Bakı Şəhəri Xəzər Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(003)-1086/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(003)-1086/2025 08.04.2025 BAKI ŞƏHƏRİ XƏZƏR RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Məmmədli Emin İlham oğlunun sədrliyi, Nəcəfova Səbinə Aydın qızının katibliyi, Ərizəçi nümayəndəsi Nümayəndə iştirakı ilə, Ərizəçi ölüm faktının müəyyən edilməsinə dair (maraqlı şəxs - Bakı şəhəri Maraqlı şəxs) ərizəsinə məhkəmənin inzibati binasında, açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə müəyyən etdi: İşin halları Ərizəçi ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, Nənəsi X4 24 dekabr *953-cü il tarixdə Bakı şəhərində ölməsi faktının müəyyən edilməsinə dair qətnamə qəbul edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. Ərizə onunla əsaslandırılmışdır ki, Nənəsi X8 24 dekabr *953-cü il tarixdə Bakı şəhərində vəfat etmişdir. Ərizəyə əlavə etdiyi sənədlərdən görünür ki, X8 *6.**.*994-cü il tarixdə vəfat etmiş X*nun anasıdır. Maraqlı şəxsndə 03 dekabrv 2024-cü il tarixli arayışdan görünür ki, X4 ölümü barəsində Bakı şəhəri Maraqlı şəxsndə *953-cü ilə dair ölüm haqqında akt qeydi aşkar olunmamışdır. Mərhum nənəsinin ölümünün qeydiyyata alıması barədə Maraqlı şəxsnə müraciət etsə də ölümü təsdiq edən sənədin olmamasını nəzərə alaraq qeydiyyat şöbəsi ölüm faktının müəyyən edilməsi üçün adiyyəti üzrə məhkəməyə müraciət etməli olduğu bildirimişdir. Ölüm faktının müəyyən edilməsi mərhuma ölüm haqqında şəhadətnamə alınması məqsədi ilə lazımdır. Ölüm haqqında tibbi şəhadətnamə olmadığında görə qeydiyyat şöbəsi tərəfindən ölüm haqqında şəhadətnamənin verilməsi mümükün deyildir. Ölüm haqqında tibbi şəhadətnamə olmadığına görə mərhum nənəsinin ölüm faktı məhkəmə qaydasında müəyyən edilməlidir. Proses iştirakçılarının izahatı Ərizəçi nümayəndəsi Nümayəndə məhkəmə iclasında ərizəsini müdafiə edərək ərizənin təmin edilməsini məhkəmədən xahiş etdi. Həmçinin izhatında bildirdi ki, ölüm faktının müəyyən edilməsi vərsəlik işinin açılması üçün lazımdır. Maraqlı şəxs qismində cəlb olunmuş Bakı şəhəri Maraqlı şəxsnə məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdarlıq edilməsinə baxmayaraq, şöbənin nümayəndəsi məhkəmə iclasına gəlməmiş, gəlməməsinin səbəbləri barədə məhkəməyə məlumat verməmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin *85.5-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işə maraqlı şəxsin nümayəndəsinin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmədə şahid qismində dindirilən X*6 məhkəməyə verdiyi ifadəsində bildirdi ki, ərizəçi onun əmisi qızıdır. Mərhum X8 nənəsidir. Nənəsi o doğulmamışdan əvvəl ölmüşdür. Mərhum Şüvəlan qəbirstanlığında dəfn edilmişdir. Məhkəmədə şahid qismində dindirilən X7 məhkəməyə verdiyi ifadəsində bildirdi ki, ərizəçi onun əmisi qızıdır. Mərhum X8 nənəsidir. X4 məzarını ziyarət etmişdir. Mərhum Şüvəlanda ziyarətgahın yaxınlığnda, digər qohumlarının yanında dəfn edilmişdir. Ərizəyə etirazın dəlilləri Ərizəyə qarşı yazılı etiraz daxil olmamışdır. İş materiallarına əlavə olunmuş sənədlər Doğum şəhadətnamələrinin surətindən görünür ki, ərizəçi X*5 xx.xx.*973-cü il tarixdə Bakı şəhərində doğulmuşdur. X*, anası X2r. İş materiallarına əlavə olunmuş doğum haqqında şəhadətnamənin surətindən görünür ki, 03.04.*928-ci il tarixdə anadan olmuş X** anası X8, atası X3r. Nikah haqqında şəhadətnamənin surətindən görünür ki, X*5 və X*7 ilə *3.04.*994-cü il tarixdə rəsmi nikaha daxil olmuş və nikah bağlandıqdan sonra ərə “Əliyev”, arvada “Əliyeva” soyadı verilmişdir. - Maraqlı şəxs Ərizəçi ünvanlanmış *8.*2.2024-cü il tarixli məktubundan görünür ki, Maraqlı şəxs ərizəçinin nənəsi X9 ölümünün qeydə alınması ilə bağlı bildirilmişdir ki, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 3* oktyabr 2003-cü il tarixli, *45 saylı qərarı ilə təsdiq edilmiş “Vətəndaşlıq vəziyyətləri aktlarının dövlət qeydiyyatı qaydası”nın 8.5-ci bəndinə əsasən ölüm qeydiyyatı ölüm faktını təsdiq edən tibbi şəhadətnamə və ya vətəndaşın ölmüş elan edilməsi barədə məhkəmə qətnaməsi əsasında qeydə alına bilər. Ölümü təsdiq edən sənədin olmamasını nəzərə alaraq qeydiyyat şöbəsində ərizənin təmin edilməsi mümkün deyil. Ölüm faktının müəyyən edilməsi üçün aidiyyəti üzrə məhkəməyə müraciət edilməsi tövsiyə olunmuşdur. Maraqlı şəxsndən verilən 03 dekabr 2024-cü il tarixli arayışdan görünür ki, X4 ölümü barəsində Bakı şəhəri Maraqlı şəxsndə *953-cü ilə dair ölüm haqqında akt qeydi aşkar olunmamışdır. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Tarix Arxivi tərəfindən verilən *0.*2.2024-cü il tarixli arayışdan görünrü ki, Azərbaycan Respublikasının Dövlət Tarix Arxivi üzrə Qala kənd məscidinin sənədlərində Əmirəli Mustafa oğlu ilə X*0 nikah tarixinə dair məlumat aşkar olunmuşdur. Nikah tarixi 25.*0.*9*4-cü il. Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliy Vətəndaşlıq Vəziyyəti Aktları Arxivi tərəfindən göndərilən məktubdan görünür ki, Ayə Həsənovanın doğumunun və ölümünün qeydə alınmasına dair. məlumat aşkar edilməmişdir. Azərbaycan Respublikası Bakı şəhəri Xəzər rayon Şüvəlan Bələdiyyəsi tərfindən Ərizəçi verilən arayışdan görünür ki, nənəsi X8 24.*2.*953-cü il tarixdə vəfat edib və Şüvəlan qəbirstanlığında yaxın qohumlarının ətrafında dəfn olunmuşdur. Tətbiq edilən hüquq Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsi Maddə *4.2. Məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Maddə 80. Məhkəmə işin gedişində təqdim olunmuş ancaq o sübutları qəbul edir və nəzərə alır ki, onlar işdə tərəflərin tələblərini müəyyən edən faktlarla və hallarla əlaqədardır. Maddə 88. Məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur. Maddə 2*8.*. qətnamə çıxarıldıqda hakim sübutları qiymətləndirir, iş üçün əhəmiyyətli olan nə kimi halların müəyyən edildiyini, nə kimi halların müəyyən edilmədiyini, tərəflərin hansı hüquqi münasibətdə olmalarını, həmin iş üzrə hansı qanunun tətbiq edilməli olduğunu və iddianın təmin olunub-olunmadığını müəyyən edir. Maddə 307.*. Məhkəmə fiziki və hüquqi şəxslərin şəxsi və ya əmlak hüquqlarının əmələ gəlməsi, dəyişməsi, xitam verilməsinin asılı olduğu faktları müəyyən edir. Maddə 307.2.3. doğumun, övladlığa götürmənin, nikahın, boşanmanın, ölümün qeyd edilmə faktının müəyyən edilməsi barədə işlərə baxır. Maddə 308. Məhkəmə hüquqi əhəmiyyəti olan faktları o zaman müəyyən edə bilər ki, ərizəçi həmin faktları təsdiq edən lazımi sənədləri başqa qaydada ala bilməsin, yaxud itirilmiş sənədlərin bərpası mümkün olmasın. Maddə 309.*. Hüquqi əhəmiyyəti olan faktların müəyyən edilməsi haqqında ərizələr ərizəçinin yaşadığı yerin məhkəməsinə verilir. Maddə 3*0.*. Ərizədə həmin faktın müəyyən edilməsinin ərizəçiyə nə məqsəd üçün lazım olduğu, habelə lazımi sənədləri ərizəçinin ala bilməməsini, yaxud itən sənədlərin bərpasının mümkünsüzlüyünü təsdiq edən sübutlar göstərilməlidir. Maddə 3**. Məhkəmənin qətnaməsi faktı təsdiq edən sənədi, qeydə alınmalı faktlar üzrə isə qeydiyyatı həyata keçirən orqanların verdiyi sənədləri əvəz etməməklə, belə qeydəalınma üçün əsasdır. Azərbaycan Respublikasının Ailə Məcəlləsi Maddə *93. Ölüm bu barədə məlumat verən şəxsin seçdiyi, ölüm faktı məhkəmə tərəfindən müəyyən edildikdə və ya şəxs ölmüş elan edildikdə isə məhkəmə qətnaməsinin çıxarıldığı yer üzrə müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqanda (qurumda) dövlət qeydiyyatına alınır. Maddə *94.2. Ölüm faktının müəyyən olunması və ya şəxsin ölmüş elan edilməsi barədə məhkəmənin qətnaməsi qanuni qüvvəyə mindikdən sonra həmin qətnamədən çıxarış dərhal hakim tərəfindən gücləndirilmiş elektron imza ilə təsdiqlənərək “Elektron məhkəmə” informasiya sistemi vasitəsilə müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqanın (qurumun) informasiya sisteminə ötürülür. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 3* oktyabr 2003-cü il tarixli, *45 saylı qərarı ilə təsdiq edilmiş “Vətəndaşlıq vəziyyətləri aktlarının dövlət qeydiyyatı qaydası Bənd 8.5. ölüm faktı tibb müəssisəsinin müvafiq sənədi ilə təsdiq edilməlidir. Ölüm haqqında həkim şəhadətnaməsi olmadıqda, ölüm faktı məhkəmə tərəfindən müəyyən edilir. Bənd 8.2. ölüm faktının müəyyən edilməsi haqqında və ya vətəndaşın ölmüş elan edilməsi haqqında məhkəmə qətnaməsi üzrə ölümün qeydə alınması qətnamə çıxarmış məhkəmənin olduğu yerdə aparılır. “Hüquqi əhəmiyyəti olan faktların müəyyən edilməsinə dair işlər üzrə məhkəmə təcrübəsinin bəzi məsələləri haqqında ”Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun *2 aprel 20*9-cu il tarixli, 03 saylı qərarı Bənd 4.8. Ölümün qeydə alınma faktının müəyyən edilməsi ilə göstərilən şəxsin müəyyən vaxtda və müəyyən şəraitdə ölməsi faktının müəyyən edilməsini biri-birindən fərqləndirmək lazımdır. Birinci hal onu nəzərdə tutur ki, şəxsin ölümü əvvəllər qeydə alınmışdır, lakin həmin qeyd ərizəçidə, o cümlədən vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının dövlət qeydiyyatı orqanlarında saxlanılmamışdır. İkinci hal isə, vətəndaşlıq vəziyyəti aktlarının dövlət qeydiyyatı orqanları ölüm faktını qeydə almaqdan imtina etdikləri təqdirdə mövcud olur. Məhkəmənin mövqeyi Məhkəmə ərizəni və işin faktiki hallarını araşdırıb, ərizəçinin izahatını və şahidlərin ifadələrini dinləyərək, eləcə də işdə olan sənədləri tədqiq etməklə toplanmış sübutların məcmusuna qiymət verərək hesab edir ki, ərizə təmin edilməlidir. Məhkəmə, məhkəmə iclasında tədqiq edilmiş, aşağıda göstərilən sübutlara görə hesab edir ki, baxılan mülki iş üzrə hüquq haqqında mübahisə yoxdur və ərizəçi mərhumun oğlu olduğundan, onun şəxsi və ya əmlak hüquqlarının əmələ gəlməsi, dəyişməsi və xitam verilməsi anasının ölüm faktının müəyyən edilməsindən asılıdır. Sadalanan xüsusatlara əsasən məhkəmə hesab edir ki, ölüm faktının müəyyən edilməsinin ərizəçiyə münasibətdə hüquqi əhəmiyyəti olduğundan, lakin ərizəçi göstərilən faktı təsdiq edən lazımi sənədləri başqa qaydada əldə edə bilmədiyindən, Azərbaycan Respublikası MPM-nin 308-ci maddəsinə əsasən, mövcud ərizə ilə məhkəməyə müraciət etməkdə haqlıdır. Belə ki, məhkəmə iclasında tədqiq edilmiş, aşağıda göstərilən sübutlara görə müəyyən edilmişdir ki, Ərizəçi oğlunun nənəsi X8 24.*2.*953-cü il tarixində ölmüş, lakin ölüm qeydiyyata alınmamışdır. İş materiallarında olan məzarüstü abidənin fotoşəkillərindən görünür ki, X8 24.*2.*953-cü il tarixdə ölmüşdür. Mərhum Şüvəlan qəbristanlığında yaxın qohumlarının ətrafında dəfn olunmuşdur. Göründüyü kimi, ərizəçi qardaşının ölüm faktının müəyyən edilməsini xahiş edir. Hazırda baxılan mülki iş üzrə hüquq haqqında mübahisənin olmaması müəyyən edilmişdir. Məhkəmə toplanmış və tədqiq edilmiş sənədlərə məcmu halında qiymət verərək hesab edir ki, ərizə təmin edilməli və Ərizəçi nənəsi X4 24.*2.*953-cü il tarixdə Bakı şəhərində ölməsinə dair hüquqi əhəmiyyəti olan fakt müəyyən edilməlidir. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 2*6-220-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qət etdi: Ərizə təmin olunsun. X5 24.*2.*953-cü il tarixdə Bakı şəhərində ölməsinə dair hüquqi əhəmiyyəti olan fakt müəyyən edilsin. Qətnamədən işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən * (bir) ay müddətində (Elektron Məhkəmə İnformasiya Sistemində yaradılmış elektron kabinetdən istifadə edilməklə) Bakı şəhəri Xəzər Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilməmişdirsə, işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən * ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Sədrlik edən: Emin Məmmədli