Azərbaycan̆Respublikası̆adından Qətnamə Bakı̆şəhəri İş̆№̆e-2(3-6)-3140/2026 03.09.2026 BAKĬAPELLYASIYĂMƏHKƏMƏSI Hakim̆MərdanovăXumar̆Afət̆qızının̆sədrliyĭvə̆məruzəsi, Babayev Fuad Fikrət oğlu və Bəhrəmzadə Sabit Xanlar oğlundan ibarət tərkibdə, Məhkəmə̆iclas̆katibĭX5, İddiaçı̆İddiaçı̆və̆onun̆nümayəndə-vəkilĭVəkil, Cavabdeh Cavabdeh X1 nümayəndə-vəkilləri Vəkil/Nümayəndə İlham oğlu və Nümayəndə̆İlqar̆oğlu,̆ Nümayəndələr̆X12̆və̆X11̆iştirakları̆ilə, İddiaçı İddiaçı cavabdeh Cavabdeh X1rşı “işə bərpa və əmək haqqının ödənilməsi” tələbinə dair mülki iş üzrə Bakı şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsinin e-*(*-***)-****/**** saylı, ##.##.2026-cı il tarixli qətnaməsindən cavabdeh tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinə açıq̆məhkəmə̆iclasındăbaxaraq,̆müəyyən̆etdi:̆̆̆̆ İşin halları: İddiaçı İddiaçı ##.##.2006-cı il tarixdə Cavabdehndə laboratoriya şöbəsinə laborant vəzifəsinə işə qəbul olunmuş, uzun illər laboratoriya şöbəsində çalışmış, ##.##.2025-ci il tarixdə̆həmin̆şöbənin̆müdirĭvəzifəsinə̆keçirilmişdir.̆̆ “xxxxnin fəaliyyətinin yoxlanılması haqqında” Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin ##.##.2025-ci il tarixli *-**/*-*-**/**** nömrəli sərəncamı ilə yaradılmış komissiya tərəfindən ##.##.2025-##.##.2025-ci il tarixlərində Cavabdehnin fəaliyyəti yerində yoxlanılmışdır. Yoxlama nəticəsində Mərkəzin laboratoriyasında cavabdeh tərəfindən ##.##.2026-cı il tarixdə Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 70-ci maddəsinin “ç” bəndinə̆əsasən̆onunlăbağlanmış̆əmək̆müqaviləsinə̆xitam̆verilmişdir. Hazırda iddiaçı onunla bağlanmış əmək müqaviləsinə Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 70-ci maddəsinin “ç” bəndi ilə xitam verilməsinə dair cavabdeh Cavabdeh X1 ##.##.2026-cı il tarixli **-K nömrəli əmrinin ləğv edilməsi, onun işə bərpa edilməsini və məcburĭiş̆buraxdığı̆dövr̆üçün̆əmək̆haqqının̆ödənilməsinĭxahiş̆edir. Birinci instansiya məhkəməsində icraat İddiaçı İddiaçı cavabdeh Cavabdeh X1rşı “işə bərpa və əmək haqqının ödənilməsi” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, iddiaçı ilə bağlanmış əmək müqaviləsinə Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 70-ci maddəsinin “ç” bəndi ilə xitam verilməsinə dair cavabdeh Cavabdeh X1 ##.##.2026-cı il tarixli **-K nömrəli əmrinin ləğv edilməsi, onun işə bərpa edilməsini və məcburi iş buraxdığı dövr üçün əmək haqqının ödənilməsĭbarədə̆qətnamə̆çıxarılmasını̆xahiş̆etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, o, ##.##.2006-cı il tarixdə Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi Cavabdeh X1 laborant kimi əmək fəaliyyətinə başlamış, ##.##.2007-ci ildə həkim laborant, ##.##.2025-ci ildə isə laboratoriya şöbəsinin müdiri vəzifəsinə keçirilmişdir. İddiaçı işlədiyi müddət ərzində əmək müqaviləsi ilə üzərinə düşən vəzifələri vicdanla, məsuliyyətlə və yüksək peşəkarlıq səviyyəsində icra etmiş, daxili əmək intizamına daim riayət etmişdir. Kollektivdə nümunəvi və etibarlı işçi kimi tanınmış, fəaliyyəti ilə bağlı hər hansı intizam pozuntusuna yol verməmiş və ona qarşı heç bir intizam tənbeh tədbiri tətbiq edilməmişdir. Cavabdeh Cavabdeh X1 ##.##.2026-cı il tarixli **-K nömrəli əmri ilə iddiaçı ilə bağlanılmış əmək müqaviləsinə Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 70ci maddəsinin “ç” bəndi (işçi özünün əmək funksiyasını və ya əmək müqaviləsi üzrə öhdəliklərini yerinə yetirmədikdə, yaxud bu Məcəllənin 72-ci maddəsində sadalanan hallarda əmək vəzifələrini kobud şəkildə pozduqda) ilə xitam verilmişdir. Hesab edir ki, iddiaçı ilə bağlanmış əmək müqaviləsinə Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 70-ci maddəsinin “ç” bəndi ilə xitam verilməsinə dair cavabdeh Cavabdeh X1 ##.##.2026-cı il tarixli **-K nömrəli əmri aşağıda qeyd edilənlər baxımından əsassızdır və ləğv edilməlidir: 1.Xitam əmrində hüquqi əsaslandırmanın olmaması Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinin 71-ci maddəsinin (Əmək müqaviləsi işəgötürən tərəfindən ləğv edilərkən görülən tədbirlər) 2-ci hissəsində qeyd edilir ki, “Bu Məcəllənin 70-ci maddəsinin “ç” bəndində nəzərdə tutulan əsasla əmək müqaviləsinin ləğv edilməsinə bu şərtlə yol verilir ki, işçi qəsdən və ya səhlənkarlıqla, etinasızlıqla əmək funksiyasını, vəzifə borcunu (öhdəliklərini) yerinə yetirmədiyinə görə müvafiq iş yerində işin, istehsalın, əmək və icra intizamının normal ahəngi pozulmuş olsun və ya mülkiyyətçinin, işəgötürənin, habelə əmək kollektivinin (onun ayrı-ayrı üzvlərinin) hüquqlarına və qanunla qorunan mənafelərinə hər hansı formada ziyan dəymiş olsun.” Həmin maddənin 3-cü hissəsi isə işəgötürən bu Məcəllənin 70-ci maddəsi ilə müəyyən edilmiş əsasların hər hansı biri ilə əmək müqaviləsinin ləğv edilməsinin zəruriliyini əsaslandırmalı olduğunu müəyyən edir. ##.##.2026-cı il tarixli **-K nömrəli əmrlə İddiaçı ilə bağlanmış əmək müqaviləsinə Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 70-ci maddəsinin “ç” bəndinə istinad edilməklə xitam verilmişdir. Əmrdə xitamın əsası kimi aşağıdakılar göstərilmişdir: Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin məktubu; Nazirliyin sərəncamı; aparılmış yoxlamaya dair arayış; Həmkarlar İttifaqı Komissiyasının protokolu. Lakin həmin əmrin məzmunu təhlil edildikdə aydın olur ki, xitam qərarı formal istinadlarla məhdudlaşmış, konkret hüquqi və faktiki əsaslandırma aparılmamışdır. İşəgötürən aşağıdakı halları konkret sübutlarla təsdiq etməlidir: 1. İşçinin konkret hansı əmək funksiyasını pozduğu; 2. Həmin pozuntunun nə vaxt və hansı şəraitdə baş verdiyi; 3. Pozuntunun hansı hərəkət və ya hərəkətsizliklə törədildiyi; 4. Bunun müəssisəyə hansı real və ya potensial zərərə səbəb olduğu; 5. İşçinin təqsirinin mövcudluğu və formasının (qəsd və ya ehtiyatsızlıq) müəyyən edilməsi. Bu elementlərdən hər hansı birinin olmaması 70 “ç” bəndinin tətbiqini hüquqi baxımdan əsassız edir. ##.##.2026-cı il tarixli **-K nömrəli əmrdə İddiaçı konkret hansı vəzifə öhdəliyini pozduğu göstərilməmiş, pozuntunun baş verdiyi konkret tarix qeyd edilməmiş, hər hansı konkret hərəkət və ya hərəkətsizlik təsvir edilməmiş, müəssisəyə vurulmuş zərər və ya risk əsaslandırılmamış, pozuntunu təsdiq edən sübutlar əmrdə göstərilməmişdir. Əmrdə işçinin hansı əsasla işçi əmək funksiyasını yerinə yetirməməsi və ya əmək vəzifələrini kobud şəkildə pozması əsası ilə xitam edilməsi aydın olmur. Belə ki, əmr məzmun baxımından ümumi və abstrakt ifadələrdən ibarətdir. Halbuki, intizam tənbehi, xüsusilə ən ağır tədbiri olan işdən azad etmə konkret və fərdiləşdirilmiş əsaslandırma tələb edir. Formal istinad hüquqi əsaslandırma hesab edilə bilməz. Əmrdə Nazirliyin məktubuna, sərəncamına və yoxlama arayışına istinad olunması xitam üçün avtomatik hüquqi əsas yaratmır. Çünki Nazirliyin məktubu və ya sərəncamı işçinin təqsirini birbaşa müəyyən etmir. Yoxlama arayışı yalnız faktiki vəziyyəti təsvir edə bilər, lakin konkret şəxsin intizam məsuliyyətini avtomatik müəyyən etmir. Həmkarlar İttifaqı Komissiyasının protokolu isə razılıq prosedurunun bir hissəsi olmaqla təqsirin mövcudluğunu sübut etmir. Yəni, əmrdə göstərilən sənədlər ümumi xarakter daşıyır və İddiaçı konkret olaraq hansı əmək vəzifəsini kobud şəkildə pozduğunu sübuta yetirmir. İntizam məsuliyyəti fərdi xarakter daşıyır. Hər bir işçi barəsində qəbul edilən qərar onun konkret hərəkəti ilə əsaslandırılmalıdır. Nazirliyin yoxlama arayışında hər hansı nöqsan aşkar olunması avtomatik olaraq̆laboratoriyăşöbəsinin̆müdirinin̆əmək̆müqaviləsinin̆ləğvĭüçün̆əsas̆yaradăbilməz. Nöqsan varsa, onun subyekti, səbəbi və məsul şəxsi müəyyən edilməlidir. Əmr isə bu sualların heç birinə cavab vermir. Əgər işəgötürən əmrdə konkret fakt göstərməyibsə, deməli, ya belə fakt mövcud deyil, ya da mövcud olsa belə hüquqi qiymətləndirmə aparılmayıb. Əmr mətnində “aşağıdakı səbəblər” və “yuxarıda göstərilən səbəb” ifadələrinin işlədilməsi, lakin real səbəbin göstərilməməsi hüquqi baxımdan boşluq deyil, kobud qüsurdur. Hüquqi aktda göstərilməyən səbəb mövcud sayılmır. Məhkəmə işəgötürənin əmrdə göstərmədiyi səbəbi sonradan sübut etməsinə imkan verə bilməz, çünki xitam qərarı qəbul edilərkən mövcud olan əsaslar həmin anda sənədləşdirilməli idi. Sonradan səbəb axtarmaq intizam tənbehi tətbiqi qərarının süni surətdə əsaslandırılması deməkdir. Beləliklə, **-K nömrəli əmrlə əmək müqaviləsinə xitam verilməsi Əmək Məcəlləsinin 71, 76 və 83-cü maddələrinin əsaslandırma tələbinə cavab vermir, 70-ci maddənin “ç” bəndinin tətbiqi üçün zəruri olan konkret faktiki əsasları özündə əks etdirmir. Fakt göstərilməyən, təqsir müəyyən edilməyən, əmək vəzifələrinin kobudcasına pozulması faktı sübut olunmayan xitam əmri hüquqi baxımdan etibarsızdır. İş materiallarında olan sənədlərdən görünür ki, laboratoriya şöbəsinin müdiri İddiaçı tərəfindən Cavabdehnin Baş direktoru Aris Rüstəmova ünvanlanmış ##.##.2025-ci il tarixli xidməti məktubda baş direktorun müavini X14 vəzifə səlahiyyətlərini aşaraq laboratoriyanın işinə müdaxilə etməsi, əməkdaşların iştirakı ilə təhqiramiz və kobud ifadələr işlətməsi, habelə təhlükəli maddələrlə iş prosesində əsassız və qeyri-peşəkar göstərişlər verməsi barədə ətraflı məlumat verilmişdir. Məktubda xüsusilə ##.##.2025-ci il tarixli hadisə qeyd edilmiş, həmin gün baş direktorun müavininin laboratoriyaya daxil olaraq yüksək səslə işçilərə təzyiq göstərdiyi, təhlükəli kimyəvi maddə – sirkə turşusu tərkibli dezinfektantla bağlı təhlükəsizlik qaydalarına zidd davranışlar nəticəsində əməkdaşların sağlamlığının risk altına düşdüyü göstərilmişdir. İddiaçı məktubunda laboratoriyanın spesifik və təhlükəli fəaliyyət sahəsi olduğunu, kənar müdaxilələrin və təzyiqlərin əməkdaşların təhlükəsizlik qaydalarına əməl etməsinə mane olduğunu bildirmiş və baş direktorun müavini barəsində qanunvericiliyə uyğun tədbir görülməsini xahiş etmişdir. Hətta məktubun sonunda bir neçə əməkdaş tərəfindən yazılanların doğruluğu imzalarla təsdiq edilmişdir. Təqdim olunan materiallardan görünür ki, İddiaçı rəhbərliklə münasibətlərində gərginlik məhz baş direktorun müavini Famil Məmmədovun davranışları ilə bağlı şikayətdən sonra yaranmışdır. Şikayət məktubunda açıq şəkildə baş direktorun müavininin səlahiyyət həddini aşması, kobud rəftar etməsi və iş prosesinə müdaxilə etməsi qeyd olunur. Bundan sonra isə iddiaçı barəsində intizam xarakterli araşdırmalar başlanmış və nəticədə onunla bağlanmış əmək müqaviləsinə Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 70-ci maddəsinin “ç” bəndi ilə xitam verilmişdir. Hadisələrin xronologiyası göstərir ki: əvvəlcə baş direktorun müavininin hərəkətləri barədə rəsmi şikayət edilmiş, sonradan isə məhz həmin rəhbərlik strukturu tərəfindən iddiaçı barəsində ən ağır intizam tədbiri tətbiq olunmuşdur. Bu ardıcıllıq işdən azad etmənin sırf intizam pozuntusundan deyil, rəhbərlik daxilində yaranmış prinsipial qarşıdurmadan qaynaqlandığı ehtimalını gücləndirir. Başqa sözlə, mövcud sənədlərdən belə nəticəyə gəlmək olur ki, İddiaçı işdən çıxarılması onun əmək funksiyalarını yerinə yetirməməsi ilə deyil, baş direktorun müavininin davranışlarına və qanunsuz göstərişlərinə etiraz etməsi və həmin barədə rəsmi qaydada məlumat verməsindən sonra başlanmış proseslərin davamı kimi meydana çıxmışdır. İşçinin şəxsiyyəti, kollektivdə nüfuzu, peşəkarlıq səviyyəsi və törədilmiş xətanın xarakteri qiymətləndirilməlidir. Ən ağır intizam tənbeh tədbiri tətbiq edilərkən bu meyarların nəzərə alındığı əmrdə öz əksini tapmalıdır. 54 K nömrəli əmrdə isə həmin meyarlar baxımından belə bir qiymətləndirmə aparılmamışdır. Belə ki, iddiaçının peşəkarlıq səviyyəsinin yüksək olması meyarı qiymətləndirilməmiş, onun 20 ildən artıq həmin müəssisədə qüsursuz fəaliyyət göstərməsi, heç bir intizam tənbeh tədbiri almaması, iki dəfə sertifikasiyadan müvəffəqiyyətlə keçməsi, Naxçıvan Dövlət Universitetini fərqlənmə diplomu ilə bitirməsi, eləcə də yenidən ixtisasını artıraraq İstanbul Universitetində iş sağlamlığı və təhlükəsizliyi üzrə uzmanlıq oxuması nəzərə alınmamışdır. Əmrdə sadəcə olaraq normaya istinad edilmiş, intizam məsuliyyətinin tətbiqinin zəruriliyi əsaslandırılmır. Bu isə Əmək Məcəlləsinin 71-ci və 186-cı maddələrinin tələblərinin açıq şəkildə pozulmasıdır. Səhiyyə Nazirliyinin ## ###### 2026-cı̆il̆tarixlĭməktubundan̆açıq̆şəkildə̆görünür̆ki,̆Cavabdehndə yoxlama ##.##.2025-##.##.2025-ci il tarixlərində aparılmışdır və komissiya tərəfindən arayış hazırlanmışdır. Deməli, ehtimal edilən intizam pozuntuları həmin tarix aralığında ya törədilmiş, ya da ən geci ##.##.2025-ci il tarixində aşkar edilmiş hesab edilməlidir. Çünki yoxlama məhz həmin dövrdə aparılmış və nəticə həmin arayışla rəsmiləşdirilmişdir. Nazirliyin məktubunda bir neçə vəzifəli şəxsin adı çəkilmiş və “intizam məsuliyyəti tədbirlərinin tətbiqi məqsədəuyğun hesab edilir” ifadəsi işlədilmişdir. Bu, fərdi məsuliyyətin avtomatik müəyyən edilməsi deyil, ümumi tövsiyə xarakterlidir. Hər bir şəxs barəsində intizam məsuliyyəti ayrıca araşdırılmalı, konkret xətanın tarixi, xarakteri və təqsir sübuta yetirilməli idi. Lakin faktiki olaraq iki ay sonra, bir aylıq müddət ötürüldükdən sonra ən ağır intizam tədbiri tətbiq edilmişdir. Bu isə göstərir ki, ya xətanın xxxxsi tarixi süni şəkildə gecikdirilmişdir, ya da müddətə ümumiyyətlə riayət edilməmişdir. Beləliklə, ##.##.2025–##.##.2025-ci il tarixlərində aparılmış yoxlama nəticəsində müəyyən edilmiş faktlara görə ##.##.2026-cı ildə intizam tənbehi kimi əmək müqaviləsinin ləğvi Əmək Məcəlləsinin 187-ci maddəsinin 2-ci hissəsinə açıq şəkildə ziddir. Bir aylıq müddət pozulmuşdur. Müddət pozuntusu intizam tənbehinin hüquqi qüvvəsini aradan qaldırır. Bu halda xitam aktı yalnız əsaslandırma baxımından deyil, həm də tətbiq müddəti baxımından qanunsuz sayılmalıdır. Səhiyyə Nazirliyinin Cavabdeh X1 sınaq laboratoriyasında aparılan monitorinq zamanı aşkar olunan nöqsanlar barədə aktlardan görünür ki, birinci akt ##.##.2025-ci il tarixlidir və ümumi nöqsanları sadalayır. Sonrakı akt ##.##.2025-ci il, digər akt isə ##.##.2025-ci il tarixlidir. Yəni bütün “pozuntular” 21.11–##.##.2025 tarix aralığında aşkar edilmiş sayılır. Lakin əmək müqaviləsinə xitam ##.##.2026-cı ildə verilmişdir. Bu isə göstərir ki, ya işəgötürən həmin nöqsanları dərhal “kobud pozuntu” kimi qiymətləndirməmişdir, ya da bu müddət ərzində onları xitam üçün yetərli hesab etməmişdir. Əgər pozuntu doğrudan da 70 “ç” bəndi səviyyəsində kobud idisə, niyə dərhal tədbir görülməmişdir? Bu gecikmə özü sübut edir ki, vəziyyət “əmək vəzifələrinin kobud şəkildə pozulması” kimi qiymətləndiriləcək ağırlıqda olmayıb. Aktlarda nöqsanlar ümumi xarakterlidir və fərdiləşdirilməmişdir. Birinci aktda ISO 17025 standartına uyğun olmayan jurnal aparılması, reagentlərin müddətinin bitməsi, gigiyena qaydalarının pozulması, qeydiyyat prosedurlarında uyğunsuzluq və s. kimi hallar göstərilir. Lakin heç bir bənddə konkret olaraq “İddiaçı tərəfindən törədilmişdir” və ya “şəxsən onun göstərişi ilə baş vermişdir” kimi ifadə yoxdur. Bunlar kollektiv və ya sistemli nöqsanlardır. Şöbə müdiri olmaq avtomatik olaraq təqsirli olmaq kimi qiymətləndirilə bilməz. Onun intizam xətasının baş verməsində fərdi məsuliyyəti sübuta yetirilməlidir. Aktların özündə belə ziddiyyətli hallar mövcuddur. Məsələn, ##.##.2025-ci il tarixli aktda qeyd edilir ki, ayaqqabı nümunələrinin tamlığı pozulmamışdır və üzərində müayinənin aparılmasına dair heç bir əlamət xxxxmişdir. ##.##.2025-ci il tarixli aktda isə 54 ədəd kosmetik vasitədən 18-nin üzərində daxili kodlaşma olmadığı qeyd edilir, lakin nümunələrin tamlığının pozulmadığı vurğulanır. Yəni faktiki olaraq təhlükəli nəticə, zərər və ya saxtalaşdırma sübuta yetirilmir. Bu hallar intizam nöqsanı ola bilər, lakin “kobud pozuntu” kateqoriyasına aid ediləcək səviyyədə deyil. Aktların məzmunundan görünür ki, bəzi hallarda sənədləşmə və qeydiyyat uyğunsuzluqları var. Lakin bunlar inzibati və texniki nöqsanlardır. Əmək Məcəlləsinin 70-ci maddəsinin “ç” bəndi tətbiq edilərkən əmək vəzifələrinin kobudcasına pozulması halları əsaslandırılmalıdır. Aktlarda isə nə maddi zərər, nə dövlət maraqlarına ağır zərər, nə də laboratoriyanın fəaliyyətinin iflic olması göstərilir. Kollektiv iştirak faktı 27 və 28 noyabr tarixli aktlarda çoxsaylı şəxslərin imzası mövcuddur, o cümlədən mərkəzin müxtəlif vəzifəli şəxsləri və hətta baş direktorun müavini Famil Məmmədov. Bu, qərarların kollektiv xarakterli olduğunu göstərir. Əgər prosesdə bir neçə struktur bölmə və bir neçə məsul şəxs iştirak edibsə, təkcə şöbə müdirinin ən ağır intizam məsuliyyətinə cəlb edilməsi selektiv yanaşma təsiri bağışlayır. Aktlarda bəzi məsələlər üzrə üçüncü şəxslərin hərəkətləri göstərilir. Məsələn, nümunə qabının hədiyyə edilməsi məsələsində sənəd qəbul şöbəsinin əməkdaşının adı çəkilir. Bu, göstərir ki, konkret əməliyyatlar birbaşa İddiaçı icra etdiyi hərəkətlər deyil. O halda fərdi təqsir sübuta yetirilməlidir. Aktlarda “aşkar edildi”, “təqdim edilmədi”, “məlumat verə bilmədilər” kimi ifadələrdən istifadə olunur. Lakin bu ifadələr hüquqi təqsir müəyyən etmir. “Məlumat verə bilməmək” və “məlumatın̆olmaması”̆eynĭşey̆deyil.̆Əgər̆reyestr̆və̆yăsənəd̆başqăstruktur̆bölmədə aparılırsa, bu, avtomatik olaraq şöbə müdirinin əmək vəzifələrinin kobud şəkildə pozulması anlamını yaratmır. Ardıcıl aktların qısa zaman kəsiyində tərtib edilməsi və hər dəfə müxtəlif nöqsanların göstərilməsi süni surətdə əsas axtarılması təəssuratını yaradır. 21,27,28 noyabr və 3 dekabr tarixli aktlar sistemli şəkildə eyni dövrü əhatə edir. Lakin heç birində konkret olaraq “bu hal əmək müqaviləsinin ləğvi üçün əsasdır” kimi hüquqi qiymətləndirmə yoxdur. Aktların özündə təhlükəsizliklə bağlı bəzi hallar qeyd olunsa da, insan sağlamlığına real zərər və ya dövlət təhlükəsizliyinə təhdid sübuta yetirilməyib. Əgər həqiqətən ağır nəticə olsaydı, dərhal və təxirəsalınmaz tədbir görülərdi. İki ay sonra işdən çıxarma tətbiq olunması hadisənin “ağır və kobud” xarakter daşımadığını göstərir. Aktlarda nöqsanların əksəriyyəti prosedur və sənədləşmə xarakterlidir. Əmək hüququnda ən ağır tədbir yalnız qəsdən və ya kobud ehtiyatsızlıqla törədilmiş ağır nəticəli pozuntuya görə tətbiq edilir. Aktların məzmunu isə inzibati idarəetmədə sistemli çatışmazlıq təsuratını yaradır. Nəticə olaraq, bu aktlardan çıxarılan nəticə budur ki, aşkar edilmiş hallar fərdiləşdirilmiş və sübuta yetirilmiş kobud intizam xətası deyil. Kollektiv iştirak faktı göstərir ki, aşkar edilmiş nöqsanlar bir neçə struktur bölmənin, bir neçə vəzifəli şəxsin və müxtəlif icraçıların iştirak etdiyi proseslə bağlıdır. 27 və 28 noyabr tarixli aktlarda komissiya üzvləri ilə yanaşı, mərkəzin müxtəlif əməkdaşlarının, o cümlədən rəhbər vəzifəli şəxslərin imzaları mövcuddur. Bu isə prosesin kollektiv və institusional xarakter daşıdığını göstərir. Belə şəraitdə yalnız laboratoriya şöbəsinin müdiri İddiaçı ən ağır intizam məsuliyyətinə əmək müqaviləsinin ləğvinə məruz qalması hüquqi baxımdan selektiv və fərqləndirilmiş yanaşma təəssüratı yaradır. Əgər nöqsanlar sistemli xarakter daşıyırsa və bir neçə struktur bölmənin fəaliyyəti ilə bağlıdırsa, məsuliyyət də fərdiləşdirilmiş və obyektiv meyarlar əsasında bölüşdürülməlidir. Tək bir şəxsin seçilərək ən ağır sanksiyaya məruz qoyulması hüquqi əsaslandırma tələb edir. Hazırkı halda aktlarda adı çəkilən digər vəzifəli şəxslər barəsində hansı intizam tədbirlərinin tətbiq edildiyi göstərilmir. Əgər eyni prosesdə iştirak edən, eyni aktlara imza atan və eyni sahədə fəaliyyət göstərən digər şəxslər barəsində analoji tədbir görülməyibsə, yalnız İddiaçı işdən azad edilməsi obyektiv meyarlarla deyil, qərəzli yanaşma ilə izah olunur. Hüquqi məsuliyyət tətbiq edilərkən fərqləndirmə obyektiv və ağlabatan əsaslara söykənməlidir. Eyni faktiki vəziyyətdə olan şəxslərdən yalnız birinin ən ağır sanksiyaya məruz qalması və bunun səbəbinin hüquqi aktda əsaslandırılmaması bərabərlik prinsipinin pozulması kimi qiymətləndirilə bilər. Beləliklə, kollektiv xarakterli prosesdə yalnız bir şəxsin laboratoriya şöbəsinin müdirinin seçilərək əmək müqaviləsinin xitamı kimi intizam tənbeh tədbirinin verilməsi digər iştirakçılarla müqayisədə fərqli və daha ağır münasibət göstərilməsi Konstitusiyanın 25-ci maddəsində təsbit olunmuş bərabərlik hüququnun pozulması ehtimalını yaradır. Bu hal xitam qərarının obyektiv və qərəzsiz əsaslarla qəbul edilmədiyini göstərən əlavə hüquqi göstəricidir. Həmkarlar İttifaqının razılığı mexaniki prosedur deyil. Qanun ittifaqa 10 gün müddətində “əsaslandırılmış yazılı qərar” vermək öhdəliyi qoyur. “Əsaslandırılmış qərar” isə təqdim olunan faktları müstəqil qiymətləndirməyi, işçinin mövqeyini araşdırmağı və təqsirin mövcudluğunu yoxlamağı tələb edir. Əgər təqdimat faktiki əsaslandırmadan məhrumdursa, ittifaqın qərarı da mahiyyətcə hüquqi dəyərini itirir. Çünki qanunun məqsədi işəgötürənin qərarını avtomatik təsdiqlətmək deyil, onu müstəqil yoxlamadan keçirməkdir. Əgər xitam əmri özü fakt göstərmirsə və “aşağıdakı səbəblər” ifadəsi ilə məhdudlaşırsa, bu artıq sübut edir ki, Həmkarlar İttifaqına təqdim edilən təqdimat da konkretləşdirilməyib. Bu isə Əmək Məcəlləsinin 80-cı maddəsinin 2-ci hissəsinin birbaşa pozuntusudur. Çünki işəgötürən Həmkarlar İttifaqı Təşkilatına normaya istinad yox, faktiki və hüquqi əsas təqdim etməlidir. Bundan başqa, “qabaqcadan razılıq” anlayışı da mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Razılıq xitam qərarı qəbul edilməzdən əvvəl və real müzakirə əsasında alınmalıdır. Əgər razılıq formal iclasla, faktların müzakirəsi aparılmadan və işçinin müdafiə hüququ təmin edilmədən verilibsə, bu, maddənin məqsədinə ziddir. Qanun Həmkarlar İttifaqını işəgötürənin qərarını təsdiq edən qurum kimi deyil, işçinin hüquqlarını qoruyan müstəqil mexanizm kimi nəzərdə tutur. Əmək Məcəlləsinin 80-cı maddəsinin pozulması xitamı avtomatik olaraq qanunsuz edir. Çünki Əmək Məcəlləsinin 70-ci maddəsinin “ç” bəndi üzrə Həmkarlar̆İttifaqının̆razılığı̆hüquqĭşərtdir.̆Bŭşərt̆yerinə̆yetirilmədikdə̆və̆yăformal̆yerinə yetirildikdə, xitam hüquqi qüvvədən məhrum olur. Məhkəmə praktikasında da qəbul olunmuş prinsip budur ki, prosedur tələblərinin pozulması maddi əsasın mövcud olub-olmamasından asılı olmayaraq xitamın etibarsızlığına səbəb olur. Əgər təqdimat əsaslandırılmayıbsa, sənədlər əlavə olunmayıbsa, konkret fakt ittifaqa təqdim edilməyibsə və ittifaq qərarında müstəqil hüquqi qiymətləndirmə aparılmayıbsa, bu halda Əmək Məcəlləsinin 80-cı maddəsi formal icra edilmiş sayılır və xitam qanunsuz hesab olunmalıdır. Nəticə olaraq, Əmək Məcəlləsinin 70-ci maddəsinin “ç” bəndi ilə əmək müqaviləsinin ləğvi üçün Əmək Məcəlləsinin 80-cı maddəsində nəzərdə tutulan prosedur mütləq və imperativ şərtdir. Əsaslandırılmamış təqdimat, faktiki materialın olmaması və formal razılıq xitamın hüquqi əsasını aradan qaldırır. Belə vəziyyətdə əmək müqaviləsinə xitam qanunvericiliyin tələblərinə uyğun hesab edilə bilməz. İddiaçının əmək müqaviləsinə ən ağır intizam tədbiri kimi Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 70-ci maddəsinin “ç” bəndi ilə xitam verilərkən, işəgötürən tərəfindən xüsusilə Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 83-cü maddəsi üzrə əsaslandırılmış əmrin tərtib edilməsi, 186-cı maddədə nəzərdə tutulan meyarların (işçinin şəxsiyyəti, kollektivdə nüfuzu, peşəkarlıq səviyyəsi, xətanın xarakteri) nəzərə alınması, 187-ci maddədə müəyyən edilmiş müddətlər və prosedurların gözlənilməsi, eləcə də 80-ci maddə üzrə həmkarlar ittifaqının qabaqcadan razılığı mexanizminin mahiyyət etibarilə təmin edilməsi tələb olunur. Lakin işəgötürənin ##.##.2026-cı il tarixli **-K nömrəli əmri yalnız ümumi sənədlərə istinad etməklə kifayətlənmiş, iddiaçının konkret hansı hərəkəti ilə, hansı tarixdə və hansı nəticəyə səbəb olmaqla əmək funksiyasını yerinə yetirmədiyi və ya əmək vəzifələrini kobud şəkildə pozduğu əmrdə fərdiləşdirilmiş qaydada göstərilməmiş, beləliklə əmək qanunvericiliyinin təminatlarına “ciddi əməl edilməsi” tələbi faktiki olaraq pozulmuşdur. İddiaçıya qarşı qəbul edilmiş xitam əmri obyektiv intizam icraatının deyil, əvvəlcədən formalaşmış qərəzli mövqenin nəticəsi olmuşdur. İddiaçının əmək müqaviləsinə xitam verilməzdən əvvəl təcili surətdə müəssisədə həmkarlar ittifaqının tərkibi və rəhbərliyi süni şəkildə dəyişdirilmiş, iddiaçının hüquqlarını müdafiə etməyə meylli olan əvvəlki Həmkarlar İttifaqının sədri və üzvləri yerli Həmkarlar İttifaqı Təşkilatından uzaqlaşdırılır. Əvvəlki Həmkarlar İttifaqının sədrinin əsassız təzyiqlər nəticəsində ərizə yazmağa məcbur edilməsindən sonra, baş direktorun müavini tərəfindən özünə loyal olan şəxsin Davud Qəhrəmanovun təcili və prosedur qaydalarına riayət edilmədən Həmkarlar İttifaqının sədri seçilməsi təmin edilmiş, ardınca isə yalnız iddiaçının əleyhinə mövqe tutan şəxslərin iştirakı ilə qapalı iclas təşkil olunaraq 70-ci maddənin “ç” bəndi ilə xitam barədə “səs çoxluğu” süni şəkildə formalaşdırılmışdır. Həmkarlar İttifaqının mahiyyət etibarilə işçinin hüquqlarını qorumaq üçün nəzərdə tutulmuş institut olmasına baxmayaraq, həmin mexanizm bu halda işəgötürənin qərəzli qərarını legitimləşdirmək alətinə çevrilmişdir. Həmkarlar İttifaqı Təşkilatının tərkibinin məqsədli şəkildə seçilməsi, bütün kollektivin cəlb edilməməsi, iddiaçıya qarşı əvvəlcədən formalaşdırılmış mövqenin səsvermə yolu ilə “təsdiqlənməsi” faktları xitamın obyektiv hüquqi qiymətləndirmə nəticəsi deyil, təşkil olunmuş və qərəzli şəkildə yönləndirilmiş qərar olduğunu göstərir. Bu hallar Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 80-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş Həmkarlar İttifaqının qabaqcadan razılığı institutunun mahiyyətini pozur və həmin razılığın formal xarakter daşıdığını, real müdafiə mexanizmi kimi işləmədiyini sübut edir. Belə şəraitdə verilmiş xitam əmri qanunçuluq, obyektivlik və əmək münasibətlərində tərəflərin hüquq bərabərliyi prinsiplərinə zidd olmaqla, qərəzli və əvvəlcədən planlaşdırılmış qərarın hüquqi nəticəsi kimi qiymətləndirilməlidir. Yuxarıda sadalananlardan aydın görünür ki, bir işçini inzibati məsuliyyətinə cəlb etmək, konstitusion əmək hüququna müdaxilə etmək ciddi məsuliyyət tələb edir və bunun üçün ciddi araşdırma aparılmalı, intizam məsuliyyətinə cəlb edilməli olan tərəf dinlənilməli və bundan sonra qanunvericiliyin tələbləri çərçivəsində tədbir görülməlidir. Lakin göründüyü kimi qərəzli “araşdırmanın” nəticələri və baş direktor vəzifəsini müvəqqəti icra edən şəxsin gətirdiyi əsaslar iddiaçıya münasibətdə birmənalı şəkildə tətbiq edilmişdir. Belə ki, iddiaçının baş direktora ünvanlandığı məktubda baş direktorun müavini Famil Məmmədov tərəfindən ona qarşı qeyri-etik və qanunsuz davranışlar̆barədə̆geniş̆faktlar̆öz̆əksinĭtapsăda,̆həmin̆xüsusatlar̆araşdırılmamış, araşdırma sadəcə baş direktor vəzifəsini müvəqqəti icra edən şəxsin və ona yaxın olan şəxslərin mövqeyini qorumaqla aparılmışdır. Hazırkı mübahisə üzrə iddiaçının əmək müqaviləsinə xitam verilməsi ilə bağlı inzibati tənbehinin tətbiq edilməsi onun öz əmək funksiyalarını yerinə yetirməməsi ilə bağlı deyil, əksinə baş direktor vəzifəsini müvəqqəti icra edən şəxsin barəsində vaxtı ilə edilən şikayəti həzm etməməsi nəticəsində onda yaranmış qərəz hissi ilə bağlı olmuşdur. Çox qəribədir ki, iddiaçının əmək müqaviləsinə xitam verilməsi istiqamətində başlanan bütün səylər hansısa səbəbdənsə baş direktorun müavini Famil Məmmədovla aralarında yaranmış narazılıqdan sonra başlanmışdır. Bu da açıq-aşkar onun göstəricisidir ki, baş direktorun müavini, hazırda isə baş direktor vəzifəsini müvəqqəti icra edən Famil Məmmədov İddiaçı qarşı əvvəlcədən qərəzli mövqedə olmuş, onu işdən kənarlaşdırmaq üçün̆ilkin̆fürsət̆yaranan̆kimĭonunlăbağlanmış̆əmək̆müqaviləsinə̆xitam̆vermişdir.̆ Cavabdeh̆tərəf̆iddiăərizəsinə̆etiraz̆təqdim̆etmişdir. Bakı şəhəri Yasamal Rayon Məhkəməsinin e-*(*-***)-****/**** saylı, ##.##.2026-cı il tarixli qətnaməsi ilə iddianın təmin edilməsi, Cavabdeh X1 **-k saylı, ##.##.2026 cı il tarixli əmrinin ləğv edilməsi, iddiaçı İddiaçı Cavabdeh X1 “Laboratoriya şöbəsi” bölməsində şöbə müdiri vəzifəsinə bərpa edilməsi və iddiaçı İddiaçı işdən çıxarıldığı ##.##.2026-cı il tarixdən işə bərpa olunduğu günədək məcburi iş buraxma müddəti üçün əmək haqqının hesablanaraq ödənilməsĭqət̆edilmişdir. Birinci instansiya məhkəməsi mövqeyini onunla əsaslandırmışdır ki, cavabdeh Cavabdeh X1 tərəfindən qəbul edilmiş **-K nömrəli, ##.##.2026-cı il tarixli əmr əmək qanunvericiliyinin tələblərinə uyğun əsaslandırılmamışdır. Əmrdə iddiaçının konkret olaraq hansı əmək funksiyasını pozduğu, həmin pozuntunun hansı tarixdə və hansı şəraitdə baş verdiyi, müəssisəyə hansı real ziyanın dəydiyi və iddiaçının təqsirinin nədən ibarət olduğu göstərilməmişdir. Halbuki, Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 71-ci maddəsinə əsasən işəgötürən əmək müqaviləsinin ləğvinin zəruriliyini əsaslandırmalı və işçinin konkret təqsirinĭsübut̆etməlidir. İş materiallarından görünür ki, cavabdeh Cavabdeh X1 istinad etdiyi yoxlama aktlarında göstərilən hallar əsasən ümumi təşkilati və prosedur xarakterli nöqsanlardan ibarət olmuşdur. Məhkəmə qeyd etmişdir ki, tərtib olunmuş akt və arayışlarda aşkar olunmuş pozuntuların müəyyən hissəsi yerləşmə, təchizat və avadanlıqlarla bağlıdır. (təmiz, çirklənməyə məruz qalmış zonanın ayrılması, işıqlandırma, çeşidlənmə kontenerinin olmaması və s). Tərəflərin də izahatları ilə müəyyən olundu ki, laboratoriya həmin ərəfədə digər inzibati binaya (daha geniş və avadanlıqlarla təchiz olunmuş) daşınma prosesində olmuşdur və hal-hazırda yeni inzibati binada fəaliyyət göstərilir. Göründüyü kimi, laboratoriyada olan sözügedən təchizatı qüsurlar iddiaçının birbaşa təqsiri nəticəsində yaranmış pozuntu kimi qiymətləndirilməməlidir. Eləcə də, məhkəmə bildirir ki, iddiaçının işəgötürənə və məhkəməyə vermiş olduğu izahatlarda da pozuntulara yönəlik əsaslı əks arqumentlərin olduğu müəyyən edilir. Ayaqqabı nümunələri ilə bağlı aktda nümunələrin tamlığının pozulmadığı və onların üzərində müayinənin aparılmasına dair hər hansı əlamətin xxxxdiyi qeyd edilmişdir. İddiaçı tərəf də həmin şəkillərə münasibətdə doğrama aparatının olmaması, bu səbəbdən əvvəllər doğramadan suda saxlama üsulundan istifadə edildiyi (hansı ki iddiaçının rəhbər olduğu son bir il ərzində deyil, əvvəlki illərdə olduğu kimi), daha sonra qayçıdan istifadə edilərək doğranıldığı, əslində isə bunun isə təhlükəsizlik texnikası qaydasına uyğun olmadığı, doğrama dəsti üçün rəhbərliyə müraciət ediliyini bildirmişdir. Bundan başqa əmək müqaviləsinin 3.1.1-ci bəndində də laboratoriya müdirinin birbaşa müayinələr aparmasına dair əmək funksiyası qeyd edilməmişdir. İddiaçı da izahatında daxil olan məhsulun qeydiyyata alındıqdan, şəkilləri çəkildikdən sonra aidiyyəti üzrə bölmələrə yönləndirildiyi və bölmədə həkim mütəxəssislər tərəfindən̆müayinə̆olunduğŭbildirilmişdir. Məhkəmə həmçinin nəzərə almışdır ki, iddiaçı İddiaçı laboratoriya şöbəsinin müdiri vəzifəsinə ##.##.2025-ci il tarixdə təyin olunduqdan sonra bir il tamam olmadan Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinin 70-ci maddəsinin “ç” bəndinə əsasən, ən ağır intizam əsası ilə ##.##.2026-cı il tarixdə əmək müqaviləsinə xitam verilmişdir. Bununla yanaşı, iş materiallarından müəyyən olunur ki, iddiaçı tərəfindən baş direktorun müavini (hal-hazırda Mərkəzin direktoru) Famil Məmmədovun davranışları və iş prosesinə müdaxiləsi ilə bağlı rəhbərliyə rəsmi qaydada şikayət edilmiş, bundan bir müddət sonra mərkəzdə, xüsusilə laboratoriyada yoxlama başlanılmışdır. Hadisələrin ardıcıllığı və təqdim edilmiş sənədlər iddiaçıya münasibətdə qərəzli yanaşmanın mövcud olması ehtimalını gücləndirir. Sözügedən şikayət ərizəsində imzaları ilə iştiraklarını və qeyd olunan məsələ ilə bağlı mövcud vəziyyəti təsdiq etmiş digər laboratoriya işçilərinin məhkəmə icraatı dövründə, yəni ## #### 2026-cı il tarixdə təkrar izahatların alınması hal-hazırda orada çalışan işçilərə yönləndirici təsirin olduğu və̆iddiaçıyăqərəzlĭyanaşmăehtimalını̆artırır. Bundan başqa məhkəmə hesab etmişdir ki, Həmkarlar İttifaqının razılıq proseduru da formal xarakter daşımışdır. Belə ki, iş materiallarından görünür ki, ## ###### 2026-cı il tarixində Həmkarlar İttifaqı Komissiyasına sədr seçilməsi ilə bağlı iclas keçirilmiş, həmin tarixdə sədr seçilmiş, həmin tarixdə mərkəz tərəfindən təqdimatla Həmkarlar İttifaqı Komissiyasına müraciət edilmiş, yenə həmin tarixdə təqdimatda qoyulan məsələlərin müzakirəsi ilə bağlı iclas təşkil edilmiş, həm bildiriş göndərilmiş, həm də iddiaçının işdən çıxarılması ilə bağlı təqdimata baxılmış və iddiaçının işdən Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 70-ci maddəsinin “ç” bəndinə əsasən onunla bağlanmış əmək müqaviləsinə xitam verilməsi ilə bağlı razılıq verilmişdir. Eyni gündə bu qədər mühüm prosedur hərəkətlərinin həyata keçirilməsi Həmkarlar İttifaqının məsələyə müstəqil və obyektiv hüquqi qiymət vermədiyinĭgöstərir. Belə ki, Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının birinci instansiya məhkəmələrinə ünvanlanmış 2025-ci il iş planı üzrə tövsiyə xarakterli İcmal Məktuba diqqət etdikdə də görünür ki, bəzi hallarda işəgötürənlər əmək müqaviləsinin ləğv olunmasına münasibət bildirilməsi ilə bağlı Həmkarlar İttifaqı Təşkilatına müraciət etdikdən sonra sonuncu isə çox qısa müddətlərdə (bəzən bir və ya iki gün müddətində) razılıq barədə qərar qəbul etmişdir. Halbuki, işəgötürən tərəfindən təqdimata müvafiq əsaslandırma sənədləri əlavə edilməli, Həmkarlar İttifaqı Təşkilatı bu təqdimatın daxil olduğu gündən ən geci on gün müddətində müraciəti və ona əlavə olunmuş sənədlər hərtərəfli öyrənilməli, məsələ iclasda işçinin iştirakı ilə müzakirə olunmalı və nəticəyə görə əsaslandırılmış yazılı qərar qəbul edilməklə işəgötürənə təqdim etməlidir. Yuxarıda da qeyd edildiyi kimi, məsələyə formal yanaşılmamalıdır. Hazırki halda iş materiallarına əlavə edilmiş təqdimatın məzmununda işəgötürənin fəaliyyətinin yoxlanılması barədə arayışa istinad edilsə də, qeyd edilən hər hansı qoşma sənədin əlavə edildiyi müəyyən edilmir. Hətta həmin sənədlərin də təqdim edildiyi fərz edilsə belə, təqdimatın daxil olduğu həmin gün, yəni ## ###### 2026-cı il tarixdə təqdimata əlavə olunmuş çoxsaylı sənədlər hərtərəfli öyrənilməli, daha sonra müzakirəyə çıxarmalı olan Həmkarlar İttifaqı Təşkilatının sədr seçilməsinin belə həmin gün keçirildiyi gün 1 gün ərzində baxılıb müvafiq razılıq qərarının müstəqil və obyektiv verilməsi ağlabatan görünmür. Həmçinin, işçiyə iclasın keçirilməsi barədə müvafiq bildiriş verildikdən sonra öz müdafiəsinin təşkili üçün şərait̆yaradılmalı̆olduğŭhaldăhəmin̆gün̆iclas̆keçirilmişdir. Bundan əlavə, Əmək Məcəlləsinin 186.2-ci maddəsinə əsasən, işçi əmək funksiyasını tam və ya qismən yerinə yetirmədikdə, yaxud keyfiyyətsiz yerinə yetirdikdə, bu Məcəllənin 10cu maddəsində nəzərdə tutulan, həmçinin əmək müqaviləsi ilə müəyyən edilmiş vəzifələrini, müəssisədaxili intizam qaydalarını pozduqda işəgötürən ona Əmək Məcəlləsində sadalanmış intizam tənbehlərindən birini verə bilər. Həmin intizam tənbehləri sırasında isə ən ağırı əmək müqaviləsinĭbŭMəcəllənin̆70-cĭmaddəsinin̆“ç”̆bəndĭilə̆ləğv̆etməkdir. Hazırkı halda, işçinin əvvəllər hər hansı intizam tədbirinə tabe tutulması müəyyən edilmir. Əksinə, iş materiallarında işçinin peşəkarlığını göstərən kifayət qədər sertifikatlar (beynəlxalq İSO sertifikatları) mövcuddur. Göründüyü kimi, cavabdeh tərəfindən qəbul edilmiş əmrdə iddiaçının uzunmüddətli əmək fəaliyyəti, yüksək ixtisası, peşəkar sertifikatları və əvvəlki qüsursuz fəaliyyəti ümumiyyətlə qiymətləndirilməmişdir. Belə olan halda, əmək funksiyasının icrası ilə bağlı pozuntular müəyyən hissədə öz təsdiqini tapsa belə, hər hansı digər tədbir görmədən, rəsmi xəbərdarlıq və s. vermədən, işçiyə ilk intizam tənbehi olaraq ən ağır tənbeh tədbirinin tətbiq edilməsi aydın deyil, bunun səbəbləri nə əmrdə, nə də məhkəmə iclaslarında şərh̆edilməmişdir. Göründüyü kimi, cavabdeh tərəfindən iddiaçının əmək müqaviləsi ləğv edilərkən silsilə pozuntulara yol verilmişdir ki, bu da əmək müqaviləsinin ləğv edilməsi barədə əmrin ləğvinə əsas̆verir. Məhkəmə belə nəticəyə gəlmişdir ki, cavabdeh Cavabdeh X1 tərəfindən Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 70-ci maddəsinin “ç” bəndinin tətbiqi üçün zəruri olan hüquqi və faktiki əsaslar kifayət qədər sübuta yetirilməmiş, əmək müqaviləsinə xitam verilməsi zamanı qanunvericiliyin müəyyən etdiyi prosedur qaydalarına tam əməl olunmamış və iddiaçıya münasibətdə̆qərəzlĭyanaşmayăyol̆verilmişdir. Bu tələblər əsaslı olduğundan qanunsuz olaraq işləməkdən məhrum edildiyi bütün vaxt üçün, yəni ##.##.2026-cı il tarixdən başlayaraq işə bərpa olunduğu günə qədər olan əmək haqqının̆ödənilməsĭilə̆bağlı̆tələb̆də̆təmin̆edilməlidir.̆ Həmin qətnamədən cavabdeh apellyasiya şikayəti verərək, qətnamənin ləğv edilməsi və iddiătələbinin̆rədd̆edilməsĭbarədə̆yenĭqətnamə̆qəbul̆edilməsinĭxahiş̆etmişdir. Apellyasiya instansiyası məhkəməsində icraat Apellyasiya şikayəti onunla əsaslandırılmışdır ki, iş materialarında yoxlama aktları ilə (##.##.2025 və ##.##.2025 tarixləri), eyni zamanda Səhiyyə Nazirliyinin ##.##.2025-ci il tarixli *-**/*-*-**/**** nömrəli sərəncamına əsasən Cavabdehnin fəaliyyətinin yoxlanması haqqında arayış (##.##.2025-##.##.2025-ci il) ilə təsdiq olunmuşdur ki, laboratoriya müdiri kimi iddiaçı 54 adda ətir və kosmetik vasitənin, habelə 35 adda ayaqqabının müayinə olunmadan (tamlığı pozulmadan) sertifikatlaşdırılmasına yol vermişdir. Yoxlama zamanı gigiyenik sertifikat verilmiş ayaqqabı, parfümeriya və kosmetik məhsul nümunələrinin bir hissəsinin kodlaşdırılmadığı, tamlığının pozulmadığı və üzərlərində müayinə aparılmasını təsdiq edən hər hansı izlərin olmadığı müəyyən edilmişdir. Bu, Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinə görə (Bundan sonra ƏM) işəgötürənin, müəssisənin qanuni mənafeyinə ciddi xələl gətirən kobud səhvlər deməkdir. Məhkəmənin bu faktları "prosedur nöqsanı" kimi qiymətləndirməsi əhalinin sağlamlığına (məsələn, ağır metaların müəyyən edilməməsi riskinə) yönələn təhlükəni nəzərə almayan̆səhv̆təfsirdir. Belə ki, 35 adda ayaqqabı nümunəsinin və 54 adda parfümeriya/kosmetik vasitənin (onlardan 18-nin) üzərində daxili kodlaşmanın olmaması və tamlığının pozulmaması (qablaşdırmanın açılmaması) rəsmi olaraq qeyd edilmişdir. Bu fakt sübut edir ki, laboratoriya müdiri kimi iddiaçı İddiaçı məhsullar üzərində heç bir real fiziki müayinə aparmadan onlara dair müsbət müayinə nəticəsi vermişdir. Bu, sadəcə "prosedur nöqsanı" deyil, məlumatların saxtalaşdırılması və dövlət adından verilən sənədin mahiyyətinin itirilməsidir. Daha sonra, Səhiyyə Nazirliyinin ##.##.2025-ci il tarixli 3-28/3-# ##/**** nömrəli sərəncamına əsasən Cavabdehnin fəaliyyətinin yoxlanması haqqında arayış (##.##.2025-##.##.2025-ci il) ilə təsdiq olunmuşdur ki, “xxxx” şirkətinin nümayəndəsi ilə aparılmış sorğu zamanı bildirilmişdir ki, müayinə üçün heç vaxt tester nümunəsi deyil, məhsulun özü və ya kiçik həcmli sınaq nümunələri təqdim edilmişdir. Həmçinin laboratoriya şöbəsinin müdiri İddiaçı tərəfindən dəfələrlə telefon əlaqəsi saxlanılaraq müayinə üçün əlavə nümunələrin tələb edildiyi qeyd edilmişdir. Həm “Sinteks”, həm də “xxxx” şirkətlərinin nümayəndələri müayinələr başa çatdıqdan sonra qalıq nümunələrin geri qaytarılmadığını bildirmişlər. Mərkəzin aidiyyəti vəzifəli şəxsləri tərəfindən laboratoriya şöbəsinə dəfələrlə müraciət edilməsinə baxmayaraq, nümunələrin sahibkarlara qaytarılmasından imtina edildiyi göstərilmişdir. Aparılmış araşdırmalar zamanı nümunələrin qəbulu, saxlanılması və sahibkarlara qaytarılması prosesində müəyyən edilmiş prosedur qaydalarına əməl olunmadığı, həmçinin tester və zədələnmiş məhsulların nümunə qismində qəbul edilməsinin normativ tələblərin pozulmasına, eləcə də uçot və şəffaflıq mexanizmlərində ciddi çatışmazlıqlara səbəb olduğu müəyyən edilmişdir. Cavabdeh Cavabdehnin əsas funksiyası əhalinin sağlamlığını qorumaq üçün insan orqanizmi üçün potensial təhlükəli idxal olunan qeyri-ərzaq məhsullarının təhlükəsizliyini yoxlamaqdır. Müayinə aparılmadan rəy verilməsi mərkəzin akkreditasiyasının (ISO 17025) ləğvinə, beynəlxalq nüfuzunun itirilməsinə və dövlət nəzarəti sisteminin iflicinə səbəb olan ciddi ziyan̆kimĭtövsif̆olunmalıdır. Məhkəmə iddiaçının "daşınma prosesi" bəhanəsini əsas götürərək əhalinin sağlamlığına yaradılan real təhlükəni nəzərə almamışdır. ##.##.2025-ci il tarixli aktda göstərilir ki, qeyriərzaq məhsullarında (məsələn, kosmetika və ayaqqabı) təyini üzrə müayinələr aparılmadığı halda, ayaqqabılar doğranılmadan yəni, üzərində müayinə aparılmasını təsdiq edən hər hansı izlər olmadan verilmiş sertifikatlarda müvafiq maddələrin xxxxdiyi qeyd olunmuşdur. İnsan orqanizmi üçün potensial təhlükəli idxal olunan qeyri ərzaq məhsularının yoxlanılmaması əhalidə xərçəng xəstəliklərin yaranma riskini artırır. Bu, Əmək Məcəlləsinin 71.2-ci maddəsində qeyd olunan "qanuni mənafeyə ziyan dəyməsi" şərtini tam ödəyir və əmək münasibətinə xitamı tam̆şəkildə̆qanunĭedir.̆ Nəticə etibarı ilə iddiaçının laboratoriya müdiri kimi əmək müqaviləsi üzrə birbaşa vəzifəsi, laboratoriyanın fəaliyyətinə rəhbərliyini, işin mütərəqqi formalarının, tədqiqatların yüksək analitik dəqiqlik və diaqnostik etibarlığına malik yeni metodlarının tətbiqini həyata keçirmək, tibbi sənədləşdirmənin aparılmasının keyfiyyətinə nəzarəti həyata keçirmək, laboratoriya işçiləri tərəfindən tədqiqatların və sınaqların standartlaşdırılmasını təmin etmək olmuşdur. 54 adda ətir və 35 adda ayaqqabının müayinə olunmadan sənədləşdirilməsi iddiaçının öz vəzifə borcuna etinasızlığının və səhlənkarlığının bariz nümunəsidir ki, bu da Əmək Məcəlləsinin 71.2ci maddəsinə əsasən müqaviləyə xitam verilməsi üçün kifayətdir. Məhkəmənin bu maddi pozuntuları "prosedur çatışmazlığı" kimi təsnif etməsi maddi hüquq normasının kobud şəkildə yanlış̆təfsiridir. Daha sonra intizam tənbehi müddətinin qorunması (Əmək Məcəlləsinin 187-ci maddəsi) ilə bağlı qeyd edilməlidir ki, məhkəmə müddətin ötürüldüyünü iddia etsə də, Ali Məhkəmənin praktikasında "xxxx" günü müəssisə rəhbərinin (direktorun) rəsmi sənədlə (arayışla) tanış olduğu gün sayılır. Səhiyyə Nazirliyinin arayışı Cavabdehnə ## ###### 2026-cı il tarixində daxil olmuşdur. İşçinin ##.##.2025-##.##.2026 tarixlərində məzuniyyətdə, ardınca ##.##.2026- ##.##.2026 tarixlərində isə xəstəlik vərəqəsində (№ XV*****JY) olması Əmək Məcəlləsinin 187.2-ci maddəsinə əsasən 1 aylıq müddətin axımını dayandırmışdır. Yəni, 11 fevralda verilmiş əmr̆qanunĭmüddət̆daxilindədir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 187.2-ci maddəsinə əsasən, intizam tənbehi işçi tərəfindən intizamın pozulduğu aşkar edildiyi gündən bir ay keçənədək verilə bilər. Ali Məhkəmənin və Konstitusiya Məhkəməsinin Plenum qərarlarında (məsələn, ## ###### 2001-ci il tarixli qərar) iddia müddətləri və xüsusi müddətlərlə bağlı ifadə olunmuşdur ki, hüquq pozuntusunun xxxxsi həm obyektiv (pozuntunun baş verdiyi an), həm də subyektiv (səlahiyyətli şəxsin bu barədə rəsmi məlumat aldığı an) faktorlarla bağlıdır. Hazırkı işdə yoxlama 2025-ci ilin noyabr-dekabr aylarında aparılsa da, Səhiyyə Nazirliyinin yoxlama nəticələrini və laboratoriya müdirinin təqsirini təsdiq edən rəsmi arayışı (№ *-28/2-690/2026) Cavabdehnə yalnız ## ###### 2026-cı il tarixində daxil olmuşdur. İşəgötürənin (direktorun) pozuntu faktını rəsmi sənədlə təsbit etdiyi həmin tarix subyektiv aşkar etmə anı sayılır və bir aylıq müddət məhz bu tarixdən hesablanmalıdır. Əmək Məcəlləsinin 187.2-ci maddəsinin imperativ tələbinə görə, işçinin xəstə olduğu və ya məzuniyyətdə olduğu vaxt bir aylıq müddətə daxil edilmir və müddətin axımını dayandırır. İddiaçı İddiaçı ##.##.2025-ci il tarixli ***-K nömrəli əmrlə ## ###### 2026-cı il tarixinədək məzuniyyətdə olmuşdur. Məzuniyyətin sonuncu günü (29 yanvar) işçi həmçinin xəstəlik vərəqəsi (№ XV*****JY) açdırmış və ## ###### 2026-cı il tarixinədək əmək qabiliyyətini müvəqqəti itirmişdir. Səhiyyə Nazirliyinin yoxlama arayışının daxil olduğu 28 yanvar tarixində iddiaçı hələ məzuniyyətdə olduğu üçün, bir aylıq müddətin axımı dərhal dayanmış vəziyyətdə olmuşdur. İşçinin faktiki olaraq işə çıxdığı ilk gün (şənbə və bazar günləri nəzərə alınmaqla) ## ###### 2026-cı il tarixi olmuşdur. Bu xronologiya sübut edir ki, 11 fevralda verilmiş xitam əmri ilə "xxxx" günü arasında faktiki olaraq cəmi 2 iş günü keçmişdir̆ki,̆bŭdăbir̆aylıq̆qanunĭmüddətdən̆dəfələrlə̆azdır. Cavabdeh tərəfindən ##.##.2026-cı il tarixli **-K nömrəli xitam əmrinin rəsmiləşdirilməsi Əmək Məcəlləsinin 187-ci maddəsinin həm bir aylıq (xxxx), həm də altı aylıq (törədilmə) müddətlərini tam qoruyur. Yəni, Səhiyyə Nazirliyinin yoxlama arayışının daxil olduğu 28 yanvar tarixindən əmrin verildiyi 11 fevral tarixinədək olan 14 təqvim günü işçinin məzuniyyəti və xəstəliyi səbəbindən müddətin axımından çıxarıldığı üçün, xitam proseduru prosessual baxımdan̆qüsursuzdur. Bununla belə Yasamal Rayon Məhkəməsi qətnaməsində iddiaçının birbaşa müayinə aparmaq funksiyasının olmadığını əsas gətirərək onu məsuliyyətdən azad etmişdir. Lakin bu yanaşma iddiaçı ilə bağlanmış əmək müqaviləsinin 3.1-ci bəndinin maddi hüquq baxımından düzgün̆hüquqĭnəticə̆deyil. Belə ki, müqavilənin 3.1-ci bəndinə görə, laboratoriya müdiri müalicə-profilaktika müəssisələrinin laboratoriyanın fəaliyyətinə rəhbərliyini, işin mütərəqqi formalarının, tədqiqatların yüksək analitik dəqiqlik və diaqnostik etibarlığına malik yeni metodlarının tətbiqini həyata keçirir. Laboratoriya işinin forma və metodlarını, laboratoriyanın fəaliyyətinin planlaşdırılmasını, işçilərin iş yerlərində yerləşdirilməsi və onların ixtisaslarına uyğun istifadəsini təmin edir. Tibb təşkilatının digər struktur bölmələr ilə laboratoriyanın fəaliyyətini koordinasiya edir, onların işdə qarşılıqlı əlaqəsini təmin edir. Laboratoriyanın həkimlərinin, orta və kiçik tibb heyətinin işinə müntəzəm nəzarəti həyata keçirir. Laboratoriya işçilərinin əmək qanunvericiliyinin və əməyin mühafizəsinin tələblərinə riayət etməsini təmin edir. Laboratoriyanın işçiləri tərəfindən öz vəzifə öhdəliklərinin və daxili əmək intizamı qaydalarının, tədqiqatların, ölçmələrin, sınaqların standartlaşdırılması və metroloji təmin olunma tələblərinin yerinə yetirilməsinin təmin edilməsi üzrə tədbirlər görür. Laboratoriyanın işinin perspektiv və cari planlarını işləyib hazırlayır bu planların yerinə yetirilməsinə nəzarəti həyata keçirir. Laboratoriyanın rüblük, yarımillik və illik işini təhlil edir, iş barədə müəyyən olunmuş qaydada hesabat təqdim edir. Tibbi sənədləşdirmənin aparılmasının keyfiyyətinə nəzarəti həyata keçirir. Laboratoriyanın işçilərinin əməyin əsaslarının və peşə ixtisaslarının artırılmasına imkan yaradır. Qanunvericiliklə müəyyən edilmiş müddətdə işlədiyi istiqamət üzrə təkmiləşdirmə kurslarında iştirak edir, mütəmadi olaraq öz ixtisasını artırır. Müəyyən olunmuş qaydada sertifikasiyadan keçir. İntizam məsuliyyəti yalnız "icraçı" hərəkəti ilə məhdudlaşmır. Rəhbər vəzifəli şəxs üçün "əmək funksiyasının pozulması" dedikdə, tabeçiliyində olanların fəaliyyətinə nəzarətsizlik (hərəkətsizlik) başa düşülür. 54 adda ətir və 35 adda ayaqqabı kimi irimiqyaslı partiyanın müayinəsiz rəy alması iddiaçının nəzarət funksiyasını ümumiyyətlə icra etmədiyini sübut edən fərdi intizam xətasıdır. Daha sonra, Səhiyyə Nazirliyinin ##.##.2025-ci il tarixli 3- 28/3-# ##/**** nömrəli sərəncamına əsasən Cavabdehnin fəaliyyətinin yoxlanması haqqında arayışına əsasən aşağıda qeyd olunmuş nöqsanlar tapılmışdır: (##.##.2025-##.##.2025-ci il), laboratoriya şöbəsinin müdiri tərəfindən poliqrafiya məhsul nümunələrinə dair “AzAK” tərəfindən verilmiş İSO17025 standartı üzrə akkreditasiya sahəsində göstərilmiş müayinələr ilə laborator müayinələrə dair nəticə protokollarında qeyd edilmiş müayinələr eynilik təşkil etmir. Poliqrafiya məhsullarına dair müayinə nəticələrini əks etdirən protokollarda 6 növ müayinə̆aparıldığı̆qeyd̆edilsə̆də̆yalnız̆2̆növ̆müayinə̆(pH̆və̆nəmlik)̆aparılır.̆ Tütün məhsularında “AzAK” tərəfindən verilmiş İSO17025 standartı üzrə akkreditasiya sahəsində göstərilmiş müayinələr ilə laborator müayinələrə dair nəticə protokollarında qeyd edilmiş müayinələr uyğunsuzluq təşkil edir və bu müayinələrin ümumiyyətlə aparılmadığı aşkar edilmişdir. Üz üçün nəzərdə tutulan kosmetik vasitələr sənədləşdirmə edilmədən, rəhbərliyin təsdiqi olmadan üç hissə olaraq kateqoriyalara bölünmüş və qiymət müəyyən edilmişdir. Təsdiqlənmiş qiymət cədvəlində məbləğin müəyyən edilməsi üçün laboratoriya tərəfindən tərtib olunmuş̆əsaslandırmămövcud̆deyil. Mikrobioloji müayinələr bölməsində biosəviyyə və biotəhlükəsizlik tələblərinə əməl edilmir: avtoklav işinin və çirkli materiaların zərərsizləşdirilməsinin dəqiq uçotu aparılmır. Sənədləşmə və keyfiyyət idarəetməsi istiqamətində də boşluqlar var: SƏP-lər, qidalı mühitlərin hazırlanması və saxlanması üzrə təlimatlar, GOST ISO standartlarının müəssisə rəhbəri tərəfindən təsdiqi, cihazların istismar jurnalları, illik və rüblük iş planları mövcud deyil və ya təqdim edilmir. Müayinələrin aparılması və nəticələrin rəsmiləşdirilməsində uyğunsuzluqlar aşkarlanır: ekspress metodlar və onlar üzrə təlimatlar, diaqnostik kitlər olmadığı halda, ekspress müayinələr hesabatda göstərilir, cavab blanklarında müayinə aparan mütəxəssisin imzası və rekvizitləri qeyd olunmur, qidalı mühitlərin sterillik testləri sənədləşdirilmir. Ümumilikdə, inventar və reaktiv uçotunun aparılmaması, qaimə-fakturaların və cihaz siyahılarının təqdim edilməməsi mikrobioloji bölmədə laboratoriyanın idarə olunması, biotəhlükəsizlik̆və̆keyfiyyət̆təminatı̆sisteminin̆formalaşmadığını̆göstərir. Laborator müayinələrin nəticələrinə dair protokollarda müayinəni aparan mütəxəssis və laborantın adı, soyadı və imzası yoxdur. Bu protokollarda yalnız şöbə və bölmə müdirlərinin imzası var. Bu səbəbdən tədqiqatların aparılmasında iştirak edən mütəxəssisləri müəyyən etmək mümkün olmamışdır. Laboratoriya bölmələrinin illik və rüblük iş planları təqdim olunmamışdır. Laboratoriya müdiri tərəfindən tərkibi rəsmi qaydada təsdiq edilməmiş komissiya yaradılmış, B sinfi kateqoriyasına aid siyahısı tərtib edilməmiş tibbi tullantıların utilizasiyası ilə bağlı aktlar tərtib edilmişdir. Mərkəzin inzibati işlər üzrə direktor müavini tərəfindən tərkibi təsdiq edilməmiş komissiyanın üzvləri tərəfindən izahatlar alınmış və izahatlarda nə məhsulardan nə çeşidlərdən nə də utilizasiya ilə bağlı aparılan prosedurlardan xəbərsiz olduqları barədə məlumat verilmişdir. Laboratoriyada B sinfi tullantılar (təhlükəli) üçün zəruri olan sarı paket və xüsusi tutumların olmadığı, tullantıların düzgün çeşidlənmədiyi müəyyən edilmişdir. Mərkəzin həyətində yalnız C sinfi tullantılar (xüsusi təhlükəli) üçün konteyner yerləşdirilmiş, B sinfi tullantılar üçün ayrıca konteyner qoyulmamışdır. B sinfi tullantıların daşınması üzrə “xxxx” MMC ## ###### 2025-ci il tarixli müqavilə bağlanılsa da, həmin tullantıların daşınmasına təhvil verilməsi haqqında akt təqdim edilməmişdir. Bu hal normativ tələblərin icra olunmadığını göstərir. Laboratoriyada istifadə müddəti bitmiş reaktivlərin saxlanıldığı aşkar edilmiş, lakin D sinfi tullantıların müvəqqəti saxlanması, daşınması və zərərsizləşdirilməsi barədə dəqiq məlumat təqdim edilməmişdir. Tərkibi rəsmi qaydada təsdiqlənməmiş komissiyanın aktlarına istinad edilməsi və prosedurların icra mexanizminin sənədləşdirilməməsi məlumatların etibarlılığına dair ciddi şübhələr yaradır. Bakterioloji ştamlardan istifadə olunsa da, xüsusi məhvedilmə və zərərsizləşdirmə proseduru mövcud deyil. 1) Sanitariya-gigiyena müayinələr bölməsində əksər müayinələr aparılmadığı halda nəticələr verilir; 2) Sanitariya-gigiyena müayinələr bölməsində “AzAK” tərəfindən verilmiş İSO17025 standartı üzrə akkreditasiya sahəsində göstərilmiş müayinələr ilə laborator müayinələrə dair nəticə protokollarında qeyd edilmiş müayinələr uyğunsuzluq təşkil edir; 3) Mikrobioloji laboratoriyada tibbi tullantıların çeşidlənməsi və idarə olunması sahəsində ciddi pozuntular müəyyən edilmişdir. 4) Laboratoriyada istifadə müddəti bitmiş reaktivlərin saxlanıldığı aşkar edilmiş, lakin D sinfi tullantıların hansı şəraitdə müvəqqəti saxlanıldığı, nə zaman və hansı qaydada daşındığı, eləcə də zərərsizləşdirilməsinə dair məlumat verilməmişdir. Mərkəzin inzibati işlər üzrə baş direktor müavini Famil Məmmədov tərəfindən tərkibi təsdiq edilməmiş komissiyanın (rəhbər – İddiaçı, üzvlər–V. Kərimova, G. Quliyeva, Ş. Dünyamalıyeva, B. Mustafayev) 2025-ci ildə müxtəlif tarixlərdə tərtib edilmiş aktlarına istinad edilərək bildirilmişdir ki, SK/SL/F-48-22 forması üzrə naməlum nümunələr laborator müayinələrdən sonra xüsusi paketlənərək laboratoriyanın hiqrotənzimlənmiş saxlancına təhvil verilmiş, 45 gün sonra kateqoriyalar üzrə paketlənərək “xxxx” MMC-yə təhvil verilməsi nəzərdə tutulmuşdur. Lakin bu prosedurların icra mexanizmini, eləcə də komissiyanın tərkibinin rəsmi qaydada təsdiq edilməməsi məlumatların etibarlılığına və tullantıların idarə edilməsinin düzgün təşkilinə dair ciddi sualar yaradır. 5) Mərkəzin laboratoriya şöbəsinin müdiri və sanitariyagigiyenik bölməsinin əməkdaşları tütün məhsularının müayinəsinə dair təsdiqlənmiş metodik sənəd və ya təlimat, istifadə olunan reagentlərə dair məlumat, pestisidlərin təyininə dair müqayisə standartı, nazik təbəqəli xromatoqrafiya üçün vəsaiti təqdim edə bilməmiş, əməkdaşlar son illər ərzində tütün məhsullarında toksikoloji və sanitariya-kimyəvi laboratoriya müayinələrini aparmadıqlarını etiraf etmiş, laboratoriya şöbəsinin müdiri İddiaçı tərəfindən tütün məhsullarına dair İSO17025 standartı üzrə akkreditasiyadan keçəndə göstərilmiş laborator müayinə üsulları ilə qeyri-ərzaq məhsullarının müayinəsi protokolunda göstərilmiş tədqiqatların uyğun gəlməməsi və aparılan faktiki tədqiqatlar haqqında “Azərbaycan Akkreditasiya Mərkəzi”nə məlumat verilməməsi aşkar edilmiş və bu barədə komissiyanın sədri və üzvü və mərkəzin müvafiq əməkdaşlarının iştirakı ilə akt tərtib edilmişdir. 6) Laboratoriya şöbəsi tərəfindən verilən müayinə protokolunda “Səhiyyə Nazirliyi tərəfindən 04.10.80-cı il tarixində 1.03.1n-li təsdiq edilmişdir” sözləri qeyd edilmişdir. 7) Gigiyenik sertifikatlarda tədqiqat aparılaraq haqqında məlumat verilən manqanın təyini üçün laboratoriyanın istinad etdiyi normativ sənəddə verilmiş reagentlər mövcud deyil və sözügedən analiz yerinə yetirilmir. 8) İşlək reagentlərin üzərindəki etiketlər yenilənsə də hazırlanma tarixi və yararlılıq müddəti haqqında məlumat qeyd edilməmişdir. 9) Nazik təbəqəli xromatoqrafiya üsulundan istifadə etdikləri bildirilsə də, yoxlamaya yararlılıq müddəti 2005-ci ildə bitmiş sorbent təbəqəli lövhələr təqdim edildi və edilən sınaqlara dair nəticələr mövcud deyil. 10) Soyuducuda aşkarlanmış, tamlığı pozulmuş, üzərində daxili kodlaşma olan kosmetik vasitələrə dair mənşə sertifikatı, göndəriş sənədi, aparılan tədqiqatlar, nəticələri əks etdirən protokollar yoxlamaya təqdim olunmadı. 11) Laboratoriya müdiri cari ilin fevral ayında işi təhvil alan zaman təhvil-təslim proseduru aparılmamış və sənədləşdirilməmişdir. 12) Təsdiqlənmiş qiymət cədvəlində məbləğin müəyyən edilməsi üçün laboratoriya tərəfindən tərtib olunmuş cədvəl yoxlamaya təqdim edilmədi. 13) Qeyri-ərzaq məhsularının müayinə nəticələrinə dair Cavabdehnin Gigiyenik Sertifikatların verilməsi üzrə Ekspert Şurasının ##.##.2025-ci il tarixli *****-***** nömrəli Protokoluna əsasən 35 adda ayaqqabı nümunələri və Komissiyaya digər ayaqqabı nümunələri çeşidlənmiş və siyahıdan 30 qutu və protokoları təqdim edilməyən 17 qutuda və onların içində olan ayaqqabıların üzərində daxili kodlaşmanın mövcud olmadığı aşkar edilmiş, sınaq nümunələri olan qutulara baxış keçirilərkən tamlığının pozulmadığı müəyyən edilmiş, üzərlərində müayinənin aparılmasına dair heç bir əlamət aşkar olunmamışdır. Bu barədə yoxlama komissiyasının üzvlərinin və Cavabdehnin bu prosesdə iştirak edən əməkdaşlarının iştirakı ilə akt tərtib edilmişdir. 14) Cavabdehnin Gigiyenik Sertifikatların verilməsi üzrə Ekspert Şurasının *****-***** saylı ##.##.2025-ci il tarixli protokolunda olan və anbarda aşkarlanan digər parfümeriya və kosmetik vasitələr Komissiyaya təqdim edilmişdir. Təqdim edilən çoxlu sayda parfumeriya və kosmetik vasitələr çeşidlənmiş və onlardan 54 ədədinin tamlığının pozulmadığı müəyyən edilmiş, üzərlərində müayinənin aparılmasına dair heç bir əlamət aşkar olunmamışdır.Tamlığı pozulmamış 54 ədəd parfümeriya və kosmetik vasitələrin 18-nin üzərində daxili kodlaşmanın mövcud olmadığı müəyyən edilmişdir. Bu barədə Yoxlama Komissiyasının üzvlərinin və Cavabdehnin bu prosesdə iştirak edən əməkdaşlarının iştirakı ilə akt̆tərtib̆edilmişdir. "Selektiv cəzalandırma" arqumentinin hüquqi əsassızlığı ilə bağlı xüsusilə qeyd edilir ki, Məhkəmə digər işçilərin (icraçıların) cəzalandırılmamasını iddiaçının bəraəti kimi qiymətləndirmişdir. Lakin Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin vahid praktikasında bu hal intizam tənbehini qanunsuz etmir. Belə ki, Əmək Məcəlləsinin 186.1-ci maddəsinə görə, hər bir işçi öz əmək müqaviləsi üzrə öhdəliklərinə görə fərdi məsuliyyət daşıyır. Digər işçilərin intizam məsuliyyətinə cəlb olunub olunmaması iddiaçının öz vəzifə borclarını (nəzarət öhdəliyini) kobud şəkildə pozması faktını aradan qaldırmır. Həmçinin iddiaçının digər işçilərə münasibətdə vəzifə iyerarxiyası mövcuddur. Yəni, laboratoriya müdiri struktur bölmənin rəhbəri kimi bütün prosesin qanuniliyini təmin etməyə borcludur. İcraçının texniki səhvi ilə rəhbərin bu səhvləri sistemli şəkildə (məsələn, tamlığı pozulmamış onlarla məhsul üzrə) görməməzlikdən gəlməsi fərqli hüquqi tövsif tələb edir və rəhbər üçün əmək vəzifələrinin kobud pozuntusu sayılır. Sistemli nöqsanların "Kobud Pozuntu" kimi tövsifi ilə bağlı nəzərə çatdırılır ki, məhkəmə bu halları "texniki çatışmazlıq" saysa da, Ali Məhkəmənin Plenum qərarları (məsələn, B.Abbasovun işi üzrə) və Əmək Məcəlləsinin 71.2-ci maddəsi fərqli meyar müəyyən edir. Əmək Məcəlləsinin 71.2-ci maddəsinə görə, əgər işçinin etinasızlığı nəticəsində işəgötürənin qanunla qorunan mənafelərinə ziyan dəyibsə, bu, xitam üçün yetərlidir. Cavabdehnin akkreditasiyasını (ISO 17025) və əhalinin sağlamlığını təhdid edən "müayinəsiz sertifikat" praktikası sadə prosedur xətası deyil, laboratoriya müdirinin vəzifə borcuna etinasızlığının və səhlənkarlığının təzahürüdür. Eyni zamanda, aşkar edilmiş nöqsanların məcmusu göstərir ki, aparılmamış müayinələr üzrə nəticələrin rəsmiləşdirilməsi, akkreditasiya tələblərinin pozulması, keyfiyyət idarəetmə sisteminin lazımi qaydada təşkil edilməməsi, laborator nəticələrin etibarlılığını təsdiq edən sənədlərin olmaması və biotəhlükəsizlik sahəsində aşkar edilmiş ciddi çatışmazlıqlar laboratoriya rəhbərliyi tərəfindən vəzifə öhdəliklərinin lazımi səviyyədə yerinə yetirilmədiyini göstərir. Bu halar əhalinin sağlamlığına və sanitariya-epidemioloji təhlükəsizliyə risk yaratmaqla yanaşı, laboratoriya müdirinin fəaliyyətində vəzifə borcuna etinasızlıq və ciddi səhlənkarlıq əlamətlərinin mövcud olduğunu təsdiq edir.Bir-birini təsdiq edən ardıcıl yoxlama aktları (21, 27, 28 noyabr tarixləri), Səhiyyə Nazirliyinin ##.##.2025-ci il tarixli 3-28/3-# ##/**** nömrəli sərəncamına əsasən Cavabdehnin fəaliyyətinin yoxlanması haqqında arayışı, fotoşəkilər (##.##.2025-##.##.2025-ci il) pozuntunun təkrarlandığını və sistemli olduğunu göstərir. Bu, iddiaçının rəhbər kimi idarəetmə və nəzarət sistemini qura bilmədiyini, nəticədə dövlət tərəfindən həvalə olunmuş sanitariya-karantin nəzarətinin mahiyyətcə iflic olduğunu sübut edir. Yasamal Rayon Məhkəməsi Mülki Prosessual Məcəlləsinin 88-ci maddəsini pozaraq sübutlara (iddiaçının birbaşa nəzarət vəzifəsini təsbit edən əmək müqaviləsinə) obyektiv̆qiymət̆verməmişdir. Nəticə olaraq məhkəmənin "müayinəni başqası etməli idi" fərziyyəsi iddiaçının laboratoriya müdiri statusunu mülki-hüquqi baxımdan heçə sayır. Halbuki, rəhbər işçinin məsuliyyəti tabeçiliyində olanların qanunsuz hərəkətlərinə (müayinə aparmadan sənəd vermək) imkan yaratması və buna nəzarət etməməsi ilə birbaşa bağlıdır. Bu səbəbdən, ##.##.2026-cı il tarixli **-K nömrəli xitam əmri iddiaçının şəxsi "nəzarətsizlik" xətasına görə fərdiləşdirilmiş və tamamilə qanunidir. Digər işçilərin statusu və ya laboratoriyanın daşınma prosesi rəhbər vəzifəli şəxsi rəsmi dövlət sertifikatlarının saxtalaşdırılmasına (müayinəsiz verilməsinə) nəzarət etmək borcundan azad edə bilməz. Məhkəmənin bu borcu görməzdən gəlməsĭmaddĭhüquq̆normasının̆kobud̆səhv̆təfsiridir. Daha sonra, Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 80.1 və 80.2-ci maddələri işəgötürəndən həmkarlar ittifaqı üzvü olan işçinin müqaviləsinə xitam verməzdən əvvəl əsaslandırılmış yazılı təqdimatla müraciət etməyi və Həmkarlar İttifaqı Komissiyasından yazılı razılıq almağı tələb edir. İş materialarında olan ##.##.2026-cı il tarixli təqdimat sübut edir ki, işəgötürən Səhiyyə Nazirliyinin yoxlama aktlarını və arayışını əlavə etməklə Həmkarlar İttifaqı Komissiyasına rəsmi müraciət etmişdir. İddiaçı İddiaçı həmin tarixdə Həmkarlar İttifaqı Komissiyası sədri tərəfindən iclasın vaxtı (saat 16:00) barədə bildiriş almış və həmin bildirişi şəxsi imzası ilə təsdiq edərək tanış olduğunu bildirmişdir. Bu, işçinin müdafiə hüququnun təmin olunduğunŭvə̆prosedurdan̆xəbərdar̆olduğunŭtəkzibedilməz̆şəkildə̆təsdiq̆edir. "X2" və 10 X10 Təfsiri ilə bağlı bildirilir ki, məhkəmə bütün proseslərin (sədr seçkisi, təqdimat, iclas və qərar) eyni gündə baş tutmasını "formalıq" kimi qiymətləndirmişdir. Lakin bu yanaşma hüquqi baxımdan əsassızdır. Çünki, Əmək Məcəlləsinin 80.2-ci maddəsi Həmkarlar İttifaqı Komissiyasına təqdimatın daxil olduğu gündən "ən geci on gün müddətində" qərar vermək öhdəliyi qoyur. Qanunvericilik bu müddətin minimum həddini (məsələn, 3 gündən tez olmamaq şərti ilə) müəyyən etmir. "Ən geci" ifadəsi o deməkdir ki, qərar təqdimat daxil olan gün də verilə bilər. İşin vacibliyi və Səhiyyə Nazirliyi tərəfindən aşkarlanmış laborator pozuntuların (müayinəsiz rəy verilməsi və s.) ciddiliyi Həmkarlar İttifaqı Komissiyasının məsələyə çevik münasibət bildirməsini zəruri etmişdir. Ali Məhkəmənin praktikasında sənədlərin qanuni qaydada tərtib olunması şəraitində prosesin sürətli idarə olunması qanunsuzluq̆deyil,̆işəgötürənin̆və̆ictimaĭtəşkilatın̆operativliyĭkimĭqiymətləndirilməlidir. Eyni zamanda məhkəmə Həmkarlar İttifaqı Komissiyasının sədri Davud Qəhrəmanovun seçilməsini və səsvermənin nəticəsini (7 lehinə, 2 əleyhinə) şübhə altına almışdır. Hansı ki, Həmkarlar İttifaqı müstəqil ictimai təşkilatdır. Ali Məhkəmənin və Konstitusiya Məhkəməsinin vahid təcrübəsinə görə (məsələn, mülki işlər üzrə İcmal Məktublar və Konstitusiya Məhkəməsinin müvafiq mövqeləri), əgər iclas protokolu mövcuddursa, səsvermədə yetərsay təmin olunubsa və iştirakçılar protokolu imzalayıbsa, məhkəmə həmin üzvlərin iradəsinin "səmimiliyini" və ya "qərəzsizliyini" maddi sübut olmadan (məsələn, səsvermənin məcburetmə altında keçirilməsi barədə cinayət işi və ya xüsusi qərar) təftiş edə bilməz. ##.##.2026-cı il tarixli * nömrəli protokol sübut edir ki, iclasda səsvermə keçirilmiş, 7 nəfər xitama "razılıq", 2 nəfər isə "etiraz" etmişdir. Bu, iclasın qapalı və ya qərəzli deyil, əksinə, demokratik və fərqli rəylərin ifadə̆olunduğŭbir̆mühitdə̆keçdiyinĭgöstərir. Məhkəmənin ##.##.2026-cı il tarixli **-K nömrəli əmrin əmək qanunvericiliyinin tələblərinə uyğun əsaslandırılmamasına dair dəlili əsassızdır. Belə ki, həmin əmrdə əmək müqaviləsinə xitam verilməsinin hüquqi əsası açıq şəkildə göstərilmiş, Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 70-ci maddəsinin “ç” bəndinə istinad edilmiş və xitamın faktiki əsasını təşkil edən sənədlər ayrıca sadalanmışdır. Əmrdə Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin ## ###### 2026-cı il tarixli *-**/*-***/**** nömrəli məktubuna, Nazirliyin ##.##.2025-ci il tarixli *- **/*-*-**/**** nömrəli sərəncamı əsasında aparılmış yoxlamaya dair arayışa və Cavabdeh X1 Həmkarlar İttifaqı Komissiyasının ## ###### 2026-cı il tarixli * nömrəli protokolundan çıxarışa istinad̆olunmuşdur. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 88-ci maddəsi məhkəmədən sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verməyi tələb edir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur. Lakin Yasamal Rayon Məhkəməsi, Səhiyyə Nazirliyinin rəsmi sərəncamı ilə yaradılmış çoxsaylı mütəxəssislərdən ibarət komissiyanın tərtib etdiyi ##.##.2025 və ##.##.2025-ci il tarixli rəsmi aktları, Səhiyyə Nazirliyinin ##.##.2025-ci il tarixli 3-28/3-# ##/**** nömrəli sərəncamına əsasən Cavabdehnin fəaliyyətinin yoxlanması haqqında arayışı (##.##.2025-##.##.2025-ci il), fotoşəkilləri, Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin ## ###### 2026-cı il tarixli, *-**/*-***/**** nömrəli məktubunu (maddi sübutları) kənara qoyaraq, "qərəzlilik" kimi heç bir maddi sübuta söykənməyən ehtimala üstünlük vermişdir. Konstitusiya Məhkəməsinin ## ### 2006-cı il tarixli qərarında vurğulanır ki, məhkəmə sübutları sadalamaqla kifayətlənməməli, araşdırılan sübutların qəbul edilibedilməməsinin səbəblərini aydın göstərməli və qərarını tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırmalıdır. Yasamal məhkəməsi isə rəsmi dövlət sənədlərində təsbit olunmuş "məhsulların tamlığının pozulmaması (açılmaması)" faktını sadəcə "ehtimal olunan şəxsi münaqişə"̆fərziyyəsĭilə̆əvəzləmişdir. Ali Məhkəmənin və Konstitusiya Məhkəməsinin qərarlarında birmənalı olaraq qeyd edilir ki, məhkəmə qətnaməsi ehtimallara deyil, yalnız tədqiq olunmuş obyektiv hallara əsaslanmalıdır. Həmin işdə məhkəmə faktiki halları araşdırmadan ümumi nəticələrə gəldiyi üçün qətnamə ləğv edilmişdi. Hazırkı işdə də Yasamal məhkəməsi, tütün məhsullarının müayinəsinə dair metodik sənədlər, reagentlər və müqayisə standartların olmaması, əməkdaşlar tərəfindən son illərdə həmin müayinələrin aparılmadığı, gigiyenik sertifikatlarda göstərilən bəzi laborator analizlərin (o cümlədən manqanın təyini) faktiki aparılmadığı, istifadə edildiyi bildirilən metodlar üzrə yararlılıq müddəti bitmiş materiallardan istifadə olunduğu, üz üçün nəzərdə tutulan kosmetik vasitələr rəhbərliyin təsdiqi və müvafiq sənədləşmə olmadan kateqoriyalara bölünmüş olması, qiymətlərin formalaşdırılmasına dair əsaslandırıcı sənədlər olmaması, mikrobioloji laboratoriyada SƏP-lər, cihaz jurnaları, iş planları, sterilik testləri və digər zəruri sənədlərin olmaması, laborator müayinə protokollarında tədqiqatı aparan mütəxəssislərin adı, soyadı və imzaları göstərilməmiş olması, yalnız rəhbər şəxslərin imzaları ilə rəsmiləşdirilməsi, tibbi tullantıların idarə olunması sahəsində ciddi pozuntular olması, B sinfi tullantılar üçün nəzərdə tutulmuş qablar və konteynerlər mövcud olmaması, tullantıların daşınması və zərərsizləşdirilməsinə dair təsdiqedici sənədlərin olmaması, istifadə müddəti bitmiş reaktivlərin saxlanılması, D sinfi tullantıların saxlanılması, daşınması və zərərsizləşdirilməsi prosedurları barədə sənədləşdirmənin olmaması, rəsmi qaydada təsdiq edilməmiş komissiyalar tərəfindən utilizasiya aktları tərtib edilməsi, prosedurların sənədləşdirilməməsi və komissiya üzvlərinin proses barədə məlumatlı olmaması, laboratoriyada saxlanılan bəzi ayaqqabı, parfümeriya və kosmetik məhsul nümunələrinin tamlığının pozulmaması, üzərlərində müayinə aparılmasına dair əlamətlərin və daxili kodlaşdırmanın olmaması, laboratoriya rəhbərinin vəzifəni təhvil alması zamanı təhvil-təslim proseduru aparılmamış olması və sənədləşdirilməməsi, 54 adda ətir və 35 adda ayaqqabının müayinə olunmadan gigiyenik rəy alması faktını (obyektiv gerçəklik) deyil, laboratoriyanın daşınması və ya direktor Famil Məmmədovla olan münasibətləri (subyektiv ehtimal) əsas götürmüşdür. Ali Məhkəmənin praktikasında bu cür yanaşma "faktlar üzrə araşdırmanın natamamlığı" kimi qiymətləndirilir. Daha sonra, iddiaçı məhkəmə iclasında verdiyi izahatında 35 adda ayaqqabı nümunələri üzrə laborator müayinələrin nümunələrin tamlığı pozulmadan, doğranılmadan aparıldığını təsdiq etmişdir. Buna uyğun olan misal ilə izah edilir ki, məsələn şəxsdən analiz alınmadan ona analizin nəticələri verilir. Eyni zamanda, iddiaçı tərəfindən tibbi tullantıların utilizasiyası ilə bağlı rəsmi qaydada təsdiq edilməmiş komissiya yaradıldığı və həmin komissiya tərəfindən utilizasiya aktlarının tərtib edildiyi məhkəmə iclasında etiraf edilmişdir. Məhkəmənin "Famil Məmmədovun qərəzli yanaşma ehtimalı" barədə gəldiyi nəticə iş materialları ilə təkzib olunur. Belə ki, Cavabdehndə aparılan yoxlama Səhiyyə Nazirliyinin ##.##.2025-ci il tarixli sərəncamı ilə formalaşmış geniş tərkibli komissiya (Sədr: Mətanət Axundova, üzvlər: V.Səfərova, S.Quliyev, E.Məmmədov və digərləri) tərəfindən həyata keçirilmişdir. İddiaçının iddia etdiyi "şəxsi qərəzlilik" yalnız bir şəxsə (F.Məmmədov) şamil oluna bilərdisə, aktlardakı maddi nöqsanları imzalayan digər 10-dan artıq Səhiyyə Nazirliyinin mütəxəssisinin də qərəzli olduğunu iddia etmək Mülki Prosessual Məcəlləsinin 77.1-ci maddəsi (sübutetmə yükü) baxımından mümkünsüzdür. Yoxlama fərdi deyil, institusional xarakter daşıdığından, aşkar edilmiş pozuntular şəxsi münasibətlərdən asılı olmayan hüquqi faktlar rolundăçıxış̆edir. Həmçinin məhkəmə laboratoriyanın daşınmasını intizam pozuntusuna bəraət verən amil kimi göstərmişdir. Hansı ki, işçinin öz vəzifə funksiyasını yerinə yetirərkən kobud səhvlərə yol verməsi (müayinəsiz sertifikat vermək) müqaviləyə xitam üçün yetərlidir. Binanın dəyişməsi və ya avadanlıq çatışmazlığı işçiyə dövlət adından saxta məlumatlarla rəy vermək (tamlığı pozulmayan məhsula yoxlanılmış kimi rəy vermək) hüququ vermir. Məhkəmə bu texniki çatışmazlıqları "təqsiri istisna edən hal" kimi qiymətləndirməklə, maddi hüquq normasını səhv təfsir etmiş və əhalinin sağlamlığı üçün yaranan riski (məhsuların yoxlanılmaması) formal mülahizələrin̆kölgəsində̆qoymuşdur. Nəticə olaraq, Cavabdeh tərəfindən Əmək Məcəlləsinin 80-ci maddəsinin bütün tələbləri (təqdimat, bildiriş, 10 günlük müddətə riayət, yazılı qərar) yerinə yetirilmişdir. Yasamal Rayon Məhkəməsinin Həmkarlar İttifaqı Komissiyasının fəaliyyətini "formal" adlandırması subyektiv mülahizədir və Ali Məhkəmənin formalaşdırdığı "ictimai təşkilatların iradəsinə hörmət və prosedurların üstünlüyü" prinsipini heçə sayır. Bu səbəbdən həmin razılıq qanuni və xitam üçün yetərlĭprosedur̆əsas̆hesab̆olunmalıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 77.1-ci maddəsinə əsasən, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməyə borcludur. İddiaçı İddiaçı Famil Məmmədovla bağlı rəsmi şikayətinin olması, işəgötürənin təqdim etdiyi maddi sübutları (yoxlama aktlarını) avtomatik olaraq qüvvədən sala bilməz. Məhkəmə bu şikayəti "qərəzlilik ehtimalı" kimi qiymətləndirərkən, iddiaçıdan həmin qərəzliliyin yoxlama aktlarındakı faktiki tapıntıları (35 adda ayaqqabı nümunələri, 54 ədəd ətir və kosmetik vasitələri) necə saxtalaşdırdığına dair mötəbər sübut tələb etməli idi. Məhkəmənin rəsmi dövlət sənədləri olan yoxlama aktlarını kənara qoyaraq "ehtimal" üzərində qərar qurması prosessual hüququn̆mahiyyətinə̆ziddir. İddiaçı intizam məsuliyyətini şəxsi münaqişə kontekstinə salsa da, iş materiaları yoxlamanın fərdi deyil, institusional xarakter daşıdığını sübut edir. Belə ki, Cavabdehndə yoxlama Səhiyyə Nazirliyinin ##.##.2025-ci il tarixli sərəncamı ilə formalaşmış və tərkibinə Mətanət Axundova, Vüsalə Səfərova, Sədi Quliyev kimi 10-dan artıq peşəkar mütəxəssisin daxil olduğu komissiya tərəfindən aparılmışdır. Bir şəxslə (F.Məmmədov) olan münaqişənin bütün komissiya üzvlərinin imzaladığı və məhsulların "tamlığının pozulmaması (açılmaması)" faktını təsbit edən aktlara təsir etdiyini düşünmək hüquqi məntiqə sığmır. Bu aktlar şəxsi münasibətlərdən asılı olmayan rəsmi yoxlama nəticələridir və kobud pozuntu faktını maddi olaraq̆təsdiq̆edir. Hazırkı işdə Yasamal Rayon Məhkəməsi faktları (müayinəsiz sertifikatlaşdırma) deyil, hadisələrin xronologiyasından doğan fərziyyələri ("şikayətdən sonra yoxlama başladı") əsas götürmüşdür. Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu S.Əliyevanın şikayəti üzrə ## ### 2006-cı il tarixli qərarında qeyd edir ki, məhkəmə araşdırılan sübutların qəbul edilib-edilməməsinin səbəblərini aydın göstərməlidir. Yasamal Rayon Məhkəməsi isə Səhiyyə Nazirliyinin rəsmi aktlarını hansı hüquqi əsasla "qərəzli" hesab edib rədd etdiyini əsaslandırmamış, sadəcə "ehtimalı̆artırır"̆kimĭqeyri-hüquqĭterminlə̆kifayətlənmişdir. Məhkəmə laboratoriyanın "daşınma prosesini" nöqsanlara bəraət kimi göstərsə də, binanın dəyişməsi laboratoriya müdirinə müayinə aparılmayan məhsula yoxlanılmış kimi rəy vermək (saxtalaşdırma) hüququ vermir. Bu, Əmək Məcəlləsinin 71.2-ci maddəsində nəzərdə tutulan işəgötürənin və ictimaiyyətin mənafelərinə (məsələn, ağır metaların yoxlanılmaması riskĭilə)̆ciddĭziyan̆vuran̆əməldir. Yekun olaraq birinci instansiya məhkəməsi Mülki Prosessual Məcəlləsinin 217.1-ci (qətnamənin qanuniliyi və əsaslılığı) maddəsini pozaraq, tərəflərin subyektiv münasibətlərini maddi pozuntu faktlarından üstün tutmuşdur. Ali Məhkəmənin formalaşdırdığı "hüquqi həqiqət" prinsipinə görə, şəxsi münaqişə ehtimalı laboratoriyada aşkar olunmuş sistemli və maddi pozuntuları̆aradan̆qaldırmır̆və̆xitamăbəraət̆qazandırmır. Əlavə olaraq qeyd edilir ki, tərəflərindən iddiaçının etirafları ilə bağlı məhkəmə iclas protokollarınăqeydlər̆verilsə̆də,̆məhkəmə̆tərəfindən̆həmin̆qeydlər̆təmin̆edilməmişdir. İddiaçı̆tərəfindən̆apellyasiyăşikayətinə̆etiraz̆daxil̆olmuşdur. Məhkəmə iclasında iştirak edən şəxslərin izahatları Məhkəmə Kollegiyasının iclasında iştirak edən cavabdeh Cavabdeh X1 nümayəndəvəkilləri Vəkil/Nümayəndə İlham oğlu və Nümayəndə İlqar oğlu, nümayəndələr X12 və X11 ayrıayrılıqdăapellyasiyăşikayətinĭmüdafiə̆edərək̆təmin̆edilməsinĭxahiş̆etdilər. Məhkəmə Kollegiyasının iclasında iştirak edən iddiaçı İddiaçı və onun nümayəndəsi-vəkili Vəkil̆ayrı-ayrılıqdăapellyasiyăşikayətinə̆etiraz̆edərək̆təmin̆edilməməsinĭxahiş̆etdilər. Apellyasiya baxışının hədləri Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 372.6-cı maddəsinə əsasən Apellyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin əsaslılığını onun barəsində açıq və ya dolayısı ilə mübahisə edilən hissəsi üzrə, şikayət qərarın ləğv edilməsinə yönəldikdə və ya apellyasiya şikayətində və ona etirazlarda ifadə olunmuş dəlillərə əsasən̆mübahisənin̆predmetĭbölünməz̆olduqdăisə̆tam̆yoxlayır. Həmin Məcəllənin 372.7-ci maddəsinə əsasən apellyasiya instansiyası məhkəməsi şikayətin dəlillərindən asılı olmayaraq, məhkəmənin maddi və prosessual hüquq normalarına riayət̆etməsinĭyoxlayır. Hazırki iş üzrə apellyasiya baxışının hədlərini birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin̆tam̆yoxlanılması̆təşkil̆edir.̆ Tətbiq edilən hüquq Əmək Məcəlləsi:
10. Əmək müqaviləsi üzrə işçinin əsas vəzifələri aşağıdakılardır: a) əmək müqaviləsi ilə müəyyən edilmiş əmək funksiyasını vicdanla yerinə yetirmək; b) əmək intizamına və daxili intizam̆qaydalarınăəməl̆etmək 68.1. Əmək müqaviləsinə yalnız həmin Məcəllə ilə müəyyən edilmiş əsaslarla və qaydadăxitam̆verilə̆bilər
70. Əmək müqaviləsinə işəgötürən tərəfindən aşağıdakı əsaslarla xitam verilə bilər: ... ç) işçi özünün əmək funksiyasını və ya əmək müqaviləsi üzrə öhdəliklərini yerinə yetirmədikdə, yaxud bu Məcəllənin 72-ci maddəsində sadalanan hallarda əmək vəzifələrini kobud şəkildə pozduqda. 71.2. Bu Məcəllənin 70-ci maddəsinin “ç” bəndində nəzərdə tutulan əsasla müqaviləsinə xitam verilməsinə bu şərtlə yol verilir ki, işçi qəsdən və ya səhlənkarlıqla, etinasızlıqla əmək funksiyasını, vəzifə borcunu (öhdəliklərini) yerinə yetirmədiyinə görə müvafiq iş yerində işin, istehsalın, əmək və icra intizamının normal ahəngi pozulmuş olsun və ya mülkiyyətçinin, işəgötürənin, habelə əmək kollektivinin (onun ayrı-ayrı üzvlərinin) hüquqlarına və qanunla qorunan̆mənafelərinə̆hər̆hansı̆formadăziyan̆dəymiş̆olsun. 71.3. İşəgötürən bu Məcəllənin 70-ci maddəsi ilə müəyyən edilmiş əsasların hər hansı birĭilə̆əmək̆müqaviləsinə̆xitam̆verilməsinin̆zəruriliyinĭəsaslandırmalıdır. 80.1. Bu Məcəllənin 70-ci maddəsinin b) və ç) bəndlərində göstərilən əsaslarla işəgötürən tərəfindən həmkarlar ittifaqının üzvü olan işçinin əmək̆müqaviləsinə həmin̆həmkarlar̆ittifaqı̆təşkilatının̆qabaqcadan̆razılığı̆alınmaqlăxitam̆verilir. 80.2. Həmkarlar ittifaqının üzvü olan işçinin əmək̆müqaviləsinə̆bu maddənin 1-ci hissəsində nəzərdə tutulan hallardan hər hansı biri ilə əlaqədar̆xitam vermək̆istəyən işəgötürən həmin̆müəssisədə və ya fiziki şəxs olan işəgötürənin yaratdığı iş yerində fəaliyyət göstərən̆həmkarlar ittifaqı təşkilatına əsaslandırılmış yazılı təqdimatla müraciət edir. Təqdimata müvafiq əsaslandırma sənədləri əlavə edilir. Həmkarlar ittifaqı təşkilatı bu təqdimatın daxil olduğu gündən ən geci on gün müddətində özünün əsaslandırılmış yazılı qərarını̆işəgötürənə təqdim̆etməlidir. 83.1. Əmək müqaviləsinə bu Məcəllənin 68, 69, 70, 73, 74 və 75-ci maddələrində nəzərdə tutulan əsaslara və qaydalara uyğun olaraq xitam verilməsi işəgötürənin əsaslandırılmış̆əmrĭ(sərəncamı,̆qərarı)̆ilə̆rəsmiləşdirilməlidir. 83.2. Elektron sənəd formasında bağlanılmış əmək müqavilələrinə xitam verilən zaman bu barədə işəgötürənin əmri (sərəncamı, qərarı) elektron informasiya sistemində gücləndirilmiş elektron imza ilə imzalanaraq işçinin informasiya sistemində yaradılan elektron kabinetində yerləşdirilir 186.1. İşəgötürən, işçi bu Məcəllə ilə və digər normativ hüquqi aktlarla müəyyən edilmiş vəzifələrini yerinə yetirmədikdə və ya hüquqlarından sui-istifadə etdikdə və yaxud əmək müqaviləsi üzrə öhdəliklərini icra etmədikdə intizam məsuliyyətinə,̆qanundănəzərdə tutulmuş hallardăisə̆digər̆məsuliyyətə̆cəlb̆edilirlər. 186.2. İşçi əmək funksiyasını tam və ya qismən yerinə yetirmədikdə, yaxud keyfiyyətsiz yerinə yetirdikdə, bu Məcəllənin 10-cu maddəsində nəzərdə tutulan, həmçinin əmək müqaviləsi ilə müəyyən edilmiş vəzifələrini,̆daxilĭintizam qaydalarını pozduqda işəgötürən ona aşağıdakı intizam tənbehlərindən birini verə bilər: a) töhmət vermək; b) sonuncu xəbərdarlıqla şiddətli töhmət vermək; c) kollektiv müqavilələrdə nəzərdə tutulmuşdursa, aylıq əmək haqqının 1/4-i məbləğindən çox olmamaq şərtilə cərimə etmək; ç) əmək̆müqaviləsinə̆bu Məcəllənin 70-ci maddəsinin̆“ç”̆bəndĭilə̆xitam̆vermək. 187.1. İntizam tənbehi verilməmişdən əvvəl işəgötürən işçidən yazılı izahatın verilməsini tələb edir. İşçinin yazılı izahat verməkdən imtina etməsi ona intizam tənbehi verilməsini istisna etmir. 187.2. İntizam tənbehi, işçi tərəfindən əmək və ya icra intizamının pozulduğu aşkar edildiyi gündən bir ay keçənədək verilə bilər.̆İşçinin əmək qabiliyyətini müvəqqəti itirdiyi, yaxud məzuniyyətdə olduğu vaxt, habelə bu Məcəllənin 179-cu maddəsində nəzərdə tutulan hallarda iş̆yerĭvə̆ortăəməkhaqqının̆saxlanıldığı̆dövrlər̆həmin̆müddətə̆daxil̆edilmir. 187.3. İntizam xətasının törədildiyi gündən altı ay keçdikdən sonra işçiyə intizam tənbehi verilə bilməz. Müəssisənin̆və ya fiziki şəxs olan işəgötürənin̆maliyyə-təsərrüfat fəaliyyətinin auditinin (yoxlanılmasının, təftiş aparılmasının) nəticələri ilə aşkar edilmiş vəzifə hüquqpozması ilə bağlı intizam xətalarına görə isə işçiyə həmin xətalar törədildiyi gündən̆iki il̆keçdikdən sonra intizam̆tənbehĭverilə̆bilməz.̆Cinayət̆işĭüzrə̆icraat̆bŭmüddətə̆daxil̆edilmir.
Mülki Prosessual Məcəlləsi:
14.2. Məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə̆etməlidir. 77.1. Hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir.
80. Məhkəmə işin gedişində təqdim olunmuş ancaq o sübutları qəbul edir və nəzərə alır̆ki,̆onlar̆işdə̆tərəflərin̆tələblərinĭmüəyyən̆edən̆faktlarlăvə̆hallarlăəlaqədardır.
88. Məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə̆üçün̆qabaqcadan̆müəyyən̆edilmiş̆qüvvəsĭyoxdur. 106.1. İşdə iştirak edən şəxslərin iş üçün əhəmiyyətli olan və onlara məlum olan faktlar barədə izahatları iş üzrə toplanmış digər sübutlarla yanaşı yoxlanılmalı və qiymətləndirilməlidir. 217.1.̆Məhkəmənin̆qətnaməsĭqanunĭvə̆əsaslı̆olmalıdır. 217.3. Qətnamə iş üzrə müəyyən edilmiş hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə uyğun̆əsaslandırılmalıdır. 218.1. Qətnamə çıxarıldıqda hakim sübutları qiymətləndirir, iş üçün əhəmiyyətli olan nə kimi halların müəyyən edildiyini, nə kimi halların müəyyən edilmədiyini, tərəflərin hansı hüquqi münasibətdə olmalarını, həmin iş üzrə hansı qanunun tətbiq edilməli olduğunu və iddianın̆təmin̆olunub-olunmadığını̆müəyyən̆edir. 384.0.2. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi qətnaməni tamamilə və ya qismən ləğv edə̆bilər. 385.1.1. Maddi hüquq normalarının və ya prosessual hüquq normalarının pozulması və ya düzgün tətbiq edilməməsi məhkəmə qətnaməsinin apellyasiya qaydasında ləğv edilməsĭüçün̆əsaslardan̆biridir.̆
405. Apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsindən qətnamə işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 2 ay müddətində kassasiya şikayəti verilə bilər.̆
Məhkəmə Kollegiyasının mövqeyi
Məhkəmə Kollegiyası apellyasiya s̆ikayətinin dəlillərini, is̆ materiallarını aras̆dırıb, is̆də olan sŭbutları tədqiq edərək hesab edir ki, as̆ağıdakılara əsasən apellyasiya s̆ikayəti təmin edilməli, birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsi ləğv edilməklə iddia tələbi rədd edilməlidir. Belə ki, birinci instansiya məhkəməsinin iddia ŭzrə qənaəti is̆in bŭtŭn mŭhŭm faktiki hallarının̆hərtərəfli,̆tam̆və̆obyektiv̆aras̆dırılmasınăəsaslanmır. Qeyd olunmalıdır ki, irəli sŭrŭlmŭs̆ tələbin mahiyyəti ŭzrə iddiac̆ının izahatlarının təhlilinə əsasən və cavabdeh tərəfin yoxlama aktı ilə mŭəyyən edilmis̆ qŭsurlara qiymət verməməklə, yalnız iddiac̆ı tərəfin izahatları əsasında gəldiyi nəticələri is̆in həqiqi hallarını, tərəflərin qars̆ılıqlı mŭnasibətlərini əks etdirmədiyi, həmc̆inin qəbul etdiyi qətnamə əmək və mŭlki-prosessual qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olmadığı ŭc̆ŭn qanuni və əsaslı sayıla bilməz. Halbuki, is̆də olan sŭbutları təhlil etmədən, onların mŏtəbərliyini yoxlamadan is̆in bu və ya digər faktiki hallarının mŭəyyən edilmis̆ və ya mŭəyyən edilməmis̆ hesab edilməsi yolverilməzdir və is̆in məhkəmə tərəfindən mŭəyyən edilmis̆ hesab olunan hər bir hal barəsində gəlinən yekun nəticə is̆də olan sŭbutlarla təsdiq olunmalıdır. Məhkəmə sŭbutları sadalamaqla kifayətlənməməli, onları əlaqəli s̆əkildə s̆ərh etməli, hər bir sŭbutun qəbul edilibedilməməsinin̆səbəblərinĭqətnamədə̆aydın̆izah̆etməlidir. Iddia tələbi as̆ağıdakı zəruri s̆ərtlər olduqda əsaslıdır: a) Qanunda elə bir mŭddəa olmalıdır ki, onun hŭquqi nəticəsi ilə iddia tələbi ŭst-ŭstə dŭs̆sŭn; b) Iddiac̆ının is̆in halları barədə dəlilləri həmin qanun mŭddəasının dispozisiya s̆ərtlərinə uyğun olsun. Tələbin qanuni əsası yoxlamanın bas̆lanğıc nŏqtəsidir və dispozisiya s̆ərtlərinin hazırkı tələb ŭzrə mŏvcud olub-olmadığı̆aras̆dırılmalıdır. Məhkəmə Kollegiyası maddi hŭquq normalarını mŭqayisəli təhlil edərək qeyd edir ki, əmək mŭnasibətləri sərbəst iradə ifadəsini ehtiva edən əmək mŭqaviləsi bağlandıqdan sonra yaranır. Əmək mŭnasibətlərinin ləğvi ŭc̆ŭn qanunvericilikdə konkret əsaslar gŏstərilmis̆dir və̆yalnız̆həmin̆hallardan̆birĭolduqdăxitam̆verilə̆bilər. Iddiac̆ı əmək mŭqaviləsinin ləğvi ilə bağlı əmrlə razılas̆mayaraq, Əmək Məcəlləsinin 70-ci maddəsinin “c̆” bəndində nəzərdə tutulan hec̆ bir kobud pozuntuya yol vermədiyini, qanunsuz̆olaraq̆azad̆edildiyinĭvə̆is̆ə̆bərpăedilməlĭolduğunŭiddiăedir. Cavabdeh tərəf isə iddianı qəbul etməyərək, iddiac̆ı ilə bağlanmıs̆ əmək mŭqaviləsinə Əmək Məcəlləsinin 70-ci maddəsinin “c̆” bəndinə əsasən xitam verilməsi ŭc̆ŭn kifayət qədər ciddĭəsaslar̆mŏvcud̆olduğunŭgŏstərərək̆iddianın̆təmin̆olunmasınăetiraz̆etmis̆dir. Məhkəmə Kollegiyası hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsi 54-K nŏmrəli əmrin əmək qanunvericiliyinin tələblərinə uyğun əsaslandırılmadığını qeyd etsə də, cavabdehin həmin əmri ilə Əmək Məcəlləsinin 70-ci maddəsinin “c̆” bəndi əsasında xitam verilməsinin işin faktikĭhalları̆baxımından̆hŭquqĭəsaslarını̆dŭzgŭn̆qiymətləndirməmis̆dir. Belə ki, əmrdə xitamın faktiki əsasını təs̆kil edən sənədlər ayrıca sadalanmıs̆ Səhiyyə Nazirliyinin ## ###### 2026-cı il tarixli 3-28/2-690/2026 nŏmrəli məktubuna, ##.##.2025-ci il tarixli sərəncam əsasında aparılmıs̆ yoxlama arayıs̆ına və Həmkarlar Ittifaqı Komissiyasının ## ###### 2026-cı̆il̆tarixlĭ6̆nŏmrəlĭprotokolundan̆c̆ıxarıs̆ăistinad̆olunmus̆dur. Məhkəmə Kollegiyası hesab edir ki, əmrdə iddiac̆ının konkret hansı əmək funksiyasını pozduğu, pozuntunun tarixi və s̆əraiti, mŭəssisəyə dəyən real ziyan və təqsirin nədən ibarət olduğu gŏstərilməməsi əmrin qanunsuz və əsassız verilməsi anlamına gəlmir. C̆ŭnki Əmək Məcəlləsinin 70-ci maddənin “c̆” bəndinin tətbiqi ŭc̆ŭn is̆əgŏtŭrəndən mŭtləq maddi zərərin sŭbutu tələb edilmir. Əsas məsələ əmək funksiyasının yerinə yetirilməməsinin və ya lazımınca yerinə̆yetirilməməsinin̆mŭəyyən̆edilməsidir. Həmc̆inin is̆əgŏtŭrənin əmək mŭqaviləsinin ləğvinin zəruriliyini əsaslandırması və is̆c̆inin təqsirini sŭbut etməli olması baxımından (Əmək Məcəlləsinin 71-ci maddəsi) birinci instansiya məhkəməsi əmrin verilməsinə əsas olan halların ləğvin zəruriliyini labŭd etməsinə dŭzgŭn qiymət verməmis̆dir. Bu baxımdan birinci instansiya məhkəməsi “mŭəssisəyə hansı real ziyanın dəydiyinin” gŏstərilməməsi xitamın qanunsuzluğuna əsas kimi qəbul etməklə qanunun̆tətbiq̆dairəsinĭəsassız̆azaltmışdır. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin ## #### 2025-ci il tarixli press-relizində də əmək funksiyasının qəsdən və ya səhlənkarlıqla yerinə yetirilməməsi nəticəsində is̆in, əmək və icra intizamının normal ahənginin pozulmasının 70-ci maddənin “c̆” bəndinin tətbiqi baxımından hŭquqĭəhəmiyyət̆das̆ıdığı̆vurğulanmıs̆dır. Digər tərəfdən, birinci instansiya məhkəməsi pozuntuların bir hissəsinin laboratoriyanın yerləs̆məsi, təchizatı və avadanlığı ilə bağlı olması səbəbindən iddiac̆ının təqsirinin olmadığı qənaətinə gəlsə də, Məhkəmə Kollegiyası hesab edir ki, belə nəticə is̆in tam və hərtərəfli qiymətləndirilməsinə əsaslanmır. Laboratoriyanın bas̆qa binaya kŏc̆ŭrŭlməsi faktı ŏzlŭyŭndə həmin s̆ŏbədə mŭəyyən edilmis̆ bŭtŭn pozuntulara gŏrə s̆ŏbə rəhbərinin məsuliyyətinĭistisnăetmir. Kollegiyanın qənaətinə gŏrə, məhkəmənin ayaqqabı nŭmunələrinin tamlığının pozulmamasına istinad etməsi də is̆əgŏtŭrənin əsaslandığı əmək intizamı pozuntularını aradan qaldırmır. Belə ki, əmək funksiyasının pozulması ŭc̆ŭn nŭmunələrin mŭtləq zədələnməsi s̆ərt deyil; nŭmunələrin qəbulu, qeydiyyatı, saxlanılması və prosedurlara riayət olunmaması̆ayrıcăəmək̆intizamı̆pozuntusŭtəs̆kil̆edə̆bilər. Iddiac̆ının “doğrama aparatının olmaması” və əvvəlki illərdə bas̆qa ŭsuldan istifadə olunması barədə izahatları da onun məsuliyyətini istisna etmir. Əksinə, təhlŭkəsizlik qaydalarına uyğun olmayan ŭsulun tətbiqinə yol verməmək, alternativ təhlŭkəsiz ŭsulun təmin̆olunmasını̆tələb̆etmək̆və̆icrasını̆təmin̆etmək̆onun̆vəzifələrindən̆birĭidi. Beləliklə, yoxlama zamanı nŭmunələrin qəbulu, saxlanılması və qaytarılması prosesində prosedur qaydalarına əməl olunmaması, tester və zədələnmis̆ məhsulların nŭmunə kimi qəbulu, uc̆ot və s̆əffaflıq mexanizmlərində c̆atıs̆mazlıqlar, habelə 54 adda ətir və kosmetik vasitənin, 35 adda ayaqqabının mŭayinə olunmadan sertifikatlas̆dırılması kimi faktlar məlumatların saxtalas̆dırılması və dŏvlət adından verilən sənədin mahiyyətinin itirilməsi deməkdir və iddiac̆ının vəzifə borcuna etinasızlığının bariz nŭmunəsidir. Bu kontekstdə kollegiya həmin halların mŭəssisənin qanuni mənafeyinə ciddi xələl gətirən kobud səhvlər kimi qiymətləndirilməsinə̆dair̆cavabdeh̆tərəfin̆dəlillərĭilə̆razılas̆ır. Belə ki, iddiac̆ının laboratoriya mŭdiri kimi birbas̆a vəzifəsi laboratoriyanın fəaliyyətinə rəhbərlik, yeni metodların tətbiqi, tibbi sənədləs̆dirmənin keyfiyyətinə nəzarət və tədqiqatların standartlas̆dırılmasının təmin edilməsi olmus̆dur. Cavabdehnin əsas funksiyası da potensial təhlŭkəli idxal məhsullarının təhlŭkəsizliyini yoxlamaqdır. Belə olduqda mŭayinə aparılmadan rəy verilməsi akkreditasiyanın ləğvinə, beynəlxalq nŭfuzun itirilməsinə və dŏvlət nəzarəti sisteminin̆iflicinə̆səbəb̆olan̆ciddĭziyan̆kimĭqiymətləndirilir. Birinci instansiya məhkəməsi isə bu halları əmək funksiyasının konkret məzmunu, vəzifə təlimatı, daxili intizam qaydaları və yoxlama aktları ilə kompleks s̆əkildə mŭqayisə etməmis̆, yalnız əmək mŭqaviləsinin 3.1.1-ci bəndində birbas̆a mŭayinə aparmağın gŏstərilməməsinə istinad etmis̆dir. Lakin is̆c̆inin əmək funksiyası yalnız bir bəndlə deyil, mŭqavilə, vəzifə təlimatı, intizam qaydaları, əmr və sərəncamlar, habelə faktiki vəzifənin funksional məzmunu birlikdə̆nəzərə̆alınmaqlămŭəyyən̆edilməlidir. Iddiac̆ının ŏzŭ də daxil olan məhsulların qeydiyyata alındıqdan və fotos̆əkilləri c̆əkildikdən sonra aidiyyəti bŏlmələrə yŏnləndirildiyini bildirmis̆dir. Bu hal, əksinə, s̆ŏbə mŭdirinin prosesin təs̆kilində və nəzarətində rolunun mŏvcudluğunu gŏstərir. Məhkəmə rəhbər kimi təs̆kilati və nəzarət funksiyalarını aras̆dırmadan yalnız “birbas̆a mŭayinə aparmaq”̆ŏhdəliyinin̆mŭqavilədə̆olmamasınăistinad̆etmis̆dir. Məhkəmə Kollegiyası hesab edir ki, 54 adda ətir və 35 adda ayaqqabı kimi irimiqyaslı partiyanın mŭayinəsiz rəy alması iddiac̆ının nəzarət funksiyasını icra etmədiyini təsdiq edən yeganə̆amil̆olmamıs̆dır.̆ Belə ki, tŭtŭn məhsullarının mŭayinəsində, kosmetik vasitələrin sənədləs̆dirilməsində, mikrobioloji bŏlmədə biotəhlŭkəsizlik tələblərinə əməl edilməməsində, SƏP-lər, təlimatlar, GOST ISO standartlarının təsdiqi və cihaz jurnalları ilə bağlı is̆lərdə c̆oxsaylı nŏqsanlar as̆kar edilmis̆dir. Bu hallar Əmək Məcəlləsinin 71.2-ci maddəsindəki “qanuni mənafeyə ziyan dəyməsi”̆s̆ərtinĭtam̆ŏdəyir̆və̆xitam̆ŭc̆ŭn̆tam̆hŭquqĭəsas̆yaradır.̆ Kollegiyanın qənaətinə görə sadalanan nöqsanları əks etdirən aktların şübhə altına alınması̆üçün̆heç̆bir̆əsas̆müəyyən̆edilməmişdir. Kollegiyanın iclasında cavabdeh tərəf iddiaya etirazın və apellyasiya şikayətinin dəlillərinin əsaslığı baxımından təqdim etdikləri qeyri-ərzaq məhsullarının müayinəsinə dair ##.##.2025-ci il tarixli 2679, **** saylı protokollardan görünür ki, müayinə olunan ayaqqabılar müayinə nəticəsində NTS standartlarına uyğun keyfiyyət göstəricisini əks etdirdiyi məlumatlar göstərilsə də, həmin müayinələr təlimatlara uyğun aparılmamışdır. (sözügedən protokollara və təlimatlara tərəflərin iştirakı ilə baxış keçirilmişdir). Təlimatlardan görünür ki, müayinə zamanı ayaqqabılar sulu mühitə batırılmadan, əvvəl sınaq nümunələri parçalara bölünür, hər bir materialı 3 mm-dən çox olmayan kənarlı uzunluqda hissələrə bölünür. Bu göstərişlərin həyata keçirilməsĭiddiaçı̆tərəfindən̆2025-cĭilin̆fevral̆ayındăimzalanmış̆protokollardan̆görünmür. Kollegiya qeyd edir ki, eyni hallar tütün məmulatlarının müayinəsinə də aiddir. Belə ki, təlimata əsasən tütün məlumatlarının müayinəsi zamanı onların tərkibində nəmliyin təyini tütünün lifinin kütlə payı, quru maddələrin miqdarı və nikotin tərkibinin miqdarı yoxlanılmalı olduğu halda, iddiaçı tərəfindən imzalanmış, iş materiallarına əlavə edilmiş *** saylı protokolun surətindən görünür ki, müayinə olunan tütün məlumatının yalnız xlor, üzvü birləşmələri və fosfor üzvü̆birləşmələrĭyoxlanılmışdır. Daha sonra qeyd edilməlidir ki, birinci instansiya məhkəməsinin qənaətinə gŏrə iddiac̆ı mŭdir vəzifəsinə ##.##.2025-ci ildə təyin olunduqdan sonra bir il tamam olmadan ən ağır intizam əsası ilə ##.##.2026-cı ildə is̆dən azad edilmis̆, cavabdeh əmrində iddiac̆ının uzunmŭddətli fəaliyyəti, yŭksək ixtisası və pes̆əkar sertifikatları qiymətləndirilməmis̆, ilk intizam̆tənbehĭkimĭbirbas̆ăən̆ağır̆tədbirin̆tətbiqinin̆səbəblərĭs̆ərh̆edilməmis̆dir. Məhkəmə Kollegiyası hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsinin iddiac̆ının əvvəl intizam məsuliyyətinə cəlb edilməməsini və sertifikatlarını əsas gŏtŭrərək ən ağır tədbirin tətbiqinĭəsassız̆hesab̆etməsĭdŭzgŭn̆deyil.̆ Belə ki, Əmək Məcəlləsinin 186.2-ci maddəsində intizam tənbehləri alternativ sadalanmıs̆ və 70-ci maddənin “c̆” bəndi ilə ləğv də intizam tənbehi nŏvŭ kimi mŭəyyən edilmis̆dir. Əmək Məcəlləsinin 186.3-cŭ maddə is̆əgŏtŭrəndən is̆c̆inin s̆əxsiyyətini, nŭfuzunu, pes̆əkarlığını və xətanın xarakterini nəzərə almasını tələb etsə də, buradan is̆c̆inin əvvəl tənbeh almaması və ya yŭksək ixtisasa malik olmasının 70 “c̆” bəndinin tətbiqini istisna etməsĭnəticəsĭc̆ıxmır. Qanunvericilik intizam tənbehlərinin tətbiqində “əvvəlcə tŏhmət, sonra s̆iddətli tŏhmət, yalnız bundan sonra is̆dən c̆ıxarma” ardıcıllığını mŭəyyən etmir, 186.2-ci maddə is̆əgŏtŭrənə tənbehlərdən birinin sec̆ilməsinə imkan verir. Əgər tŏrədilmis̆ pozuntunun xarakteri əmək mŭnasibətlərinin davamını mŭmkŭnsŭz edirsə, əvvəlki tənbehin olmaması is̆əgŏtŭrənĭbŭimkandan̆məhrum̆etmir. Həmc̆inin kollegiya hesab edir ki, iddiac̆ının fəaliyyət dŏvrŭndə hec̆ bir ciddi nŏqsana yol verməməsi, hec̆ bir cəza almaması kimi onu səciyyələndirən halların mŏvcudluğu, əmək funksiyasının tam və ya qismən yerinə yetirilməməsi ilə yol verilən kobud səhvlər nəticəsində is̆əgŏtŭrənin qanuni mənafeyinə ciddi xələl gətirməsi və bu hərəkətlərin əmək vəzifələrinin kobud pozulması hesab edilməsi baxımından, is̆əgŏtŭrənin onun barəsində 186-cı maddənin 2-ci hissəsinə əsasən əmək mŭqaviləsini Əmək Məcəlləsinin 70-ci maddənin “c̆” bəndi ilə ləğv etmək intizam tənbehini verməyə kifayət qədər hŭquqi əsasının olması is̆in aras̆dırılmıs̆ halları̆ilə̆tam̆təsdiq̆edilir. Məhkəmə Kollegiyası, həmçinin iddiaçının tələbin “Əgər prosesdə bir neçə struktur bölmə və bir neçə məsul şəxs iştirak edibsə, təkcə şöbə müdirinin ən ağır intizam məsuliyyətinə cəlb edilməsi selektiv yanaşma təsiri bağışlaması” kimi dəlili ilə bağlı qeyd edir ki, kollegiyanın iclasında təqdim edilmiş ##.##.2026-cı il tarixi ** saylı əmrdən görünür ki, laboratoriya şöbəsinin mikrobioloji müayinələr bölməsinin müdiri Gülnarə Quliyevaya, laboratoriya şöbəsinin sanitariyagigiyena müayinələr bölməsinin müdiri Şərafət Dünyamalıyevaya, sanitariya-gigiyena və ekspertiza şöbəsinin müdiri v.m.i.e Qoşqar Məmmədova, sənədlərin qəbulu və dövriyyəsinin təşkili şöbəsinin müdiri Pərvanə İsmayılovaya, təşkilati-metodik şöbəsinin müdiri Davud Qəhrəmanova, laboratoriya şöbəsinin sanitariya-gigiyena müayinələr bölməsinin həkimlaborantı Bəhruz Mustafayevə, təşkilati-metodik şöbənin həkim-statistiki İradə Mansurovaya Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 186-cı maddəsinin II hissəsinin “a” bəndinə əsasən̆töhmət̆verilmişdir. Göründüyü kimi, Səhiyyə Nazirliyinin ## ###### 2026-cı il tarixli 3-28/2-690/2026 nŏmrəli məktubuna, ##.##.2025-ci il tarixli sərəncam əsasında aparılmıs̆ yoxlama arayıs̆ına və Həmkarlar Ittifaqı Komissiyasının ## ###### 2026-cı il tarixli 6 nŏmrəli protokolundan c̆ıxarıs̆a əsasən tək iddiaçı barədə deyil, digər işçilər barədə də müvafiq intizam tənbehi görülmüşdür.(töhmətlər̆verilmişdir) Kollegiyanın qənaətinə gŏrə, hər hansı intizam tənbehi almayan iddiac̆ının yol verdiyi pozuntuya (monitorinq nəticələrinə) gŏrə əmək mŭqaviləsinə intizam tənbehi mŭddətinə riayət edilməklə xitam verilməsi həmin pozuntuların xarakterinə adekvatdır və işçilərə hansı qaydada intizam tənbehinin seçimi əmək qanunvericiliyinin tələblərinə əsasən sırf işəgötürənin səlahiyyətlərinə̆aiddir. Iddiac̆ının ##.##.2025-##.##.2025-ci il tarixlərində aparılmıs̆ yoxlama nəticəsinə gŏrə ##.##.2026-cı ildə intizam tənbehinin Əmək Məcəlləsinin 187-ci maddəsinin 2-ci hissəsinə zidd olması və bir aylıq mŭddətin pozulması dəlilinə birinci instansiya məhkəməsi hŭquqi qiymət vermədiyi ŭc̆ŭn, Məhkəmə Kollegiyası apellyasiya s̆ikayətinin bu dəlili ŭzrə aras̆dırma aparmasınăzərurət̆gŏrmŭr. Həmçinin Məhkəmə Kollegiyası vurğulayır ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin ilk iclasındăhər̆ikĭtərəf̆iddiămüddətinin̆ötürülməməsinĭtəsdiq̆̆etdilər. Beləliklə, aras̆dırma zamanı cavabdeh tərəfindən iddiac̆ının əmək mŭqaviləsi ləğv edilərkən silsilə pozuntulara yol verilməsi deyil, iddiac̆ı tərəfindən ŏz vəzifə borcuna etinasızlıq və səhlənkarlıq etməklə is̆əgŏtŭrənin (mŭəssisənin) qanuni mənafeyinə ciddi xələl gətirən kobud̆səhvlərə̆yol̆verilməsĭfaktları̆təsdiqinĭtapmıs̆dır. Məhkəmə Kollegiyası hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsinin Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının birinci instansiya məhkəmələrinə ünvanlanmış 2025-ci il iş planı üzrə tövsiyə xarakterli icmal məktuba istinad etməklə Həmkarlar Ittifaqının razılığını formal hesab etməsi də sŭbutların qiymətləndirilməsinə əsaslanan qəti nəticə kimi qəbul edilə bilməz.̆ Belə ki, qanunda təqdimatın bir nec̆ə gŭn aras̆dırıldıqdan sonra baxılması kimi əlavə mŭddət mŭəyyən edilməmis̆, əsas tələb 10 gŭnlŭk mŭddət ərzində əsaslandırılmıs̆ qərarın qəbuludur. Buna gŏrə təqdimatın ## ###### 2026-cı ildə verilməsi və Həmkarlar İttifaqının həmin gŭn qərar qəbul etməsi ŏzlŭyŭndə razılığın hŭquqi qŭvvəsinin olmaması və kobud prosedur̆pozuntŭgŏstəricisĭdeyil.̆ Kollegiya qəbul edir ki, ümumiyyətlə, Həmkarlar Ittifaqının razılığı məsələsi formal hesab edilməməlidir. Lakin eyni zamanda da hazırki iş üzrə mühüm və diqqətəlayiq halları nəzərə alınmaqla kollegiya hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsi formallıq qənaətinə gəlmək ŭc̆ŭn konkret hŭquqi və faktiki sŭbutları mŭəyyən etməli idi. Belə ki, hər bir əmək mübahisəsinin faktiki halları fərqli və individualdır. Bu baxımdan onların həlli zamanı müvafiq qərarları müəyyən edilmiş müddət ərzində daha tez vaxt ərzində qəbul edilməsi ciddi nöqsan kimĭqiymətləndirilə̆bilməz. Eyni zamanda, kollegiyanın qənaətinə görə Həmkarlar Ittifaqı təqdimat verilən gŭn sədr sec̆məsi də qəbul etdiyi qərarın avtomatik etibarsız və ya formal olmasına əsas vermir. Həmkarlar Ittifaqı ayrıca hŭquqi subyekt kimi ŏz səlahiyyətləri c̆ərc̆ivəsində qərar qəbul etmis̆dirsə, qərarın məzmunu və qəbul qaydasının qanunauyğunluğu konkret sŭbutlarla qiymətləndirilməlidir ki, bu da birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən lazımi qaydada həyata keçirilməmişdir. Həmc̆inin kollegiya hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsinin rəhbərliyin nŭmayəndəsi barədə əvvəlcədən s̆ikayət ilə sonrakı yoxlamalar arasında əlaqə yaradaraq qərəzli mŭnasibətin mŏvcudluğu ehtimalını irəli sŭrməsi də qətnamənin əsaslandırılması ŭc̆ŭn kifayət hesab edilə bilməz. Məhkəmə qərarı ehtimala deyil, aras̆dırılmıs̆ və sŭbuta yetirilmis̆ hallara əsaslanmalıdır. İddiaçının şikayətindən sonra yoxlamanın bas̆lanması faktı ŏzlŭyŭndə onun qərəzli olduğunu sŭbut etmir. Bunun ŭc̆ŭn nəticələrin saxtalas̆dırılması, faktların̆qəsdən̆təhrif̆edilməsĭkimĭobyektiv̆hallar̆sŭbut̆edilməlidir. Məhkəmə Kollegiyası qeyd edir ki, kollegiyanın iclasında bu xüsusatla bağlı cavabdeh tərəf təmsil etdikləri qurumun əvvəlki rəhbərləri barədə olan ##.##.2025-ci il tarixli hökmü təqdim edərək izahatlarında hökmdə göstərilən nöqsanların iddiaçı ilə heç bir bağlılığı olmamasını göstərməklə sadəcə bu hökmün qəbulundan sonra hazırki rəhbərliyin göstərişi ilə yoxlamalar aparılmasına start verildiyi göstərmişlər. Yəni, bu yoxlamaların aparılmasının iddiaçıya qarşı hər̆hansı̆qərəz̆nümayiş̆etdirilməsĭilə̆bağlı̆olmamışdır. Məhkəmə Kollegiyası daha sonra hesab edir ki, is̆c̆ilərdən ## #### 2026-cı ildə, yəni xitamdan sonra yenidən izahat alınması da avtomatik olaraq “yŏnləndirici təsir” gŏstərildiyini sŭbut̆etmir.̆Məhkəmənin̆bŭnəticəsĭkonkret̆sŭbutlădeyil,̆ehtimallăəsaslandırılmıs̆dır. Gŏrŭndŭyŭ kimi, birinci instansiya məhkəməsi Əmək Məcəlləsinin 70-ci maddənin “c̆” bəndinin tətbiqi ŭc̆ŭn zəruri hŭquqi meyarları dŭzgŭn mŭəyyən etməmis̆, əmək funksiyasının pozulmasını yalnız birbas̆a mŭayinə və ya real maddi zərərlə əlaqələndirmis̆, Əmək Məcəlləsinin 186.2 və 186.3-cŭ maddələri dŭzgŭn tətbiq etməmis̆, is̆c̆inin rəhbərlik və nəzarət funksiyalarını lazımınca qiymətləndirməmis̆, Həmkarlar Ittifaqının razılığının formallığı barədə nəticəni kifayət qədər sŭbutla əsaslandırmamıs̆, əvvəlki s̆ikayətlə sonrakı yoxlamăarasındăqərəzlĭmŭnasibət̆olduğŭbarədə̆ehtimalăəsaslanan̆nəticəyə̆gəlmis̆dir. Mŭlki prosessual qanunvericilikdə birbas̆a gŏstərilməsə də, nəzərdə tutulan dispozitivlik prinsipinə gŏrə proses tərəflərin iradəsi və fəallığından asılı olaraq həyata kec̆irilir. Məhkəmə ŏzŭ sŭbutları toplamamalı, tərəflər istinad etdikləri halları ŏzləri sŭbut etməli, məhkəmə̆isə̆təqdim̆edilmis̆̆faktlar̆əsasındăhŭquqĭnəticəyə̆gəlməlidir. Sŭbutları qiymətləndirən zaman məhkəmə “əsaslı s̆ŭbhələr yaratmayan” sŭbut standartını qəbul edir. Belə sŭbut kifayət qədər inandırıcı, aydın və bir-birinə uyğun gələn məntiqi nəticələrdən irəli gələ bilər (“Avs̆ar Tŭrkiyəyə qars̆ı” AIHM qərarı No 25657/94, § 282). Gŏstərilənlərə əsasən Məhkəmə Kollegiyası bu nəticəyə gəlir ki, iddiac̆ı ona qars̆ı qanunsuz mŭnasibət sərgilənməsinə dair ŏz hŭquqi mŏvqeyini sŭbut edə bilməmis̆, əsassız və qanunsuz is̆dən azad edilməsinə dair hər hansı mŏtəbər sŭbut təqdim etməmis̆dir. Belə olan halda is̆in aras̆dırılmıs̆ faktiki halları iddiac̆ı ilə bağlanmıs̆ əmək mŭqaviləsinə Əmək Məcəlləsinin 70-ci maddəsinin “c̆” bəndinə əsasən xitam verilməsi ŭc̆ŭn kifayət qədər ciddi əsaslar̆mŏvcud̆olduğunŭtəsdiq̆edir. Belə olan halda is̆in mŭəyyən edilmis̆ halları onu deməyə əsas verir ki, is̆əgŏtŭrən əmək qanunvericiliyinə riayət etmis̆, əmək mŭqaviləsinə xitam verilərkən qanunvericiliyin tələblərinə əməl olunmus̆, **-k saylı, ##.##.2026-cı il tarixli əmrin ləğvi ŭc̆ŭn əsaslar olmamıs̆dır. Məhkəmə Kollegiyası, həmc̆inin qeyd edir ki, iddia tələbinin qanuni əsası tapılmırsa və ya faktiki hallar tapılan qanuni əsasın dispozisiya s̆ərtləri ilə uzlas̆mırsa, hŭquqi dəyərləndirmə məhkəmə ŭc̆ŭn bas̆a c̆atmalıdır. Məhkəmə mŭbahisələndirilən əmrin ləğvi tələbinin əsassız olması nəticəsinə gəldiyi ŭc̆ŭn, digər tələblərin is̆ə bərpa və məcburi is̆buraxmaya gŏrə əmək haqqının ŏdənilməsinin tŏrəmə tələblər olması səbəbindən onlara ayrıca hŭquqi qiymət verilməsinə̆zərurət̆gŏrmŭr. Beləliklə, Məhkəmə Kollegiyası hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsi maddi və prosessual hŭquq normalarını dŭzgŭn tətbiq etməmis̆dir. Apellyasiya s̆ikayəti təmin olunmalı, birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsi ləğv edilməli, iddia tələbinin rədd olunmasınădair̆yenĭqətnamə̆qəbul̆edilməlidir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumunun “N. Məmmədovanın s̆ikayəti ŭzrə” ## ###### 2006-cı il tarixli qərarında gŏstərilmis̆dir ki, məhkəmə qətnaməsi is̆in faktiki halları və hŭquq normaları əsasında c̆ıxarılır. İddiac̆ının hŭququnun pozulması təsdiqlənməzsə, məhkəmə iddianı rədd etməli və bununla cavabdehin hŭquqlarını mŭdafiə etməlidir. “Məhkəmələr və hakimlər haqqında” Qanunun 100-cŭ maddəsinin 3-cŭ hissəsinə əsasən məhkəmə qərarları hakimlərin sərbəst daxili inamına və məhkəmə aras̆dırmasının nəticələrinə̆əsaslanmalıdır.̆ Mülki Prosessual Məcəlləsinin 107 və 119.1-ci maddələrinə əsasən apellyasiya s̆ikayəti ŭc̆ŭn̆ŏdənilmis̆̆dŏvlət̆rŭsumŭapellyatorun̆ŏzŭnə̆aid̆edilməlidir. Qeyd olunanlara əsasən və Mülki Prosessual Məcəlləsinin 217, 382, 384-386, 392, 393 və̆405-cĭmaddələrinĭrəhbər̆tutaraq̆Məhkəmə̆Kollegiyası,
Qət etdi:
Cavabdeh Cavabdeh Publik Hüquqi S̆əxsi tərəfindən verilmis̆ apellyasiya s̆ikayəti təmin̆edilsin. Bakı s̆əhəri Yasamal Rayon Məhkəməsinin *(*-***)-****/**** saylı, ##.##.2026-cı il tarixli qətnaməsĭləğv̆edilsin. Iddiac̆ı İddiaçı cavabdeh Cavabdeh PHS̆-yə qars̆ı iddiac̆ı ilə bağlanmıs̆ əmək mŭqaviləsinə Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 70-ci maddəsinin “c̆” bəndi ilə xitam verilməsinə dair ##.##.2026-cı il tarixli 54-K nŏmrəli əmrin ləğv edilməsi, is̆ə bərpa və məcburi is̆ buraxdığı dŏvr ŭc̆ŭn əmək haqqının ŏdənilməsi tələbinə dair iddiası rədd edilsin. Apellyasiya s̆ikayətinin verilməsi ŭc̆ŭn ŏdənilmis̆ dŏvlət rŭsumu apellyatorun ŏzŭnə aid edilsin. Qətnamədən, rəsmi qaydada verildiyi gŭndən 2 ay mŭddətində Bakı Apellyasiya Məhkəməsi vasitəsilə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mŭlki Kollegiyasına kassasiyăs̆ikayətĭverilə̆bilər.