdəndə birinci instansiya məhkəməsinin heç bir mötəbər sübut (müqavilə, ödəniş qəbzi, təhvil-təslim aktı) olmadan ustanın xeyrinə qərar çıxararsa, bu, Konvensiyanın 6-cı maddəsinin (AİH M-in"İxtiyarilik" və "Ədalətli Araşdırma" Prinsipləri) pozulmasıdır. Sübutsuz tələbin təmin edilməsi ixtiyarilik (arbitrariness) sayılır. Məhkəmə qərarları tərəflərin arqumentlərinə əsaslanmalı və hər bir tələb maddi sübutlarla təsdiq olunmalıdır İddiaçının vəkili və nümayəndəsinin iddia ərizəsində və məhkəmə çıxışında evin təmiri ilə bağlı görülmüş işlər üçün ona ödənməli olan pulun ödənmədiyini bildirsədə, tərəflər arasında görülən işlərin müqabilində ödənməli olan pul məbləği barədə heç bir danışığın olmadığını bildirmişdir. Eyni hal iddiaçının özünündə çıxışında təkrarlanmışdır. Hamıya bəlli olan haldı ki, istənilən xidməti görülməmişdən qabaq tərəflər arasında görülən xidmətin (iş, mal) məbləği-dəyəri barədə ilkin razılıq olur. Həmçinin heç bir usta təmir etdiyi evdə digər ustalar tərəfindən görülmuş işin xidmət haqqısını özü ödəmir. Qeyd edilənlərdən aydınolurki, tərəflər yaxın (qızı ilə qeyri-rəsmi ər-arvad, yəni vətəndaş nikah) münasibətdə olublar. Belə ki, iddiaçı cavabdehin (qaynana-kürəkən) qızı ilə vətəndaş nikahı münasibətlərindədir. Bu fakt həm şahid ifadələri həm də, iş materiallarında olan foto və yaddaş qurğusunda olan video materiallarla da sübut olunur. Belə ki, şahidlərdən biri olan cavabdehin qızı bu səbəbdən anasının əleyhinə ifadə vermişdir. İddiaçı ilə cavabdehin qızı arasında yaxın münasibətlər olmasa idi hansı səbəbdən övlad ana əleyhinə ifadə verərki. Həmçinin evin təmir olunmalı olmasını da cavabdehin həmin qızı Anastasiya Nikitina ilə iddiaçı öz aralarında razılaşdırmışdır. Tərəflər arasında qeyd edilən münasibətlər olduğundan iddiaçı mənzilin təmirinə təmannasız dəstək olacağını və bunun üçün tərəfdən heç bir vəsait almayacağını ona bildirmişdir. Belə ki, iddiaçı tikinti sahəsində çalışdığından ustaların seçilməsində, materialların alınması və digər məsələlərin (nəzarət edilməsində) həllində ailənin bir üzvü kimi təmannasız köməklik göstərmişdir. Həmçinin təqdim edilən sübutların heç birində tərəflər arasında pul qarşılığında işin görülməsi barədə hər hansı razılaşmanın olmasını təsdiq etmir və cabahdehdən gördüyü işlərin pulu iki il ərzində tələb etməsi kimi halları təsdiq edəcək sübutları məhkəməyə təqdim edə bilməmis̈dir. Göründüyü kimi, iş materiallarında olan s̈ahid (ustaların izahatları iddia tələbinin əsaslandırıldıg̈ı halları, cavabdehin iddiaçıya məhz evin təmiri üçün hər hansı məbləğ ödənilməli olmasını sübut etmir və ona görə də məhkəmə tərəfindən mötəbər sübut kimi qəbul olunmamalıdır. Belə ki, həmin s̈ahidlər iddiac̈ının pul qarşılığında evi təmir etməsinin və cavabdehlə iddiaçı arasında belə bir razılaşmanın olmasının s̈ahidi olmamışlar. İddiaçı İsmayıl Məmmədov (usta) təmiri öz sevgilisinin Anastasiya Nikitinanın xahişi ilə və şəxsi münasibətlər zəminində (pulsuz olacağı təəssüratı ilə) edibsə, bu, hüquqi olaraq əvəzsiz xidmət hesab olunur. Bu fakt həm iddiaçının, həmdə Anastasiya Pavlovnanın məhkəməyə verdiyi izahatlar ilə öz təsdiqini tapmışdır. Belə ki, tərəflər evin təmiri ilə bağlı danışdıqlarını məhkəmədə bildirmişdirlər. Usta təmiri öz sevgilisinin xahişi ilə və şəxsi münasibətlər zəminində (pulsuz olacağı təəssüratı ilə) edibsə, bu, hüquqi olaraq əvəzsiz xidmət hesab olunur. İsmayıl Məmmədovun (usta) işi gördüyü-təmir apardığı müddətdə mülkiyyətçiyə və cavabdeh İrina Nikitinaya qarşı heç bir ödəniş tələbi irəli sürməməsi onun bu işi təmənnasız gördüyünə dair dolayısı sübutdur. Usta iddia edə bilər ki, ev sahibi və ya cavabdeh onun hesabına varlanıb. Lakin burada iki mühüm məqam var: · Hədiyyə niyyəti: Əgər iş görülən zaman usta pul tələb etməyib və bunu yaxınlıq münasibətlərinə -vətəndaş nikahına görə (pulsuz olaraq) edibsə, bu, hüquqi dildə "bağışlama" və ya "əvəzsiz xidmət" sayılır. Sonradan münasibətlər pozulduğu üçün pul tələb etmək hüquqi əsas yaratmır. Mülkiyyətçinin iradəsi: Ev sahibi təmiri sifariş verməyibsə, usta özbaşına və ya başqa şəxsin (sevgilisinin) xahişi ilə bu işi görübsə, mülkiyyətçi buna görə məsuliyyət daşımır. Digər tərəfdən Mülki hüquqa görə, öhdəlik müqavilədən yaranır. Usta ilə ev sahibi (bacı) və ya onun anası arasında xidmət göstərilməsinə dair nə yazılı, nə də şifahi müqavilə yoxdur. İddiaçı işi ev sahibi ilə deyil, öz sevgilisi, yəni vətəndaş nikahında olduğu (Anastasiya Nikitina) ilə olan şəxsi münasibətləri zəminində görüb. Birinci instansiya məhkəməsi sübutları düzgün qiymətləndirməmişdir. Sübutların bir növü sayılan işdə iştirak edən şəxslərin izahatları işdə olan başqa sübutlarla birlikdə̈onların̈heç̈birinə̈üstünlük̈verilmədən̈hərtərəfli,̈tam̈və̈obyektiv̈yoxlanılmalı̈və dəyərləndirilməlidir. Halbuki, sübutların düzgün dəyərləndirilməsi qanuni və əsaslı qətnamə çıxarılması̈baxımından̈mühüm̈əhəmiyyəẗdaşıyır.

10. İddiaçı Məmmədov İsmayıl Rəşid oğlu tərəfindən apellyasiya şikayətinə qarşı yazılı̈qaydadäetiraz̈daxil̈olmuşdur.

MƏHKƏMƏ İCRAATI İŞTİRAKÇILARININ İZAHATLARI

11. Məhkəmə iclasında iştirak edən cavabdeh və onun nümayəndəsi-vəkili apellyasiya şikayətini müdafiə edərək təmin edilməsini xahiş etdilər. Həmçinin cavabdehin nümayəndəsivəkili bildirdi ki, təmir olunan mənzil 2021-ci ildən üçüncü şəxsin mülkiyyətindədir. Təmir təklifi Anastasiyadan gəlib. 40 kv.m mənzil üç ilə təmir olunub. İddiaçı Anastasiya ilə birlikdə üç il yaşayıb. Qeyri-rəsmi ər-arvad münasibətlərində olublar. Niyyətləri həmin evdə yaşamaq istəyi olub. Evdə rəsmi iş yeri olan yeganə şəxs cavabdehdir. Cavabdeh qızına kömək məqsədilə krediẗgötürüb.̈Görülən̈işlər̈iddiaçının̈əvəzsiz̈xidmətïolmuşdur.

12. Məhkəmə iclasında iştirak edən üçüncü şəxs apellyasiya şikayətini müdafiə edərək təmin̈edilməsinïxahiş̈etmişdir.

13. İş üzrə iddiaçıya məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada məlumat verilməsinə baxmayaraq, iddiaçı heç bir üzrlü səbəb təqdim etmədən məhkəmə iclasında iştirak̈etməmişlər.̈

14. Məhkəmə kollegiyası işə tərəflərin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir.

MÜBAHİSƏNİN HƏLLİ İLƏ BAĞLI MƏHKƏMƏ ARAŞDIRMASININ ƏSASINI TƏŞKİL EDƏN SƏNƏDLƏR

15. İş materiallarında olan ##.##.2025–ci il tarixli arayışın surətindən görünür ki, izahatı alınan Nikitina İrina Vladimirovna ##.##.2025-ci il tarixdə ünvan 3 ünvanında evini təmir işləri ilə bağlı həmin ünvanda usta İsmayıl Məmmədovla aralarında sözlü mübahisə baş vermiş və bu səbəbdən DİN-nin 102 xidmətinə müraciət etdiyini, ##.##.2025-ci il tarixdə təkrarən Pirallahı RPİ-nə müraciətində zərurət aradan qalxdığından şikayət və tələbinin olmadığını, etdiyi şikayətin̈icraatının̈dayandırılmsını̈xahiş̈etdiyinïbildirmişdir.̈

16. İş materiallarında olan çıxarışın surətindən görünür ki, ünvan 1 ünvanındakı xüsusi mülkiyyəẗX1̈məxsusdur.̈

17. İş materiallarında olan ##.##.2025-ci il tarixli ekspert rəyindən görünür ki, Pirallahı rayonu, Pirallahı qəsəbəsi, 40-cı məhəllə, ev 2, mənzil 2 ünvanında aparılmış söküntü və təmir̈işlərïüzrə̈işçilik̈̈(ustäxərcləri)̈xərcin̈miqdarı̈11̈400̈manaẗtəşkil̈edir.̈

18. İş materiallarında olan qəbzlərin surətindən görünür ki, Məmmədov İsmayıl Rəşid oğlu tərəfindən hüquqi yardıma görə * saylı vəkil bürosunun hesabına ümumilikdə 1000 manat pul̈köçürülmüşdür.̈

TƏTBİQ EDİLƏN HÜQUQ və MƏHKƏMƏNİN MÖVQEYİ

19. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 372.6-cı maddəsinə görə apellyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin əsaslılığını onun düzünə və ya dolayısı ilə mübahisələndirilən hissəsində, şikayət qərarın ləğv edilməsinə yönəldikdə və ya apellyasiya şikayətində və ona etirazlarda ifadə olunmuş dəlillərə əsasən mübahisənin̈predmetïbölünməz̈olduqdäisə̈tam̈yoxlayır.

20. Həmin Məcəllənin 372.7-cïmaddəsinə əsasən, apellyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının tətbiqinin düzgünlüyünü̈apellyasiyäşikayətinin̈dəlillərindən̈asılı̈olmayaraq̈yoxlayır. Məhkəmə kollegiyası qeyd edir ki, cavabdeh tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətində qətnamənin ləğv edilməsi, iddia tələbinin rədd edilməsi xahiş edilir. Bu səbəbdən məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, apellyasiya baxışının predmetini qətnamənin bütövlükdə yoxlanılması təşkil̈edir. ̈̈̈̈̈̈̈̈21.̈Azərbaycan̈Respublikasının̈MülkïMəcəlləsinin̈: -752.1. Podrat müqaviləsinə görə podratçı müqavilədə nəzərdə tutulan işi icra etməyi, sifarişçïisə̈podratçıyärazılaşdırılmış̈muzd̈ödəməyïöhdəsinə̈götürür. -753.1. Sifarişçi podratçıya şərtləşdirilmiş muzd ödəməyə borcludur. Əgər həmin şəraitdə podratın yalnız muzd müqabilində yerinə yetirilməsi ehtimal edilirsə, belə hesab edilir ki, muzd dinməz razılıq əsasında şərtləşdirilmişdir. Əgər muzdun miqdarı müəyyənləşdirilməyibsə, adi muzdun şərtləşdirildiyi hesab olunur. Şərtləşdirilmiş muzd ödənildikdə, podratçının müqavilə üzrə̈razılaşdırılmış̈iş̈həcminə̈daxil̈olan̈bütün̈işlərïödənilmiş̈sayılır. -753.4. Müqavilədə nəzərdə tutulmayan və sifarişçi tərəfindən yerinə yetirilməsi tələb edilməyən işlər ödənilmir. Tələb edildikdə podratçı belə işlərin nəticələrini aradan qaldırmalıdır. Əgər o bunu ağlabatan müddət ərzində etməzsə, sifarişçi onları podratçının hesabına aradan qaldıra bilər. Bundan başqa, podratçı bütün digər zərər üçün sifarişçi qarşısında məsuliyyət daşıyır.

22. İş materiallarından müəyyən edilir ki, iddiaçı Məmmədov İsmayıl Rəşid oğlu məhkəməyə müraciət edərək cavabdeh Nikitina İrina Vladimirovnadan yaşayış sahəsində yerinə yetirdiyi təmir işlərinə görə 11.000 manat pul, 797,50 manat faiz, 123,40 manat dövlət rüsumu və hüquqi yardım üçün ödənilmiş 1.000 manat olmaqla, ümumilikdə 12.920,90 manat pulun tutulmasını xahiş etmişdir. İddiaçı tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, 2023-cü ilin əvvəlindən etibarən cavabdehlərə məxsus mənzildə müxtəlif təmir işlərini yerinə yetirmiş, əvvəlcə müəyyən işlərə görə 1.000 manat məbləğində əmək haqqı barədə razılıq əldə edilmiş, sonradan mənzilin digər otaqlarında və hamam otağında da təmir işləri görülmüş, lakin görülmüş̈işlərə̈görə̈razılaşdırılmış̈əmək̈haqqı̈tam̈ödənilməmişdir. Pirallahı Rayon Məhkəməsinin ## #### 2026-cı il tarixli qətnaməsi ilə iddia tələbi qismən təmin edilmiş, Nikitina İrina Vladimirovnadan iddiaçının xeyrinə 11.000 manat, 123,40 manat dövlət rüsumu və 1.000 manat hüquqi yardım xərci olmaqla, ümumilikdə 12.123,40 manat tutulmuşdur. Məhkəmə həmin nəticəyə gələrkən tərəflər arasında təmir işlərinin görülməsi barədə şifahi razılaşmanın mövcud olduğunu, görülmüş işlərin dəyərinin müəyyən edilməsi məqsədilə keçirilmiş ekspertiza nəticəsində işçilik xərclərinin 11.400 manat müəyyən edildiyini və həmin məbləğin iddiaçının tələb etdiyi 11.000 manatla uyğunluq təşkil etdiyini əsas götürmüşdür. Cavabdeh qətnamədən apellyasiya şikayəti verərək onun ləğv edilməsini və iddianın rədd̈olunmasını̈xahiş̈etmişdir. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi iş materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, apellyasiya şikayəti təmin edilməli, birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsi ləğv edilərək iddia rədd edilməlidir.

23. Məhkəmə kollegiyası ilk növbədə qeyd edir ki, mübahisəli münasibətin hüquqi mahiyyətinə düzgün qiymət verilməsi üçün tərəflər arasında yaranmış faktiki münasibətin müəyyən̈edilməsïzəruridir. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun ## #### 2026-cı il tarixli, №** saylı “Podrat müqaviləsindən irəli gələn mübahisələrdə qanunvericiliyin tətbiqi təcrübəsi haqqında” Qərarının 1.1-ci bəndinə əsasən podrat müqaviləsi podratçının müqavilədə nəzərdə tutulan işi icra etmək, sifarişçinin isə bunun müqabilində razılaşdırılmış muzd ödəmək öhdəliyini nəzərdə tutan müqavilədir. Həmin Qərarın 1.2-ci bəndinə görə podrat müqaviləsinin predmetini podratçı tərəfindən müəyyən işin görülməsi və həmin işin nəticəsinin sifarişçiyə təhvil verilməsi təşkil edir. İş üzrə müəyyən edilmiş hallardan görünür ki, iddiaçı tərəfindən yaşayış mənzilində təmir işlərinin görülməsi mübahisələndirilmir. Lakin təmir işlərinin görülməsi faktı öz-özlüyündə həmin işlərə görə pul ödəmək öhdəliyinin məhz iş üzrə cavabdehin üzərinə düşdüyünü təsdiq etmir. Podrat münasibətində muzd ödəmək öhdəliyi podrat işlərinin görülməsini sifariş edən şəxsin̈–̈yənïsifarişçinin̈üzərinə̈düşür.̈ İş materiallarından görünür ki, təmir işlərinin görülməsi ilə bağlı ilkin razılaşmanın əldə olunmasında və sonrakı təmir işlərinin sifariş edilməsində Anastasiya Nikitinanın iştirakı olmuş, iddiaçı öz izahatında da onunla təmir işlərinin görülməsi barədə razılaşdığını bildirmişdir. Belə ki, iş materiallarında olan izahatlardan görünür ki, təmir işlərinin görülməsi barədə iddiaçı ilə Anastasiya Nikitina arasında danışıq olmuş, təmirin ayrı-ayrı mərhələləri onun tərəfindən müəyyən edilmiş, görülən işlərin nəticəsinə münasibət bildirilmiş və təmir prosesində faktiki olaraq sifarişçi funksiyasını məhz həmin şəxs həyata keçirmişdir. Bununla yanaşı, iş üzrə cavabdeh qismində Anastasiya Nikitina göstərilməmiş, ona qarşı hər hansı pul tələbi irəli sürülməmiş̈və̈həmin̈şəxs̈iş̈üzrə̈cavabdeḧqismində̈prosesə̈cəlb̈edilməmişdir.̈

24. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 50.3-cü maddəsinə əsasən iddiätələbinin̈yönəldiyïşəxslər̈cavabdeḧhesab̈olunurlar.̈ Həmin Məcəllənin 54.1-ci maddəsinə görə isə iddia cavab verməli olmayan şəxsə verildikdə məhkəmə iddiaçının razılığı ilə ilkin cavabdehi əsl cavabdehlə əvəz edə bilər. Lakin hazırkı işdə iddiaçı tərəfindən belə prosessual əvəzlənmə həyata keçirilməmiş, AnastasiyäNikitinäiddiätələbinin̈yönəldiyïşəxs̈kimïmüəyyən̈edilməmişdir. Bu baxımdan məhkəmə iddiaçının iradəsindən kənar olaraq mübahisənin faktiki iştirakçısını̈cavabdehlə̈əvəz̈edə̈və̈yäiddiätələbinin̈subyektinïdəyişə̈bilməz.̈

25. Birinci instansiya məhkəməsi iddianın təmin edilməsini əsasən ## ###### 2025-ci il tarixli ekspert rəyi ilə müəyyən edilmiş 11.400 manatlıq işçilik xərci ilə əlaqələndirmişdir. Lakin̈büyanaşmädüzgün̈deyildir. Belə ki, Ali Məhkəmə Plenumunun ## #### 2026-cı il tarixli №** saylı Qərarının 3.3–3.5ci bəndlərindən irəli gəlir ki, podrat müqaviləsində muzdun miqdarı şərtləşdirildikdə sifarişçi razılaşdırılmış muzdun ödənilməsinə borcludur. Muzdun miqdarı müəyyən edilmədikdə isə adi muzd, yəni işlərin görüldüyü vaxt mövcud olan orta bazar qiyməti əsas götürülə bilər. Belə halda məhkəmə zəruri olduqda ekspertiza və digər sübutlar əsasında həmin orta bazar qiymətinïmüəyyən̈edə̈bilər. Deməli, ekspertiza ilə müəyyən edilmiş orta bazar qiyməti podrat münasibətinin mövcudluğunu və həmin münasibətin tərəflərini müəyyən edən sübut deyil. Ekspert yalnız görülmüş təmir işlərinin işçilik baxımından bazar dəyərini müəyyən etmişdir. Ekspert rəyində göstərilən̈11.400̈manaẗməbləğ: -tərəflər arasında razılaşdırılmış müqavilə qiyməti kimi müəyyən edilməmişdir; -Nikitina İrina Vladimirovna ilə iddiaçı arasında razılaşdırılmış muzd kimi müəyyən edilməmişdir; -X1 ilə iddiaçı arasında razılaşdırılmış muzd kimi müəyyən edilməmişdir(mənzilin mülkiyyətçisi); -həmin şəxslərin iddiaçıya 11.000 manat borclu olmasını müəyyən etmir. Məhkəmə kollegiyası qeyd edir ki, ekspert rəyi işlərin bazar dəyərini müəyyən edə bilər, lakin həmin borcun konkret hansı şəxsin üzərinə düşdüyünü müəyyən edə bilməz. Bu məsələ məhkəmənin̈hüquqïqiymətləndirməsinə̈aiddir.̈

26. Birinci instansiya məhkəməsi faktiki olaraq iki müxtəlif məsələni eyniləşdirmişdir:

1. iddiaçının müəyyən təmir işlərini görməsi və həmin işlərin bazar dəyərinin mövcud olması;

2. həmin işlərin sifarişçisinin cavabdeh olması və onun iddiaçıya həmin məbləği ödəmək öhdəliyinin̈yaranması. Halbuki birinci halın müəyyən edilməsi avtomatik olaraq ikinci halın sübut olunması demək deyildir. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsi əvvəlcə iddiaçının hansı şəxslə podrat münasibətinə daxil olduğunu, həmin şəxsin kim olduğunu və muzd ödəmək öhdəliyinin̈kimin̈üzərinə̈düşdüyünü̈müəyyən̈etməlïidi. Yalnız bundan sonra, həmin şəxsin iş üzrə cavabdeh olması şərtilə, Mülki Məcəllənin 753.1-ci maddəsi və Ali Məhkəmə Plenumunun Qərarının 3.5-ci bəndinə uyğun olaraq muzdun miqdarının müəyyənləşdirilməsi məsələsinə keçmək mümkün idi. Hazırkı işdə isə bu ardıcıllıq gözlənilməmişdir.

27. Məhkəmə kollegiyası xüsusi olaraq qeyd edir ki, iş materiallarında təmir prosesində Anastasiya Nikitinanın fəal iştirak etməsi, təmir işlərinin onun təşəbbüsü və razılığı ilə görülməsi, görülmüş işlərə münasibət bildirməsi barədə məlumatlar mövcuddur. Bu hallar onun podrat münasibətində sifarişçi kimi çıxış edib-etməməsinin qiymətləndirilməsi baxımından mühüm̈əhəmiyyəẗdaşıyır.̈ Podrat müqaviləsində sifarişçinin müəyyən edilməsi üçün əsas meyar mülkiyyət hüququ deyil, konkret işin görülməsi barədə müqavilə münasibətinin kim tərəfindən yaradılması və muzd̈ödəmək̈öhdəliyinin̈kimin̈üzərinə̈götürülməsidir. Ali Məhkəmə Plenumunun Qərarında podrat münasibətlərinin mahiyyəti məhz podratçının iş görməsi və sifarişçinin həmin işin müqabilində muzd ödəməsi üzərində qurulmuşdur. Hazırkı işdə isə iddiaçı özünün faktiki olaraq münasibətdə olduğu şəxsi cavabdeh qismində göstərməmişdir. Bu səbəbdən cavabdehlər Nikitina İrina Vladimirovnanın iddiaçı qarşısında mübahisəlïpodraẗöhdəliyinin̈daşıyıcıları̈olduğüsübutäyetirilməmişdir.̈ Bundan əlavə, iddiaçının öz izahatından müəyyən olunur ki, mənzilin təmirində digər ustalar da iştirak etmiş və həmin şəxslərin pulunun ödənilməsi ilə bağlı müxtəlif ödənişlər həyata keçirilmişdir. Buna görə ekspert tərəfindən müəyyən edilmiş 11.400 manat məbləğində bütün işçilik xərclərinin məhz iddiaçının şəxsi əməyinin dəyəri olması da ayrıca və mötəbər sübutlarlämüəyyən̈edilməmişdir. Məhkəmə kollegiyası həmçinin nəzərə alır ki, mübahisə predmeti olan mənzil X1 mülkiyyətindədir. İddia isə son nəticədə yalnız Nikitina İrina Vladimirovnaya qarşı saxlanılmışdır. Belə olan halda İrina Nikitina tərəfindən mənzildə təmir işlərinin aparılmasına razılıq verilməsi və ya təmir prosesində iştirak etməsi öz-özlüyündə onun iddiaçı qarşısında 11.000 manat məbləğində şəxsi öhdəlik götürməsi anlamına gəlmir. Məhkəmə tərəfindən İrina Nikitina ilə iddiaçı arasında məhz mübahisəli təmir işlərinin ödənişli əsasda görülməsi barədə razılaşmanın̈hansı̈sübutlarlätəsdiq̈olunduğümüəyyən̈edilməmişdir. İş üzrə cavabdeh İrina Nikitina isə sonrakı təmir işlərinin ödənişsiz görüldüyünü, iddiaçının ailəvi və şəxsi münasibətlər çərçivəsində mənzildə təmir işləri apardığını, həmin işlər üzrə iddiaçı ilə hər hansı konkret məbləğ barədə razılaşmanın olmadığını bildirmişdir. Məhkəmə kollegiyası bu izahatların iş üzrə digər sübutlarla birlikdə qiymətləndirilməsini zəruri hesab edir. Bununla yanaşı, Ali Məhkəmə Plenumunun ## #### 2026-cı il tarixli №** Qərarının 4.2-ci bəndində podratçı tərəfindən sifarişçinin tələbi ilə görülmüş əlavə işlərin dəyərinin tələb edilməsi ilə bağlı xüsusi sübutetmə yükü müəyyən edilmişdir. Həmin hüquqi mövqeyə əsasən podratçı əlavə işləri sifarişçinin tələbi ilə və ayrıca muzd müqabilində yerinə yetirdiyini, habelə işə başlamazdan əvvəl bu barədə sifarişçiyə məlumat verdiyini sübut etməlidir. Qərarın 4.3.1-ci bəndinə əsasən isə müqavilə üzrə görülməli olan işlərlə bağlı əlavə işlərin dəyərinin ödənilməsi mübahisəsində də sübutetmə yükü podratçının üzərinə düşür və podratçı sifarişçinin əlavə işlərin görülməsindən məlumatlı olmasını və həmin işlərin görülməsinə etiraz etməməsini sübut etməlidir. Bu hallar müəyyən edilmədikdə sifarişçinin əlavə işlərin dəyərini ödəmək̈öhdəliyïyaranmır. Hazırkı işdə isə iddiaçı sonrakı təmir işlərinin görülməsini və onların dəyərini göstərsə də, həmin işlərin cavabdehin sifarişi ilə ayrıca muzd müqabilində həyata keçirilməsi barədə razılaşmanı mötəbər sübutlarla təsdiq edə bilməmişdir. Əksinə, iş materiallarında tərəflərin şəxsi münasibətlərinin olması, iddiaçının müəyyən müddət ərzində mənzildə yaşaması və ya ailə üzvü kimi qəbul edilməsi, təmir işlərinin uzun müddət ərzində aparılması və qiymətin əvvəlcədən müəyyən edilməməsi barədə hallar mövcuddur. Bu hallar tərəflər arasındakı münasibətlərin̈hüquqïmahiyyətinin̈müəyyən̈edilməsində̈əhəmiyyətlidir. Mülki Məcəllənin 386.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır, qanunda nəzərdə tutulmuş digər hallar istisna təşkil edir. Mülki Məcəllənin 385.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyə əsasən bir şəxs digər şəxsin xeyrinə müəyyən hərəkəti etməli, kreditor isə borcludan öhdəliyin icrasını tələb etmək hüququnämalikdir. Hazırkı işdə cavabdehin iddiaçı qarşısında 11.000 manat ödəmək öhdəliyinin yaranmasına səbəb olan müqavilə şərtləri mötəbər sübutlarla müəyyən edilmədiyindən, həmin məbləğin cavabdehdən̈tutulması̈üçün̈hüquqïəsas̈mövcud̈deyildir.̈ Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsi təmir işlərinin faktiki görülməsi faktına həddindən artıq əhəmiyyət vermiş, lakin həmin işlərin hansı hüquqi əsasla və hansı tərəfin sifarişi ilə, habelə hansı ödəniş şərtləri əsasında görüldüyünü kifayət qədər araşdırmamışdır. Beləliklə, birinci instansiya məhkəməsinin “tərəflər arasında şifahi podrat müqaviləsi olmuşdur” nəticəsi sübutların məcmusu ilə təsdiq olunmur. Bununla əlaqədar məhkəmə kollegiyası qeyd edir ki, şifahi müqavilənin hüquqi baxımdan mümkün olması onun mövcudluğunun̈və̈məzmununun̈sübuẗedilməsinə̈dair̈prosessual̈tələblərïaradan̈qaldırmır.

28. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. İddiaçı cavabdehdən pul tələb etdiyinə görə onun məhz həmin pul öhdəliyinin borcluları olduğunüsübuẗetməlïidi.̈Lakin̈iş̈materiallarında: -̈NikitinäİrinäVladimirovnäilə̈iddiaçı̈arasındä11.000̈manatlıq̈podraẗrazılaşmasını; -cavabdehin̈təmir̈işlərinin̈sifarişçisïkimïçıxış̈etdiyini; -11.000 manat məbləğində borcun məhz cavabdehlər tərəfindən ödənilməli olduğunu təsdiq̈edən̈kifayəẗqədər̈mötəbər̈sübuẗmüəyyən̈edilmir. Bunun əksinə, iş materiallarının məcmusundan təmir işlərinin sifarişi və təşkili ilə bağlı faktiki münasibətlərin başqa şəxslə – Anastasiya Nikitinanın iştirakı ilə yaranması görünür. Bu halda ekspert rəyinin 11.400 manat məbləğində işçilik xərcini müəyyən etməsi iddianın məhz̈hazırkı̈cavabdehlərə̈qarşı̈təmin̈edilməsïüçün̈kifayəẗetmir. ̈̈̈̈̈̈̈̈Beləliklə,̈birincïinstansiyäməhkəməsi: -mübahisəlïpodraẗmünasibətinin̈faktikïtərəflərinïdüzgün̈müəyyən̈etməmiş; -sifarişçinin̈kim̈olması̈məsələsinə̈lazımïhüquqïqiyməẗverməmiş; -eksperẗrəyinin̈hüquqïəhəmiyyətinïdüzgün̈qiymətləndirməmiş; -görülmüş işlərin bazar dəyəri ilə konkret cavabdehin öhdəliyinin yaranmasını eyniləşdirmiş; -nəticədə iddiaçı ilə cavabdeh arasında sübuta yetirilməmiş podrat öhdəliyinin mövcudluğunüqəbul̈etmişdir.

29. Beləliklə, məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsi iş üzrə faktiki halları tam və obyektiv müəyyən etməmiş, sübutları düzgün qiymətləndirməmiş, maddi və prosessual hüquq normalarını düzgün tətbiq etməmiş, dispozitivlik, çəkişmə, tərəflərin prosessual bərabərliyi və əsaslandırılmış məhkəmə qərarı prinsiplərini pozmuşdur. Bu səbəbdən qətnamə ləğv edilməli, iddia tələbləri isə əsassız olduğundan təmin edilməməlidir.

30. MPM-nin 384.0.2-ci maddəsinə görə, apellyasiya instansiyası məhkəməsi qətnaməni tamamilə və ya qismən ləğv edə bilər və birinci instansiya məhkəməsində müəyyən edilmiş hallar̈və̈yäəlavə̈təqdim̈olunmuş̈sübutlar̈əsasındäyenïqətnamə̈qəbul̈edə̈bilər.

31. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin̈119.2,̈384,̈392,̈393̈və̈402.1̈maddələrinïrəhbər̈tutaraq,̈məhkəmə̈kollegiyası

QƏT ETDİ:

Apellyasiyäşikayətïtəmin̈edilsin. Bakı şəhəri Pirallahı Rayon Məhkəməsinin ##.##.2026-cı il tarixli, *(***)-***/**** saylı qətnaməsïləğv̈edilsin.̈İş̈üzrə̈yenïqətnamə̈qəbul̈edilsin. İddiätələbïtəmin̈edilməsin. Apellyasiya şikayətinin verilməsi üçün cavabdeh tərəfindən ödənilmiş dövlət rüsumu özünə̈aid̈edilsin. Qətnamədən təqdim olunduğu gündən 2 (iki) ay müddətində Bakı Apellyasiya Məhkəməsi vasitəsilə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına kassasiyäşikayətïverilə̈bilər.̈

Sədrlik edən: Günel Abbasova Hakimlər: Fuad Talışınski Məmməd Məmmədov

Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(3-6)-2129/2026

Eyni kateqoriyada digər qərarlar