Ali Məhkəmə Qərar — İş №1(102)-1013/2020

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 1(102)-1013/2020 06.10.2020 ALİ MƏHKƏMƏ Azərbaycan Respublikası adından Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının QƏRARİ Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyası hakimlər Yusifov Şahin Yaşar oğlu (sədrlik edən və məruzəçi), Seyidov Əziz Cəfər oğlu və Novruzov Ələsgər Əli İskəndər oğlundan ibarət tərkibdə, Adilova Nigar Vidadi qızının katibliyi ilə, dövlət ittihamçısı – Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorluğunun Dövlət ittihamının müdafiəsi üzrə idarəsinin kassasiya instansiyası məhkəməsində dövlət ittihamının müdafiəsi və analitik təhlil şöbəsinin prokuroru İsgəndərov Coşqun Ramiz oğlunun zərərçəkmiş şəxslər Zərərçəkmiş şəxs6, Zərərçəkmiş şəxs9, Zərərçəkmiş şəxs7, Zərərçəkmiş şəxs10, Zərər çəkmiş şəxs8 iştirakları ilə, Bakı Ağr Cinayətlər Məhkəməsinin xx xxxxx 2019-cu il tarixli hökmü ilə Məhkum Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin (bundan sonra mətndə CM-nin) 178.3.2, 320.1 və 320.2-ci maddələri ilə təqsirli bilinib məhkum olunmasına dair cinayət işi üzrə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının xx xxxx 2019-cu il tarixli qərarından Məhkum müdafiəçisi Bağırova Janna Mirzə qızı tərəfindən verilmiş kassasiya şikayətinə əsasən işə baxaraq, MÜƏYYƏN E T D İ: Bakı Ağr Cinayətlər Məhkəməsinin xx xxxxx 2019-cu il tarixli hökmü ilə (hakimlər Əliyev Samir İmamverdi oğlu (sədrlik edən və məruzəçi), Hüseynov Cavid İbadulla oğlu və İsmayılov Eldar Herov oğlundan ibarət tərkibdə) Məhkum, xx xxxx 1958-ci il tarixdə Bakı şəhərində anadan olmuş, Azərbaycan Respublikası nın vətəndaşı, subay, orta təhsilli, əvvəllər Bakı şəhəri Nizami Rayon Məhkəməsinin xx xxxxxx 2002-ci il tarixli hökmü ilə CM-nin 178.2.2 və 178.2.4-cü maddələri ilə təqsirli bilinib 5 (beş) il müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum edilmiş və CM-nin 79-cu maddəsinə əsasən həmin hökmün icrası azyaşlı uşağının səkkiz yaşı tamam olanadək təxirə salınmış, Bakı şəhəri Səbail Rayon Məhkəməsinin xx xxxxxx 2012-ci il tarixli hökmü ilə CM-nin 178.2.2 və 178.2.4-cü maddələri ilə təqsirli bilinərək 5 (beş) il müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum edilmiş və CM-nin 60-cı maddəsinə əsasən təyin olunmuş cəza 1 (bir) il 6 (altı) ay sınaq müddəti müəyyən edilməklə şərti olaraq tətbiq edilmiş, Bakı şəhəri, ünvan 1 də qeydiyyatda olan və ünvan 2 də yaşayan CM-nin 178.3.2, 320.1 və 320.2- ci maddələri ilə təqsirli bilinib, CM-nin 320.1 və 320.2-ci maddələri ilə cinayət məsuliyyətinə cəlb etmə müddəti keçdiyinə görə ona həmin maddələrlə cəza təyin edilməmiş, CM-nin 178.3.2-ci maddəsi ilə isə cəzasını ümumi rejimli cəzaçəkmə müəssisəsində çəkməklə 9 (doqquz) il müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum olunmuş, CM-nin 69.3-cü maddəsinə əsasən onun xx xxxx 2016-cı ildən xx xxxxxx 2017-ci ilə kimi həbsdə saxlanıldığı 01 (bir) il 04 (dörd) ay 17 (on yeddi) günün hər günü azadlıqdan məhrum etmənin 01 (bir) gününə bərabər tutulmaqla həmin günlər təyin edilmiş cəza müddətindən çıxılmaqla onun üzərində 07 (yeddi) il 07 (yeddi) ay 13 (on üç) gün müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzası saxlanılmışdır. Bununla yanaşı, hökmlə zərərçəkmiş şəxslər (mülki iddiaçılar) Zərərçəkmiş şəxs9, Zərərçəkmiş şəxs7, Zərərçəkmiş şəxs6 Ağaəli qızının, Zərərçəkmiş şəxs10, Zərərçəkmiş şəxs13 Oqtay qızının və Zərərçəkmiş şəxs8 Məhkum (mülki cavabdehə) qarşı verdikləri mülki iddialar tam həcmdə təmin edilərək sonuncudan Zərərçəkmiş şəxs9 xeyrinə 120.000 (yüz iyirmi min) manat, Zərərçəkmiş şəxs7 xeyrinə 100.000 (yüz min) manat, Zərərçəkmiş şəxs6 Ağaəli qızının xeyürinə 80.000 (səksən min) manat, Zərərçəkmiş şəxs10 xeyrinə 80.000 (səksən min) manat, Zərərçəkmiş şəxs13 Oqtay qızının xeyrinə 68.500 (altmış səkkiz min beş yüz) manat və Zərərçəkmiş şəxs8 xeyrinə 66.500 (altmış altı min beş yüz) manat məbləğində pulun tutulması qət edilmişdir. Həmçinin həmin hökmlə X9 da CM-nin 178.3.2 maddəsi ilə təqsirli bilinib, CM-nin 66.5 maddəsinə əsasən cinayətlərinin məcmusu üzrə qəti olaraq 09 (doqquz) il müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum edilmişdir. İşin halları: Məhkəmənin hökmünə əsasən, Məhkum özgənin külli miqdarda əmlakını talama məqsədilə tanışı X32 ilə qabaqcadan razılaşmaqla əlbir olub cinayət əlaqəsinə girərək qrup halında, Bakı şəhəri, Mərdəkan qəsəbəsində yerləşən 1408 saylı 0,25 ha ölçüdə bağ sahəsinə sərəncam vermək hüququ barədə həmin sahənin sahibi Zərərçəkmiş şəxs1 məlumatı və razılığı olmadan, imzası saxtalaşdırılmaqla Xızı rayon Dövlət notariat kontorunda xx xxxxxx 2007-ci il tarixdə təsdiq olunmuş ƏN-İ seriyalı 066377 №-li etibarnaməni, guya xx xxx 2008-ci ildə Bakı şəhəri 32 №-li dövlət notariat kontorunda təsdiq olunmaqla Zərərçəkmiş şəxs1 adından X10 adına verilməsi qeyd olunmuş və birincinin bütün əmlakına sərəncam vermək hüququ barədə istintaqla müəy yən olunmamış şəraitdə texniki vasitələrdən istifadə edilməklə hazırlanmış ƏN-İ seriyalı 077101 №-li saxta etibarnamənin surətini, həmçinin Nəzakət Hacıyevanın əmlakına sərəncam vermək hüququ barədə Elçin Rüstəmovun adına verilməkə Bakı şəhəri 14 №-li dövlət notariat kontorunda xx xxx 2008-ci ildə təsdiq olunmuş ƏN-İ seriyalı 125250 №-li etibarnaməni əldə edərək, qeyd olunan xx xxx 2008-ci il tarixli saxta etibarnamənin surətini və xx xxx 2008-ci il tarixli etibarnaməni, əlavə olaraq həmin torpaq sahəsinin Zərərçəkmiş şəxs1 mülkiyyətinə verilməsinə dair Azərbaycan Respublikası Dövlət və Xəritəçəkmə Komitəsinin JN-16712 D, KOD 00300016 №-li şəhadətnaməsinin guya itməsi haqqında “Yeni Dövr” qəzetində verilmiş elanı, şəhadətnamənin Bakı şəhər Baş Polis İdarəsinin Tapıntılar bürosuna daxil o lmaması haqqında bu bürodan alınmış xx xxxxxx 2008-ci il tarixli arayışı Azərbaycan Respublikası Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin Bakı şəhər ərazi idarəsinə Elçin Rüstəmovun adından xx xxxxxxxx 2008-ci il tarixli ərizə ilə təqdim etməklə, sonuncunun vasitəsilə torpaq sahəsinə Zərərçəkmiş şəxs1 mülkiyyət hüququnun xx xxxxxxxx 2008-ci il tarixdə qeydə alınması barədə Azərbaycan Respublikası Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin Bakı şəhər ərazi idarəsindən MH seriyalı ******* №-li daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən çıxarışın dublikatını və bu əmlak üzərində yüklülüyün olmamasına dair xx xxxxxxx 2008-ci il tarixli 1 №-li fonnada arayışı aldıqdan sonra, Xızı rayon Dövlət notariat kontorunda Zərərçəkmiş şəxs1 adından Elçin Rüstəmovun adma verilmiş xx xxxxxx 2007-ci il tarixli etibarnaməni, daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən çıxarışın dublikatını, 1 №-li formada arayışı, həmçinin Zərərçəkmiş şəxs1 AZE seriyalı 01788531 №-li şəxsiyyət vəsiqəsinin uydurma məlumatlar əks olunan, istintaqla müəyyən olunmamış şəraitdə texniki vasitələrdən istifadə edilməklə hazırlanmış saxta surətini xx xxxxxxx 2008-ci ildə Bakı şəhəri 46 №-li Dövlət notariat kontoruna təqdim edərək, hüquq verən rəsmi sənədləri istifadə etmək məqsədi ilə saxtalaşdırmış və bilə-bilə hüquq verən saxta rəsmi sənədlərdən istifadə etmiş, A1 bağ sahəsini guya satmaq hüququnun olmasına Zərərçəkmiş şəxs2 inandırmaqla qeyd olunan tarixdə həmin notariat kontorunda bağladığı AN-İ seriyalı ******* №-li alqı-satqı müqaviləsi ilə Zərərçəkmiş şəxs1 məxsus olan 0,25 ha torpaq sahəsini sonuncunun məlumatı olmadan Zərərçəkmiş şəxs2 satıb ondan 60000 (altmış min) manat pul vəsaitini alaraq, özgənin külli miqdarda əmlakını aldatma yolu ilə ələ keçirib maddi ziyan vurmaqla dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, Məhkum təkrarən qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında tanışı X9 ilə birlikdə etibardan suiistifadə etmə və aldatma yolu ilə özgənin əmlakını ələ keçirmək məqsədi ilə 2014-cü ilin avqust ayında Zərərçəkmiş şəxs9 etibarından suiistifadə edib ona müxtəlif banklarda girovda olan Bakı şəhərinin Yasamal rayonunda Mətbuat prospektində bir ədəd 3 otaqlı və Yasamal rayonunda Şərifzadə küçəsində yerləşən “İnşaatçılar” metrosunun yaxınlığında bir ədəd 3 otaqlı mənzilləri 120.000 manata hərrac yolu ilə alacağına dair yalan vəd verib aldatmaqla, X4 Həsənovanı inandırandan sonra Məhkum Zərərçəkmiş şəxs9 ald atmağa şərait yaratmış, Məhkum də Zərərçəkmiş şəxs9 xx xxxxxx 2014-cü ildə Bakı şəhərinin Yasamal rayonunda “5 mərtəbə” adlanan ərazidə “Kapital” bankın inzibati binasının qarşısında 71.760 manatı, xx xxxxxxxx 2014-cü ildə isə Bakı şəhərinin Yasamal rayonunda “5 mərtəbə” deyilən yerdə “Unibankın” inzibati binansınm qarşısında 48240 manatı götürəndən sonra, Zərərçəkmiş şəxs9 xəbəri olmadan xx xxxxxxx 2015-ci ildə ünvan 1 ünvanında yerləşən 3 otaqlı mənzili kirayə götürüb həmin mənzili Zərərçəkmiş şəxs9 güya bank yolu ilə onun üçün adlığını bildirib mənzili ona təqdim edib aldatmaqla vahid niyyətlə hissə-hissə sonuncudan küllü miqdarda yəni 120.000 manat məbləğində pulu ələ keçirib maddi ziyan vurmaqla dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, Məhkum təkrarən etibardan sui-istifadə etmə və aldatma yolu ilə 2014-cü ilin sentyabr ayında Zərərçəkmiş şəxs6 etibarından sui-istifadə edib ona bankda girovda olan Bakı şəhərinin Yasamal rayonunda Şərifzadə küçəsində yerləşən bir ədəd 3 otaqlı mənzili 80.000 manata hərrac yolu ilə alacağına dair yalan vəd verib aldatmaqla, Zərərçəkmiş şəxs6 xx xxxxxxxx 2014-cü ildə Bakı şəhərinin Yasamal rayonunda “5 mərtəbə” adlanan ərazidə “Unibank’ın inzibati binasının qarşısında 68000 manat məbləğində pulunu ələ keçirəndən sonra Zərərçəkmiş şəxs6 daha da inandırmaq məqsədi ilə onun xəbəri olmadan xx xxxxxx 2015-ci ildə ünvan 2 ünvanında yerləşən 2 otaqlı mənzili kirayə götürüb həmin mənzili Zərərçəkmiş şəxs6 güya bank yolu ilə adlığını bildirib mənzili ona təqdim edib aldatmaqla xx xxxxxx 2015-ci ildə həmin mənzildə Zərərçəkmiş şəxs6 12000 manat məbləğind ə pulu alıb vahid niyyətlə hissə-hissə sonuncudan küllü miqdarda, yəni 80.000 manat məbləğində pulu ələ keçirib maddi ziyan vurmaqla dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, Məhkum təkrarən qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında tanışı X9 ilə birlikdə etibardan suiistifadə etmə və aldatma yolu ilə özgənin əmlakını ələ keçirmək məqsədi ilə 2014-cü ilin yay aylarının axırında Zərərçəkmiş şəxs5 etibarından sui-istifadə edib ona guya bankda girovda olan Bakı şəhərinin Nizami rayonunda Qara Qarayev prospektində, metronun «Qara Qarayev» stansiyasının yanında yerləşən yaşayış binasından 1 ədəd 3 otaqlı mənzili alacağına dair yalan vəd verib aldatmaqla X6 inandırandan sonra Məhkum Zərərçəkmiş şəxs5 aldatmağa şərait yaratmış, Məhkum də Zərərçəkmiş şəxs5 xx xxxxxxxx 2014-cü ildə Bakı şəhərinin Yasa mal rayonunda, metronun «Nizami» stansiyasının yaxınlığında yerləşən «Füzuli» meydanında 50.000 manat pulunu, daha sonra isə həmin mənzilin güya sənədləşmə işlərinin həllinə görə Məhkum Zərərçəkmiş şəxs5 aldadaraq xx xxxxxx 2014- cü ildə Bakı şəhərinin Sabunçu rayonunda Bakıxanov qəsəbəsində «Akkord» yaşayış kompleksinin 10-cu mərtəbəsində yerləşən mənzildə A2 iştirakı ilə 5.000 manat pulunu, daha sonra isə həmin vədlə yenidən Məhkum Zərərçəkmiş şəxs5 xx xxxxxx 2014-cü ildə Bakı şəhərinin Nizami rayonunda Qara Qarayev prospektində yerləşən metronun «Qara Qarayev» stansiyasının yanında 10.000 manat pulunu, daha sonra isə həmin vədlə yenidən Məhkum Zərərçəkmiş şəxs5 aldadaraq Qara Qarayev metrosunun yaxınlığında olan binasının yaxınlığında 1 ədəd 3 otaqlı mənzilin əvəzinə ona Nərimanov rayon unda X58 küçəsində yaşayış binalarının birindən 1 ədəd 3 otaqlı mənzilin təşkil edilməsi adı ilə xx xxxxxx 2014-cü ildə Bakı şəhərinin Nərimanov rayonunda X58 küçəsi ev 25 mənzil 1- də 3.000 manat pulunu, 2014cü ilin dekabr ayında Məhkum Zərərçəkmiş şəxs5 güya banka pul qoyub faiz götürəcəyi və pulu faizi ilə birlikdə ona verəcəyinə dair yalan vəd verib aldatmaqla xx xxxxxx 2014-cü ildə Bakı şəhərinin Nərimanov rayonunda X48 küçəsi ev 70, mənzil 78-A-da 10.000 manat pulunu, daha sonra Məhkum A2 ilə birlikdə Zərərçəkmiş şəxs5 daha da inandırmaq məqsədi ilə Zərərçəkmiş şəxs5 xəbəri olmadan xx xxxxxx 2015-ci ildə Bakı şəhərinin Nərimanov rayonunda X58 küçəsi ev 11 B, mənzil 26 ünvanında yerləşən 3 otaqlı mənzili kirayə götürüb həmin mənzili Rüfət Tağıy evə güya bank yolu ilə aldığlarını bildi rib mənzili ona təqdim edib aldatmaqla xx xxxxxx 2015-ci ildə Yeganə Məmmədovanın iştirakı ilə həmin mənzilin texniki sənədlərinin alınması adı ilə Bakı şəhərinin Nərimanov rayonunda X58 küçəsi ev 11 B, mənzil 26-da Məhkum Zərərçəkmiş şəxs5 1000 manat pulunu, xx xxxxxxxx 2015-ci ildə Nərimanov rayonunda X58 küçəsi 1İB saylı binanın qarşısında X6 Tağıyevdən 800 manat pulunu və sonuncu dəfə xx xxxxxxxx 2015-ci ildə Məhkum Zərərçəkmiş şəxs5 Nərimanov rayonunda X58 küçəsi ev 11B, mənzil 26 ünvanına qeydiyyata salmaq adı ilə aldadaraq Zərərçəkmiş şəxs5 Nərimanov rayonunda X58 küçəsi ev 11 B-nin qarşısında 200 manat pulunu alaraq vahid niyyətlə hissə- hissə sonuncudan küllü miqdarda yəni 80.000 manat məbləğində pulu ələ keçirib maddi ziyan vurmaqla dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, Məhkum təkra rən özgənin əmlakını etibardan suiistifadə etmə və aldatma yolu ilə ələ keçirmək məqsədi ilə 2014-cü ilin oktyabr ayında Zərərçəkmiş şəxs14 etibarından sui-istifadə edib ondan aldığı qızıl-zinyət əşyalarının pullarını qaytaracağına dair yalan vəd verib aldatmaqla xx xxxxxxx 2014-cü ildə Bakı şəhərinin Sabunçu rayonunda Bakıxanov qəsəbəsinə Mehmandarov küçəsi ev 34, mənzil 17-yə gələrək orada A3 bir ədəd 1054 manat dəyərində 585 əyyarlı 28,5 qram çəkidə qadın üçün nəzərdə tutulmuş qızıl qolbağını, bir ədəd 840 manat dəyərində 585 əyyarlı 22,7 qram çəkidə klonu ilə biryerdə qadın üçün nəzərdə tutulmuş qızıl boyunbağını, bir ədəd 303 manat dəyərində 585 əyyarlı 8,2 qram çəkidə qadın üçün nəzəridə tutulmuş qızıl üzüyü, bir ədəd 1990 manat dəyərində 585 əyyarlı 54 qram çəkidə qadın qolbağını, b ir ədəd 1328 manat dəyərində 585 əyyarlı 35,9 qram çəkidə “şopard” qadın üçün nəzərdə tutulmuş qızıl boyunbağını, bir ədəd 562 manat dəyərində 585 əyyarlı 15,2 qram çəkidə qadın üçün nəzərdə tutulmuş qızıl qolbağını, bir ədəd 395 manat dəyərində 585 əyyarlı 10,7 qram çəkidə qadın üçün nəzərdə tutulmuş qızıl qolbağını, bir ədəd 525 manat dəyərində 585 əyyarlı 14,2 qram çəkidə qadın üçün nəzərdə tutulmuş qızıl qolbağını, bir ədəd 366 manat dəyərində 585 əyyarlı 9,9 qram çəkidə qadın üçün nəzərdə tutulmuş qızıl qolbağını, beş ədəd 584 manat dəyərində 585 əyyarlı 15,8 qram çəkidə “tifiny” markalı qızıl üzüylərini, boyunbağlarını, qolbağlarını, sırğa dəstlərini, beş ədəd 725 manat dəyərində 585 əyyarlı 19,6 qram çəkidə qadın üçün nəzərdə tutulmuş qızıl kulonunu, bir ədəd 333 manat dəyərində 5 85 əyyarlı 9 qram çəkidə qadın üçün nəzərdə tutulmuş qızıl qolbağını, bir ədəd 148 manat dəyərində 585 əyyarlı 4 qram çəkidə qadın üçün nəzərdə tutulmuş qızıl üzüyünü, bir dəst 251 manat dəyərində 585 əyyarlı 6,8 qram çəkidə qadın sırğalarını, bir ədəd 266 manat dəyərində 585 əyyarlı 7,2 qram çəkidə qadın üçün nəzərdə tutulmuş qızıl qolbağını götürəndən sonra Elmira Əliyevanın inandırmaq məqsədi ilə ona 863 manat məbləğində pulu ödəyəndən sonra həmin vədlə yenidən A2 aldadaraq xx xxxxxx 2014-cü ildə Bakı şəhərinin Sabunçu rayonunda Bakıxanov qəsəbəsində, A3küçəsi ev 34, mənzil 17-də Elmira Əliyevadan bir ədəd 1680 manat dəyərində 750 əyyarlı 35 qram çəkidə qadın boyunbağı, bir ədəd 1296 manat dəyərində 27 qram çəkidə qadın üçün nəzərdə tutulmuş qızıl qolbağını, dörd ədəd 864 manat dəyərind ə 750 əyyarlı 18 qram çəkidə qızıl üzüyünü, sırğanı, kulon dəstini, bir ədəd 705 manat dəyərində 750 əyyarlı 14,6 qram çəkidə qadın üçün nəzərdə tutulmuş qızıl qolbağını, daha sonra aldığı qızılların pulunu ödəmədən həmin vədlə yenidən A2 aldadaraq xx xxxx 2015-ci ildə Bakı şəhərinin Sabunçu rayonunda, Bakıxanov qəsəbəsində, Mehmandarov küçəsi ev 34, mənzil 17-də A3 bir ədəd 313 manat dəyərində 750 əyyarlı 5,7 qram çəkidə qadın üçün nəzərdə tutulmuş qızıl sırğalarını, bir ədəd 198 manat dəyərində 750 əyyarlı 3,6 qram çəkidə qadın üçün nəzərdə tutulmuş qızıl sırğalarını, bir ədəd 280 manat dəyərində 750 əyyarlı 5,1 qram çəkidə qadın üçün nəzərdə tutulmuş qızıl sırğalarını, bir ədəd 792 manat dəyərində 750 əyyarlı 14,4 qram çəkidə qadın üçün nəzərdə tutulmuş qızıl boyunbağını, bir ədəd 478 m anat dəyərində 750 əyyarlı 8,7 qram çəkidə qadın üçün nəzərdə tutulmuş qızıl qolbağını, bir ədəd 968 manat dəyərində 750 əyyarlı 17,6 qram çəkidə qadın üçün nəzərdə tutulmuş qızıl qolbağını, bir ədəd 302 manat dəyərində 750 əyyarlı 5,5 qram çəkidə qadın üçün nəzərdə tutulmuş qızıl sırğalarını, bir ədəd 357 manat dəyərində 750 əyyarlı 6,5 qram çəkidə qadın üçün nəzərdə tutulmuş qızıl üzüyünü, bir ədəd 730 manat dəyərində 750 əyyarlı 12,3 qram çəkidə qadın üçün nəzərdə tutulmuş qızıl qolbağını götürəndən sonra Zərərçəkmiş şəxs14 inandırmaq məqsədi ilə dərhal ona həmin məbləğdən 200 manatı qaytarandan sonra həmin vədlə yenidən Elmira Əliyevanı aldadaraq xx xxxx 2015- ci ildə Bakı şəhərinin Sabunçu rayonunda, Bakıxanov qəsəbəsi, «Akkord» yaşayış kompleksinin 11-ci mərtəbəsində yerləşən mənzild ə iki ədəd 750 manat dəyərində 750 əyyarlı 12,9 qram çəkidə qızıldan olan kulonu, boyunbağını və bir ədəd 380 manat dəyərində 750 əyyarlı 6,6 qram çəkidə qadın üçün nəzərdə tutulmuş qızıl sırğalarım vahid niyyətlə hissəhissə ələ keçirib zərərçəkmiş şəxs Elmira Əliyevaya xeyli miqdarda yəni 18.700 manat məbləğində maddi ziyan vurmaqla dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, Məhkum təkrarən qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında tanışı X9 ilə birlikdə etibardan suiistifadə etmə və aldatma yolu ilə özgənin əmlakını ələ keçirmək məqsədi ilə 2014-cü ilin dekabr ayında Zərərçəkmiş şəxs9 anası X17 etibarından sui-istifadə edib ona müxtəlif banklarda girovda olan Bakı şəhərinin Binəqədi rayonunda 9-cu mikrorayonunda bir ədəd 3 otaqlı mənzili və Bakı şəhərinin Yasamal rayonunda, ünvan 5 ünvanında y erləşən 2 otaqlı mənzili 100.000 manata hərrac yolu ilə alacağına dair yalan vəd verib aldatmaqla, X9 cinayətdən xəbəri olmayan Zərərçəkmiş şəxs9 inandırandan sonra Məhkum Zərərçəkmiş şəxs9 anası Zərərçəkmiş şəxs7 aldatmağa şərait yaratmış, Məhkum də qaytarmaq niyyəti olmadan və Zərərçəkmiş şəxs7 daha da inandırmaq üçün Zərərçəkmiş şəxs7 ilə xx xxxxxx 2014-cü ildə 5 saylı notariat kontorunda 50.000 manat məbləğində pulun 2 ay müddətinə borca aldığı barədə müqavilə bağlayaraq, həmin tarixtə Zərərçəkmiş şəxs7 Bakı şəhərinin Yasamal rayonunda “5 mərtəbə” adlanan ərazidə yerləşən 5 saylı notariat kontorunun qarşısında 50.000 manat pulunu, xx xxxxxx 2014-cü ildə isə Bakı şəhərinin Yasamal rayonunda “5 mərtəbə” deyilən yerdə “Unibankın” inzibati binansının qarşısında Məhkum Zərərçəkmiş şəxs7 50. 000 manat pulunu götürəndən sonra vahid niyyətlə Zərərçəkmiş şəxs7 küllü miqdarda, yəni 100.000 manat məbləğində pulunu ələ keçirib maddi ziyan vurmaqla dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, Məhkum təkrarən qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında tanışı X9 ilə birlikdə özgənin əmlakını etibardan sui-istifadə etmə və aldatma yolu ilə ələ keçirmək məqsədi ilə 2015-ci ilin fevral ayında Məhkum A1 köməyi ilə özünü A4 vəkil kimi təqdim edərək, onun etibarından sui-istifadə edib 2010-cu ildə sonuncunun mərhum əri X33 adına olmuş əmlakları müəyyən edib onun adına sənədləşdirəcəyinə və ilkin sənədləşmə işləri aparacağına dair yalan vəd verib aldatmaqla, X1 Cəfərovanı inandırandan sonra Məhkum A4 aldatmağa şərait yaratmış, Məhkum də özünü vəkil kimi təqdim etdiyinə görə A4 dövlət və qeyri dövlət orqanlarından onun adından müvafiq sənədlərinin götürülməsinə dair 5 il müddətinə xx xxxxxx 2015-ci il tarixli etibarnaməni alaraq, ilk dəfə xx xxxxxx 2015-ci ildə A4 yaşadığı ünvan 6 mənzil 95-də A4 4.300 manatı, xx xxxxxx 2015-ci ildə Bakı şəhərinin Səbail rayonunda, İçəri Şəhərdə, Qala küçəsində yerləşən «Bank of Baku» bankının yanında Məhkum A4 6.000 manatı, xx xxxx 2015-ci ildə Bakı şəhərinin Səbail rayonuda, İçəri Şəhər, Qala küçəsində yerləşən «Bank of Baku» bankının yanında Məhkum A4 16.500 manatı, xx xxxx 2015-ci ildə ünvan 6 mənzil 95-də Məhkum A4 2.350 manatı, xx xxxx 2015-ci ildə ünvan 6, mənzil 95-də Məhkum A4 2.600 manatı, daha sonra Məhkum A2 ilə birlikdə öz cinayət əməllərini davam etdirərək Məhkum A4 mərhum əri X33 adına olmuş avtomobilləri güya Lənkəran rayonunda yerləşə n cərimə meydançasından çıxaracağına dair yalan vəd verib xx xxx 2015-ci ildə ünvan 6, mənzil 95də Məhkum A4 1.500 manatı, xx xxxxxx 2015-ci ildə ünvan 6, mənzil 95-də Məhkum A4 2.000 manatı və sonuncu dəfə xx xxxxxx 2016-cı ildə ünvan 6 ünvanının qarşısında Məhkum A4 140 manatı alıb ələ keçirərək vahid niyyətlə zərərçəkmiş şəxs A4 xeyli miqdarda, yəni 35390 manat məbləğində maddi ziyan vurmaqla dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, Məhkum təkrarən qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında tanışı X9 ilə birlikdə etibardan suiistifadə etmə və aldatma yolu ilə özgənin əmlakını ələ keçirmək məqsədi ilə 2015-ci ilin mart ayının axırında Zərərçəkmiş şəxs8 etibarından sui istifadə edərək X2 A5 qızını Zərərçəkmiş şəxs8 vəkil, həmçinin bank sektorunun əməkdaşı kimi təqdim edib inandırandan sonra Mə hkum Zərərçəkmiş şəxs8m aldatmağa şərait yaratmış, Məhkum Zərərçəkmiş şəxs8 anası X28ma dövlət tərəfindən şəhid anası kimi verilməli olan 11.000 manat pulun-kompensasiyanın alınmasında köməklik göstərəcəyinə dair yalan vəd verib aldatmaqla xx xxxxx 2015-ci ildə Bakı şəhərinin Nərimanov rayonunda X58 küçəsi ev 25,mənzil 1-də sonuncudan A4 iştirakı ilə 1000 manat pulunu, daha sonra X46 Cəfərli ilə birlikdə öz cinayət əməllərini davam etdirərək Zərərçəkmiş şəxs8 güya bankda girovda olan Bakı şəhərinin Yasamal rayonunda Şərifzadə küçəsində yerləşən “ATV” telekanalının inzibati binasının yaxınlığında olan 9 mərtəbəli yaşayış binasının 3-cü mərtəbəsində olan bir ədəd 3 otaqlı mənzili hərrac yolu ilə alacağına dair yalan vəd verib aldatmaqla xx xxxxx 2015-ci ildə Nərimanov rayonunda X58 küçəsi ev 25, mənzil 1-də Məhkum A3 iştirakı ilə Zərərçəkmiş şəxs8 38000 manat pulunu, daha sonra isə həmin vədlə yenidən Məhkum A3 ilə birlikdə Zərərçəkmiş şəxs8 aldadaraq ona güya bankda girovda olan Bakı şəhərinin Nizami rayonunda Qara Qarayev prospektində metronun «Qara Qarayev» stansiyasının yaxınlığında yerləşən yaşayış binasından 1 ədəd 2 otaqlı mənzili hərrac yolu ilə alacağına dair yalan vəd verib aldatmaqla xx xxxxx 2015-ci ildə Bakı şəhərinin Nərimanov rayonunda X59 küçəsi ev 25, mənzil 1-də Məhkum Yeganə Məmmədovanın iştirakı ilə Zərərçəkmiş şəxs8 14.000 manat pulunu, sonra isə 2015-ci ilin may ayında A3 ilə Məhkum yenidən Zərərçəkmiş şəxs8 aldadaraq Məhkum Zərərçəkmiş şəxs8 oğlu X29 Tibb Texnikumunun stamatologiya fakültəsinə qəbul etdirəcəyinə dair yalan vəd verib xx xxx 2015-ci ildə Bakı şəhərinin Yasamal rayonunda Şərifzadə küçəsində yerləşən metronun «İnşaatçılar» stansiyasının yanında Məhkum Zərərçəkmiş şəxs8 8.000 manat pulunu və sonuncu dəfə Məhkum Zərərçəkmiş şəxs8dan qaytarmaq niyyəti olmadan 5500 manat məbləğində borca pul istəyib həmin pulu 3 gün müddətinə qaytaracağına yalan vədlər verib aldatmaqla xx xxx 2015-ci ildə Bakı şəhərinin Yasamal rayonunda Şərifzadə küçəsində yerləşən metronun «İnşaatçılar» stansiyasının yanında Məhkum Zərərçəkmiş şəxs8 5.500 manat pulunu alaraq vahid niyyətlə hissə-hissə sonuncudan küllü miqdarda, yəni 66500 manat məbləğində pulu ələ keçirib maddi ziyan vurmaqla dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, Məhkum təkrarən qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında tanışı X9 ilə birlikdə etibardan suiistifadə etmə və aldatma yolu ilə özgən in əmlakını ələ keçirmək məqsədi ilə 2015-ci ilin mart ayının axırında Zərərçəkmiş şəxs10 etibarından sui istifadə edərək X3 A5 qızını Zərərçəkmiş şəxs10 vəkil, həmçinin bank sektorunun əməkdaşı kimi təqdim edib inandırandan sonra Məhkum Zərərçəkmiş şəxs10 aldatmağa şərait yaratmış, Məhkum Zərərçəkmiş şəxs10 qızma Bakı şəhərinin Xəzər rayonunda Mərdəkan qəsəbəsində ayrı-ayrı yerlərdə yerləşən güya bankda girovda olan 2 ədəd bağ evlərini ümumi 80.000 manata hərrac yolu ilə alacağına dair yalan vəd verib aldatmaqla xx xxxx 2015-ci ildə Bakı şəhərinin Yasamal rayonunda Şərifzadə küçəsində yerləşən metronun «İnşaatçılar» stansiyasının yanında Məhkum Zərərçəkmiş şəxs10 20.000 manat pulunu, xx xxxx 2015-ci ildə Bakı şəhərinin Yasamal rayonunda Şərifzadə küçəsində yerləşən metronun «İnşaatçılar » stansiyasının yanında Məhkum Zərərçəkmiş şəxs10 60.000 manat məbləğində pulunu hissə-hissə vahid niyyətlə ələ keçirib Zərərçəkmiş şəxs10 külli miqdarda yəni 80.000 manat məbləğində maddi ziyan vurmaqla dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, Məhkum təkrarən qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında tanışı X9 ilə birlikdə etibardan suiistifadə etmə və aldatma yolu ilə özgənin əmlakını ələ keçirmək məqsədi ilə Zərərçəkmiş şəxs3 aldadaraq ona “Zamin” bank və yaxud “Muğan” bankdan ipoteka yolu ilə 25 il müddətinə hər ay 350 manat ödəmək şərti ilə bir ay müddətinə Bakı şəhərinin Nərimanov rayonunun ərazisində yeni inşa olunan binalardan 2 otaqlı mənzil almağı təşkil edə biləcəyi kimi yalandan vədlər verib, bu işin həllinə 10.000 manat məbləğində pulun verilməsinin zəruriliyini vurğuluyaraq, 2015 -ci ilin aprel ayının əvvəllərində A4 kirayədə yaşadığı Bakı şəhərinin Binəqədi rayonunda 4-cü mikrorayonda AA küçəsi ev 1 A, mənzil 42-də Zərərçəkmiş şəxs3 2000 manatı, X5 inandırandan sonra Məhkum Zərərçəkmiş şəxs3 aldadılmasına şərait yaratmış, Məhkum də Zərərçəkmiş şəxs3 xx xxx 2015-ci ildə kirayədə yaşadığı Bakı şəhərinin Nərimanov rayonunda X58 küçəsi ev 25, mənzil 1-də 7000 manatı və sonuncu dəfə 2015-ci ilin may ayının ortalarında Məhkum Bakı şəhərinin Binəqədi rayonunda 8-ci mikrorayonda yerləşən “XXX” restoranın qarşısında Zərərçəkmiş şəxs3 1000 manatı alaraq vahid niyyətlə hissə-hissə sonuncudan 10.000 manat məbləğində pulunu ələ keçirib xeyli miqdarda maddi ziyan vurmaqla dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, Məhkum təkrarən qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs halında tanışı X9 il ə birlikdə etibardan sui-istifadə etmə və aldatma yolu ilə özgənin əmlakını ələ keçirmək məqsədi ilə 2015-ci ilin mart ayının axırında cinayətdən xəbəri olmayan Zərərçəkmiş şəxs8 etibarından sui istifadə edərək X2 A2 qızını cinayətdən xəbəri olmayan Zərərçəkmiş şəxs8 vəkil, həmçinin bank sektorunun əməkdaşı kimi təqdim edib inandırandan sonra Məhkum cinayətdən xəbəri olmayan Zərərçəkmiş şəxs8 vasitəsi ilə Zərərçəkmiş şəxs13 aldatmağa şərait yaratmış, Məhkum Zərərçəkmiş şəxs13 güya bankda girovda olan Bakı şəhərinin Nəsimi rayonunda “Nəsimi bazarı” deyilən yerin yaxınlığında yerləşən bir ədəd 3 otaqlı mənzili hərrac yolu ilə alacağına dair yalan vəd verib aldatmaqla xx xxxxx 2015-ci ildə Bakı şəhərinin Nərimanov rayonunda X58 küçəsi ev 25, mənzil 1-də Məhkum Zərərçəkmiş şəxs13 cinayətdən xə bəri olmayan xalası Zərərçəkmiş şəxs8 vasitəsi ilə 15000 manat pulunu, daha sonra isə həmin vədlə yenidən Məhkum Yeganə Məmmədova ilə birlikdə Zərərçəkmiş şəxs13 cinayətdən xəbəri olmayan xalası Zərərçəkmiş şəxs8 vasitəsi ilə aldadaraq ona güya bankda girovda olan Bakı şəhərinin Nərimanov rayonu ərazisində yerləşən “Favorit” marketin yaxınlığında olan bir ədəd 3 otaqlı mənzili hərrac yolu ilə alacağına dair yalan vəd verib aldatmaqla xx xxxxx 2015-ci ildə Bakı şəhərinin Nərimanov rayonunda X59 küçəsi ev 25, mənzil 1-də Məhkum Zərərçəkmiş şəxs13 cinayətdən xəbəri olmayan xalası Zərərçəkmiş şəxs8 vasitəsi ilə 15000 manat pulunu, daha sonra isə həmin vədlə yenidən Məhkum A1 ilə birlikdə Zərərçəkmiş şəxs13 cinayətdən xəbəri olmayayn xalası Zərərçəkmiş şəxs8 vasitəsi ilə aldadaraq ona güya bank da girovda olan Bakı şəhərinin “Bakı Avropa məktəbinin” yaxınlığında olan bir ədəd 2 otaqlı mənzili hərrac yolu ilə alacağına dair yalan vəd verib aldatmaqla xx xxxxx 2015-ci ildə Bakı şəhərinin Nərimanov rayonunda X59 küçəsi ev 25, mənzil 1-də Məhkum Zərərçəkmiş şəxs13 cinayətdən xəbəri olmayan xalası Zərərçəkmiş şəxs8 vasitəsi ilə 23500 manat pulunu və sonuncu dəfə Məhkum A3 ilə birlikdə Zərərçəkmiş şəxs13 aldadaraq ona və cinayətdən xəbəri olmayan xalası Zərərçəkmiş şəxs8 güya hərrac yolu ilə satdıqları ümumi 5 ədəd mənzilləri Zərərçəkmiş şəxs13 anası Zərərçəkmiş şəxs10 adına sənədləşdirəcəyinə dair yaları vəd verib aldatmaqla xx xxxx 2015-ci ildə Bakı şəhərinin Yasamal rayonunda, Şərifzadə küçəsində yerləşən metronun «İnşaatçılar» stansiyasının yanında Məhkum Zərərçəkmiş şəxs13 15.00 0 manat məbləğində pulunu alaraq vahid niyyətlə hissə-hissə ələ keçirib Zərərçəkmiş şəxs13 külli miqdarda, yəni 68.500 manat məbləğində maddi ziyan vurmaqla dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, Məhkum təkrarən özgənin əmlakını etibardan suiistifadə etmə və aldatma yolu ilə ələ keçirmək məqsədi ilə 2015-ci ilin avqust ayında Zərərçəkmiş şəxs12 etibarından sui-istifadə edib ondan aldığı qızıl- zinyət əşyalarının pullarını qaytaracağına dair yalan vəd verib aldatmaqla xx xxxxxx 2015-ei ildə saat 16 radələrində Bakı şəhərinin Nizami rayonunda, Qara Qarayev prospektində yerləşən «Laçın» ticarət mərkəzinin yanında bir ədəd 900 manat dəyərində 19 qram çəkidə 585 əyyarlı qızıl kulonu, bir ədəd 1050 manat dəyərində 14 qram çəkidə 750 əyyarlı qızıl boyunbağını, bir ədəd 500 manat dəyərində 7 qram çəki də 750 əyyarlı qadın üçün nəzərdə tutulmuş qızıl üzüyü, bir ədəd 600 manat dəyərində 7 qram çəkidə qadın üçün nəzərdə tutulmuş 750 əyyarlı qızıl üzüyü, bir ədəd 1250 manat dəyərində 15 qram çəkidə qadın üçün nəzərdə tutulmuş 750 əyyarlı qolbağını, bir ədəd 590 manat dəyərində 7 qram çəkidə 750 əyyarlı qızıl kulonu ilə biryerdə qadın boyunbağını, bir ədəd 1970 manat dəyərində 23 qram çəkidə 750 əyyarlı qadın üçün nəzərdə tutulmuş qızıl qolbağı və bir ədəd 140 manat dəyərində 2 qram çəkidə qadın üçün nəzərdə tutulmuş 750 əyyarlı qızıl boyunbağını- qızıl-zinyət əşyalarını ələ keçirib Zərərçəkmiş şəxs12 xeyli miqdarda, yəni 7.000 manat məbləğində maddi ziyan vurmaqla dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, Məhkum təkrarən özgənin əmlakını etibardan suiistifadə etmə və aldatma yolu ilə ələ keçirmək məqsədi ilə 2015-ci ilin sentyabr ayında Zərərçəkmiş şəxs4 etibarından sui-istifadə edib həbsdə olan Azərbaycan Respublikası CM-nin 120.1-ci maddəsi ilə cinayət məsuliyyətinə cəlb edilərək 10 il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum olunmuş bacısı X11 işini yüngülləşdirəcəyinə və azadlığa çıxardacağına dair yalan vəd verib aldadaraq bu işin həllinə 6500 manat məbləğində pulun verilməsini tələb edəndən sonra xx xxxxxxxx 2015-ci ildə Bakı şəhərinin Yasamal rayonunda, Şərifzadə küçəsində yerləşən “İnşaatçılar” metrosunun yaxınlığında yerləşən “Telefon Qovşağının” inzibati binasının qarşısında 1000 manat pulunu, daha sonra isə xx xxxxxxxx 2015-ci ildə Bakı şəhərinin Yasamal rayonunda, Şərifzadə küçəsində yerləşən «Məhsul İdman Cəmiyyəti»nin inzibati binasının qarşısında Zərərçəkmiş şəxs4 5.500 manat pulunu vahid niyyətlə ələ keçirib Zərərçəkmiş şəxs4 xeyli miqdarda yəni 6.500 manat məbləğində maddi ziyan vurmaqla dələduzluq etmişdir. Bundan başqa, Məhkum təkrarən özgənin əmlakını etibardan suiistifadə etmə və aldatma yolu ilə ələ keçirmək məqsədi ilə 2016-cı ilin fevral ayında Zərərçəkmiş şəxs11 etibarından sui-istifadə edib özünü ona Prezident Aparatının əməkdaşı kimi təqdim edərək, onu Bakı şəhər X57 İdarəsinin Yol Patrul Xidmətinə serjant vəzifəsinə işə düzəldəcəyinə dair yalan vəd verib aldatmaqla bu işin həlli üçün 8500 manat məbləğində pulun verilməsini tələb edib xx xxxxxx 2016-cı ildə saat 12 radələrində ünvan 7 ünvanda yerləşən “Bizim Məkan” kafesinin içərisində 5.000 manat məbləğində pulunu, xx xxxxxx 2016-cı ildə saat 19 radələrində Bakı şəhərinin Səbail r ayonunda İstiqlaliyyət küçəsində yerləşən X52 adma parkın yanında 3.000 manat pulunu, sonuncu dəfə xx xxxxxx 2016-cı ildə Bakı şəhərinin Xətai rayonunda Mehti Mehdizadə küçəsi 24-də yerləşən yeni tikilmiş hündürmərtəbəli yaşayış binasının yanında 500 manat pulunu vahid niyyətlə hissə-hissə ələ keçirib Zərərçəkmiş şəxs11 xeyli miqdarda, yəni 8.500 manat məbləğində maddi ziyan vurmaqla dələduzluq etmişdir. Hökmdən zərərşəkmiş şəxslər Zərərçəkmiş şəxs9, Zərərçəkmiş şəxs13, Zərərçəkmiş şəxs6, Zərərçəkmiş şəxs8, Zərərçəkmiş şəxs10 və Zərərçəkmiş şəxs7, məhkumlar Məhkum, X9 və Müdafiəçi tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətlərinə əsasən işə baxan Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının (hakimlər Səfərov Rizvan Kamal oğlu (sədrlik edən və məruzəçi), Babayev Qədim Xalid oğlu və Qası mov Əflatun İbrahim oğlundan ibarət tərkibdə) xx xxxx 2019-cu il tarixli qərarı ilə apellyasiya şikayətləri təmin edilməmiş, hökm isə dəyişdirilmədən saxlanılmışdır. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının xx xxxx 2019-cu il tarixli qərarından Məhkum müdafiəçisi J.M.Bağırova kassasiya şikayəti verərək apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərarın ləğv edilməsini və CM-nin 70-ci maddəsinə əsasən Məhkum təyin olunmuş cəzanın şərti olaraq tətbiq edilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Kassasiya şikayətinin dəlilləri: Məhkumun müdafiəçisi J.M.Bağırova kassasiya şikayətini onunla əsaslandırmışdır ki, birinci instansiya məhkəməsi İ.K Cəfərlinin barəsində cəza tədbiri seçərkən, onun əməlində cinayətlərin residivinin olmasının müəyyən etdiyini göstərmiş, halbuki məhkə mə nəzərə almamışdır ki, hüquqlarını müdafiə etdiyi şəxs Bakı şəhəri, Nizami Rayon Məhkəməsinin xx xxxxxx 2002-ci il tarixli hökmü ilə Azərbaycan Respublikası CM-nin 178.2.2 və 178.2.4-cü maddələri ilə təqsirli bilinərək 5 (beş) il müddətinə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum edilmiş və hökmün icrası CM-nin 79-cu maddəsinə əsasən, yəni onun himayəsində olan uşaqlar 8 yaşına çatanadək təxirə salınmış, uşaqların səkkiz yaşına çatdıqları vaxtdan sonuncu hökm çıxarılanadək isə doqquz ildən artıq müddət keçimişdir. Müdafiəçinin fikrincə belə olan halda Məhkumluğu ödənildiyindən onun əməlində cinayətlərin residivi kimi cəzanı ağırlaşdıran halın olması barədə məhkəmələrin gəldikləri nəticəsi əsassız hesab edilməlidir. Bu baxımdan müdafiəçi hesab edir ki, Məhkum təyin edilmiş cəza həddindən ar tıq ağırdır və iş üzrə müəyyən edilmiş cəzanı yüngülləşdirən hallara uyğun deyil. Bununla bağlı müdafiəçi qeyd etmişdir ki, Məhkum həm ibtidai araşdırma zamanı, həm də məhkəmə iclaslarında ona elan olunmuş ittiham üzrə cinayət əməllərini səmimi etiraf edərək peşmançılıq çəkdiyini bildirmiş, bir daha belə əməllər törətməyəcəyini vəd etmişdir və bu hallar da CM-nin 59.2-ci maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq cəzanı yüngülləşdirən hallar kimi nəzərə alınmalı idi. Daha sonra kassasiya şikayətinin müəllifi Məhkum elan olunmuş ittihamda zərər çəkmiş şəxslərə vurulmuş zərərin də məbləğlərin işin hallarına uyğun olmamasını qeyd edərək bu məbləğlərin azaldılmalı olması barədə qərarın qəbul edilməsi barədə iddia irəli sürmüşdür. Məhkəmələr tərəfindən cəzanın təyin edilməsi prinsiplərinə, şərtlərinə və qaydalarına dair cinayət qanunvericiliyinin tələblərinin pozulmasını vurğulayan müdafiəçi şikayətində göstərilən halların nəzərə alınaraq Məhkum təyin olunmuş cəzanın şərti olaraq tətbiq edilməsi barədə qərarın qəbul edilməsi haqda tələbi ilə yanaşı həmçinin göstərmişdir ki, məhkəmələr mülki iddiaların yalnız hüquqlarını müdafiə etdiyi şəxsdən tutulması qənaətinə gələrkən də qanunun tələblərinin pozulmasına yol vermişlər, çünki elan olunmuş ittihama görə Məhkum təqsirli bilindiyi cinayət əməllərini təkbaşına deyil, digər şəxslə qabaqcadan əlbir cinayət əlaqəsinə girməklə bir qrup şəxs şəklində törətmiş və buna görə zərərçəkmiş şəxslərə vurulmuş zərər qrupun bütün üzvlərindən tutulması barədə qərar qəbul edilməli idi. Zərərçəkmiş şəxslər (mülki iddiaçılar) Zərərçəkmiş şəxs9, Zərərçəkmiş şəxs7, Zərərçəkmiş şəxs6 Ağaəli qızı, Zərərçəkmiş şəxs10, Zərərçəkmiş şəxs13 və Zərərçəkmiş şəxs8 kassasiya şikayətinə etiraz verərək həmin şikayətin təmin edilməməsini, Məhkum barəsindəki Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının xx xxxx 2019-cu il tarixli qərarının isə dəyişdirilmədən saxlanlmasını xahiş etmişlər. Müdafiəçi kassasiya şikayətinə baxılmasının yeri və vaxtı barədə qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada məlumatlanıdırılmış, lakin Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasına Azərbaycan Respublikası Vəkillər X8 daxil olmuş xx xxxxxx 2020-ci il tarixli məktuba əsasən, C.M.Bağırovanın Vəkillər Kollegiyası üzvlüyündən xaric olunması ilə əlaqədar məhkəməyə müraciət edilmiş və bu müraciətlə bağlı çıxarılacaq qətnamə qanuni qüvvəyə minənədək adı çəkil ən vəkilin fəaliyyətinin dayandırılması barədə qərar qəbul edildiyindən o, xx xxxxxx 2020-ci il tarixdən vəkillik fəaliyyəti ilə məşğul ola bilməz. Məhkum ona başqa müdafiəçinin təyin olunması barədə Ali Məhkəməyə müraciət etməmişdir. Bundan başqa, iş üzrə zərərçəkmişlər X43, Zərərçəkmiş şəxs2, Zərərçəkmiş şəxs3, Zərərçəkmiş şəxs4, Zərərçəkmiş şəxs5, Zərərçəkmiş şəxs13, Zərərçəkmiş şəxs11, Zərərçəkmiş şəxs12, Zərərçəkmiş şəxs14 və zərər çəkmiş şxsin hüquqi varisi Zərərçəkmiş şəxs15 kassasiya şikayətinə məhkəmə baxışı iclasının keçiriləcəyi yer və vaxt barədə qanuna müvafiq qaydada məlumatlandırılsalar da, onlar naməlum səbəbdən məhkəmə iclasına gəlmədiklərinə və bunun səbəbi barədə məlumat vermədiklərinə, habelə Müdafiəçi vəkillik fəaliyyəti ilə məşğu ola bilməməsi barədə qərar qəbul edi ldiyinə və Məhkum onun başqa müdafiəçi ilə təmin olunması barədə müraciət etmədiyinə görə, məhkəmə kolegyiası CPM-nin 419.4-cü maddəsinə əsasən kassasiya şikayətinə həm adları göstərilən zərər çəkmiş şəxslərin, həm də J.M.Bağırova iştirakları olmadan baxılmasını mümkün bilmişdir. Hüquqi məsələlər: Göründüyü kimi, J.M.Bağırova kassasiya şikayətinin əsas dəlili ondan ibarətdir ki, Məhkum barəsində cəza tədbiri seçərkən məhkəmələr iş üzrə cinayətlərin residivi kimi cəzanı ağırlaşdıran halın müəyyən edilməsi haqqında düzgün olmayan nəticəyə gəlmiş, bir sıra hallar isə cəzanı yüngülləşdirən hal hesab etməkdən imtina etmiş, nəticədə də hüquqlarını müdafiə etdiyi şəxs həddindən artıq cəzaya məruz qalmışdır. Bununla da, müdafiəçi apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən çıxarılmış qərarın ləğ v edilməli olması haqqında tələbini Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin (bunda sonra mətndə CPM-nin) 416.1.21-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş halla əlaqələndirmişdir. CPM-ninmaddəsinin tələbinə görə isə, məhkəmə məsuliyyəti ağırlaşdıran və ya yüngülləşdirən halları nəzərə almadan cəza təyin etdikdə kassasiya instansiyası məhkəməsi apellyasiya instansiyası məhkəməsinin hökm və ya qərarını kassasiya qaydasında ləğv etmək və ya dəyişdirmək hüququna malikdir. Odur ki, məhkəmə kollegiyası müdafiəçinin şikayətini kassasiya qaydasında baxılmalı olan müraciət kimi görür və buna görə XX barəsindəki cinayət işinin materiallarını, o cümlədən yekun məhkəmə aktlarını yoxlayıb aşağıdakıları qeyd edir. Kassasiya instansiyası məhkəməsinin kassasiya müraciətlərinə baxılması üzrə səlahiyy ətlərinin hüdudlarını CPM-nin 419-cu maddəsi müəyyən edir. Ümumi şəkildə kassasiya instansiyası məhkəməsinin kassasiya müraciətlərinə baxılması üzrə səlahiyyətlərini müəyyən edən CPM-nin 419.1-ci maddəsinə əsasən, kassasiya instansiyası məhkəməsi kassasiya şikayətinə və ya kassasiya protestinə mahiyyəti üzrə baxaraq müraciətin dəlillərindən asılı olmayaraq yalnız hüquq məsələləri üzrə cinayət qanununun və bu Məcəllənin normalarının tətbiqinin düzgünlüyünü yoxlayır. Qeyd olunan maddədən göründüyü kimi, sübutların mahiyyəti üzrə araşdırılması, mötəbərliliyi, kifayətliliyi, cinayət faktının müəyyən edilməsi, habelə birinci və apellyasiya instansiyası məhkəmələri tərəfindən çıxarılmış hökm və qərarların icrası və buna nəzarətin həyata keçirilməsi kimi məsələlərin həlli qanunla kassasiya instan siyası məhkəməsinin deyil, birinci və apellyasiya instansiyası məhkəmələrinin səlahiyyətinə aid edilmişdir. CPM-nin 419.11-ci maddəsinin tələblərinə görə, kassasiya instansiyası məhkəməsi birinci və ya apellyasiya instansiyası məhkəməsində məhkəmə baxışının predmeti olmayan faktları müəyyən edə və ya onları sübuta yetirilmiş hesab edə bilməz. Məhkəmə kollegiyası qanunvericiliyin tələblərinə əsaslanaraq onu da qeyd edir ki, kassasiya instansiyası məhkəməsi apellyasiya instansiyası məhkəməsinin hökm və ya qərarından verilmiş kassasiya şikayətinə və ya kassasiya protestinə əsasən işə baxaraq və bu baxışın nəticəsi olaraq apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən qəbul edilmiş məhkəmə aktına münasibətini bildirməklə CPM-nin 419.10-cu maddəsində sadalanan qərarlardan birini, yəni apellyasiy a instansiyası məhkəməsinin hökm və ya qərarını dəyişiklik edilmədən saxlanılması, həmin hökm və ya qərarın ləğv edilməsi və işin yeni apellyasiya baxışına təyin edilməsi və ya cinayət işinin icraatına xitam verilməsi, yaxud da onların dəyişdirilməsi haqqında qərar, habelə hökmün və ya məhkəmənin digər qərarının icrası qaydasında icraat üzrə məhkəmə qərarını ləğv edərək, birinci və ya apellyasiya instansiyası məhkəməsində müəyyən edilmiş hallar və sübutlar əsasında yeni qərar qəbul edir (o şərtlə ki, həmin qərar məhkum edilmiş şəxsin vəziyyətinin ağırlaşdırılması ilə nəticələnməsin). Ümumiyyətlə, kassasiya instansiyası məhkəməsinin kassasiya müraciətlərinə baxılması üzrə səlahiyyətlərinin hüdudlarını CPM-nin 419 və 416-cı maddələri müəyyən edir. Bu baxışın nəticəsində kassasiya kollegiya sı tərəfindən apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərarlarının ləğv edilməsi və dəyişdirilməsi əsasları isə CPM-nin 416-cı maddəsində müəyyən edilmişdir. Məhz həmin maddədə təsbit edilən əsaslar (ən azından həmin əsaslardan biri) olduqda Ali Məhkəmənin Cinayət Kollegiyası apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərarını kassasiya qaydasında ləğv etməyə və yaxud dəyişdirməyə haqlıdır. Bundan başqa, kassasiya instansiya məhkəməsində məhkəmə baxışının predmetini qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə aktları təşkil etdiyindən, bu instansiyada işin halları araşdırılmır, yeni sübutlar təqdim edilmir və mövcud sübutlara hüquqi qiymət verilmir. Kassasiya qaydasında hökm və ya qərarın qanuniliyi, başqa sözlə birinci və ya apellyasiya instansiya məhkəməsində işə baxılarkən və mübahisə edilən hökm və ya qəra r qəbul edilərkən maddi və ya prosessual hüquq normalarının, yəni cinayət qanununun və CPM-nin normalarının tələblərinə əməl edilib-edilməməsi yoxlanılır. Beləliklə, şərh edilənlərdən belə nəticə hasil olur ki, cinayət-prosessual qanunveiciliyinin tələblərinə görə, sübutların araşdırılması və qiymətləndirilməsi birinci və apellyasiya instansiya məhkəməsinin səlahiyyətlərinə aiddir, sübutların araşdırılması dedikdə isə təkcə məhkəmə iclasında prosessual statusa malik olan şəxslərin dindirilmələri, ekspertizaların təyin edilib keçirilməsi, sübut əhəmiyyətli sənədlərin tələb olunub alınması və tədqiq edilməsi və digər istintaq hərəkətlərinin aparılması deyil, həm də ibtidai araşdırma zamanı toplanmış sübutların elan olunması, onların qanuna müvafiq qaydada tədqiq edilməsi və qiymətləndirilməs i, bir sübutun digərinə münasibətdə üstünlüyünün müəyyən edilməsi və onların şəxsin hər hansı cinayətin törədilməsində tətqsirli bilinməsi üçün kifayət edib-etməməsi başa düşülür. Odur ki, Məhkum müdafiəçisi J.M.Bağırova kassasiya şikayətində irəli sürdüyü apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərarının cəza təyini hissəsində ədalətsiz və qeyriobyektiv sayılması və şikayətdə irəli sürülən tələb üzrə qərarın qəbul edilməsi mümkünlüyünü yoxlayarkən məhkəmə kollegiyası işin faktiki hallarının kassasiya şikayətində əksini tapmış təsvirini deyil, iş üzrə apellyasiya instansiya məhkəməsi tərəfindən müəyyən olunmuş faktiki halları rəhbər tutacaqdır. Əvvəla, iş materiallarından göründüyü kimi, Məhkum və qeyrisinin barəsindəki iş üzrə sübutlar qanuni prosedurlar daxilində, cinayət-mühakimə icraatın ın prinsiplərinə əməl olunmaqla və sübutetməyə dair CPM-nin 138-146-cı maddələrinin tələbləri gözlənilməklə əldə olunmuş, o cümlədən kassasiya şikayətində irəli sürülmüş iddianın əksinə olaraq məhkəmələr yekun qərarlarının əsaslandırılması zamanı yolverilməz sübutlardan istifadə etməmiş, iş üzrə Məhkum etirafedici ifadələrinin, zərərçəkmiş şəxslərin, şahidlərin dindrilməsi, müxtəlif istintaq hərəkətlərinin aparılması zamanı, habelə digər sübutların araşdırılması zamanı qanunun tələblərinə tam şəkildə əməl etmiş və sübutların qəbuledilməzliyinin əsasını təşkil edən, CPM-nin 125.2-ci maddəsində göstərilmiş hər hansı kobud qanun pozuntusuna yol verməmişlər. Bundan başqa, həm birinci, həm də apellyasiya instansiyası məhkəmələri işə baxılması zamanı natamamlığa, qeyri-obyektivliyə, cinayət pros esi iştirakçılarının hüquqlarının pozulmasına yol verməmiş və məhkəmə iclasları ağlabatan müddətlərdə cinayət mühakimə icraatının prinsiplərinə uyğun olaraq keçirilmişdir. Məhkəmə baxışları zamanı həmçinin “İnsan Hüquqlarının və X26 haqqında” Avropa Konvensiyasının 6-cı maddəsində nəzərdə tutulmuş ədalətli və qərəzsiz məhkəmə baxışına malik olmaq, müdafiə, təqsirləndirilən şəxsin lehinə və əleyhinə ifadələr vermiş şahidləri dindirmək və başqa hüquqların pozulmasına da yol verilməmiş, nəticə etibarı ilə isə ibtidai aradırma oranı tərəfindən Məhkum əməlinin CM-nin 178.3.2, 320.1 və 320.2-ci maddələri ilə tövsif edilməsi ilə razılaşaraq onun bu maddələrlə təqsirli bilinərək cəzalandırmasını qanuni və əsaslı saymışlar. Bu baxımdan, məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, Məhkum təqsirli bilindiyi dələduzluq əməllərini törətməsi sübuta yetirilərək həmin əməllər nəticəsində zərər çəkmiş şəxslərə vurulmuş zərərin, yəni Məhkum və qeyrisinin dələduzluq yolu ilə ələ keçirdikləri əmlakın məbləğləri araşdırılmış sübutlara əsasən düzgün müəyyən edilmiş və bu məsələnin həlli zamanı məhkəmələr qeyri-obyektivliyə yol verməməklə həmin məbləğlərin uydurma olmasını aşkar etməmişlər. Məhkum barəsində cəza tədbirinin seçilməsi ilə bağlı məhkəmə kollegiyası qeyd etməyi zəruri bilir ki, CPM-nin 10.1-ci maddəsinin tələblərinə görə, məhkəmələr və cinayət prosesinin iştirakçıları Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının, bu Məcəllənin, Azərbaycan Respublikasının digər qanunlarının, habelə Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələrin müddəalarına ciddi əməl etməlidirlər. CPM-nin 12.1 və 12.3-cü maddələrinə görə, cinayət prosesini həyata keçirən orqanlar cinayət prosesində iştirak edən bütün şəxslərin Konstitusiya ilə təsbit edilmiş insan və vətəndaş hüquq və azadlıqlarına riayət olunmasını təmin etməlidirlər. CPM-nin 33.1-33.4-cü maddələrinin tələblərindən görünür ki, hakimlər cinayət mühakimə icraatının həyata keçirilməsində cinayət işi üzrə toplanmış sübutları bu Məcəllənin tələblərinə əsasən qiymətləndirirlər. Cinayət mühakimə icraatı həyata keçirilərkən bu Məcəllənin 125, 144 -146-cı maddələrinin müddəalarının pozulması yolverilməzdir. Cinayət prosesində heç bir sübutun və digər materialın qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur. Hakimlərin sübutlara və sair materiallara qərəzli münasibət bəsləməsi, mövcud hüquqi prosedur daxilində tədqiq edilənədək sübut v ə digər materiallardan birinə digərinə nisbətdə çox və ya az əhəmiyyət verilməsi yolverilməzdir. Qeyd olunan prinsiplər cinayət mühakimə icraatının həyata keçirilməsi zamanı yalnız təqsirləndirilən şəxsin (məhkumun) deyil, cinayət prosesinin bütün digər iştirakçılarının, o cümlədən zərər çəkmiş şəxslərin də hüquqarının təmin edilməsini nəzərdə tutur və iş üzrə onların da müvafiq tələblərinin də müzakirə edilməsini və nəzərə alınmasını tələb edir. Hazırki iş üzrə zərər çəkmiş şəxslərin kassasiya şikayətinə verdikləri etirazda ifadə etdikləri mövqeyə, habelə onların bir hissəsinin kassasiya şikayətinə məhkəmə baxışı iclasında etdikləri çıxışlara görə, Məhkum ağır cinayətin törədilməsində təqsirli bilinməsinə, onların hər birisinə külli miqdarda zərər vurduğuna və bu zərəri ödəmədiyinə görə o na təyin edilmiş cəza qanuni və ədalətli hesab edilməli və bu cəzanın hər hansı qaydada yüngülləşdirilməsi üçün əsaslar yoxdur. Məhkum tərəfindən hazırki iş üzrə zərər çəkmiş şəxslərin hər birisinə külli miqdarda ziyan vurmaqla dələduzluq əməllərinin törədilməsi nəticəsində residivinin yaranmaması və bu halın düzgün olmayaraq cəzanı ağırladıran hal kimi nəzərə alınması barədə kassasiya şikayətinin dəlili ilə bağlı məhkəmə kollegiyası qeyd edir ki, iş materiallarında olan Bakı şəhəri Nizami Rayon Məhkəməsinin xx xxxxxx 2002-ci il tarixli hökmünə əsasən, Məhkum CM-nin 178.2.2 və 178.2.4-cü maddələri ilə təqsirli bilinib 5 (beş) il müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum edilmiş və CM-nin 79-cu maddəsinə əsasən həmin hökmün icrası azyaşlı uşağının səkkiz yaşı tamam olanadək təxirə salı nmış və həmin hökm Azərbaycan Respublikası Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət işləri və inzibati xətalara dair işlər üzrə məhkəmə kollegiyasının xx xxxxxx 2002-ci il tarixli qərarı ilə dəyişdirilmədən saxlanılmış, yəni qərarın çıxarıldığı tarixdə qüvvəyə minmişdir. Bu hökmün təhlili göstərir ki, Məhkum barəsində CM-nin 79.1-ci maddəsinin tətbiq edilməsinə əsas məhkumun həmin dövrdə hamilə olması olmuşdur. Bu isə, ona dəlalət edir ki, x xxxxxx 2017-ci il tarixədək qüvvədə olmuş CM-nin 79.3-cü maddəsinə əsasən Məhkum uşaq səkkiz yaşına çatdıqda, yəni ən azından x xxxxxx 2010-cu il tarixdə məhkəmə tərəfindən cəzanın çəkilməmiş hissəsindən azad edilə və ya ona təyin olunmuş cəzanın çəkilməmiş hissəsi daha yüngül cəza növü ilə əvəz edilə bilərdi. Lakin, iş materiallarında belə bir qərar mövcud de yil və əvvəllər qəsdən cinayət törətməyə görə məhkum olunmuş Məhkum yuxarıda göstərilən müddət başa çatanadək xx xxxxxxx 2008-ci il tarixdə X32 ilə qabaqcadan əlbir olub cinayət əlaqəsinə girərək Zərərçəkmiş şəxs2 qarşı dələduzluq edərək onun 60.000 (altmış min) manat pul vəsaitini ələ keçirərək sonuncuya külli miqdarda ziyan vurmuş, yəni CM-nin 178.3-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş cinayət əməlini törətmişdir. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, birinci instansiyası məhkəməsi tamamilə haqlı olaraq Məhkum əvvəllər qəsdən cinayət törətməyə görə əvvəllər məhkum olunmasını və barəsindəki hökmün icrası müddətində yenidən qəsdən cinayət törətməsini cinayətin residivini yaradan hal hesab etmişdir ona görə ki, CM-nin 18.1-ci maddəsinə əsasən, qəsdən cinayət törətməyə görə əvvəllər məhkum olunmuş şəxs tərəfindən yenidən qəsdən cinayətin törədilməsi cinayətin residivini yaradır. Bu hal isə, CM-nin 61.1.1-ci madəsinin tələblərinə uyğun olaraq cəzanı ağırlaşdıran hal hesab edilir. CM-nin 65.2-ci maddəsi isə tələb edir ki, residivə görə cəzanın müddəti törədilmiş cinayətə görə bu Məcəllənin Xüsusi hissəsinin müvafiq maddəsində müəyyən edilmiş daha ciddi cəza növünün son həddinin yarısından az ola bilməz. Kassasiya şikayətində bununla bağlı hər hansı tələb irəli sürülməsə də, məhkəmə kollegiyası zərər çəkmiş şəxslər Zərərçəkmiş şəxs9, Zərərçəkmiş şəxs7, Zərərçəkmiş şəxs6 Ağaəli qızının, Zərərçəkmiş şəxs10, Zərərçəkmiş şəxs13 Oqtay qızının və Zərərçəkmiş şəxs8 Məhkum (mülki cavabdehə) qarşı verdikləri mülki iddiaların tam həcmdə təmin edilərək onların tələb etdikləri pul məbləğlərinin dü zgün olmayaraq yalnız sonuncudan tutulmasının qanunvericiliyin tələblərinə zidd olması və vurulmuş zərərin məhkum olunmuş şəxslərdən müştərək qaydada tutulmalı olması barədə müdafiəçinin dəlilinə cavab olaraq, məhkəmə kollegiyası əvvəla qeyd edir ki, CPM-nin 179.2-ci maddəsinə görə, mülki-prosessual qanunvericiliyin normaları cinayət mühakimə icraatının prinsiplərinə zidd olmadıqda və mülki iddia üzrə icraatda zəruri olan qaydalar bu Məcəllədə nəzərdə tutulmadıqda mülki prosessual-qanunvericiliyin normalarının tətbiqinə yol verilir. Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra mətndə MPM-nin) 50.1-ci maddəsinə əsasən, prosesdə tərəflər iddiaçı və cavabdeh hesab edilirlər. Fiziki və hüquqi şəxslər, vəzifəli şəxslər, dövlət orqanları və başqa orqanlar iddiaçı və ya cav abdeh qismində çıxış edə bilərlər. MPM-nin 50.3-cü maddəsinin tələbinə görə, iddia tələbinin yönəldiyi fiziki və hüquqi şəxslər cavabdeh hesab olunurlar. MPM-nin 51.3-cü maddəsində təsbit edilmişdir ki, başqa cavabdehin cəlb edilməsi zərurəti olarsa, məhkəmə qətnamə çıxarana kimi iddiaçının razılığı ilə həmin cavabdehi işə cəlb edə bilər. İş materiallarından görünür ki, adları çəkilən zərər çəkmiş şəxslər onlara dəymiş zərərin məhz Məhkum tutularaq ödənilməsi tələbini əks etdirən iddia ərizələri ilə Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinə müraciət etmiş, yəni bu ərizələrində cavabdeh qismində cəlb olunmalı şəxs kimi yalnız Məhkum göstərmiş, digər təqsirləndirilən şəxsə qarşı isə öz ərizələrində iddia qaldırmamış və həmin şəxsin də işə cavabdeh qismində cəlb edilməsi barədə tələb irəli sürməmiş, b una dair razılıqlarının olmasını bildirməmişlər. MPM-nin 51.3-cü maddəsinin mənasına görə isə, iddiaçının razılığı olmadan məhkəmənin öz təşəbbüsü ilə mülki iddia üzrə cavabdehin digər cavabdehlə əvəz etmək və ya iddia ərizəsində göstərilməmiş başqa şəxsi (fiziki və ya hüquqi şəxsi) cavabdeh qismində işə cəlb etmək səlahiyyəti yoxdur. Buna görə, məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, birinci instansiyası məhkəməsi zərərçəkmişlər tərəfindən verilmiş mülki iddiaları təmin edərək iddia ərizələrində göstərilən pul vəsaitlərinin yalnız Məhkum tutulması barədə qərar qəbul edərkən həm cinayətprosessual, həm də mülki-prosessual qanunvericiliyinin tələblərinin pozuntusuna yol verməmiş və buna görə də, təhlil edilən məsələ ilə bağlı müdafiəçinin dəlili qəbuledilməz sayılmalıdır. Kassasiya şikayətində irəli sürülmüş əsas tələbə - Məhkum təyin olunmuş cəzanın CM-nin 70-ci maddəsinə əsasən şərti olaraq tətbiq edilməsi tələbinə gəldikdə, məhkəmə kollegiyası bu tələbin də təmin olunmasını mümkünsüz bilərək aşağıdakıları vurğulayır. CM-nin 8.1-ci maddəsinə əsasən, cinayət törətmiş şəxs haqqında tətbiq edilmiş cəza və ya digər cinayət hüquqi xarakterli tədbirlər ədalətli olmalıdır, yəni cinayətin xarakterinə və ictimai təhlükəlilik dərəcəsinə, onun törədilməsi hallarına və cinayət törətməkdə təqsirli bilinən şəxsin şəxsiyyətinə uyğun olmalıdır. CM-nin 41.1-ci maddəsinin müddəalarından göründüyü kimi, cəza məhkəmə hökmü ilə təyin edilən cinayət-hüquqi xarakterli tədbirdir. Cəza cinayət törətməkdə təqsirli hesab edilən şəxsə tətbiq olunur və həmin şəxs barəsində bu Məcəllə ilə müəyyən edilən mə hrumiyyətlər yaradılmasından və ya onun hüquq və azadlıqlarının məhdudlaşdırılmasından ibarətdir. CM-nin 58.1-ci maddəsində göstərilir ki, cinayət törətməkdə təqsirli bilinən şəxsə, bu Məcəllənin Ümumi hissəsinin müddəaları nəzərə alınmaqla Xüsusi hissəsinin müvafiq maddələrində nəzərdə tutulmuş hədlərdə ədalətli cəza təyin edilir. CM-nin 58.3-cü maddəsinin tələblərinə görə, cəza təyin edilərkən törədilmiş cinayətin xarakteri və ictimai təhlükəlilik dərəcəsi, təqsirkarın şəxsiyyəti, o cümlədən cəzanı yüngülləşdirən və ağırlaşdıran hallar, habelə təyin olunmuş cəzanın şəxsin islah olunmasına və onun ailəsinin həyat şəraitinə təsiri nəzərə alınır. «Məhkəmələr tərəfindən cinayət cəzalarının təyin edilməsi təcrübəsi haqqında» Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun xx xxxx 2003-cü il tarixli 4 saylı Qərarının 1-ci bəndinin 2 və 3-cü abzasında məhkəmələrə tövsiyyə edilmişdir ki, cinayət qanununun ədalət prinsipindən bəhs edən CM-nin 8-ci maddəsinə görə cinayət törətmiş şəxs haqqında tətbiq edilən cəza cinayətin xarakterinə və ictimai təhlükəlilik dərəcəsinə, onun törədilmə şəraitinə, təqsirkarın şəxsiyyətinə uyğun olmalıdır. Habelə cinayətin ictimai təhlükəliliyinin xaraktreri qəsdin obyektindən, təqsirin formasından və əməlin Cinayət Məcəlləsinin 15-ci maddəsi ilə hansı cinayətlər kateqoriyasına aid edilməsindən asılıdır. Cinayətin ictimai təhlükəlilik dərəcəsi isə onun törədilmə hallarına (məsələn, cinayətkar niyyətin həyata keçirilmə dərəcəsi, üsulu, vurulmuş zərərin həcmi və baş vermiş nəticələrin ağırlığı, iştirakçılıqla törədilmiş cinayətlərdə təqsirli şəxslərin r olu və s.) əsasən müəyyən edilir. CM-nin 70.1-ci maddəsində təsbit edilmişdir ki, islah işləri, hərbi xidmət üzrə məhdudlaşdırma, intizam xarakterli hərbi hissədə saxlama və ya müəyyən müddətə azadlıqdan məhrum etmə növündə cəza təyin edən məhkəmə, məhkumun cəza çəkmədən islah olunmasını mümkün sayırsa, həmin cəzanın şərti olaraq tətbiq edilməsi haqqında qərar çıxara bilər. Ali Məhkəmənin Plenumunun yuxarıda göstərilən Qərarının 25-ci bəndində məhkəmələrin nəzərinə çatdırılmışdır ki, şərti məhkum etmənin təyin edilməsi şərti məhkum edilənin islah olunması məqsədlərinə cavab verməlidir. Məhkum barəsində şərti məhkum etmənin tətbiqi üçün aşağıdakı əsasların olub-olmaması bağlı aşağıdakı məsələlər araşdırılmalıdır: 1. məhkumun cəza çəkmədən islah olunmasının mümkünlüyü; 2. törədilmiş cinayəti n xarakteri və ictimai təhlükəlilik dərəcəsi; 3. məhkumun şəxsiyyəti; 4. cəzanı yüngülləşdirən və ağırlaşdıran hallar. Göründüyü kimi, həm qanunverici, həm də Ali Məhkəmənin Plenumu şəxs barəsində CM-nin 70-ci maddəsinin tətbiqi üçün əsas meyar kimi onu nəzərdə tutmuşlar ki, məhkum olunmuş şəxsin ona təyin olunmuş cəzanı real çəkməsi məqsədə müvafiq hesab edilməsin və həmin şəxsin təyin edilmiş cəzanı çəkmədən islah olunması mümkün olsun. Lakin iş materiallarından görünür ki, Məhkum əvvəllər də dəfələrlə dələduzluq əməllərini törətliyinə məhkum olunmuş və bu məhkumluqlar ödənildiyinə görə məhkəmələr tərəfindən cəzanı ağırlaşdıran hal hesab edilməsə də, bu hallar onun şəxsiyyətini səciyyələndirən və məhkumun cəza çəkmədən islan olunmasının mümkünsüz olmasına dəlalət hal kimi qiymətləndiri lməlidir. Buna görə, məhkəmə kollegiyası Məhkum ona təyin olunmuş cəzanı real olaraq çəkməli olması barədə birinci və apellyasiya instansiyası məhkəmələrinin gəldikləri nəticəni ədalətli və qanuni hesab edərək sonuncuya təyin edilmiş cəzanın CM-nin 70-ci maddəsinə əsasən şərti olaraq tətbiq edilməsi üçün əsaslar görmür və bu məsələ ilə bağlı da müdafiəçinin dəlilləri ilə razılmaşayaraq ümumilikdə kassasiya şikayətinin təmin edilməsini mümkün bilmir. Beləliklə, məhkəmə kollegiyası cinayət işinin materiallarını öyrənib kassasiya şikayətinin dəlillərini müzakirə edərək və həmin şikayətin təmin edilməməsi barədə dövlət ittihamçısının və zərərçəkmiş şəxslərin çıxışlarını dinləyərək belə nəticəyə gəlir ki, yuxarıda göstərilənlərə görə Müdafiəçi kassasiya şikayəti təmin edilməməli, Məhkum barəsin dəki Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının xx xxxx 2019-cu il tarixli qərarı isə – Məhkum kassasiya şikayətinə münasibətdə və ona aid hissədə dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Şərh edilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin 419.10.1-ci maddəsini rəhbər tutaraq məhkəmə kollegiyası QƏRARA A L D İ: Kassasiya şikayəti təmin edilməsin. Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 178.3.2, 320.1 və 320.2-ci maddələri ilə təqsirli bilinib məhkum olunmuş Məhkum barəsindəki cinayət işi üzrə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının xx xxxx 2019-cu il tarixli qərarı J.M.Bağırova kassasiya şikayətinə münasibətdə və Məhkum aid hissədə dəyişdirilmədən saxlanılsın.