Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Qərardad — İş №e-2(3-6)-2338/2026

Azərbaycan Respublikası adından Qərardad Bakı şəhəri İş № e-2(3-6)-2338/2026 12.06.2026 BAKI APELLYASIYA MƏHKƏMƏSI Hakimlər X2 (sədrlik edən və məruzəçi), Babayev Fuad Fikrət oğlu və X1 ibarət tərkibdə, Bakı şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsinin *(***)-****/**** saylı, ##.##.2025-ci il tarixli qətnaməsinə izah verilməsi barədə Bakı şəhəri Nərimanov rayon İcra şöbəsinin ərizəsi üzrə çıxarılmış Bakı şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsinin ##.##.2026-cı il tarixli, *(***)- ****/**** saylı qərardadından cavabdeh Cavabdeh MTK tərəfindən verilmiş şikayətə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin xxxxsında, yazılı icraat qaydasında baxaraq, məhkəmə kollegiyası MÜƏYYƏN ETDİ: Bakı şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsinin *(***)-****/**** saylı, ##.##.2025-ci il tarixli qətnaməsi ilə İddiaçı İrza qızının xxxx MTK-ya qarşı ilk iddiasının qismən təmin edilməsi, Bakı şəhəri, Xan Şuşinski küçəsi 44 ünvanda yеrləşən yеni tikili xxxxnın 9-cu mərtəbəsində yеrləşən 93,99 kv.m sahədən ibarət mənzilə görə 184.220 manat, 9-cu mərtəbəsində yеrləşən 84,95 kv.m sahədən ibarət mənzilə görə 166.500 manat, 10-cu mərtəbəsində yеrləşən 84,95 kv.m sahədən ibarət mənzilə görə 166.500 manat pulun Cavabdeh MTK-dan alınaraq İddiaçı İrza qızına vеrilməsi, ilk iddianın qalan hissədə təmin еdilməməsi, Cavabdeh MTK-nın İddiaçı İrza qızına qarşı “müqavilə öhdəliyinin icrası” tələbinə dair qarşılıqlı iddiasının təmin edilməsi, İddiaçı İrza qızından adına dövlət rеyеstrində ##.##.2008-ci il tariхdə vеrilmiş ******* saylı çıхarış əsasında оna məхsus və tərəflər arasında bağlanmış ##.##.2018-ci il tariхli müqavilədə razılaşdırılmış, ünvan 1 ünvanında yerləşən 228 kv.m torpaq sahəsinin Cavabdeh MTK-nın mülkiyyətinə verilməsinin Хəlilоva Gülarə İrza qızından tələb еdilməsi, qətnamənin mənzillərə görə məbləğlərin ödənilməsi və ünvan 1 ünvanında yerləşən 228 kv.m torpaq sahəsinin Cavabdeh MTK-nın mülkiyyətinə vеrilməsi hissələrində еyni vaхtda icra еdilməsi qət edilmişdir. Bakı şəhəri Nərimanov rayon İcra şöbəsinin icra məmuru Babək Qarayev ərizə ilə Bakı şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsinə müraciət edərək, Bakı şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsinin *(***)-****/**** nömrəli, ##.##.2025-ci il tarixli icra sənədi üzrə “İddiaçı İrza qızından adına dövlət rеyеstrində ##.##.2008-ci il tariхdə vеrilmiş ******* saylı çıхarış əsasında оna məхsus və tərəflər arasında bağlanmış ##.##.2018-ci il tariхli müqavilədə razılaşdırılmış, ünvan 1 ünvanında yerləşən 228 kv.m torpaq sahəsinin Cavabdeh MTK-nın mülkiyyətinə verilməsi Хəlilоva Gülarə İrza qızından tələb еdilsin” hissəsində “mülkiyyətə vermək” ifadəsinin nəyi ehtiva etməsi, yəni reyestr xidmətindən müvafiq çıxarışın verilməsi, istifadəyə verilməsi, yaxud digər hərəkətləri və İddiaçı İrza qızının mülkiyyətində torpaq sahəsi olmadığı təqdirdə qətnamənin hansı üsulla icra edilməsi məsələsinə izah verilməsini xahiş etmişdir. Bakı şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsinin ##.##.2026-cı il tarixli, 2(005)- ****/**** saylı qərardadı ilə ərizə təmin edilməmişdir. Cavabdeh Cavabdeh MTK həmin qərardaddan şikayət verərək, qərardadın ləğv edilməsini və ərizəsinin təmin edilməməsini xahiş etmişdir. Şikayət onunla əsaslandırılmışdır ki, qətnaməyə izah verilməsi ilə bağlı ərizəni təmin etməməkdə məhkəmə haqlı olmuş, nümayiş etdirdiyi mövqeyi, qətnamə və onun əsasında verilmiş icra sənədinin məzmunu ilə uyğun və istinad etdiyi qanun normalarına görə hüquqi əsaslıdır. Lakin məhkəmə qərardadında ərizənin təmin edilməməsi ilə bağlı qeyd etdiyi mövqeyindən sonra, qətnamənin məzmununa zidd və ümumiyyətlə qətnaməyə aid olmayan məsələlərlə bağlı, qətnamənin məzmununu dəyişdirən əlavə şərhlər vermişdir. Bu da qətnaməyə izah verilməsi təsbit olunmuş Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 230.1-ci və “İcra haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 14.2-ci maddələrinin tələblərinin aşkar şəkildə pozulmasına səbəb olmuşdur. Bakı şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsinin ##.##.2026-cı il tarixli, 2(005)- ****/**** saylı qərardadı ilə şikayət təmin edilməmiş və baxılması üçün Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə göndərilmişdir. İşdə iştirak edən şəxslərə şikayətə yazılı icraat qaydasında baxılması barədə əvvəlcədən məlumat (bildiriş) göndərilmiş, iddiaçı məhkəməyə ərizə ünvanlayaraq şikayətin təmin edilməməsini xahiş etmiş, lakin işə məhkəmə iclasında baxılması barədə vəsatət daxil olmamışdır. Məhkəmə kollegiyası şikayətin dəlillərini iş materialları ilə birlikdə araşdıraraq hesab edir ki, şikayət təmin olunmamalı, birinci instansiya məhkəməsinin qərardadı dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Belə ki, “İcra haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun: 14.1-ci maddəsinə əsasən icra sənədində göstərilmiş tələblər aydın olmadıqda, icra məmuru həmin icra sənədinin verilməsi üçün əsas olmuş qərarın, habelə qanuna əsasən icra sənədi sayılan sənədin izah olunması barədə müvafiq məhkəməyə və ya digər orqana ərizə ilə müraciət etməlidir; 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə və ya digər orqan icra məmurunun ərizəsinə onun daxil olduğu vaxtdan 10 gün müddətində baxır və icra sənədinin verilməsi üçün əsas olmuş müvafiq qərarı, habelə qanuna əsasən icra sənədi sayılan sənədi onların məzmununu dəyişdirmədən izah edir. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Plenumunun "Məhkəmə qətnaməsi haqqında" ##.##.2005-ci il tarixli, * nömrəli Qərarının 14-cü bəndində göstərmişdir ki, qətnamə aydın və dəqiq olmadıqda, həmçinin ziddiyyətli olduqda işi həll etmiş hakim (məhkəmə tərkibi) qətnamənin məzmununu dəyişdirmədən onu izah etməyə haqlıdır. Qətnaməni izah etmək yolu ilə onun dəyişdirilməsinə və yaxud onda məhkəmə baxışının predmeti olmayan məsələlərin həll edilməsinə yol verilmir. Məhkəmə kollegiyası işin hallarına və şikayətin dəlillərinə istinadən ilk növbədə qeyd edir ki, Bakı şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsinin *(***)-****/**** saylı, ##.##.2025-ci il tarixli qətnaməsinə əsasən Bakı şəhəri, Xan Şuşinski küçəsi 44 ünvanda yеrləşən yеni tikili xxxxnın 9-cu mərtəbəsində yеrləşən 93,99 kv.m sahədən ibarət mənzilə görə 184.220 manat, 9-cu mərtəbəsində yеrləşən 84,95 kv.m sahədən ibarət mənzilə görə 166.500 manat, 10-cu mərtəbəsində yеrləşən 84,95 kv.m sahədən ibarət mənzilə görə 166.500 manat məbləğində pul vəsaiti Cavabdeh MTK-dan alınaraq İddiaçı İrza qızına vеrilməli, İddiaçı İrza qızından adına dövlət rеyеstrində ##.##.2008-ci il tariхdə vеrilmiş ******* saylı çıхarış əsasında оna məхsus və tərəflər arasında bağlanmış ##.##.2018-ci il tariхli müqavilədə razılaşdırılmış, ünvan 1 ünvanında yerləşən 228 kv.m torpaq sahəsinin Cavabdeh MTK-nın mülkiyyətinə verilməsi Хəlilоva Gülarə İrza qızından tələb еdilməli, mənzillərə görə məbləglərin ödənilməsi və ünvan 1 ünvanında yerləşən 228 kv.m torpaq sahəsinin Cavabdeh MTK-nın mülkiyyətinə vеrilməsi hissələri еyni vaхtda icra еdilməlidir. Həmin qətnamə qanuni qüvvəsini aldıqdan sonra onun əsasında verilmiş icra sənədi üzrə Bakı şəhəri Nərimanov rayon İcra şöbəsi tərəfindən icra icraatına başlanmışdır. Bundan sonra Bakı şəhəri Nərimanov rayon İcra şöbəsinin ica məmuru qeyd edilən qətnamə üzrə verilmiş icra sənədinə izah verilməsini xahiş etmişdir. Birinci instansiya məhkəməsi də həmin ərizəni rədd etmişdir. Məhkəmə kollegiyası ilk növbədə qeyd edir ki, qətnaməni (onun əsasında verilmiş icra sənədini) izah etmək yolu ilə onun dəyişdirilməsinə və yaxud məhkəmə baxışının predmeti olmayan məsələlərin həll edilməsinə yol verilmir. Qətnaməyə (icra sənədinə) izah verilməsinin əsaslarını müəyyən edən qanunvericiliyin tələblərinə əsasən qətnaməyə izah verilməsi elə bir prosesual fəaliyyəti nəzərdə tutur ki, bu zaman qətnamə onun məzmununu, yəni yalnız qətnamədə olan sözlərin və ifadələrin şərh edilməsi yolu ilə izah olunur. Ona görə də qanunvericilikdə qətnamənin (icra sənədinin) onun məzmunu dəyişdirilmədən izah olunmasının mümkünlüyü nəzərdə tutulur. Hazırda icra məmuru Bakı şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsinin *(***)-****/**** saylı, ##.##.2025-ci il tarixli qətnaməsinə əsasən verilmiş icra sənədinin izah olunmasını xahiş edir. Lakin həmin icra sənədində anlaşılmayan ifadələrdən istifadə edilməmişdir. Birinci instansiya məhkəməsi də bu hallara istinadən haqlı olaraq icra sənədinin izah edilməsi üçün hər hansı əsasın olmaması qənaətinə gəlmişdir. Lakin bu mövqeydən çıxış etməsinə baxmayaraq, birinci instansiya məhkəməsi hər hansı əsas olmadan tərəflər arasında mövcud olmuş başqa bir məhkəmə mübahisəsi nəticəsində çıxarılmış məhkəmə aktına istinad edərək, həmin ərazidə yaşayış xxxxsının inşa edildiyini qeyd etmiş və icra sənədində göstərilən 228 kv.m torpaq sahəsinin əvvəlki vəziyətdə naturada verilməsinin artıq mümkün olmadığını, bu səbəbdən həmin öhdəliyin icrasının faktiki olaraq mümkün olmadığını vurğulamışdır. Bununla da icra sənədinin məzmununa zidd və ümumiyyətlə icra sənədinə aid olmayan məsələlərə toxunaraq, hüquqi nəticə etibarı ilə icra sənədinin məzmununu dəyişdirmişdir ki, bu da yol verilməzdir. Hər bir halda, Bakı şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsinin *(***)-****/**** saylı, ##.##.2025-ci il tarixli qətnaməsi qanuni qüvvəsini almış və həmin qətnaməyə (onun əsasında verilmiş icra sənədinə) əsasən ünvan 1 ünvanında yerləşən 228 kv.m torpaq sahəsinin Cavabdeh MTK-nın mülkiyyətinə verilməsi Хəlilоva Gülarə İrza qızından tələb еdilməlidir. Bu da öz növbəsində həmin sahənin Cavabdeh MTK-nın mülkiyyətinə verilməsi ilə bağlı Хəlilоva Gülarə İrza qızı tərəfindən aidiyyəti tədbirlərin görülməsini özündə ehtiva edir. Bununla belə, birinci instansiya məhkəməsi icra sənədinin izah edilməsi üçün hər hansı əsasın olmamasını müəyyən etməkdə haqlı olmuş, lakin bu zaman başqa bir mülki işə istinad etməklə icra sənədində göstərilən 228 kv.m torpaq sahəsinin naturada verilməsinin qeyri-mümkünlüyü mövqeyindən çıxış etməklə səhvə yol vermişdir. Bu səbəbdən onun həmin torpaq sahəsi ilə bağlı mövqeyi hər hansı hüquqi nəticəyə səbəb ola bilməz. Lakin məhkəmə kollegiyası birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən ərizəni bu əsasla deyil, icra sənədində anlaşılmayan ifadələrdən istifadə edilməməsi əsası ilə təmin edilməməsini nəzərə alıb, həmin (torpaq sahəsi ilə bağlı) mövqeyin əsassız kimi qiymətləndirilməsini hüquqi baxımdan yetərli hesab edir və bu baxımdan qərardadın ləğv edilməsinə hər hansı zərurət görmür. Beləliklə, məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, cavabdeh Cavabdeh MTK-nın şikayəti təmin edilməməli, birinci instansiya məhkəməsinin qərardadı dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-in 263-264-cü, 397-402-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə kollegiyası QƏRARA ALDI: Cavabdeh Cavabdeh MTK-nın şikayəti təmin edilməsin. Bakı şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsinin ##.##.2026-cı il tarixli, *(***)-****/**** saylı qərardadı dəyişdirilmədən saxlanılsın. Qərardad çıxarıldığı andan qanuni qüvvəyə minir. Qərardaddan şikayət verilə bilməz.